geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Het mooiste crimiboek van 'onze' agent Don Heins? Die over de ontvoering van Alfred Heineken. Type in-één-ruk-uit.
Boekverslag Hella S. Haasse
Oeroeg
Geschreven door: | anoniem (6 vwo) [meer] |
Datum ingestuurd: | 16 januari 2002 |
Taal: |  |
Woorden: | 2.200 |
Bekeken: | 20285 keer (49 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
Titel: Oeroeg
Auteur: Hella S. Haasse
Uitgever: Em. Querido’s uitgeverij BV. Amsterdam
Uitgave: 1948
Korte samenvatting van de inhoud
Oeroeg vertelt het verhaal van een vriendschap tussen een Nederlandse planterszoon en de zoon van een Indische ondergeschikte: Oeroeg. Het verhaal speelt zich voornamelijk af in Nederlands Indië, op de woonplaats van de beide jongens als kind, Kebon Djati. Later, nadat Oeroeg zijn vader is verloren en de ouders van de Nederlandse jongen uit elkaar zijn gegaan, gaan de jongens gescheiden naar school in Soekaboemi en komen ze inwonen bij een vrouw genaamd Lida. Tenslotte vervolgen ze allebei hun opleiding in Batavia en komen in een internaat terecht. De jongens groeien geleidelijk uit elkaar, tot de dag komt dat de Nederlandse jongen voor een studie naar Nederland wordt gestuurd door zijn vader. Wanneer hij terugkeert in het Indië dat nog net geen Indonesië is geworden, staan de twee zwaar bewapend tegenover elkaar…
Uitgewerkte persoonlijke reactie
1. Onderwerp
Het is al na het lezen van de eerste zin (Oeroeg was mijn vriend.) duidelijk dat het onderwerp van het boek, vriendschap betreft en het ontstaan en in stand houden hiervan.
Omdat vriendschap een vrij alledaags fenomeen is en binnen mijn belevingswereld ligt leek het mij interessant om een visie hierop/ verhaal hierover te lezen. Ik heb namelijk al eerder een boek gelezen dat vriendschap als onderwerp heeft en wat mij zeer heeft aangesproken. Omdat het verband tussen de hoofdpersonen anders lag en er meerdere verschillen waren kan ik niet zeggen of ik dat boek beter of minder goed vond dan Oeroeg.
Toen ik de achterflap van het boek had gelezen, had ik verwacht dat met name de tijd na het weerzien van de vrienden benadrukt zou worden in het boek. Ik had dit verwacht omdat ik het idee had dat het weerzien van de twee de meest belangrijke gebeurtenis in het boek zou zijn. De nadruk wordt echter gelegd op de tijd daarvoor. De jongens groeien gedurende het verhaal op. Pas op de laatste twee bladzijden komt de passage aan de orde waarin de twee vrienden tegenover elkaar komen te staan.
Naar mijn mening heeft de schrijver het onderwerp zeer precies uitgewerkt en ook met een zekere mate van diepgang. Ik kan goed begrijpen dat de vriendschap op de proef werd gesteld door de verschillen in afkomst en opvoeding van de jongens en dat ze dus uit elkaar groeiden. Door het verschil in afkomst ontstond er tevens een verschil in toekomstperspectief. Toen de jongens klein waren, hadden ze hier nog geen weet van en stond het hun vriendschap dan ook niet in de weg.
2. Gebeurtenissen
In het boek vinden meerdere belangrijke gebeurtenissen plaats.
De eerste, naar mijn mening, belangrijke gebeurtenis, is dat de Nederlandse jongen van zijn moeder te horen krijgt dat hij naar (de lagere) school moet en dat Oeroeg niet mee gaat. Het maakt veel indruk op hem dat hij nu niet langer alles samen met Oeroeg kan doen.
De daarop volgende belangrijke gebeurtenis is dat Oeroegs vader Deppoh omkomt tijdens een reddingsactie van de Nederlandse jongen en daarbij komende gevolgen. Deze actie vindt plaats in het meer genaamd Telaga Hideung, dat veel indruk op de jongen maakt en later in het verhaal nog eens terugkeert. Van tevoren heeft de hoofdpersoon al fantasieën over het meer, omdat Oeroeg en hij al veel verhalen en mythen erover hadden gehoord. Door de gebeurtenissen op het meer gaan de hoofdpersoon en zijn ouders zich schuldig voelen ten opzichte van Oeroeg en zijn familie. De ouders van de hoofdpersoon zorgen ervoor dat Oeroeg en zijn familie ergens anders kunnen wonen. De jongen en zijn vriend worden uit elkaar gehaald, wat bij de hoofdpersoon hard aankomt. Vanaf die tijd gaan de jongens gescheiden naar school in Soekaboemi.
Een andere belangrijke gebeurtenis, ook volgens de hoofdpersoon zelf, was de komst van Gerard Stokman, die mijnheer Bollinger, de leraar van de Nederlandse jongen, moest vervangen. De vrienden beleven in het bergbos avonturen met de man die veel indruk op beiden maken.
Niet zozeer het feit dat de hoofdpersoon bij een vrouw, wonend in Soekaboemi, genaamd Lida, in komt wonen is belangrijk, als wel het feit dat Oeroeg later ook bij haar intrekt. Hoewel de vrienden weer herenigd zijn, lijken zij elkaar steeds meer te ontgroeien. Lida heeft hier een aandeel in, zij gaat op bijna totaal verschillende wijze om met Oeroeg en de hoofdpersoon.
Zij is gefascineerd door Oeroeg, volgens de hoofdpersoon waarschijnlijk ‘omdat zijn eenzaamheid haar moederinstinct prikkelde, of omdat hij de, hoewel onbewuste, toch in haar aanwezige drang naar het exotische bevredigde.’
Vlak voordat Lida en de jongens naar Batavia verhuizen, gaan de vrienden nog éénmaal langs Kebon Djati waar ze, als vanouds, in de rivier verkoeling zoeken. Hoewel er geen woorden aan te pas komen weten beide jongens van elkaar dat er een periode in hun leven en in hun vriendschap voorbij is.
Als Lida naar Batavia is verhuisd, blijft Oeroeg nog even bij haar wonen, de Nederlandse jongen gaat meteen naar het internaat dat bij de school hoort. Als Oeroeg eenstreek heeft uitgehaald komt hij later ook bij de hoofdpersoon op het internaat. Ook dan blijkt weer dat de twee steeds verder uit elkaar gegroeid zijn. Oeroeg lijkt zijn achtergrond te verloochenen, hij geniet een hogere opleiding dan over het algemeen verwacht van een inlander, en wordt nogal eens aangesproken op zijn afkomst.
De situatie van de vrienden die gescheiden worden en na hereniging uit elkaar gegroeid blijken te zijn komt dus duidelijk meer dan één keer voor.
De belangrijkste gebeurtenis komt aan het einde van het boek pas aan de orde. Als de hoofdpersoon zich weer bij het ‘zwarte meer’ bevindt, Telaga Hideung, staat hij ineens oog in oog met een zwaar bewapende inlander. De inlander gebied hem weg te gaan. De vraag rest of de inlander Oeroeg was of niet.
Omdat deze vraag aan het einde onbeantwoord blijft is dit ook de gebeurtenis die de meeste indruk op mij heeft gemaakt.
Deze gebeurtenissen zijn belangrijk omdat ze keerpunten in de levens van de jongens vormen. Dat het keerpunten zijn wordt niet zozeer duidelijk uit de gevoelens van de hoofdpersonen, deze worden niet uitvoerig besproken. Het blijkt voornamelijk uit zinnen als ‘Er was iets voorbij.’
De gebeurtenissen vind ik geloofwaardig en samenhangend, omdat de verschillen in achtergrond naar mijn idee in die tijd ook een verschil in rang en stand betekende. Met name de omgeving heeft eraan meegewerkt dat de vrienden uit elkaar zijn gegroeid. De omgeving bepaalde min of meer dat de jongens niet bestemd waren om met elkaar om te gaan, omdat men verschillende verwachtingen van de jongens had, die niet samen konden gaan. Het was eigenlijk niet de bedoeling op te trekken met mensen van een lagere/ andere stand.
De gebeurtenissen worden niet heel erg uitvoerig verteld, maar wel op een dergelijke manier dat je zelf een gedeelte kan invullen. Ik vond dit wel een leuk punt, de interpretatie kan per persoon verschillen.
Ik had geen moeite om het boek te lezen, de gebeurtenissen vond ik boeiend genoeg, ze hebben me namelijk zeker aan het denken gezet over discriminatie, wat aan de orde van de dag was in de tijd waarin het verhaal zich afspeelt.
3. Personages
De belangrijkste personen in het boek zijn in eerste instantie de Nederlandse planterszoon en de inlander Oeroeg.
Omdat de naam van de persoon van waaruit het verhaal wordt verteld al niet eens bekend is, blijft dit personage, evenals Oeroeg erg vaag. Hoewel er geen rechtstreekse gevoelens worden weergegeven, komt wel enigszins naar voren wat de hoofdpersoon voelt. Bij Oeroeg blijft het bijna volstrekt onduidelijk, waardoor ik ook niet altijd zeker weet of er wel sprake is van een hele hechte vriendschap. Naar mijn idee komt de vriendschap het meest van de kant van de Nederlandse jongen, omdat Oeroeg ook degene is die het meest veranderd is en degene waarvan ik de minste hoogte krijg.
Eigenlijk is het helmaal niet precies duidelijk wie het daadwerkelijke hoofdpersonage is. Oeroeg is de titel van het boek, maar het verhaal is geschreven vanuit de Nederlandse planterszoon, van wie, aan de andere kant, niet eens de naam gegeven is.
Duidelijke karaktereigenschappen van de hoofdpersonages zijn moeilijk aan te geven. Naar mijn idee is de Nederlandse jongen degene die de meeste waarde hecht aan de vriendschap. Dit komt volgens mij door het feit dat de jongen maar erg weinig contact heeft met zijn ouders en dus best wel eenzaam is. De mening van zijn ouders over het verschil in stand tussen hem en Oeroeg doet hem niet zoveel, omdat Oeroeg in wezen de enige is die hij heeft.
Bij Oeroeg ligt dit anders. Hij komt uit een hecht gezin, zo meent ook de Nederlandse jongen, die vaak vertelt dat hij zich erg op zij gemak voelt bij de familie en geen verschil in stand opmerkt. Oeroeg staat waarschijnlijk dus meer onder invloed van de mening van zijn ouders over zijn vriendschap met de Nederlandse jongen, bij wiens ouders de ouders van Oeroeg in dienst zijn.
Ik kon aan de ene kant begrip opbrengen voor de jongen, dat hij zijn vriendschap niet liet leiden onder de heersende discriminatie in die tijd. Aan de andere kant vond ik het nogal naïef dat de jongen niet had aan zien komen dat hij en Oeroeg hele andere wegen in zouden slaan.
Ik kan moeilijk zeggen of ik het gedrag van de personages goedkeur of niet, ze hadden een nogal grote druk van de maatschappij op zich liggen.
Ik heb het idee dat Oeroeg zich ten onrechte door de Nederlandse jongen gediscrimineerd voelt, wat misschien wel veroorzaakt wordt door druk van de maatschappij.
De reactie van de Nederlandse jongen op de inlander die hem bedreigt vind ik deels te begrijpen en deels niet. Omdat de jongen met bijna geen andere inlanders dan Oeroeg omging, en omdat hij de man aantreft bij het zwarte meer, kan ik begrijpen dat hij denkt dat hij Oeroeg voor zich heeft. Aan de andere kant moet de jongen zich wel realiseren dat er toch een hectische situatie aan de gang is en de inlanders zich begrijpelijkerwijs verzetten tegen de Nederlandse kolonisten die Indië in beslag nemen en dus met meerdere in opstand zijn gekomen.
Ik denk dat ik als eerste reactie in zo’n situatie dezelfde had gehad en later misschien nog eens had nagedacht of het Oeroeg wel was geweest of niet.
Ik vind eigenlijk alleen de reactie van de Nederlandse jongen op de inlander in de laatste situatie een beetje voorspelbaar. Verder kan ik me geen voorspelbare reacties herinneren.
4. Opbouw
Het verhaal wordt chronologisch verteld, dus de opbouw is niet ingewikkeld, bevat geen flashbacks en is goed te volgen. Omdat op de achterflap wordt vermeld dat de vrienden op een bepaald moment zwaar bewapend tegenover elkaar staan blijft de motivatie bestaan om door te lezen tot dat moment. Aangezien dat moment pas aan het einde van het boek plaatsvindt, lees je het boek dus vrijwel in één zucht uit. De belangrijkste gebeurtenis, aan het einde van het boek, is erg spannend maar blijft heel beperkt qua beschrijving en eindigt met een hele grote vraag. Dit is aan de ene kant enigszins teleurstellend, maar aan de andere kant ook wel weer leuk, want je blijft nog heel lang over het boek nadenken.
De gebeurtenissen worden verteld vanuit de Nederlandse planterszoon, in de ik-vorm.
Het gehele boek zijn er niet heel veel vragen over de gebeurtenissen, wel over de gevoelens van de personages, omdat die niet heel erg duidelijk worden weergegeven. Maar tijdens het verloop van het verhaal lijken die niet zo belangrijk te zijn, de grote vraag die aan het einde overblijft is het belangrijkst. Het hele verhaal lijkt hier niet echt op gericht en naar toe te leiden, dit blijkt alleen uit de tekst op de achterflap. Door deze vraag wordt er min of meer een open einde gecreëerd, het verhaal is op zich wel afgesloten, alleen de vraag rest nog.
5. Taalgebruik
Het taalgebruik in het boek is over het algemeen niet moeilijk, het enige wat ik niet altijd begreep waren de Indische termen, zoals kampong, baboe en koelies. Maar omdat deze termen vaker gebruikt werden kon ik uiteindelijk wel ongeveer afleiden wat deze moesten betekenen.
Opvallend was dat er maar heel weinig dialogen te vinden waren in het boek. De personages kwamen hierdoor heel stil en terughoudend over. Met name Oeroeg, omdat van hem ook de gevoelens en gedachten niet duidelijk waren, in tegenstelling tot de Nederlandse jongen. Ik vond het niet heel erg vervelend dat er weinig dialogen waren, op die manier werd er veel aan de fantasie over gelaten. Daarbij heb ik het idee dat dialogen niet veel toegevoegde waarde hadden gehad voor het verhaal.
Het is dus ook niet helemaal duidelijk wat voor taalgebruik de afzonderlijke personages hanteerden. Het taalgebruik is alleen beschreven door het hoofdpersonage, het is niet naar voren gekomen uit de dialogen.
6. Eindoordeel
Ik vond Oeroeg een leuk boek om te lezen, er stonden mooie beschrijvingen in van het Indische landschap en van de levenswijze van de mensen die er wonen. Ik vond het jammer dat het belangrijkste deel van het boek zo kort is beschreven, daardoor had ik het idee dat de passage een stuk minder relevant werd. Aan de andere kant had ik niet kunnen bedenken wat er toegevoegd zou kunnen worden aan de passage. Ik vond het erg slim van de schrijfster om op die manier het hele verhaal de interesse te wekken.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
