geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Bij klassieke muziek moet je niet aan je grijze oma denken, maar aan YouTube. 5 tips van Lucas en Arthur Jussen.
Boekverslag Harry Mulisch
De ontdekking van de hemel
Geschreven door: | Jorik Koppert (5 vwo) |
Datum ingestuurd: | 16 april 2002 |
Taal: |  |
Woorden: | 3.450 |
Bekeken: | 29461 keer (12 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
(2001)-
Door peter op 26-06-2005een duidelijk en goed leesbaar verslag! Lijvig, maar daar is het boek ook naar. Grappig dat ik het tegenkwam tijdens het google-en Is dit je enige? Gegroet!!
1. WEERGAVE GEGEVENS, BRONNEN, BIOGRAFIE EN VERHAAL
· Gegevens boekbespreking
Dit is mijn eerste boekbespreking en nummer zes en zeven op de lijst.
· Gegevens boek
Schrijver: Harry Mulisch
Titel De ontdekking van de Hemel
Jaartal eerste druk: 1992
Jaartal deze (27e) druk:: 2000
Aantal gelezen pagina's: 900
· Motto
Er is geen motto.
· Genre en Sub-genre
Het is een totaal-roman. Er zit filosofie, avontuur, Liefde, Psychologie en nog veel meer in.
· Bronnen
http://www.scholieren.com
· Biografie
Harry Mulisch zei ooit:" 1927. Ik word geboren in Haarlem, 29 juli, verjaardag van Mussolini. Stalin verbant Trotzky. Heisenberg stelt de onbepaaldheidrelaties op. Eerste NSDAP-partijdag in Neurenberg. Oppenheimer, maker van de atoombom, promoveert in Göttingen. "
Dit geeft in een keer Mulisch’ wereldbeeld neer. Hij beschouwt de geschiedenis als een eenheid waarin voor het toeval nauwelijks plaats is, ook al is die verbinding niet direct verklaarbaar en lijkt ze daardoor toevallig
Na de oorlog kwam de schrijverij. Mulisch hield niet zo van literatuur. Maar nu ontdekte hij Edgar Allan Poe. Een reeks fantastische vertellingen was het gevolg. Een daarvan, De kamer, verscheen in Elzeviers Weekblad anno 1947. Dit was het begin van zijn carričre In 1951 kreeg hij de Reina Prinsen Geerlings-prijs voor Archibald Strohalm, eindelijk erkenning.
Harry Mulisch blinkt uit als schrijver, omdat hij nooit over realistische zaken schrijft, maar altijd over de mythische zaken die achter het menselijk handelen schuilgaan. Daarbij speelt magie een belangrijke rol. Al zijn werk is doordrongen met vragen en antwoorden naar aanleiding van ‘het raadsel der tijd’. Hij is altijd bezig met de wereld magisch te verklaren.
In totaal heeft Harry Mulisch maar liefst meer dan vijftig publicaties op zijn naam staan.
· Samenvatting
Het boek bestaat uit vier delen. Elk deel wordt voorafgegaan door het gesprek tussen twee engelen. De ene engel vertelt de ander hoe hij het voor elkaar heeft gekregen dat het testimonium werd geretourneerd. Dit moest gebeuren omdat God het vertrouwen in de mensheid heeft verloren.
Door een toevallige ontmoeting worden Max Delius, en Onno Quist vrienden. Niet zomaar vrienden, maar echte vrienden voor het leven die elkaar alles kunnen zeggen, vertellen en vragen. Max is een vrijbuiter, maar Onno heeft een vaste vriendin: Helga.
Helga ziet Onno veranderen en als hij haar op een dag in de steek voor Max is het uit. Max krijgt niet veel later een vaste vriendin: de celliste Ada Brons. Ze heeft een uitnodiging gekregen om in Cuba te komen spelen. Het gaat uit tussen Max en haar omdat hij haar in de steek laat voor Onno. Onno maakt carričre in de politiek en hij krijgt iets met Ada, die kort daarna een brief krijgt vanuit Havanna voor het optreden.
Ze gaan met zijn drieën. Max en Onno worden aangezien voor een Nederlandse delegatie voor een militante conferentie die daar tegelijkertijd wordt gehouden. Om het makkelijk te houden laten ze het maar zo. De conferentie duurt langer dan Ada’s muziekfestival en de laatste avond gaat zij met Max naar het strand. Onno ligt met een Colombiaanse in bed terwijl in de zee Max en Ada de liefde bedrijven. Diezelfde avond echter kruipt Ada ook bij Onno in bed.
Ada blijkt zwanger te zijn, maar ze weet niet wie de vader is. Max en Ada besluiten het stil te houden. Onno is gelukkig en hij wil met Ada trouwen, wat ook gebeurt.
Onno wordt steeds meer opgeslokt door de politiek. Toch besluiten ze samen de dag van hun ontmoeting te vieren en Max leidt ze rond bij de sterrenwacht waar hij werkt als sterrenkundige. Tijdens de terugrit krijgen ze een ongeval en Ada raakt in coma, maar het kind is gezond. Diezelfde avond sterft ook haar vader. Onno blijft bij Ada en Max gaat naar Sophia Brons. Sophia doet erg koel, maar als Max mag blijven slapen kruipt ze bij hem in bed en ontpot ze zich als een wilde minnares. Vanaf dan komt Max vaker langs en blijft hij ook slapen, maar overdag is zij gewoon mevrouw Brons.
Het kind wordt twee maanden te vroeg gehaald, en Onno, druk met de politiek, ziet zichzelf niet in staat het kind op te voeden zoals het hoort. Sophia en Max gaan dit doen. De doktoren willen Ada een zachte dood laten sterven, maar Onno wil daar niets van weten. Het kind is buitengewoon mooi en krijgt de naam Quinten.
Max wordt overgeplaatst naar sterrenwacht Westerbork en ze kunnen in de buurt op kasteel Groot Rechteren gaan wonen voor weinig geld. Ze komen terecht in een zeer cultureel gezelschap: een authentieke slotenmaker, een artiest en een hoogleraar architectuurgeschiedenis. Iereen vindt Quinten een prachtig kind. Ze begrijpen de gezinsituatie niet goed.
Onno is een bliksemcarričre begonnen. Hij krijgt weer een relatie met Helga. Onno ontwikkeld zich inmiddels normaal, behalve dan dat hij bijna tot nooit huilt. Op zijn vierde vraagt hij zich af waar zijn moeder is. Sophia vertelt hem dat ze slaapt en nooit meer wakker wordt. Op zijn zevende sterven Onno’s vader en Sophia’s moeder. Quinten wil zijn moeder zien en Onno neemt hem mee. Dit maakt indruk op Quinten en midden in de nacht wordt hij wakker. Vanaf die avond is het over met de seksrelatie tussen Sophia en Max en begint de laatste een relatie met iemand van de sterrenwacht. In datzelfde jaar wordt Onno minister van Defensie.
Quinten heeft elke nacht een droom waarin hij door een groot gebouw loopt en het midden van de wereld ziet. Hij tekent overdag plattegronden die hij SOMNIUM QUINTI (Quintens droom). Hij zoekt naar dezelfde plaats, maar dan op aarde in de boeken van meneer Themaat, de hoogleraar en hij komt uit bij de Italiaanse Renaissance. Dit werk gaat ten koste van zijn schoolwerk.
Het komt aan het licht dat Onno aan een revolutie-conferentie heeft meegedaan en hij moet aftreden. Dan hoort hij dat Helga beroofd en doodgestoken is. Hij kan het allemaal niet meer aan en hij vertrekt. Niemand weet waar hij is. Hij schrijft Quinten, Max, Sophia en zijn lievelingszus een afscheidsbrief. Zijn advocaat heeft het adres van iemand zie een postcode heeft van degene die weet waar Onno zich ophoudt, voor als er echt wat is. Onno schrijft aan Quinten dat het geen zin heeft om te zoeken omdat hij hem toch niet vindt.
Groot Rechteren veranderd van eigenaar omdat de barones sterft (hij erft fl.40.000,-)en er breken tijden van onzekerheid aan. Tevens krijgt Ada baarmoederkanker. Het ergste wat gebeurd is het overlijden van Max. In een dronken bui vindt hij een theorie over het ontstaan van het heelal, afgeleidt van een onbegrijpelijke meting van Westerbork. Dit komt erg dicht bij de waarheid en hij wordt getroffen door een kommeet.
Quinten besluit op zoek te gaan naar zijn vader. Sophia trekt in bij Max voormalige vriendin van de sterrenwacht. Hij gaat naar Italië, op zoek naar zijn burcht. Hij neemt zijn plattegronden met zich mee.
In het Pantheon ontmoet hij Onno toevallig die eruit ziet als een zwerver. Hij heeft een raaf op zijn schouder waar hij vrienden mee is geworden. De ontmoeting is ontroerend en ze hebben heel wat bij te praten. Quinten trekt in bij zijn vader en ze bezoeken samen alle gebouwen die Quinten op zijn lijstje heeft staan. Het Heilige der Heilige, een kleine kapel, doet Quinten denken aan het midden van de wereld uit zijn droom. Quinten weet zeker dat de Ark des Verbond zich binnenin in het altaar bevindt, achter de tralies in het centrum van de kapel. Samen met zijn vader probeert hij de hele geschiedenis en alle afmetingen van de Ark de Verbond te komen en ze komen erachter dat de Ark terug is gebracht naar een grot in de Sinaϊwoestijn, maar dat de tafelen van Mozes best wel eens daar zouden kunnen liggen zonder dat iemand dat weet. Quinten is niet meer te houden en ze laten zich insluiten. Quinten krijgt het traliewerk open door zijn lessen van de slotenmaker die ook op Groot Rechteren leefde. Alles loopt volgens plan, alleen Onno laat zijn stuk liggen, maar omdat deze versiert met een slangenkop, denkt iedereen dat het de staf van Mozes is!
Ze vluchten weg en nemen het eerste vliegtuig dat vertrekt. Dat gaat naar Tel Aviv. Ze gaan de tafelen dus terugbrengen. Ze bezoeken allerlei heilige plaatsen, zoals de tempelberg, het kidrondal en de via dolorosa.
Onno ziet als ze even uitrusten een vrouw met precies dezelfde ogen als Quinten. Ze heeft een Auswitschnummer
En Onno denkt dat het de moeder van Max is, die men omgebracht achtte in WOII. Onno beseft dat hij niet de vader is van Quinten. Hij gaat in het hotel op bed liggen en Quinten, die de kamer ernaast heeft doet de deur op slot en neemt een douche.
Als hij met slechts een handdoek omgeslagen uit het raam kijkt ziet hij de raaf van zijn vader aan komen vliegen terwijl de rest van de wereld stil staat. Plotseling is hij in de Burcht. Hij loopt een tijdje en komt uit bij de kluis van het hotel waar ze de tafelen in bewaring hadden gegeven in een koffer. Hij opent de kluis, opent de koffer, en neemt de tafelen eruit. Zijn plattegronden laat hij liggen. Zo loopt hij verder. Dan komt plotseling het paard van de barones aangegaloppeerd. Hij bestijgt het paard en ze rijden naar het Kirondal. Bij de gouden poort stapt hij af. Het witte paard en de zwarte raaf verdwijnen. Binnenin ziet hij de Heilige Rots, het Midden van de Wereld. Hij laat de tafelen vallen. Ze breken in duizend stukken, maar de letters van licht vliegen rond en als Quinten de rots bestijgt draaien ze om hem heen. Hij ziet overal het gezicht van zijn moeder. Dan wordt hij opgenomen in het licht.
Als Onno Quinten niet kan vinden en de tafelen verdwenen zijn belt Onno Sophia. Hij hoort dat deze net gecremeerd is en Onno rekent uit dat Quinten op hetzelfde moment verdwenen is. Hij wordt onwel en krijgt een beroerte.
2. PERSONAGES
· Karakter en ontwikkeling
Quinten is een hele rustige jongen die als baby zelden tot nooit huilde. Hij interesseert zich niet voor de dingen die anderen van zijn leeftijd interesseren. Hij is niet erg goed op school. Ook in zijn puberteit houdt hij zich niet bezig met geld, auto's en sport maar met het vinden van ‘de Burcht’ in de boeken van? Wat mij het meest opvalt is dat hij zich niet afvraagt waarom hij niet bij zijn ouders, en later bij zijn vader is gaan wonen als kind. Hij doet er heel erg rustig over, alsof hij al die tijd weet dat het Aardse Bestaan eigenlijk niet telt.
· Ontmoeting
De belangrijkste ontmoeting is natuurlijk de ontmoeting tussen Onno en Max. Als ik hiervan het gevolg op moet schrijven staat er een tweede samenvatting!
3. HERKENBAARHEID
· Dilemma
Ik begrijp niet helemaal in welk opzicht het begrip dilemma moet worden gezien, maar een duidelijk probleem in dit boek is het vinden van “de Burcht”. Dit is natuurlijk erg symbolisch, iedereen wil in zijn eigendoolhof het centrum vinden, dit openen en zijn ware ik ontdekken of misschien zelfs ontsluiten. Ik kan natuurlijk begrip opleggen op Quinten's oplossing, alleen wordt het natuurlijk hier erg letterlijk genomen, door in boeken te zoeken en plattegronden te tekenen, iets wat geen normaal mens doet.
Een letterlijk vergelijkbare situatie bestaat natuurlijk niet, maar figuurlijk gezien heb je je levenslessen pas geleerd als je “oud & wijs” bent. Hier kan ik dus nog geen antwoord op geven.
· Reacties
Deze vraag is voor mij ook een beetje wazig, desalniettemin zal ik hem toch zo goed mogelijk proberen te beantwoorden, want ik meen dat er gewoon wordt bedoeld hoe de hoofdpersoon (hier: Quinten) reageert op typische situaties. Hij kijkt helder de wereld in en staat nuchter tegenover alles, zelfs zo erg, dat het lijkt alsof hij het niet persoonlijk meemaakt, maar het van bovenaf bekijkt. Hij handelde nooit in uitersten (vb: agressie/ depressie) maar reageerde bedaard. Hij liet het ook niet over zich heenkomen, maar berustte zich in de dingen die gebeurde en in de dingen die eenvoudig weg niet gebeurde.
4. STIJL
· Manier van vertellen/ persoonlijk taalgebruik
Als een schrijver verteld dan gebruikt hij per definitie persoonlijk taalgebruik omdat hij de schrijver is, dus ik denk dat ik dit onder één kopje kan samenvatten. Harry Mulisch schijnt, hoorde ik later van velen, een erg arrogante man te zijn. Dit is overduidelijk terug te vinden in zijn manier van schrijven. Hij wil voortdurend laten zien dat hij overal wel wat vanaf weet, tot in de kleinste details toe en daar ga ik me na 500 bladzijdes heel erg aan ergeren omdat het stoort bij het lezen. Hij zal er vast wel overal veel vanaf weten, maar op een gegeven moment slaat het bijna nergens meer op en is het alleen maar om te laten zien hoe goed hij eigenlijk wel niet is. Als ik dat wil weten dan lees ik wel een biografie!
· Citaten
“Is het je wel eens opgevallen, vroeg hij, dat het gebied van het protestantisme samenvalt met het glaciale gebied in de ijstijd? In Nederland loopt die grens precies door het midden: waar ijs lag is het protestantse territorium, tot in Hammerfest, en waar het gras groeide het katholieke, tot in Palermo. En waar woonde Kalvijn? Schoot hem plotseling te binnen. In Zwitserland! Het enige protestantse land in het katholieke gebied waar nog steeds gletsjers zijn.” (pagina 52)
“De hummanische architecten, zoals Palladio, zei hij, lieten zich bij hun ontwerpen niet alleen leiden door Vitruvius’ ontdekking van het vierkant en de cirkel, die de proporties van het goddelijke menselijk lichaam bepaalden, maar ook door een ontdekking van Pythagoras in de zesde eeuw voor Christus: dat de harmonische intervallen zich verhielden alles eenvoudige hele getallen. Als je een snaar aanstreek en j wilde vervolgens de octaaftoon van die toon horen, dan moest je de helft er van nemen, -de absoluut harmonische samenklank van een toon en zijn octaaf werd dus bepaald door de allereenvoudigste verhouding 1:2. Bij de kwint 2:3 en bij de kwart 3:4.” (pagina 616)
“In elke cel wordt macht uitgeoefend: door het DNA-molecule in de kern. Daar zetelt het erfelijke materiaal, dat de lakens uitdeelt. Vanaf de eerste levende cel, via dierengemeenschappen tot de huidige staten heeft de macht haar lichamelijke aard behouden, want alleen zo is zij mogelijk: de conditie van de lichamelijkheid is macht en de conditie van de macht is lichamelijkheid. Heel lang is macht daarom erfelijk geweest. De eerste capitano van een dynastie had zelfs de fysieke machtspresentie van iemand als Hitler, Stalin, Mussolini, Churchill, Fidel Castro of Napoleon; daarna was het voldoende om vlees van vlees te zijn. In Nederland hangt in alle ministers- en burgemeesterskamers en rechtszalen het portret van de koningin, maar u en ik weten wie in de werkkamer van de koningin hangt: Willem van Oranje.” (pagina 689)
· Spanning
De spanning blijft er niet alleen in doordat er list bedrog heerst buiten de vriendschap om (het vreemdgaan op Cuba, wie de vader van het kind is, etc), maar ook omdat het een verhaal binnen een verhaal is. Je weet daardoor dat het boek geen open einde zal hebben omdat dat voor de vertellende en luisterende engel niet bevredigend zal zijn en daardoor lees je naar de afloop van het verhaal toe.
· Tijd en Ruimte
Tijd en ruimte spelen een belangrijke rol in "De ontdekking van de hemel". Jaartallen worden voortdurend genoemd en er zijn symbolische plaatsen (Westerbork, de Auswich-driehoek, de Burcht van Quinten, etc). Ook wordt er veel over architectuur gesproken.
5. OVERZICHT
· Delen
In grove schetsen verdeeld: Van het begin (de ontmoeting) tot Quintens geboorte, Quintens geboorte tot Onno's vlucht, Onno's vlucht tot het einde (de opname in Het Licht).
· Andere tijd of ruimte
Een andere plaats zou eigenlijk niet gekund hebben, in de zin van het mooie samenvallen van persoonlijke verledens van de karakters. De tijd zou wel anders kunnen tot op zekere hoogte. In ieder geval na WO2, maar dan zou het een verhaal worden wat zich op dit moment of in de toekomst zou afspelen wat weer een hele andere sfeer aan het boek zou geven.
6. THEMA EN BOODSCHAP
· Einde
Mijn eerste gedachte was dat ik het dikste boek ter wereld op de Bijbel na gelezen had, maar ik merkte dat het niet echt bevredigend was. Dit komt doordat Mulisch, zoals ik reeds vermeld heb, zo erg wil laten zien dat hij van "alle markten thuis is". Tevens stelde ik me bij de titel eerder een hele theorie voor over hoe de hemel in elkaar zit en hoe alles ooit ontstaan is (wat overigens ook bijna gebeurde als Max geen komeet tegen zijn hoofd zou hebben gehad). Achteraf bleek het slechts een retournering van Het Dictaat te zijn geweest, niet dat dat erg slecht is gekozen, maar ik stelde me er gewoon meer bij voor.
Mijn tweede gedachte was dat het minder zwaar was dan "men" mij had verteld. Je moet wel algemeen ontwikkeld zijn om het geheel te bevatten, maar dat was voor mij geen belemmering om het boek te begrijpen, alhoewel ik om eerlijk te zijn wel moet zeggen dat er af en toe echt zware kost tussen zit die ik twee keer moet over lezen alvorens te kunnen gaan!
· Thema
Het Thema is dat de (meeste) Engelen en God (de Chef!) de mensheid heeft opgegeven en dat we zijn overgeleverd aan Lucifer, de Duivel
· Algemeen onderwerp
God en zijn engelen hebben als laatste wens dat het dictaat wordt teruggebracht. Zij zien dit meer als een gebaar, zoals een ring wordt teruggegeven bij het verbreken van een verloving; oftewel: het miste dat ze kunnen doen voordat ze de mensheid afschrijven. Dit moet gebeuren door een speciaal iemand; een uitverkorene. Om die te creëerde moeten er heel wat stappen ondernomen worden. Een paar Engelen willen de mensheid echter een nog kans geven en willen desnoods "strijdend ten onder te gaan in plaat van het hoofd in de schoot te leggen."
· Andere oplossing
Er wordt in deze vraag niet alleen aangenomen dat er een probleem is, maar ook dat dit probleem wordt opgelost. Het enige probleem wat ik nu kan aanstippen is het tegengaan van de ondergang (of uitlevering aan de duivel) van de mensheid. Dit probleem is natuurlijk Het Probleem van de mensheid en dit boek drukt ons slechts met onze neus op de feiten. Zelf moeten we het probleem oplossen, maar hoe is de vraag. Het beste lijkt het mij om de Tien Geboden op te volgen, maar dat zal niet iedereen, en mij ook niet, gemakkelijk afgaan.
· Onze tijd
Dit probleem is natuurlijk van alle tijden, en er valt verder ook niet meer over te zeggen dan wat er in het vorige punt gezegd is.
7. PERSOONLIJKE VERWERKING
· Citaten
“Toch, zei Quinten, zou je best een beeld van God zelf kunnen maken als hij niet bestaat.
Dan moet jij mij maar eens vertellen, hoe dat zou moeten.
Nou, dan neem je een blok marmer en je hakt er net zo lang aan tot er niks van over is.
(…)
Jezus Christus, Quinten! Wie is de duivel eigenlijk? Vraag dat allemaal liever aan de domina. De duivel is de aartsvijand van God!
Bestaat die ook niet, of dus juist wel?
Niet natuurlijk.
Nou, dan weet ik ook hoe je een beeld van de duivel moet maken.
Hoe dan?
Dan moet je de hele wereld juist volstoppen met marmer.” (pagina 499-500)
Dit citaat geeft het speciale weer, over hoe Quinten dacht en op wat voor een manier hij de wereld in keek. Welk een intelligente gedachtes hij al kreeg op jonge leeftijd die velen versteld deden staan en met andere ogen naar hem lieten kijken; inclusief mij.
Hetzelfde geldt voor het volgende citaat.
“Volgens mij, zei hij, kun je op een dag best nog zien, wat hier in de oorlog is gebeurd.
Ontsteld keken Max en Onno elkaar aan.
Mag men vragen wat je bedoeld Quinten? Vroeg Onno.
Nou, nogal logisch. Max heeft wel eens verteld, dat wij de sterren zien zoals ze vroeger waren. Dus op de sterren zien ze de aarde, zoals die vroeger was. Als ze op een ster, die veertig lichtjaar hier vandaan staat, met een hele sterke kijker hier naar ons kijken, dan zien ze daar nu toch zeker wat hier veertig jaar geleden is gebeurd?” (pagina 557)
· Eigen beschouwing
De vraag wat mij het meeste heeft getroffen is moeilijk te beantwoorden, maar ik denk toch feit dat wij bestuurd worden van bovenaf.
Ik leef met een wereldbeeld dat er geen Goden bestaan. Wij zijn geschapen "naar Gods evenbeeld", zo verteld de Bijbel. Darwin weerlegde dit met de evolutie theorie. De Paus sprak hierover dat de mensheid het moet zien als de schepping van de ziel. Dan zou dus juist de ziel aan Gods evenbeeld gelijk moeten zijn. Dat betekent voor mij niet direct dat wij allen Goden zijn, maar wel dat wij ons eigen Lot, of Levensdoel in handen hebben.
Wat ik hiermee wil zeggen lijkt mij wel duidelijk, ik geloof niet in het verhaal, maar het heeft mij wel aan het denken gezet en ik denk dat dat uiteindelijk ook de bedoeling is geweest van Mulisch dat, zoals ik reeds zei, wij met de neus op de feiten worden gedrukt, hoe ons leven er werkelijk voorstaat en dat wij alleen gered kunnen worden door de Tien Geboden op te volgen.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
