Wat is AIDS?

De term AIDS staat voor Acquired Immune Deficiency Syndrome, ofwel Verworven Immuun Deficiëntie Syndroom.Dat betekend dat het afweersysteem van het mens niet goed meet werkt.Het afweersysteem houd normaal gesproken infecties tegen.Maar AIDS patiënten kunnen al dood gaan aan een dood normaal griepje.

Bij een infectie met een virus maakt je lichaam antistoffen aan, die het virus doden.Maar het Aids-virus is zo hardnekkig dat het lichaam daar niet in slaagt.Het taai virus doet vervolgens zijn verwoeste werk, en breekt het afweersysteem af.Gevolg : infecties.Als iemand daar heel veel last van krijgt,dan krijgt hij die diagnose Aids.

A : Acquired: Tijdens het leven opgelopen dus niet geërfd
I : Immune: Immuniteit - afweer(systeem), het natuurlijke systeem in ons lichaam dat ons beschermt tegen ziekten veroorzaakt door bijvoorbeeld bacteriën, virussen en schimmels.
D : Deficiency: tekort,gebrek, verminderende functie.
S : Syndrome: Syndroom,ziektebeeld,de gezamelijke verschijnselen van een bepaalde ziekte.

Ontstaan van de ziekte

Aids is het eerst herkend in de Verenigde Staten in 1981. Een bepaald type longontsteking dat normaal alleen voorkomt bij mensen met een verzwakte afweer, kwam ineens opvallend vaak voor bij jonge (homoseksuele) mannen, die vóór die tijd volkomen gezond waren. Ook werden in deze groep plotseling veel gevallen ontdekt van een bepaald soort huidkanker (Kaposi sarcoom). Deze zeldzame kanker kwam tot dat moment eigenlijk alleen bij oudere mannen voor. Het bleek om een nieuwe ziekte te gaan. De ziekte kreeg de naam aids.
Men ontdekte dat het ging om een ernstige aantasting van het afweersysteem van het lichaam, veroorzaakt door een virus. Het virus dat aids veroorzaakt, stamt af van een vergelijkbaar virus dat voorkomt bij apen.

De verspreiding van aids

Onlangs hebben de Verenigde Naties (UNAIDS) nieuwe cijfers over hiv en aids bekend gemaakt. Ze laten zien dat het aantal mensen met hiv of aids in de wereld snel stijgt. Kwamen in 2000 de schattingen nog uit op 36 miljoen, voor 2002 noemen de Verenigde Naties een aantal van 42 miljoen en dat is nog niet alles. Volgens de Verenigde Naties bevindt de epidemie zich in grote delen van de wereld nog in het beginstadium, wat het ergste doet vrezen voor de toekomst.

In Nederland (cijfers)

In Nederland stijgt het aantal mensen met hiv nog steeds, alhoewel minder snel dan men in het begin verwachtte. Het aantal seropositieven ligt naar schatting rond de 17.000. In Nederland worden hiv-infecties niet geregistreerd, vandaar dat een exact aantal niet bekend is.
In Nederland hebben tot nu toe naar schatting 6.100 mensen aids gekregen, waarvan 3.900 mensen inmiddels overleden zijn. Eén op de tien Nederlanders is in zijn omgeving wel eens geconfronteerd met iemand met hiv of aids.

Ontwikkelingslanden (cijfers)

Ruim twintig jaar na het eerste aidsgeval lijden ongeveer 42 miljoen mensen aan aids of zijn geïnfecteerd met het hiv-virus. Elke dag komen er nieuwe gevallen bij en elke dag sterven duizenden mensen aan aids. Het afgelopen jaar een paar miljoen, waarvan de meeste in Afrika.

Er is geen land zonder hiv, maar er zijn wel grote verschillen. De landen in Afrika ten zuiden van de Sahara zijn het zwaarst getroffen. In India, Brazilië en China maar ook in Oost-Europa en Centraal-Azië stijgt het aantal aids-gevallen in hoog tempo.

Voor arme landen is de aids-epidemie - inmiddels doodsoorzaak nummer vier in de wereld en nummer een in Afrika ten zuiden van de Sahara - een regelrechte ramp. Niet alleen omdat zoveel mensen er verdriet door hebben, maar ook omdat de ziekte de economie een gevoelige tik geeft. Het zijn vooral jonge mensen van beneden de dertig die dood gaan, een belangrijk deel van de mensen die werken dus. Gevolg: een tekort aan mensen in bedrijven, bij de regering, maar ook in het onderwijs.

In die landen is er vaak onvoldoende geld voor geneesmiddelen. In Noord-Amerika en Europa hebben HIV-geïnfecteerden veel betere vooruitzichten. Nieuwe medicijnen, beschikbaar sinds 1996, zorgen ervoor dat patiënten minder snel ziek worden en langer in leven blijven. Vooruitgang dus, zeker, maar er komen ook nog steeds nieuwe gevallen bij. Ook in Nederland.

Wat is HIV??

Aids wordt veroorzaakt door een virus: hiv. Hiv staat voor Humaan Immunodeficiëntie Virus, ook wel aids-virus genoemd. Er bestaan verschillende soorten hiv.
Het virus breekt het afweersysteem af. Het lichaam wordt daardoor vatbaar voor allerlei infecties en bepaalde vormen van kanker, waartegen het anders wel bestand zou zijn.

Een hiv-test kan aantonen of iemand antistoffen tegen hiv in het bloed heeft. Deze persoon is dan hiv-geïnfecteerd, ook wel seropositief genoemd. Iemand die seropositief is, hoeft niet ziek te zijn. Op het moment dat zo iemand bepaalde ziekten krijgt, kan een arts vaststellen dat iemand aids heeft. Hoe lang het duurt voordat er klachten verschijnen, is heel wisselend. Het kan na twee jaar zijn, maar ook langer dan tien jaar duren. Dat is afhankelijk van de leeftijd waarop men de infectie oploopt. Daarnaast spelen ook erfelijke factoren een rol en mogelijk het soort virus waarmee men geïnfecteerd wordt.

Sinds 1996 zijn er nieuwe medicijnen beschikbaar, die in bepaalde combinaties de vermenigvuldiging van het hiv in het lichaam remmen. Daardoor kunnen mensen met hiv langer ziektevrij blijven en langer leven. De behandeling is zwaar en mensen genezen niet, maar toch kan gesproken worden van aanzienlijke vooruitgang.

Het hiv-virus

Loopt je neus en ben je verkouden of heb je koorts en ben je grieperig, dan is een virus je lichaam binnengedrongen - een organisme nog kleiner dan een bacterie. Ook aids is een virusziekte, veroorzaakt door het hiv-virus. Bijzonder aan dat virus is de kracht waarmee het toeslaat.

Dringt het hiv-virus het lichaam binnen, dan pakt het bepaalde cellen vast, de T-helpercellen. Vervolgens dringt het virus die helpercellen binnen en maakt ze kapot. En dat heeft grote gevolgen. De helpercellen zorgen er namelijk voor dat een bepaald soort witte bloedlichaampjes (lymfocyten) antistoffen maken tegen indringers - of het nu virussen, bacteriën of schimmels zijn.

Het hiv-virus schakelt dus de helpercellen uit, de lymfocyten doen het niet meer en de aanmaak van antistoffen stokt. Anders gezegd: de verdedigingslinie die indringers moet tegenhouden, begint gaten te vertonen. De indringers kunnen opstomen en het lichaam ziek maken. Maar wat merkt iemand die besmet raakt?

Het begint met griep en opgezette klieren en daarna is het over met de klachten. Voor even, want er volgt een periode waarin de ziekte hard toeslaat - tenminste als combinatietherapie niet werkt of niet is toegepast. Als die klachten verergeren en levensbedreigend worden, stelt de arts de diagnose aids.

In Europa gebeurt dat als iemand bepaalde ontstekingen heeft van darmen, longen of hersenen of bepaalde vormen van kanker of dementie. Het moet wel duidelijk zijn dat een hiv-besmetting de enige oorzaak kan zijn.

Ziekteverschijnselen

· Klachten van de luchtwegen. PCP is een soort longontsteking die door een bepaalde parasiet wordt veroorzaakt. De verschijnselen zijn droge hoest, benauwdheid, pijn in de borst, koorts en vermoeidheid.
· Klachten van huid en slijmvliezen. Een van de meest voorkomende klachten is Kaposi's sarcoom, een vroeger zeldzame vorm van kanker die voorkomt in huid, mond maar ook in de darmen en longen. De verschijnselen: paarse, rode of bruine vlekken op de huid.
· Koorts, diarree en gewichtsverlies. Dat zijn vaak gevolgen van infecties door parasieten, bacteriën of virussen.
· Klachten aan het zenuwstelsel, zoals hersenvliesontsteking en dementie. Verschijnselen: hoofdpijn, koorts, stijfheid in de nek.
· Klachten aan de vrouwelijke geslachtsorganen, zoals baarmoederhalskanker. Verschijnselen: bloedverlies.
· Klachten aan de ogen, zoals slechtziendheid en blindheid. Deze klachten worden veroorzaakt door een infectie met CMV (cytomegalovirus).
· Er is nog een derde vorm van kanker die bij hiv-patiënten relatief vaak voorkomt: het non-hodgin-lymfoom, een ziekte die het lymfestelsel aantast. Verschijnselen: koorts, gewichtsverlies, misselijkheid, hoofdpijn en buikpijn.

Hoe word HIV overgedragen?

Het virus kan zich bevinden in: bloed, sperma, vaginaal vocht, voorvocht en moedermelk. Bij iemand die geïnfecteerd is met hiv bevatten bloed en sperma een hoge concentratie van het virus. In vaginaal vocht en voorvocht is deze concentratie beduidend lager, maar overdracht via deze lichaamsvochten is wel mogelijk.

In andere lichaamsvochten kan het virus wel aanwezig zijn, maar in een veel te lage concentratie om een infectie te kunnen veroorzaken. Speeksel, zweet, traanvocht, urine en ontlasting zijn alleen gevaarlijk als er zichtbaar bloed in zit, en er risico is dat dit rechtstreeks in de bloedbaan van de ander terecht kan komen.

In de dagelijkse omgang met seropositieve mensen loop je geen enkel risico. De kans op infectie bestaat bij onveilige handelingen met bloed, sperma, vaginaal vocht en voorvocht. In de onderstaande informatie wordt uitgelegd om welke onveilige handelingen het gaat.

Onveilig seksueel contact

Iedereen die onveilig vrijt loopt risico op een infectie met hiv of een andere seksueel overdraagbare aandoening. De kans op een hiv-infectie is groter bij seksuele contacten met mensen uit groepen waarbinnen aids veel voorkomt. Bijvoorbeeld mensen die drugs spuiten, mannen met wisselende homoseksuele contacten en mensen die afkomstig zijn uit gebieden waar aids veel voorkomt. Het probleem is dat niet aan iemand te zien is of hij of zij tot één van deze groepen behoort. En lang niet iedereen weet zelf of hij of zij seropositief is. Ook dat is niet aan iemand te zien. Dit betekent dus: veilig vrijen, zolang je niet zeker weet of jij of je partner geïnfecteerd is.

Onveilige seksuele handelingen zijn:
· Vaginale geslachtsgemeenschap zonder condoom (penis in vagina).
· Anale seks zonder condoom (penis in anus).
· Orale seks, waarbij sperma of (menstruatie)bloed in de mond komt.*
· Onderling gebruik van seksattributen, zoals een dildo, zonder deze tussendoor schoon te maken.
· De hoeveelheid hiv in vaginaal vocht en voorvocht is laag en bovendien vermindert het speeksel de werking van het virus waardoor de kans op besmetting met hiv bij orale seks, zonder klaarkomen in de mond en buiten de menstruatieperiode, verwaarloosbaar klein is.

Het inspuiten met eerder gebruikte naalden bij druggebruik

Je raakt niet geïnfecteerd met hiv door drugs te gebruiken. Mensen die drugs spuiten en elkaars naalden gebruiken lopen wel risico, omdat in de naalden en spuiten bloedresten achtergebleven kunnen zijn. Ook het gebruiken van andermans spuitattributen (zoals lepel, glas, water en watjes) en het overhevelen van drugs van de ene naar de andere spuit geven risico op besmetting. Het hiv-virus en andere virussen die ziekten verwekken, kunnen zo in de bloedbaan terechtkomen.

Het gebruik van onveilige bloedproducten of bloedtransfusie met besmet bloed

De kans om aids te krijgen door een bloedtransfusie is in Nederland vrijwel uitgesloten. Sinds juli 1985 worden alle bloeddonaties door testen gecontroleerd op antistoffen tegen hiv. Besmet bloed dat deze antistoffen bevat wordt niet gebruikt. Hetzelfde geldt voor andere Europese landen en de Verenigde Staten. In ontwikkelingslanden wordt het bloed niet altijd gecontroleerd.

Hoe wordt het virus niet overgedragen?

Dat veel mensen ongerust en onzeker raken als ze met hiv of aids geconfronteerd worden, is wel begrijpelijk, maar meestal onterecht. In de (dagelijkse) omgang met mensen met hiv en aids is er geen risico op een hiv-infectie.
· Niet door huidcontact (hand geven). Hiv kan niet door een onbeschadigde huid binnendringen. Een pleister op een wondje biedt voldoende bescherming.
· Niet door (tong)zoenen. In het speeksel is veel te weinig virus aanwezig om iemand te kunnen infecteren.
· Niet door toilet en gebruiksvoorwerpen. Het virus kan in de buitenlucht niet blijven leven, dus ook niet op kopjes, bestek, beddengoed etc.
· Niet door adem, hoesten, niezen, etc.

Je kunt dus gewoon op dezelfde manier met iemand met hiv of aids blijven omgaan. En juist voor een hiv-geïnfecteerde vriend of kennis kan lichamelijk contact en steun heel belangrijk zijn.

Waar je verder ook geen hiv-infectie door kunt oplopen:
· Niet door eerste hulp verlenen. Als je de normale hygiëne in acht neemt, dan kan er niets gebeuren.
· Niet door insecten.
· Niet via etenswaren.
· Niet via zwemwater en sauna's.

HIV-test


Wanneer iemand geïnfecteerd is met hiv maakt het lichaam bijna altijd binnen drie maanden, en in ieder geval binnen zes maanden, antistoffen aan. Antistoffen zijn stoffen die het lichaam produceert in een poging virussen onschadelijk te maken. In een laboratorium kunnen deze antistoffen in het bloed worden aangetoond.

Als iemand antistoffen tegen hiv in het bloed heeft, kan de dokter zien dat hij of zij met hiv geïnfecteerd is. Zo iemand is dan seropositief.

Hoe gaat de test in zijn werk?

Als je denkt dat je risico hebt gelopen op een hiv-besmetting, moet je altijd drie maanden wachten voor je je laat testen. Na drie maanden kan met een test worden gekeken of er antistoffen tegen hiv in het bloed zitten.

Voor de hiv-test neemt men wat bloed af. In het laboratorium wordt onderzocht of er antistoffen tegen hiv in het bloed zitten. De uitslag van de test volgt binnen circa 14 dagen. Bij de uitslag 'seropositief' wordt er altijd een tweede test gedaan, de zogenaamde bevestigingstest.

Wel of niet testen?

Een hiv-test kan alleen op eigen verzoek of na toestemming van de betreffende persoon worden gedaan. Een hiv-test is niet verplicht, iemand beslist zelf of hij of zij deze test wil doen. Of dat nuttig is, hangt af van de eigen situatie.

Mensen die denken dat ze in het verleden risico hebben gelopen, wordt aangeraden een test te overwegen, omdat er inmiddels mogelijkheden zijn om hiv te behandelen. Ook zwangere vrouwen wordt de test aangeboden als ze risico hebben gelopen. Bij recent gelopen risico wordt aangeraden drie maanden te wachten met testen, omdat het lichaam niet meteen antistoffen aanmaakt.

Soms kan een arts een test voorstellen, naar aanleiding van klachten of ziekteverschijnselen. Bij het afsluiten van nieuwe levensverzekeringen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen kan ook om een hiv-test worden gevraagd.
In een persoonlijk gesprek met de huisarts, een arts van de GGD of andere deskundigen worden de voor- en nadelen afgewogen. Zeker met het oog op de nieuwe behandelmogelijkheden is het belangrijk dat men zich uitgebreid laat informeren over de voor- en nadelen van de test.

Wat zijn de voordelen van een hiv-test?

Door een test te doen wordt duidelijk of men wel of niet hiv-geïnfecteerd is. Een gunstige uitslag kan dan een hele geruststelling zijn. Bij een ongunstige uitslag kan men zich regelmatig door een dokter laten controleren.

Ook is tegenwoordig behandeling van hiv/aids mogelijk met anti-hiv-middelen. De zogenaamde combinatietherapieën remmen bij veel mensen de vermenigvuldiging van het hiv in het lichaam, waardoor mensen met hiv gemiddeld langer zonder klachten blijven of klachten kwijtraken en langer blijven leven. Met de behandelend arts kan besproken worden wat een goed moment zou zijn om met een behandeling te beginnen.

Voor zwangere vrouwen met hiv geldt bovendien, dat zij door medicijnen en andere maatregelen vaak kunnen voorkomen dat het hiv voor, tijdens of na de geboorte overgedragen wordt op het kind.


Wat zijn de nadelen van een hiv-test?

Het wachten op de testuitslag is een spannende periode. Te horen krijgen dat iemand hiv/aids heeft, geeft veel onzekerheden. Hoe zal de partner reageren, en hoe zullen de familie en de omgeving reageren? Hoeveel jaar zal men nog blijven leven? Vervolgens zal men moeten nadenken over het beginnen met medicijnen. Het gebruik van medicijnen is voor de omgeving moeilijk geheim te houden en de behandeling is zwaar. De medicijnen werken niet bij iedereen en het effect op de lange termijn is niet bekend. De medicijnen geven vaak lichamelijke klachten (bijwerkingen). Eenmaal begonnen met een behandeling, moet die de rest van het leven worden volgehouden. En voor alle duidelijkheid: aids is, ook met de nieuwe medicijnen, niet te genezen.

Daarnaast zijn er maatschappelijke nadelen voor mensen met hiv. Men kan problemen krijgen met het afsluiten van bepaalde verzekeringen. Ook draaien werkgevers tegenwoordig zelf voor ziektekosten op waardoor mogelijk lastige situaties op het werk kunnen ontstaan. Overigens is in de Wet op de Medische Keuringen bepaald dat tijdens een sollicitatiegesprek de werkgever geen vragen over de gezondheid mag stellen en dat aanstellingskeuringen alleen mogen worden verricht als aan de functie bijzondere eisen van medische geschiktheid worden gesteld.

Waar kan ik me laten testen?

Een test kan worden gedaan bij de huisarts en de GGD. In alle gevallen zijn de gegevens vertrouwelijk. Bij de GGD kun je je ook anoniem laten testen. De kosten van de test liggen tussen € 14,- en € 55,- afhankelijk van waar de test wordt uitgevoerd. Een test via de huisarts wordt vergoed door de ziektekostenverzekering, een anonieme test komt echter voor eigen rekening.

Bij de bloedbank kun je je niet op hiv laten testen. Wel test de bloedbank uit veiligheidsredenen bloed van donoren op onder andere hiv.