Proefwerk ANW 4 vwo over hoofdstukken 3 en 9.

Hoofdstuk 3.
Iemand met dyslexie kan minder snel lezen. Het lijkt erop dat dyslexie alleen maar in westerse landen voorkomt.

1. Hoe zou je dat verklaren?
2. Verklaar de term 'meten is weten' in verband met de moderne geneeskunde.
3. Hoort het toedienen van placebo's (nepmedicijnen) aan proefpersonen bij de
moderne wetenschap of bij de alternatieve geneeskunde? Leg uit waarom.

iemand onderzoekt een ziekte die op de kraamafdeling in een ziekenhuis bij vrouwen voorkomt die net van een kind bevallen zijn. Stel dat deze persoon het idee heeft dat de ziekte iets te maken zou kunnen hebben met het feit dat de vrouwen in dat ziekenhuis in hun eigen kleren en niet in ziekenhuiskleren bevallen. Hij wil dit
onderzoeken volgens de regels van de natuurwetenschappelijke
onderzoeksmethode. .

4. Hoe kan hij een onderzoek opzetten om dit uit te zoeken?
(Geef aan wat in dit geval elk van de zes fasen van de natuurwetenschappelijke methode inhouden.)
5. Wat is een multiresistente bacterie?

Ondanks uitgebreid wetenschappelijk onderzoek is er nog altijd geen vaccin tegen aids. Volgens sommigen heeft dat een economische reden. De farmaceutische industrie verdient veel geld aan middelen zoals AZT die de symptomen van de ziekte bestrijden zonder de ziekte zelf te genezen. Volgens anderen is dat niet waar, maar wordt het ontwikkelen van een vaccin tegen aids belemmerd door twee redenen die met de aard van het HIV-virus te maken hebben.

6. Welke twee redenen zijn dat?

Lees het onderstaande artikel 'Varkens moeten orgaantekort mensen oplossen'.

De geldverslindende voorlichtingscampagnes ten spijt is het aantal beschikbare donor-
organen het afgelopen jaar alleen maar afgenomen. Xenontransplantatie (dat wil zeggen
het inplanten van organen van dieren in de mens) zou wel eens de oplossing voor het
orgaantekort kunnen zijn.

Als de belangrijkste problemen zijn overwonnen, kan xenontransplantatie wel eens de oplossing
zijn voor het grote tekort aan donororganen. Transplantaties zijn dan gewoon te plannen, stelt
hoogleraar celbiologie Frank Grosveld van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. "Je kunt de
patiënt vragen om op dinsdagmiddag 3 uur te komen. Op de tafel naast hem ligt het varken al klaar. De arts kan zo hart of nieren eruit halen en overplaatsen naar de patiënt."
Als er nu iemand in een ravijn valt in Oostenrijk en het is een geschikte donor dan treedt er een gigantisch apparaat in werking om in heel Europa patiënten te zoeken die een donororgaan nodig hebben.
De dode patiënt wordt geopereerd. Alles wat bruikbaar is wordt eruit gehaald en vervolgens, heel Europa doorgevlogen naar de wachtende patiënten. Het is een uiterst kostbaar en kwetsbaar systeem waarbij onderweg veel mis kan gaan.
Door varkens te gebruiken zijn de problemen in een keer opgelost. Bovendien zijn varkens niet schaars.
Het vergt nog jaren onderzoek en dierproeven aleer xenontransplantatie werkelijk toepasbaar zal zijn. "Het probleem is de snelle afstoting van het orgaan", aldus Grosveld. Het menselijk lichaam accepteert een orgaan van een andere diersoort niet en stoot het af binnen enkele uren. De oplossing van dit probleem zoeken wetenschappers in het genetisch manipuleren van de varkens. "Je kunt varkens wat 'menselijker' maken door in het varkensweefsel menselijke eiwitten in te bouwen. Het lichaam herkent het orgaan dan niet direct als vreemd, waardoor de eerste snelle afstoting achterwege blijft." Grosveld denkt dat het zelfs mogelijk moet zijn op deze manier het probleem van afstoting geheel uit te bannen.
Het tweede grote probleem is de angst voor nog onbekende ziekteverwekkers. Het gaat daarbij niet om gewone virussen en schimmels. Daar is wel wat aan te doen meent Grosveld. Het is vooral de angst voor zogenoemde retrovirussen. Dit zijn virussen die zich nestelen in het erfelijk materiaal en daar sluimerend aanwezig blijven. Zij kunnen van dieren op mensen overgaan.
"Dat komt heel weinig voor. Het bekendste schrikvoorbeeld is dat van het aids-virus, dat afkomstig is van apen en onder mensen veel slachtoffers maakt." In Maleisië kwamen honderden boeren om het leven door een onbekend virus dat van vleermuizen was overgegaan op varkens en vervolgens op mensen.
Onderzoekers denken dat de risico's op dergelijke vernietigende uitbraken van nog onbekende virussen sterk zal toenemen als organen Van dieren in mensen worden getransplanteerd. Een transplantatiepatiënt is bovendien extra kwetsbaar. arm afstoting tot een minimum te beperken wordt het immuunsysteem uitgeschakeld. De patiënt heeft hierdoor geen weerstand en is extra gevoelig voor virussen en infecties.
De eerste patiënt die rondloopt met een varkenshart is volgens Grosveld niet te benijden. Arm de risico's voor de volksgezondheid tot een minimum te beperken, zal de eerste transplantatie gepaard gaan met strenge veiligheidseisen. "De patiënt en zijn omgeving -partner, kinderen, familie - moeten voortdurend onder controle staan en dat hun leven lang. Dat is echt heel ingrijpend. Daar moeten mensen goed over nadenken.

bron: Provo Zeeuwse Courant (enigszins ingekort en gewijzigd)


7. Noem drie voordelen van het gebruik van varkensorganen voor transplantatiedoeleinden.

In het artikel heb je gelezen dat de eerste patiënt die een getransplanteerd varkenshart krijgt samen met zijn directe omgeving voortdurend onder strenge controle moet blijven. Reden daarvoor is 'de risico's voor de volksgezondheid tot een minimum te beperken'. De auteur beschrijft een van deze risico's.

8. Welk risico voor de volksgezondheid werkt de auteur uitgebreid uit?

Er zijn mensen die bezwaren hebben tegen xenontransplantatie. In spottende zin wordt wel eens gesteld dat iemand met een varkenshart ook wel zal gaan knorren.

9. Bedenk zelf nog drie andere bezwaren die tegen xenontransplantatie kunnen worden ingebracht.

Hoofdstuk 9
Vroeger (voor 1800) werd er natuurlijk ook al over nagedacht hoe eigenschappen van vader en moeder bij zoon of dochter terechtkwamen.

1. Hoe dacht men vroeger dat de kleur van de jongen zou zijn bij een kruising van een witte muis en een zwarte muis?
2. En wat voor kleur van de jongen verwachte men op de wetmatigheden die nu meest gangbaar zijn?
3. In welke scheikundige verbinding liggen erfelijke eigenschappen vastgelegd?
4. Wat voor uiterlijke vorm heeft deze verbinding?
5. Wat voor eigenschap moet de stof die de erfelijkheid zou bevatten, hebben bij een celdeling?
6. Geef twee voorbeelden van erfelijke aandoeningen.
7. Geef een argument waarom sommige mensen niet willen weten of zij een erfelijke aandoening hebben.
8. Geef een argument waarom mensen dat juist wel willen weten.
9. Waarom vinden juist verzekeringsmaatschappijen de mogelijkheid om te kunnen testen op erfelijke aandoeningen interessant?
10. Wat wordt bedoeld met preventieve borstamputatie?Welke invloed heeft de DNA diagnostiek op deze vorm van medisch handelen?

Bij begrippen als DNA diagnostiek, genetische manipulatie en klonen spreken politici van een brede maatschappelijke discussie. Stel je wilt een bijdrage leveren aan die discussie en er wordt je gevraagd ethische aspecten in te brengen bij deze drie begrippen.

11. Noem voor elk van die drie begrippen een ethisch aspect wat voor de betreffende techniek pleit en een ethisch aspect wat daartegen pleit. Geef je antwoord in een soort matrix als hieronder.
Medische techniek Voor Tegen
DNA diagnostiek
Genetische manipulatie
Klonen