Boekverslag Gunter Wallraff

Geschreven door:	JaNaXiS (1e klas) [meer]
Datum ingestuurd:	3 juni 2002
Taal:
Woorden:	1.350
Bekeken:	5181 keer (18 deze maand)
Waardering:	Currently 3.79/5 1 2 3 4 5 3.8/5 (33 stemmen)
Deel op:

Titel:	Ganz unten
	Ik Ali
Auteur:	Gunter Wallraff
Jaar van uitgave:	1985
Aantal pagina's:	254

Auteur:	Gunter Wallraff
Geboren:	1 oktober 1942
Populaire titels:	1985Ganz unten (3) 1977Der Aufmacher (1) 1970Industriereportagen: als Arbeiter in deutschen Großbetrieben (1)

1. Ganz unten / Ik Ali
2. Ganz unten / Ik Ali
3. Ganz unten / Ik Ali

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Ik (Ali) – Günter Wallraff – 23ste druk 1989 - Van Gennep Amsterdam- 224blz.

I. Plot

Günter Wallraff besluit in 1983 om een boek te schrijven over de uitbuiting van immigranten in Duitsland. Zijn eerste taak: informatie bijeen zoeken. En net hier verschilt zijn boek: hij loopt niet naar de bibliotheek of zo, maar trekt zijn stoute schoenen aan, laat speciale lenzen maken om zijn ‘westerse ogen te camoufleren, geeft zijn luxeleventje als reporter voor een krant, Bild, en trekt de ‘onderwereld’ in. Hij doet zich voor als Turk met een tijdelijke werkvergunning en begint te zoeken naar werk. Hoewel de werkloosheid in Duitsland op dat moment enorm is, vindt hij gemakkelijk werk. Eerst knapt hij de vuile klusjes op op boerderijen, in winkeltjes en op bouwwerven, waar hij ten allen tijden de vreemdelingenhaat onder zijn neus geduwd krijgt en waar hij aan een hongerloontje lange schiften moet draaien. Daarna werkt hij onder uiterst gevaarlijke omstandigheden bij Mc Donnalds aan de grill. Ook hier wordt hij behandeld als uitschot en moet hij lange dagen kloppen. Nog vastberadener om zijn onderzoek verder te zetten, vindt hij werk bij de firma Vogel, als industriële schoonmaker in het staalverwerkingsbedrijf. Hij is echter niet bij de ziekteverzekering ingeschreven en krijgt een hongerloontje van +/- 8 DM. Hier werkt hij in donkere, met stof gevulde kelders zonder helm, handschoenen of stofmasker. Ook werkt hij even, samen met nog een hoop immigranten, als menselijk proefkonijn bij een farmaceutisch bedrijf, hetgeen hem veel geld kan opbrengen. Omdat hij na een dag of twee begint te vrezen voor zijn gezondheid, stapt hij op. Hij kan het zich permitteren, de andere sukkelaars niet…
Als hij terug bij Vogel komt, weet hij zichzelf, door het ontslag van zijn vorige chauffeur, tot privé-chauffeur van Vogel zelf te promoten. Hierdoor komt hij nog veel meer smerige details te weten, en ziet hij ook dagelijks hoe hij zijn illegale werknemers constant beliegt en hun nog veel minder betaalt dan het weinig geld dat ze maar krijgen. Als afsluiter van zijn boek wil hij bewijzen dat zelfs mensen de dood in jagen mensen als Vogel niet afschrikt. Een van zijn vrienden stelt zich voor als ‘iemand van de kerncentrale’, en vraagt aan Vogel of die acht mensen kan leveren voor een herstelling in de reactor. De voorwaarde is wel dat zij daarna zo snel mogelijk het land uitgezet worden, omdat de effecten van de zéér hoge overdosis straling al na vier weken zichtbaar zijn. Voor een mooi prijsje gaat Vogel direct akkoord…
Doorheen het hele boek worden nog vele kortere verhalen verteld door illegalen, die echter niet allen besproken kunnen worden. Ook test hij onder andere de algemene sfeer, door langs een deel pastoors te gaan, met de vraag of hij, een Turk, gedoopt kan worden. De 7de priester, zelf een Poolse immigrant, stemt toe. Hij test ook verschillende openbare plaatsen uit (cafés, restaurants, congressen, …) maar overal wordt hij genegeerd, of zelfs buitengegooid. Zo heeft hij een duidelijk en objectief beeld gekregen van de gehele situatie van de immigranten in Duitsland.

II. Thema en Motieven

Het thema van Ik (Ali) is de slechte arbeidsomstandigheden van buitenlanders in de voormalige BRD. Het hele verhaal is opgevat als een documentaire over dit onderwerp, en daardoor komt ook enkel dit thema aan bod.

Aangezien het boek is opgevat als een objectieve verslaggeving over een bepaald onderwerp, zijn er maar enkele belangrijke motieven. Uitbuiting, de rode draad doorheen het boek, is zo’n belangrijk motief. Wallraff begint de hele onderneming net om deze uitbuiting te onderzoeken en aan de buitenwereld te laten zien. Deze uitbuiting moet men echter zeer ruim bekijken. Arme sukkelaars worden zwaar onderbetaald, werken gedwongen in het zwart zonder ingeschreven te worden bij de ziekenkas, en toch wordt hen dit mensonwaardige loon nooit direct en zeker nooit volledig uitbetaald. Zij, als laagste klasse onder de werkende mensen, moeten nog voor hun zuurverdiende centen gaan bedelen bij hun baas. En de reden waarom hij hun die aalmoezen nog probeert te zoeken, is ver te zoeken: per gewerkt uur verdient Vogel tien keer meer dan de werknemer zelf, terwijl hij er bijna niks voor moet doen. En nog probeert hij hen verder uit te buiten door heb maar een deel van hun gepresteerde uren te vergoeden. Ook buit Vogel het hele maatschappelijke systeem uit: bij een ongeval schrijft hij de zieke met terugwerkende kracht in bij de ziekenkas, en als hij terug gezond is wordt hij onmiddellijk terug uitgeschreven. Dit systeem is uiteraard zo niet ontworpen. Ook vindt hij allerlei maniertjes om zelfs nog van de weinige belastingen die hij betaalt, bijna alles terug te krijgen. De heer Vogel is eigenlijk een toonbeeld van uitbuiting: alles en iedereen buit hij uit.
Het verschil tussen armoede en rijkdom is een tweede groot motief. De mensen die Wallraff na een tijdje als vrienden begint te beschouwen, zijn mensen afkomstig uit de allerlaagste maatschappelijke lagen. Zij bezitten niks, verdienen bijna niks en zijn tegelijk een beetje de draaiende motor achter de maatschappij en tegelijk worden zij als verstotenen en uitschot behandeld door diezelfde maatschappij. Het contrast hun werkgevers is dan ook immens groot. Vogel rijdt rond met de grootste Mercedes, heeft een riante villa in de duurste wijk van Duisburg, en spreekt dus ook bijna nooit rechtstreeks tegen zijn mensen. Hij werkt met vertrouwenspersen en ploegbazen, zodat hij toch maar niet met het uitschot in contact moet komen. Dit contrast wordt in de verschillende delen van het boek telkens opnieuw benadrukt.
De vreemdelingenpolitiek is een derde motief. Wallraffs eerste intentie was om de vreemdelingenproblemen en –politiek te onderzoeken. De BRD behandelt immigranten dan ook als werkpaarden die, na hun dienst in hun vuilste werkomgevingen, zomaar gedumpt en teruggestuurd kunnen worden naar Turkije e.d.. De immigranten hebben te kampen met slechte behuizing (vochtige kelders of donkere zolders), zeer slechte werkomstandigheden, werkonzekerheid en geen zekere toekomst in de BRD.

Andere motieven die men zeker ook zou verwachten, zoals vriendschap onder de migranten, en andere, meer op het romangehalte van het boek gerichte onderwerpen en motieven, vindt men echter niet terug in het boek. Dit is dan ook te verklaren door de bedoeling van Wallraff om het boek als documentaire te schrijven, en het zo objectief mogelijk te houden.

III. Persoonlijke beoordeling

Ik (Ali) heeft zeker de bedoeling om te choqueren, waarin het dan ook geslaagd is. De arbeids- en levensomstandigheden van minderheden in de voormalige BRD zijn naar alle waarschijnlijkheid naar waarheid weergegeven en het gegeven dat hetgeen dat je leest, dat op sommige momenten lijkt op een horrorverhaal, echt gebeurd is en naar alle waarschijnlijkheid nog steeds gebeurt met etnische minderheden, geeft een raar gevoel? Het is anders dan al die romans die ik voordien heb gelezen, het is eigenlijk net als de artikels in de krant die je overslaat wegens te negatief. Door de vloeiende vertelstijl van Wallraff is dit boek echter niet zoals de vele krantenartikels, maar is het een vlot te lezen boek geworden dat zelfs geen moeite vraagt om gelezen te worden.

Wat vooral veel bewondering opwekt is de moeite die de schrijver in het boek gestoken heeft. Hij heeft anderhalf jaar zijn mooie leventje opgeofferd om een strijd te strijden die zelfs de zijne niet was, om het even mooi uit te drukken. Hij heeft anderhalf jaar zijn gezondheid serieus in gevaar gebracht door gevaarlijk werk te doen, maar ook zijn persoonlijke veiligheid heeft hij op het spel gezet toen hij besloot om de vuile was van grote firma’s zoals Mc’ Donnalds en Thyssen staalindustrie aan de wasdraad te hangen en door de illegale praktijken van kleinere firma’s zoals Vogel LTD en Lemmert AG openbaar te maken. Dit verdient op zich al veel lof, want je moet er lef en zelfopoffering voor bezitten.

Om te besluiten: een goed en makkelijk leesbaar boek dat een interessant onderwerp uitspit tot op de bodem, en dat dan ook een aanrader is voor mensen die van waarheidsgetrouwe romans houden. Een boek als dit zou zeker uitgebreid besproken moeten worden in de geschiedenislessen, indien wij in Duitsland woonden. Weer een vergeeld boek dat tot mijn verbazing helemaal niet slecht was en zeker het lezen waard was!