Thema 4 Alternatieve geneeswijzen, therapie en boeddhisme

Voor dit thema heb ik gekozen om iets te vertellen over acupunctuur. Eerst volgt een inleiding over acupunctuur. Vervolgens zet ik de verbanden met het boeddhisme uiteen.

Inleiding
Volgens de Dikke van Dale is acupunctuur: oude Chinese, pijnstillende techniek, waarbij naalden op zeer bepaalde punten in het onderhuids bindweefsel gestoken worden. [www.vandale.nl, 24 maart 2003]
Al was acupunctuur, tot voor een paar jaar, bij ons nog niet zo bekend zijn, uit archeologisch onderziek is gebleken dat het al ruim vijfduizend jaar bestaat. De kunst van de acupunctuur is ontstaan in China. Aanvankelijk was de kunst waarschijnlijk erg primitief. Er werden naalden gebruikt van steen of bot. Zo rond 200 voor Christus werd de basis gelegd voor de acupunctuur. Deze basis is nu nog steeds hetzelfde.
Wat acupunctuur zo bijzonder maakt is dat er uitgegaan wordt van de symptomen die er bij een enkel iemand spelen. Zo zijn er dus nooit twee behandelingen gelijk. Zo kan een westerse arts best zeggen dat iemand een hartafwijking heeft en een acupuncturist dat er een storing is in de ‘energie’ van het hart. Beiden kunnen ze het bij het rechte eind hebben.
Acupunctuur is vooral bekend om zijn vermogen om pijn te bestrijden. Veel kankerpatiënten zijn hier al mee geholpen. Echter, ongeneeslijke gevallen zijn niet te genezen. Ze zijn wel te verzachten. Veel mensen vragen zich af of acupunctuur wel geschikt is om een bepaald symptoom te verhelpen. Het antwoord is simpel. Als een acupuncturist een goede diagnose stelt, dan kan acupunctuur de situatie verbeteren. Soms zal de patiënt dan helemaal genezen. Als het ziekteproces al te ver gevorderd is kan acupunctuur de pijn minder hevig maken, hem minder vaak doen voorkomen en korter laten duren.
Acupunctuur pakt de diepe oorzaken van problemen aan. Want: ‘Een ziekte die niet volledig genezen is, kan heel gemakkelijk een nieuwe ziekte veroorzaken. Of de oude ziekte kan in alle hevigheid terugkomen.’[Acupunctuur (Peter Mole)] Meestal zijn er meerdere behandelingen nodig voor er iets veranderd in het lichaam. Daarom is het bij acute hulp, bijvoorbeeld na een ongeval, niet de beste geneeswijze die je kan kiezen. Wel kan acupunctuur goed werken bij het oplossen van de klachten die na zo’n ongeval ontstaan, bijvoorbeeld slapeloosheid.
Het belangrijkste doel van acupunctuur is vaak preventie. Men probeert de gezondheid van een persoon zo goed te krijgen (en te houden) dat infecties moeite hebben om de persoon ‘ziek te maken.’ Daarom komt het vaak voor dat patiënten, nadat ze een aantal acupunctuurbehandelingen hebben gevolgd, zeggen dat ze zich nu weer voelen als vanouds. Veel mensen voelen dat hun lichaam op een gegeven moment niet meer zo functioneert als eerst. Ze gaan dan naar de acupuncturist om de problemen voor te zijn.
Voor een acupuncturist bestaat het niet dat iemand helemaal gezond is. Zelfs de jongste baby heeft al iets. Dat kan bijvoorbeeld ontstaan zijn bij de geboorte. Bij anderen is er sprake van duidelijke verstoringen in het lichaam. Om de gezondheid van iemand te bepalen moet je iemands ziel, geest en emoties beoordelen, volgens een acupuncturist.

Qi
Om de acupunctuur, en de Chinese cultuur in het algemeen, te begrijpen is het begrip Qi (ch’i) van groot belang. Wat is Qi precies? Dit is op verschillende manieren uitgelegd. Het komt er op neer dat alle dingen waar leven in zit energie in zou bevatten. Het wordt ook wel verklaard met ‘levenskracht’ of ‘vitale kracht.’ Qi is wat ons leven ons geeft. Of:

Qi brengt het menselijk lichaam voort, net zoals water ijs wordt. (…) Als ijs smelt, wordt het weer water. Als een individu sterft, wordt hij of zij weer ziel. (…)
[Wang Chong, uit: Acupunctuur (Peter Mole) bekort]

Qi speelt bij veel dingen een rol. Als bijvoorbeeld de seizoenen wisselen verandert het Qi. Qi is in het hele universum. Men wordt ziek als het Qi niet goed functioneert. Elke doktersbehandeling aan een persoon heeft indirect invloed op diens Qi. Acupunctuur heeft de kracht op het Qi sterk te beïnvloeden. Echter, een arts zal pas ingrijpen als hij goed heeft gekeken hoe de toestand van het Qi is.
De manier waardoor de Chinezen de acupunctuur konden toepassen was door de ontdekking van punten op het lichaam. Hiermee kon het Qi worden beïnvloed. Deze ontdekking is minimaal 3000 jaar geleden gedaan. Vondsten wijzen zelfs nog op een veel eerder tijdstip. Over de manier waarop de acupunctuur is ontdekt, zijn de wetenschappers het niet helemaal eens. Misschien hebben soldaten het ontdekt. Ze bemerkten dat de pijn afnam als ze op bepaalde plekken op het lichaam gewond raakten. Anderen zeggen dat de ontdekking gebeurd zou zijn door mensen die de acupunctuur al gebruikten. Ze zouden zich bij meditatie hebben gericht op kleine gebeurtenissen in het lichaam.
Er zijn ongeveer 365 punten op het lichaam. Ze zijn ongeveer 2,5 mm in doorsnee. Om het geneesproces zo goed mogelijk te laten verlopen is uiterste precisie nodig bij het zoeken van de punten. Veel vaak gebruikte punten liggen op de ledematen, onder de elleboog en de knie.
Hier zullen veel behandelingen zich dan ook richten. Hierbij maakt niet uit waar het symptoom zich bevindt. Deze punten zijn verbonden met Qi-banen.. Elke Qi-baan heeft te maken met een bepaald orgaan en zorgt voor vele functies is ons lichaam.

De basis van de Chinese geneeskunst: Tao, Yin/Yang en de Vijf Elementen.
Tao heeft geen vertaling. Wat nog het meest is de buurt komt is: manier van leven. Volgens de Chinese geneeskunst moeten we in de herfst en winter onze energie sparen. Dan kunnen wij deze weer gebruiken in de lente en de zomer. We moeten activiteit en rust in evenwicht houden. Mensen die heel hard werken moeten er ook regelmatig even tussenuit, anders raakt hun Qi ontregeld.
Yin/Yang worden gezien als twee tegengestelden in de natuur. Het evenwicht tussen de twee verandert gedurende de dag. Als de dag begint zijn ze gelijk, vervolgens neemt Yang toe, tot hij zijn maximum heeft bereikt. Daarna neemt Yang af en Yin toe, tot beide bij schemering weer in evenwicht zijn. Ook verandert het evenwicht door de seizoenen. De winter is vooral Yin, de zomer Yang, maar de ander komt wel steeds even erbij. Zelfs op een winterochtend is er even sprake van een ‘Yang-periode.’
Een van de belangrijkste taken van de acupuncturist is om te proberen iemands Yin/Yang-aard in evenwicht te krijgen en te houden. Hieronder een voorbeeld:
Yang Yin
Vuur Water
Deze moeten in evenwicht zijn. Het lichaam heeft water nodig om goed te kunnen functioneren. Als het vuur echter overheerst is de persoon opvliegend.
Warmte Kou
Als je steeds de behoefte hebt om je warm te houden heb je een tekort aan Yang. De acupuncturist zal dan proberen om het Tang in hun Qi sterker te maken.
Droog Nat
Als je bijvoorbeeld een droge huid heb je een teveel aan Yang, heb je last van overmatig zweten dan heb je óf een slechte conditie óf een teveel aan Yin.
Hyperactief Hypo-actief
Als een persoon last heeft van een snelle hartslag dan zal zijn hart teveel Yang krijgen. Heeft hij juist een langzame hartslag, dan zou er een teveel aan Yin bij het hart zijn.

Yin en Yang veranderen dus voortdurend, maar er is, bij een goede gezondheid, altijd evenwicht. Elke soort van onevenwichtigheid, die op de vorige bladzijde is beschreven, heeft een eigen manier van behandelen nodig.
Hierbij zijn ook de Vijf Elementen van groot belang. Deze Vijf Elementen draaien in een vaste cyclus en sturen elkaar aan. Als er onevenwichtigheid is in een Element zal dit alle Elementen beïnvloeden.
Hieronder in schema worm de belangrijkste eigenschappen van ieder element.

· Water: Dit hoort bij de winter en is vooral een Yin-periode. Het is verantwoordelijk voor onze wilskracht. Het is de basis voor alle andere Elementen. Als het in onevenwichtigheid is zou dit kunnen leiden tot een heel sterke Wil (dit is bij veel werkverslaafden) of emoties.
· Hout: Hoort bij het voorjaar, wat vooral een Yang-periode is. Het zet aan tot verandering en stuurt deze veranderingen ook aan. Het raakt in onbalans als ouders hun kind geen ruimte gunnen om zich te ontwikkelen. Als het Element Hout niet in evenwicht is kan dit leiden tot woede.
· Vuur: Verbonden met de zomer, een Yang periode.: het is, doordat het natuurlijk met de zomer heeft te maken, verbonden met groei en warmte. Het is verantwoordelijk voor de talenten die we hebben om met andere mensen op te kunnen schieten. Vuur is verantwoordelijk voor ons plezier. Als iemand weinig Vuur heeft kun je dit bijvoorbeeld ook horen in zijn of haar stem. Sommigen met veel Vuur zijn weer juist erg vrolijk.
· Aarde: Hoort bij de nazomer, een tijd dat Yin en Yang in evenwicht zijn. Als het in onevenwichtigheid is heeft iemand vaak last van innerlijke problemen. Hij of zij is dan zorgelijk, verstrooid of reageert vreemd. Ook is het verbonden met voedsel. Het Qi moet gedurende ons leven steeds worden aangevuld. Gaat dit mis, dan hebben ze wellicht een onevenwichtigheid in het Element Aarde.
· Metaal: Verbonden met herfst. Yin is nu het sterkst. Verantwoordelijk voor het ontvangen van Qi van de hemelen. Gevoelens van droefheid of verdriet komen voort uit dit Element. Het geeft ons innerlijke leven meer rijkdom.

Relatie met Boeddhisme
Acupunctuur speelt in op het innerlijke van de mens. Het streeft naar perfectie en evenwicht in het lichaam. Het speelt samen met het boeddhisme een grote rol in het leven van veel mensen in Azië. Samen proberen zij om de mens te leiden tot Nirvana (innerlijke rust).