BIOGRAFIE

Aidan Chambers werd op 27 december 1934 in Chester le Street in het graafschap Durham (noordoost Engeland) geboren. Hij komt uit een familie van mannen met eeuwenoude beroepen: mijnwerkers, zeelui, boeren en bouwvakkers. Hij is twee jaar bij de marine geweest en heeft daarna jarenlang les gegeven in Engelse taal- en letterkunde. Zeven jaar bracht hij als monnik in een anglicaans klooster door, waar hij zichzelf beter leerde kennen, hard moest werken en in stilte kon nadenken. Vanaf 1968 was hij als full-time auteur werkzaam.
Aanvankelijk schreef hij vooral kritieken in onder meer Books and Bookmen, Times Educational Supplement en Books for Young Children. Hij is redacteur van twee tijdschriften: Signal en Young Drama. Samen met zijn Amerikaanse vrouw, Nancy Lockwood schreef en presenteerde hij het radioprogramma Bookbox (begin van de jaren ’70).
Chambers houdt zich ook intensief bezig met het onderwijs in de literatuur, dit blijkt onder andere uit een aantal publicaties over literatuurdidactiek (bijvoorbeeld The reluctant Reader) en uit het feit, dat hij adviseur is van uitgeverij Pan Mac Millan voor de serie ‘Toplines’. Deze serie bevat vooral boeken voor jongeren die ‘moeite hebben met het lezen van gewone boeken’. Hij geeft ook regelmatig cursussen aan docenten over jeugdliteratuur en onderwijs. Ervaringen met deze cursussen heeft hij onder meer weergegeven in zijn rubriek ‘Letter from England’, die gedurende een tiental jaren is verschenen in The Horn Book Magazine. In 1978 werd zijn kritisch werk bekroond door de Children’s literature association award for literary criticism. Zijn twee kinderboeken Het geheim van de grot en Tirannen werden in 1985 en 1986 bekroond met een Zilveren Griffel. Van de jeugdromans Verleden week =(lang weekend op drie manieren), Je moet dansen op mijn graf, Nu weet ik het, Niets is wat het lijkt en De tolbrug werd de laatste in 1994 met een Zilveren Griffel bekroond. Veel van
Chambers’ boeken werden vaak met succes tot toneelstukken bewerkt. De Vlaamse toneelproductie De Tolbrug werd bekroond met de Hans Snoekprijs.



OVERZICHT VAN DE THEMATIEK BEHANDELD IN ZIJN OEUVRE

Verleden week (Lang weekend op drie manieren) is Aidan Chambers’ eerste jeugdroman. Het gaat over een jongen die in alles wat hij onderneemt slaagt, maar het thuis nogal benauwd heeft. Zijn vader is ziek en zit zonder werk en de verhouding vader-zoon is ook niet zo best. De belangrijkste thema’s in dit boek zijn schijven en seksualiteit.
Het geheim van de grot behandelt de ‘gedwongen’ vriendschap tussen twee jongens, die er het nut niet van inzien. De thema’s vriendschap, vakantie en dieren vormen de pijlers van dit verhaal. Chambers volgende boek Je moet dansen op mijn graf heeft als hoofdthema homoseksualiteit. Het hoofdpersonage, een rustige jongen, ontdekt na een tijdje dat hij zich aangetrokken voelt door jongens. Hij ontmoet Barry Gorman waar hij zich volledig voor zou geven, maar dan sterft Barry en valt zijn leven in mekaar. In dit boek zijn naast homoseksualiteit ook andere thema’s verwerkt: liefde, haat, bedrog, vertrouwen, twijfels. Tirannen daarentegen behandelt een heel andere problematiek: het pesten en gepest worden. Hier beschrijft Aidan Chambers een groepje pesters dat iedere schooldag overgaat tot het afpersen van cadeautjes bij hun medeleerlingen. In Nu weet ik het beschrijft Chambers eigenlijk drie thema’s. Het hoofdthema is het geloof. (Het was voor hem geen vreemd thema, hij had namelijk voor zijn huwelijk zeven jaar in een klooster verbleven.) Gedurende het verhaal zoekt het hoofdpersonage naar de betekenis van het ‘geloof’. Het boek is ook gedeeltelijk een detective verhaal: een politieman onderzoekt een merkwaardige zaak van een tiener die aan een kruis zou hangen. Het laatste thema ‘drama’ komt in deze roman aan bod doordat de vriendin van het hoofdpersonage ernstig gewond raakt bij een ongeval met een bom. Het boek dat Chambers in 1992 uitgaf, De tolbrug geeft een portret van een jongen die zijn karakter nog aan het vormen is. Het gaat over volwassen worden, het belang aan vriendschap tussen tijdgenoten en het protest tegen de maatschappij. In Chambers’ laatste boek Niets is wat het lijkt leert het hoofdpersonage het opwindende Amsterdamse leven kennen. Hij ziet hoe andere jongeren een keuze maken uit de rijke mogelijkheden die het leven biedt. Dat zet hem op het spoor ook zijn eigen keuzes te durven maken. De thema’s die in dit boek uitvoerig besproken worden zijn gezin, liefde, oorlog.

KUNNEN WE SPREKEN VAN EEN EVOLUTIE DOORHEEN CHAMBERS’ WERKEN?

In zijn werken is er geen echte evolutie vast te stellen, we zien echter dat Chambers zich steeds aan een quasi vast stramien houdt. Zo is het zijn handelsmerk om voortdurend van perspectief te wisselen en om verschillende soorten teksten zoals dialogen, stukjes dagboek, brieven, etc… in zijn verhalen te verwerken. De hoofdpersoon is literair geïnteresseerd en leest een aantal ‘groten’ uit de wereldliteratuur. (Hiermee laat Chambers zien dat het kennelijk de moeite waard is je met fictie bezig te houden.)
Het is opvallend, dat het hoofdpersonage in zijn boeken als het ware zelf het verhaal schrijft. Als thema speelt de seksualiteit steeds een belangrijke rol en Chambers heeft ook het uitgangspunt dat het einde van het boek de jonge lezers hoop moet geven, ook al handelen zijn boeken vaak over ernstige problemen. Veel van zijn werken zijn tevens overladen met symboliek en bevatten ook vaak een dubbele bodem.

APPRECIATIES (SAMENGESTELD UIT ENKELE CITATEN VAN VERSCHILLENDE RECENSENTEN)

Je moet dansen op mijn graf
-Ontving de Zilveren Griffel in 1985.
-Critici beoordelen dit boek over het algemeen heel positief omdat Chambers met dit boek het taboe op homoseksualiteit in jeugdboeken op een goede manier heeft doorbroken: hij maakt er namelijk geen probleem van. De Nederlandse journalist Rindert Kromhout spreekt van een knap verhaal dat voldoende spanning en humor bevat. Andere critici, onder wie Bregje Boonstra, vonden de vorm eerder wat zwaar en konden zich voorstellen dat jonge lezers moeite met deze vorm en de soms cynische toon zouden hebben. Net als in de andere boeken van Chambers blijkt weer zijn solidariteit met de hoofdpersoon.
-Dit boek wordt door vele recensenten als een ‘psychologisch en literair hoogstandje in de adolescentenliteratuur’ en tevens als buitengewoon ontroerend beschouwd.
-Het verhaal werd bewerkt tot toneelstuk. (mei/juni 2000, NTG)

Het geheim van de grot
Deze roman kreeg in 1986 de Zilveren Griffel voor de degelijke compositie van het verhaal en de goede stijl van schrijven. Ook zou het verhaal voor jonge lezers goed herkenbare situaties bieden. Een aantal critici is van mening dat er sprake is van een vlot geschreven verhaal waarbij de hoofdfiguren voldoende psychologische diepgang vertonen. Waarschijnlijk draagt het ‘zeehondjes-verhaal’ ook bij tot de populariteit onder jongeren.


Tirannen
Ook dit boek wordt erkend als één van Chambers’ meesterwerken: het is een boek met uiterst herkenbare situaties, acties, dialogen, types van volwassenen en kinderen van plusminus twaalf. Aan tirannen kan een grote groep kinderen plezier beleven. Mede dankzij de vlot geschreven dialogen is het een goed leesbaar boek. Het gaat over gepest en getiranniseerd worden door klasgenoten. Het aardige aan het boek ligt in de oplossing die de kinderen zelf voor het probleem vinden. Het is een geweldloze oplossing, die dus niet leidt tot het omdraaien van de rollen en van de slachtoffers tirannen maakt.

De tolbrug
-Ontving in 1994 de Zilveren Griffel.
-Het feit dat deze roman tot een toneelstuk is bewerkt wijst erop dat dit een buitengewoon goed boek is. Deze voorstelling werd in 1999 reeds bekroond met de Hans Snoekprijs.

Niets is wat het lijkt
Over dit boek lazen we een eerder negatieve beoordeling. Zo stond in ‘De Morgen’ van 24 mei 2000: het lijkt of Chambers krampachtig een rits grote ideeën over leven en liefde in een precieus en trendy jongerenboek wilde gieten. De roman bulkt van clichés en doorprikbare compositorische manoeuvres. Zo krijg je als lezer een perfect voorspelbaar maar eenzijdig beeld van Amsterdam. De parallellen tussen de liefdes van de oude en de nieuwe Jacob Todd zijn ongeloofwaardig.


BRONVERMELDINGEN

-> Bibliotheek Sint-Gillis-Waas:
Lexicon jeugdliteratuur februari 1987
-> Bibliotheek Sint-Niklaas:
Vrij Nederland 23-11-1985 ‘Je moet dansen op mijn graf’
Vrij Nederland 04-02-1985 ‘Het geheim van de grot’
Het Volk 29-05-1986 ‘Hoe stop je pesterijen?’
De Morgen 24-05-2000 ‘Een overdosis groeipijnen’
-> Internet URL’s:
http://www.kinderboekenweek.net/griffels.htm
http://www.destandaard.be/archief
http://www.querido.nl/biografie/chambers.html