‘Why is that?' vraag ik aan mijn reisleider. 'Just because...' is het standaardantwoord. Hij durft vaak geen antwoord te geven op mijn vragen. Bang dat de ober, buschauffeur, marktman of voorbijganger een spion is van ‘het systeem’...

Mijn vakantieland van de zomer 2008: Cuba. Het lijkt op geen enkel ander land. Dit eiland heeft zijn eigen regels, eigen idee?van leven en eigen geheimen.

Coca Cola wordt nergens verkocht. Als verkoper word je dan meteen opgepakt. Een Big Mac van de McDonalds hebben ze hier nooit geproefd en grote reclameborden van L'oreal zijn hier nergens te bekennen. Wel zijn de muren langs de wegen beschilderd met de woorden: 'Viva Fidel!' of in Spaanse woorden 'Leven het Communisme, niets is beter'.

Overal spionnen

Of dit laatste zinnetje klopt? Cuba zal nooit rijk worden en de mensen leven continu in angst. Als een Cubaan te veel met westerlingen omgaat, is dat verdacht. Toeristen moeten sowieso in de gaten worden gehouden. Ik vraag me af hoe vaak we zelf bespioneerd zijn.  

‘Luilakken’

Iedereen verdient in Cuba evenveel. Het maakt niet of je schoonmaker, directeur of barman bent. Of je hard werkt of geen reet uitvoert. Zo wordt je geduld ernstig op de proef gesteld als ongeduldige Hollander. Aan een bar sta je minstens een kwartier te wachten, de zogenaamde barmannen hebben je wel gezien hoor, dat is het probleem niet. Maar ze zijn te 'druk' met het niks doen. Waarom zou je hard werken?

Als je eenmaal gewend bent aan het geluier van de arbeiders in Cuba, kan je niet meer doen dan er om lachen.

Bijna het einde?

Waarom ik naar zo’n raar land ben gegaan? Het klinkt vreemd maar: juist hierom! En waarschijnlijk is het ? van de laatste jaren dat er nog communisme in Cuba is. De hoogbejaarde Fidel heeft de macht grotendeels al overgedragen aan zijn broer Ra?Maar ook dit zal niet lang meer gaan duren. Aan alles komt een eind, dus ook aan de twee levens van de bejaarde broers.

'Wat zal er gebeuren als deze twee dood zijn?' vroeg ik me telkens af. Zal het communisme ten onder gaan? Het was een hele bijzondere reis. En het was apart om 'het systeem' van zo dichtbij mee te mogen te maken. Over 20 jaar ga ik weer terug, om te kijken wat er dan van Cuba overgebleven is.

Ik hou mijn hart vast