geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Annemieke blikt terug op dat dagenlange surfen van vroeger. Tegenwoordig ben je binnen een half uur klaar.
Boekverslag Louis Paul Boon
Vergeten straat
Geschreven door: | JaNaXiS [meer] |
Datum ingestuurd: | 25 maart 2002 |
Taal: |  |
Woorden: | 1.550 |
Bekeken: | 3898 keer (3 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
(1999)I. Plot
Het verhaal begint met een schets van het leven in Brussel in de eerste helft van de 20ste eeuw. Er wordt een verbinding gemaakt tussen het zuidstation en het noordstation. Hierdoor gebeurt in een doodlopend straatje echter iets zeer raars: de straat wordt compleet afgesloten van de buitenwereld. De bewoners van het straatje protesteren eerst tegen de werken die hun straat, en dus hun doorgang naar ‘de wereld’, volledig versperren, ze organiseren comités en breken de werfmuren af, maar stilaan groeit er een idee bij enkele mensen dat het isolement ook positieve gevolgen heeft. Men moet geen elektriciteit, water en belastingen meer betalen, geen plichten meer, … Na enkele dagen geraakt de rest ook stilaan overtuigd van het idee dat de betonnen muur, die nu dwars over de straat gebouwd is, een zegen is in de plaats van een hatelijk ding.
Een echte leider is er niet, maar Koelie wordt toch beschouwd als de leider van de straat. Zijn dochter, Roza, vindt via een steegje naast hun koer een weg waarlangs zij buiten kan geraken. Anderen kunnen hierlangs eten halen, maar ook zij, en enkele anderen, kunnen hierdoor aan De Vergeten Straat, zoals de meesten de straat noemen, ontsnappen.
Stilaan geraakt het leven in de straat georganiseerd. De koffie wordt ‘s morgens rondgebracht om kolen te besparen, later wordt afgesproken om allen in de vroegere frituur te eten om ook zo kosten voor eten en kolen te besparen. Als de bakker vragen begint te stellen over het grote aantal broden dat besteld wordt, besluit ‘de straat’ (alle ideeën komen echter van Koelie) om graan aan te kopen en zelf brood te bakken. Er wordt midden op straat een oven bebouwd, en omdat niemand meer moet werken, wil ineens iedereen wel eens bakker spelen. Door het onkruid dat tussen de straatstenen omhoogschiet komt men op het idee om de stenen op te breken en van de straat één grote groenten- en bloementuin van te maken. Ook worden er kippen en een geit gehouden voor de eieren en de melk. Mensen worden socialer, moediger, en, vooral, vrijer. Het leven in de straat is dan ook geëvolueerd van een slaafs leven naar een vrij en aangenaam leven voor de bewoners.
Niet alle bewoners denken er echter zo over. Sommigen zijn jaloers op de leider, anderen zijn nog altijd geldwolf en kunnen de straatmentaliteit niet begrijpen, en nog anderen hebben gewoon weer zin in hun vroegere slaafse leven. Als de Oude Sadeleer, de oudste man van de straat, sterft, moet hij in de grond naast de riolering begraven worden, hetgeen de mensen nog meer doet nadenken.Als de dochter van Koelie, Roza, die een zwaar ontstoken knie heeft, en een ander meisje dat zwanger is, naar het ziekenhuis afgevoerd moeten worden verraad Roza, nadat haar been is afgezet, het hele verhaal.
De overheid ontdekt zo de straat en maakt direct een gat in de betonnen muur, laat de bakoven afbreken en de kasseien terugleggen. De pastoor, die iedereen terug onder de invloed van de kerk wil krijgen moedigt kinderen aan om te trouwen; de postbode brengt oproepingsbrieven voor het leger naar de jongens en de belastingsinspecteur en de mensen van de elektriciteit en het water komen het geld met terugwerkende kracht ophalen. Ook komt de politie Koelie, de leider oppakken, waarschijnlijk gewoon omdat hij het aandurfde om maar aan vrijheid te denken. De straat, die ooit een bloeiende tuin was, is weer veranderd in dezelfde grauwe, slaafse straat als voor de noord-zuid.
Thema en Motieven
Het thema in de roman ‘Vergeten Straat’ is zeer duidelijk vrijheid en gelijkheid. Met deze vrijheid wordt echter niet de totale vrijheid bedoeld, maar eerder de sociale, verantwoordelijke vrijheid. Mensen die gelijk en vrij zijn in handelen en denken, maar toch sociaal geëngageerd en zich als mens verantwoordelijk voelend voor de andere mensen. De vrijheid komt het best tot uiting in het personage van Koelie, de leider en bezieler van de straat. Het basisidee van de straat komt van hem, en ook de praktische ideeën komen meestal van hem. Naarmate het verhaal vordert worden er echter meer mensen zich bewust van de sociale vrijheid en gelijkheid en zetten zij zich er ook voor in.
Het verhaal zit vol met motieven, maar men kan de belangrijkste motieven groeperen in enkele grote groepen. Een eerste groep is deze op het niveau van de maatschappij: de maatschappijkritische, maar idealistische ondertoon is in de hele verhaallijn terug te vinden. Men praat altijd denigrerend over de gevestigde maatschappij, in de vorm van een werfleider, belastingsontvanger of minister. Al deze (fictieve) personen worden uitgelachen en uitgemaakt telkens er de mogelijkheid tot is. Het motief poppen heeft hiermee te maken: de poppen die Roza maakt, zijn altijd van hooggeplaatste mensen. In haar verbeelding flirt ze er mee, maar vermoordt ze hen daarna. Ook de positieve en negatieve gevolgen van anarchie, en de daarbijhorende afbraak van de heersende waarden en normen, is een motief. Het is eigenlijk ook een hoofdthema net als vrijheid. De anarchistische maatschappij heeft veel gevolgen voor de groep en de individuele mens, en hier gaat dan ook een heel deel van het boek over.
Een andere groep motieven is te vinden op het niveau van de straat, namelijk de band die de mensen van de straat samenbrengt en samenhoudt. De muur brengt de mensen samen en staat ook symbool voor de rest van de wereld, net als de treinen die er over rijden. Het groepsgevoel en de vriendschap zijn twee van de factoren die de groep samen houden. Het samen eten, samen werken (de oven bouwen, de straatstenen opbreken, …) zijn allemaal voorbeelden van deze groepsmentaliteit. De keerzijde van een groep, namelijk ruzie en deelgroepen die elkaar tegenspreken, is bijgevolg ook te vinden in het verhaal. In een groep zijn er altijd individuen die niet 100% bij de groep horen en door deze individuen ontstaan meestal de grootste problemen. Het ergste buitenbeentje, de dochter van de leider Koelie, Roza, zorgt dan ook uiteindelijk voor het einde van de Vergeten Straat, en ook de acties van andere buitenbeentjes hebben hiertoe geholpen.
De laatste grote groep richt zich op het individu: de liefde en de verlangens van een mens en de trouw aan anderen zijn belangrijke componenten van het verhaal. De tegenpolen hiervan zijn echter net zo goed terug te vinden: haat en ontrouw. Dit kan men onder andere zien in de koppels die in de straat wonen; meestal koppels die elkaar meer haten dan liefhebben. Ook de seksuele component van de liefde ontbreekt niet: hij is in de vorm van de zatlap die altijd zit te gluren naar de jonge meisjes altijd duidelijk aanwezig.
. Persoonlijke beoordeling
3 keer heb ik het boek in de bibliotheek vastgehad. Telkens heb ik het teruggezet, na de achterkant of de eerste bladzijde gelezen te hebben. Uit gebrek aan iets anders heb ik het de vierde keer maar meegenomen, en wat bleek? Het boek valt, net zoals de roman ‘Houtekiet’ (cfr. een van de vorige boekbesprekingen), nadat je je door de inleiding en de vooroordelen over dikke boeken uit 1946 hebt geworsteld, eigenlijk nog niet zo slecht. Niet bepaald het doorsnee boek dat ik lees, maar je kan je ‘horizon’ alleen maar verruimen.
Het verhaal speelt zich op twee niveaus af. Het eerste niveau is het algemeen verhaal: de straat die afgesloten wordt, en waar zich een andere maatschappij ontwikkelt. Deze verhaallijn blijft echter altijd op hetzelfde niveau, tot op het allerlaatste, waar het verhaal ineens omslaat en men eigenlijk terug in de beginsituatie, voor de noord-zuid, komt. Het verhaal neigt op sommige momenten, zoals in vele boeken, even naar het saaie toe, maar echter niet zoals in de roman ‘De Dwaaltocht’, waar het verhaal het hele boek door niet veel soeps is. Men kan zich door het boek echt inleven in de situatie van de gewone, arme mens in Brussel in die tijd, en dit omdat de schrijver in het verhaal allerhande details heeft gestoken, die de verhaallijn de moeite maken.
Op andere niveaus zit er echter ook nog een deel verstopt in deze roman. Veel van Louis Paul Boons gedachtegoed is verwerkt in deze roman. Hij heeft deze roman dan ook drie keer herschreven, omdat het achterliggende idee juist moest zijn. Uit het boek kan men deze idealen van Boon goed afleiden. Het is geen verrassing dat Boon aanhanger was van de communistische partij, want gelijkheid, duidelijk aanwezig in het boek, is altijd een steunpilaar van het communisme geweest. Toch is hij niet geheel communistisch, want vrijheid is zeker geen onderdeel van het communisme. Zijn ideale wereld, geprojecteerd op de Vergeten Straat, is daarom niet opgezet als een traditioneel Utopia. Daarvoor is hij met al zijn idealisme toch te sceptisch. Het ideale kunnen we nooit bereiken, maar de compromis moet zo weinig mogelijk toegevend zijn.
Het vooroordeel over vergeelde boeken viel gelukkig al vanaf het begin weg, want ik had in de bibliotheek een gloednieuwe herdruk van het boek in handen gekregen. De datum was echter nog een struikelblok: een boek van 1946 kan toch nooit goed zijn? Achteraf gezien zijn deze vooroordelen alweer maar eens niet waar gebleken. Oude boeken kunnen wél goed zijn, zelfs interessant voor diegenen die zich een beetje interesseren in de leefwereld van 50 jaar geleden. Louis Paul Boon heeft met dit boek, geschreven tijdens een oorlog, zeker een van zijn betere werken geschreven.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
