Boekverslag Nagieb Mahfoez

Geschreven door:	JaNaXiS [meer]
Datum ingestuurd:	6 februari 2002
Taal:
Woorden:	1.250
Bekeken:	4099 keer (2 deze maand)
Waardering:	Currently 2.83/5 1 2 3 4 5 2.8/5 (35 stemmen)
Deel op:

Titel:	De dwaaltocht
Auteur:	Nagieb Mahfoez
Jaar van uitgave:	1989
Aantal pagina's:	187

Auteur:	Nagieb Mahfoez
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Afrikaans
Populaire titels:	1989De dwaaltocht (1)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

De dwaaltocht – Nagieb Mahfoez – Uitgeverij De Geus (1989) – 184 blz.

I. Plot

In De dwaaltocht wordt Sabir, een criminele losbol die leeft van de centen van zijn moeder, een luxeprostituee, geconfronteerd met de harde wereld als zijn moeder sterft en hij zonder geld komt te zitten. Maar zijn moeder heeft hem aan haar sterfbed meegedeeld dat zijn vader nog leeft en dat hij een zeer machtige en welgestelde aristocraat is. Wetende dat zijn geld bijna op is, begint hij onmiddellijk aan de zoektocht naar zijn vader. Tijdens deze zoektocht, die zich doorheen het verhaal meer en meer ontwikkelt tot een zenuwslopende dwaaltocht, belandt Sabir in Caïro.
In de Egyptische hoofdstad ontmoet hij twee vrouwen; de temperamentvolle, uitdagende Kariema en de verstandige, onzelfzuchtige Ilhaam. Kariema is de vrouw van de eigenaar van het hotel waar hij verblijft, en Ilhaam is een medewerkster van de krant, waarin hij een opsporingsadvertentie heeft geplaatst. Hoewel hij op termijn toch beseft dat hij meer van Ilhaam houdt, blijkt de mysterieuze Kariema hem toch in haar macht te kunnen houden. Haar stokoude, maar schatrijke man blijft toch voor problemen zorgen, aangezien zij enkel ’s nachts kunnen afspreken. Beide vrouwen weten echter van elkaars bestaan niet af. Ook zijn zoektocht naar zijn vader blijkt hopeloos te zijn, aangezien hij geen stap verder geraakt is dan waar hij vertrokken is.
Als Sabir op een bepaald moment zonder geld zit, komt Kariema met een plan op de proppen; hij vermoordt haar echtgenoot en laat het op een overval lijken, zij erft heel zijn fortuin en zo kunnen zij, rijk en vooral samen, een nieuw leven beginnen. Na veel denken stemt Sabir toe. Hij zegt Ilhaam vaarwel en op een nacht sluipt hij het appartement van de oude man binnen en vermoordt hem. Na de moord start de politie een onderzoek, maar de dader wordt niet gevonden. Kariema kijkt echter niet meer naar hem om, en Sabir begint achterdochtig te worden. Na verhalen van een andere minnaar voelt hij zich gebruikt en wordt hij gek van jaloezie. Op een morgen gaat hij naar haar huis waar hij haar probeert te wurgen. De politie is echter zeer snel daar en het hele verhaal komt uit. Sabir wordt veroordeeld tot de doodstraf.

II. Thema en Motieven

De zoektocht van Sabir naar zijn rijke, machtige vader loopt als een rode draad door het verhaal. Ook de zoektocht naar andere dingen (liefde, geluk, geld, …) komt vaak terug in het verhaal. Het verhaal begint met de start van zijn zoektocht, en doorheen het verhaal, in zijn liefdesaffaires, blijft hij hardnekkig zoeken naar zijn vader. Door deze zoektocht ontmoet hij ook zijn tweede vriendin Ilhaam. Als zijn situatie verergert (moord op man van Kariema), blijft hij hardnekkig doorzoeken, en zelfs in de gevangenis beveelt hij zijn advocaat door te zoeken. Slechts op het einde ziet hij in dat zijn situatie hopeloos is, en hier eindigt het verhaal met een open einde… Hij heeft zelfs dan zijn zoektocht nog niet helemaal opgegeven.

Het verhaal bevat inhoudelijk niet zo veel componenten, maar op andere niveaus zit er toch opmerkelijk veel in. De psychologie van het hoofdpersonage is uitvoerig uitgewerkt en hieruit zijn vele motieven, waarvan ik de belangrijkste zal bespreken, af te leiden.
Zoeken, ook het centrale thema, is het grootste motief in het gehele verhaal. De zoektocht naar de mysterieuze vader, naar liefde en geluk, naar geld, … Al deze zoektochten kunnen gegroepeerd worden onder het motief zoeken. Aangezien dit al grotendeels uitgewerkt was in de eerste alinea, ga ik er hier niet verder op in.
Ook liefde is een belangrijke component van de verhaallijn. De liefde voor zijn moeder wordt uitvoerig uit de doeken gedaan in het begin van het verhaal maar, als het verhaal vordert, wordt deze liefde voor zijn moeder vager en wordt zij meer en meer geprojecteerd op Kariema en Ilhaam, de twee zeer verschillende vrouwen die hij leert kennen tijdens zijn verblijf in Caïro. De verschillen tussen beide vrouwen verklaren ook de blijvende verhouding van Sabir met beide vrouwen. De liefde voor Ilhaam is rationeel en bewust, terwijl de liefde voor Kariema meer een dierlijke en onderbewuste liefde. Omdat hij onmogelijk kan kiezen tussen beide, blijft hij bij beide vrouwen. Als hij dan uit liefde voor Kariema de moord pleegt, ligt echter zijn hele liefdesleven op z’n kop omdat later blijkt dat Kariema hem gebruikt heeft. Het hele verhaal draait dus, naast zoeken, dus ook rond het eeuwig interessante onderwerp liefde.
In de context van deze liefdesaffaires kan men het hotel van Sabir en de krant waar Ilhaam werkt ook als motieven zien. In het hotel ontmoet Sabir Kariema voor het eerst en daar begint hun affaire in de hotelkamer van Sabir. Dit hotel is ook de uitvalbasis van Sabir in Caïro en ook de moord op Kariema’s man wordt gepleegd in een appartement op de hoogste etage van het hotel. Sabir ontmoet Ilhaam in het bureau van de plaatselijke krant, waar hij een advertentie komt plaatsen. Deze ontmoeting leidt later tot een liefdesrelatie tussen de twee. Het motief krant hangt ook samen met het motief zoeken, omdat Sabir hierin zijn grootste hoop stelt om zijn verloren vader terug te vinden.
Als tegenpool van zoeken is ook ronddwalen een belangrijk terugkerend gegeven in het verhaal. Het meeste van zijn tijd in de Egyptische hoofdstad dwaalt hij doelloos rond. Tijdens deze tochten door de stad denkt hij veel na, ontmoet hij nieuwe mensen en gebeuren enkele belangrijke dingen. Als men het verhaal bestudeert bemerkt men dat hij eigenlijk vanaf het begin van zijn zoektocht hij al ronddwaalt, niet wetend waar hij zijn vader moet zoeken.
Zo blijkt dus dat deze motieven de basisstructuur vormen van het verhaal en dat het gehele verhaal rond deze enkele woorden kan heropgebouwd worden.

III. Persoonlijke beoordeling

Inhoudelijk stelt het boek niet echt veel voor. Een zoektocht naar een verdwenen vader, twee liefdesaffaires en een passionele moord. Het kon het plot zijn van een slechte film. De echte waarde van het boek moet echter op andere niveaus gezocht worden. Het psychologische aspect van het verhaal is veel belangrijker dan de verhaallijn. Het karakter van Sabir wordt doorheen het verhaal uitvoerig beschreven, en meestal kan men ook veel uit indirect relevante gebeurtenissen afleiden. Deze gebeurtenissen zijn vooral de ontmoetingen met Kariema en Ilhaam, maar ook uit gewone dingen zoals een cafébezoek of een winkelbezoek kan men kleine details uit Sabirs karakter afleiden. Ook het venijnige karakter van Kariema en het zachte karakter van Ilhaam kan worden afgeleidt uit subtiele, doch altijd aanwezige details.
Dit extra aanwezige niveau, samen met de waarschijnlijk toenmalige (1988) tendens om literatuur uit die regio te stimuleren, zal waarschijnlijk aan de basis gelegen hebben voor de Nobelprijs voor Litteratuur 1988 die de schrijver voor dit boek in ontvangst heeft mogen nemen.
Ikzelf denk echter dat dit boek onmogelijk het beste boek van dat jaar geweest kan zijn, zelfs niet een van de beste. Ik zou het boek een stapje boven de gemiddelde stationsroman plaatsen omwille van het psychologische aspect, maar een Nobelprijs zou ik er zeker niet aan toekennen. Doordat het een vernieuwde uitgave is en dat het boek vanuit het Egyptisch is vertaald, kan het unieke van het boek enigszins verloren zijn gegaan, maar toch.
Een erg hoge score zou ik het boek dus niet geven. Als ik er punten op zou moeten zetten zou het nooit meer dan een 6/10 zijn. Ik denk dat één zin mijn mening wel duidelijk maakt: dit boek is zijn status als Nobelprijswinnaar absoluut niet waardig.