Boekverslag Ciro Alegria

Geschreven door:	Jordi (4 vwo) [meer]
Datum ingestuurd:	4 januari 2002
Taal:
Woorden:	3.450
Bekeken:	3494 keer (1 deze maand)
Waardering:	Currently 2.13/5 1 2 3 4 5 2.1/5 (15 stemmen)
Deel op:

Titel:	Los perros hambrientes
Auteur:	Ciro Alegria
Jaar van uitgave:	1994

Auteur:	Ciro Alegria
Populaire titels:	1994Los perros hambrientes (1)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Los perros hambrientes
Alegria, Ciro
Uittreksel voor Havo

Ciro Alegría Editorial Mantaro Lima 1994

Achterflap

De auteur (1909 - 1967) brak definitief door met dit boek; een meesterwerk van indiaanse vertelkunst en van grote literaire waarde. De roman speelt zich af in de hoogvlakten van de Andes, en beschrijft zeer gevoelig de avonturen van de (schaap)herdershonden en hun bazen. Het boek schildert het herdersleven in de Peruaanse hoogvlaktes, waar honden en herders leven in harmonie met de natuur. Wanneer het regent zijn de mannen en de honden gelukkig, maar de droogte gooit dit weer ondersteboven, want honger is de vijand van trouw en adel. De herdershond verlaat zijn huis en wordt -in rondzwervende meutes- de grootste vijand van de herders. Het is naargeestig om te zien hoe ze rondzwerven op de hoogvlaktes, vreselijk jankend van koude, honger en razernij. Het leven van hongerige honden is ongetwijfeld triest. Met de komst van de regen wordt de wereld weer normaal (keert terug in zijn stroomgebied). Het werk op het land doet de vreugde van het leven weer terugkeren, en de hongerige honden keren opnieuw terug naar hun bazen om de troost en de rust van huis en haard te zoeken.

Introductie

De auteur werd geboren in La Libertad; zijn ouders waren neef en nicht. De communistische dichter Cesar Vallejo was onderwijzer op zijn basisschool in Trujillo. Hij was vaak ziek, zodat zijn ouders verhuisden naar Cajabamba. Moe overleed toen hij 17 was. In Lima krijgt hij niks uitgegeven, maar terug in Trujillo wordt hij journalist bij "El Norte". Op zijn 21ste gaat hij Letteren studeren aan de Universiteit van Trujillo, maar wordt verwijderd wegens deelname aan de universitaire hervormingen. Wordt actief Aprista, werd gevangen gezet in Trujillo, Lima en verbannen naar Chile, waar hij in 1935 een prijs krijgt voor "La serpiente de oro" (lyrische herdersroman over de strijd om het leven en de liefde van de "cholo", in de streek van de Río Marañon). Hij kreeg TBC, en schreef "Los perros hambrientes" (het onzekere bestaan van herdershonden en hun bazen in de hoogvlaktes) in het ziekenhuis. "El mundo es ancho y ajena" (geschiedenis -strijd, passie en hoop- van het dorp Rumi) was zijn definitieve internationale doorbraak.

In 1948 verliet hij de Apristen, trouwde in 1957 met de Cubaanse Dora Varona, en keerde in 1960 definitief terug naar Perú; werd lid van Acción Popular, werd zelf gekozen als gedeputeerde (Tweede-Kamerlid). Overleed aan een hersenbloeding in Mexico.

Het werk

Grote sociale betekenis; schildert de werkelijkheid; is in 46 talen vertaald. j = f gü = vu/bu

Maarten Steenmeijer (Moderne Spaanse en Spaans-Amerikaanse literatuur van 1870 tot heden).

Idealistische vertekening van de Indiaanse leefwijze; hun gemeenschapszin en harmonieuze verhouding met de natuur.

* De verteller is een vriendelijke autoritaire schoolmeester, die de Westerse lezer een verre, onbekende wereld binnenleidt; de droge desolate hoogvlaktes van de Andes.
* Geduldige beschrijving van het leven van de Indianen:
* volstrekte harmonie met de natuur
* grote solidariteit onder elkaar

Dit paradijs wordt verstoord door droogte, die de solidariteit in gevaar brengt.

* Indigenismo (behorend tot het criollisme) van de jaren '20 en '30 schiet tekort in 1 belangrijk opzicht: het dringt niet door tot de wereld van de Indianen, maar geeft een visie van buitenaf. Arguedas (De diepe rivieren) treedt de belevingswereld van de Indiaan binnen, en verlaat daarmee het traditionalisme en paternalisme van het criollisme. Het is dan ook 20 jaar later.

Het criollisme wil de inheemse werkelijkheid voor het voetlicht brengen, en * Gaat op zoek naar nationale kenmerken en essenties (merendeels op het platte land, terwijl de trek naar de steden al begonnen is).

* Veel aandacht voor de herterogeniteit van de bevolking.

Los perros hambrientes

Vertelt de wederwaardigheden van herdershonden in de bergen van het Noorden van Perú. Hun leven is onlosmakelijk verbonden (entrelazada) met de problemen van het land, en de geschiedenis van hun bazen. De jonge honden worden gezoogd door de schapen, en zijn dan al goed voorbereid op hen taak om de schapen te behoeden voor vossen en poema's. Als echter de regentijd over is en de droge tijd begint, veranderen ze in de grootste vijand van mensen; ze eten zelfs de broodmagere schapen op. Ze zwerven in bendes door de bergen. De honden die in zware tijden door hun bazen weggestuurd worden, komen weer terug om vergeving, koestering en troost te halen.

Het verhaal begint met een herderin Antuca met haar kudde en 4 trouwe honden: Wanka, Zambo, Güeso en Pellejo. Ze zingt over de vreugde van het leven en het werk in de Andes, waar de eenheid met het land alles betekent. Simon Robles wordt dan opgevoerd, een groot verteller en specialist in het bedenken van bijzondere namen voor de honden. Maar de honden zijn de echte hoofdpersonen van het boek. Güeso b.v. werd door een boef Julián Celedon geroofd. Eerst verzette hij zich tegen deze vechtersbaas, maar later werd hij loyaal en redde zijn leven meer dan eens, en stierf op dezelfde dag als zijn baas.

Na gelukkige tijden volgen ellendige, en ellende komt nooit alleen; Indianen worden verdreven van hun land, en een lange droogte brengt honger en misère. Zo verliest huize Robles zijn vrolijkheid; gebrek aan voedsel laat de mensen en de honden lijden. De honden doden een schaap, en worden weggestuurd en voegen zich -onder leiding van Wanka- bij de meute zwervende hongerige honden. De ontknoping komt met de regen; honger en ellende verdwijnen, de zaaitijd (la sembra), het werk en de vrolijkheid keren terug (zoals de wereld in haar bedding terugkeert), en de honden ook. Wanka plundert in de buurt van huize Robles; hij ziet er niet uit en wacht tot zijn baas hem roept. Als Simon hem herkent, is er geen woede of wrok, maar hij heet hem welkom met de woorden: "Je bent teruggekomen net als de goede regen" (has güelto como la lluvia güena).

1: Honden temidden van het vee

Antuca, de dochter van Simon en Juana Robles is 12 jaar, heeft 1 broertje Timoteo en 1 zusje Vicenta, en is hoedster (pastora) van een kudde (rebaño) van 100 paar schapen, hoewel ze niet geteld zijn (indianen rekenen niet want ze ruilen allen maar). Elke dag gaat ze met de kudde en 4 herdershonden Zambo (naast haar), Wanka (vooraan), en Güeso en Pellejo (aan de flanken) de bergen in. Ze zingt, commandeert de honden en ze spint op een spintol (huso). Af en toe komt ze Pancho tegen, een herder van haar leeftijd. Hij bespeelt zijn antara en zingt voor haar. Het lied over Manchaipuito is heel droevig (zij gaat dood, en hij ook) en bezorgt haar koude rillingen.

Thuis is de schaapskooi (redíl), waar de honden ook nog moeten waken tegen vossen (zorros) en poemas. Shapra is de waakhond bij huis.

2: Geschiedenis van de honden

Zambo en Wanka (vrouwtje) kwamen van ver. Simon haalde ze uit de beroemde fokkerij van Roberto Poma toen ze nog klein en blind waren. Hij legde ze bij de schapen in de stal, zodat ze wenden aan de geur van de schapen, en hen niet als vijanden zouden zien. Ze werden ook gezoogd door schapen. Ze zijn geen rashonden, maar een mix van van alles, net als de nazaten van Spanjaarden en Indios. Ze zijn klein, ruig behaard en schel van stem. Uit een worp van Wanka hield Simon er twee: Güeso en Pellejo. Naar het verhaal van een oude vrouw die door een boef werd overvallen, en riep: ik ben oud en dun, ik ben alleen maar bot (Güeso) en vel (Pellejo), maar zo haar waakhonden riep. Hun broertje Mañu ging naar Mateo, die getrouwd was met Martina, een dochter van Simon en Juana.

3: Wederwaardigheden van Mañu

Mateo Tampo haalde hem op, en vertelt het hondje dat hij "maiz molido" te eten zal krijgen, en "shinte", een pap van tarwe en water, en maar heel af en toe een bot. De kleine Damián was z'n beste vriendje, en noemde hem Mañu. Mateo werd op een dag opgehaald door 2 gendarmes; hij moet in dienst, en wordt aan een touw meegenomen. Bij de oogst werd door Simon c.s geholpen, maar er was geen plezier in het werk. Mañu werd zo bevorderd tot waakhond, want een vrouw alleen is nooit veilig, en ze kan haar grond niet alleen laten en naar haar ouders gaan.

4: De poema van schaduw

In een hele donkere nacht viel een poema de stal van Robles aan. Trueno viel hem aan en achtervolgde hem in de nacht. Hij overleed aan zijn wonden, maar de volgende dag toonden de aasgieren waar de poema ook dood lag te liggen. Er moest dus een nieuwe waakhond gehaald worden bij Roberto Poma, en dat werd Shapra. Zij ving een canchaluca in de kippenren.

De schemering baart vossen en poema's die er niet zijn. De nacht bedriegt mens en dier. Coca maakte Simon spraakzaam, en in die nachten dat zij in de stal waakten omdat er een vos in de buurt was, ging hij vertellen.

Adam had in het paradijs alles wat zijn hartje begeerde, maar was toch ontevreden. Hij vroeg God niet om een vrouw, maar om de nacht op te heffen, omdat hij altijd bang was in het donker. God toont hem dat de angst dingen uit schaduw laat ontstaan, maar hij blijft bang en vraagt gezelschap. Hij krijgt een vrouw, maar zij verliest hem, want ze komt met de angst en de nacht.

5: Güeso verandert van eigenaar

Vicenta wil mee met Antuca om ratanya te halen; met de wortels van die plant -geplet en gekookt- kun je stoffen paars (moreno) verven. Voor het vee moeten ze ook pacra meenemen; van dat gras worden ze vet. Vicenta gaat hogerop terwijl Antuca bij de kudde blijft. Twee ruiters met geweren vangen Güeso met een lasso. Vicente ziet bij de afdaling dat het Julián Celedón is met zijn broer Blas. Met Julían wil ze wel op het gras, maar ze zien haar niet.

Ze vragen Güeso's naam en slepen hem mee tot verdriet van de meisjes. Een nieuwe hond komt uit de volgende worp; we noemen hem: Clavel.

6: Hond van een boef

Onderweg veranderen de broers eerst van tactiek, maar slaan hem daarna verrot. Dan begint de hond te lopen; hij ontdekt hoe koppig en onverbiddelijk de mens is. En ook hoe verstandig hij is om de hond aan een riem te leggen 's nachts. Hij probeert hem door te bijten, maar dat lukt niet. Ze trekken verder naar het noorden, naar Cañar, aan de rivier de Marañon. Daar hebben de broers en hut en een moestuin op een uitgekiend plekje in een kloof, met maar één in/uitgang. Güeso kent geen vliegen en jaagt ze ook niet weg. Güenamigo heet de andere hond. Ze krijgen goed te eten en worden goed verzorgd. De hond drinkt water uit de beek = en gaat dus nooit meer weg. Ze worden vrienden. Hij moet nu koeien drijven i.p.v. schapen, wat veel moeilijker is. Bovendien redde hij zijn baas vaak het leven.

Eens schold zijn baas, voor wie hij hard werkte hem uit voor dief, en daarom stak hij hem neer, en vluchtte. Blas werd in zijn plaats gepakt, ontsnapte en voegde zich bij zijn broer. Later gingen ze naar Cañar.

Nu wachten ze 's nachts op 2 mannen, die de koeien overnemen. Ze worden beschoten worden, en vluchten weer. De strijd tussen de Celedonios en Culebrón, een vaandrig van de gendarme bestond al heel lang, en overal. Güeso wende aan Julián, bloed en kogels. La coca quita las penas.

Dos contra la desgracia son cuatro, en met z'n vieren leven ze verder.

7: De raad van koning Salomon

De buikriem wordt aangehaald, want de regen werd schaars. De vervanger voor Güeso, Clavel, werd verdronken, ze gaan allemaal op rantsoen, en de mannen kauwen (masticar) meer coca. Simon vertelt over een man die een vrouw had die weduwe was, en altijd klaagde dat haar 1e man beter was. Hij ging te rade bij Salomo, die zei: jij weet niet wat elke ezeldrijver weet, nl. dat je een stok moet gebruiken om je wil door te drijven. Zo gezegd, zo gedaan. Zo bracht Simon weer een goed humeur. Morgen slachten we een schaap!

8: Een mais-akker

De honden echter hadden geen schaap te weiden, maar ook niet te eten. De hacienda van Páucar, die lager lag, had een bevloeiingssysteem, waardoor het maisveld er goed bijstand. De hongerige honden uit de omgeving zwierven 's nachts rond, en deden zich tegoed aan de mais. Shapra, die steeds voorop liep, en Manolia en Rayo werden er doodgeschoten, en de rest kon nog ontsnappen, maar ging er nooit weer heen.

9: De papayas

Don Fernán, de onderprefect van de provincie kreeg het bericht dat hij iets goeds moest doen om zijn baan te kunnen behouden. Hij had al heel wat "subversieven" opgestuurd naar Lima. Hij beveelt vaandrig Chumpi (Culebrón) om de Celedonios op te pakken, in ruil voor promotie. Ze bedrinken zich. Chumpi koopt vergif bij de apotheek, en gaat met een ploegje op weg door de bergen; precies zo pakken ze Indianen op voor de militaire dienst. De Celedonios en hun maat Crisanto vertellen elkaar verhalen, maar slapen als de politie aankomt. Na wat schoten vluchten ze, waarbij Crisanto wordt gedood. Ze kunnen de vallei niet uit, en lijden honger en dorst, terwijl de politie het fruit oogst en de coca in hun moestuin. De broers voelen zich nu diep verbonden! Op de 9e dag besluit de politie onverrichterzake te vertrekken. De Celedonios drinken zich vol in de beek en eten de papayas die nog overgelaten zijn. Aan het hierin gespoten gif overlijden Blas en Güenamigo; Julián en Güeso (perro de mierda) worden doodgeschoten door de gendarmes.

10: De nieuwe zaaitijd

Zaaien (siembra), bewerken (cultivo) en oogsten (cosecha) is voor elke boer, elk jaar opnieuw de zin van het leven. De oogst was slecht het afgelopen jaar door de droogte, maar Don Cipriano Ramirez van de lager gelegen hacienda heeft al weer gezaaid, en er is veel regen gevallen. Don Rómulo Méndez is er opzichter over peones/colonos (horigen), die nu hun eigen akkers (chacras) mogen gaan inzaaien.

11: Een klein plaatsje in de wereld

De oude Indiaan Mashe (Marcelino) en 50 anderen vragen onderdak op het land van Don Cipriano, omdat don Juvencio Rosas, in de gemeente Huaira, via een rechtszaak eigenaar is geworden van het land waarvan een ayllu (commune) al sinds de Inca-tijd leefde. Zij verzetten zich en zijn gevlucht omdat ze gevaar liepen. Cipriano was een werkgever die "en un manu miel y en otra la hiel" hield (eten en de zweep), en nu was het honing. Mashe met vrouw en 2 dochters komt bij Robles wonen. Mashe vertelt, en Simon daarna van de hongerige vos die -wit van het meel- de stal binnen mag en een lam eet. De regen verraadt hem de volgende dag en hij wordt gedood door de honden. Ze sliepen slecht in de gang (corredor).

12: Heilige maagd, red ons

Diverse heiligen hebben hun eigen taak/terrein: La Virgen del Carmen zorgt voor regen, en bewoont de kerk van Saucopampa. Ieder jaar is er een processie en een feest ter ere van haar; met chicha, eten, vrouwen, dansen en muziek. Alleen in tijden van droogte kwam ze zelf ook naar buiten. Er werd druk gebeden bij het altaar 's nachts, en de volgende dag was de processie. Timoteo had Jacinta (dochter van Mashe) "getrouwd". Nu was er geen blijdschap, alleen maar geroep om regen.

13: Stemmen en gebaren van droogte

Simon heeft nog maar 50 paar schapen, en zijn koe is weg. De jonge planten zijn opnieuw verdroogd, en het zaad wordt nu opgeborgen. Lange dagen van droogte volgen; het land, de bomen, de planten waren één grote grijze symfonie.

14: Er is (velay = he allí) honger, arme beesten

De beken zijn opgedroogd; mensen vechten om de resten water. De regering in Lima doet niets aan de hongersnood. Martina eet hun schapen op; de koeien lopen heel ver voor een cactus, en komen half dood terug; de geiten klimmen te hoog voor een spriet droog gras; de schapen gaan te ver. De Indiaan is onverzadigbaar bij braspartijen, maar in schaarste heeft hij aan weinig genoeg. Don Cipriano geeft wat hij heeft. De honden beginnen in groepen te zwerven, de mensen worden steeds dunner. Simon vertelt niet meer, maakt geen muziek meer. Van het beeld van San Lorenzo in Páucar wordt zelfs de bundel korenaren gestolen! Antuca weidt de schapen nog wel, maar komt Pancho niet meer tegen (zijn schapen zijn al opgegeten?) Ze zingt nog wel maar niet met plezier, en ze is vel over been. Tegen de dieren zegt ze: "dit is nu honger"

15: Een uitzetting en andere straffen

Net als de mens houdt een dier van wie hem te eten geven. Met de toenemende honger nam de solidariteit af tussen mensen en/of dieren. Op de hoogvlakte vielen de honden onder leiding van Wanka een schaap aan en aten het op. Antuca kwam alleen met de kudde thuis. De honden worden opgewacht met stokken en door het hele gezin Robles weggejaagd. Simon houdt 's nachts de wacht; hij wist van de vorige hongersnood dat je zulke honden moet doden of verjagen. Mashe had niks meer; Jacinta verkocht zichzelf voor gerst, en vond onderweg de resten van een schaap dat de honden gedood hadden. Dat hebben ze 's avonds bereid en gegeten.

16: Hopen/wachten, altijd hopen/wachten

Martina wachtte nog steeds op Mateo Tampu. Honger doodt ook erotiek. Martina gaat met haar jongste kind eten zoeken bij haar schoonouders in Sarún, en laat Damián (9 jaar) met de hond Mañu en het laatste schaap thuis, zodat er iemand is als Mateo terugkomt. Damián kan 's nachts niet slapen en huilt overdag. Het schaap wordt gestolen, en als het eten op is gaat hij met de hond op weg naar Simon, zoals zijn moeder hem gezegd heeft. Onderweg gaat hij dood. Mañu verdedigt het lijk tegen 2 condors, die weer door don Romulo worden neergeschoten. Hij brengt het lijk van Damián op een ezel bij zijn opa Simon, die, om het te mogen begraven op het kerkhof, de priester 80 sol moet betalen. Simon gaat naar het huis van Martina en vindt het leeggeroofd. Hij vindt ook doña Candelaria niet, de buurvrouw.

17: Mashe, Jacinta, Mañu

Mashe had in elk geval lekker gegeten. Soms vonden ze een slang om te eten, maar Mashe houdt het niet meer vol. Hij gaat dood, nadat hij zijn vrouw heeft bekend dat hij het was die in de kapel de bundel aren van San Lorenzo gepikt en gegeten had. Hij werd niet begraven op het kerkhof, maar in de vrije natuur. Zijn 3 vrouwen gaan weg om voedsel te zoeken. Jacinta gaat bij Timoteo en Simon langs, en mag daar komen wonen. Mañu gaat op de resterende 20 paar schapen van Simon passen.

18: De hongerige honden

Mañu stierf op de hoogvlakte; Antuca was erbij. De zwerfhonden vermoordden elkaar op hun rooftochten, en Wanka kreeg 4 jongen.

De zon maakte alles dor en grijs: blad viel van de bomen en de rivieren staan droog. De lijken van dieren worden opgegeten door gieren (gallinazos) en cóndores, en soms ziet het zwart van die beesten. Ook koeien en paarden stierven. De moeder van Cipriano vertelt hoe het was in de hongersnood toen zij klein was. Nog nooit zijner 3 droge winters achter elkaar geweest, dus straks komt zeker de regen! Pellejo doodt Zambo; misschien herkende hij zijn broer niet? Daarna legt hij zelf ook het loodje.

Indianen en mestiezen gaan op een middag naar de hacienda van Cipriano smeken om voedsel. Hij heeft of geeft niets. Simon spreekt; vraagt om de gerst die hij zijn paarden nog geeft: "Zijn wij niet beter dan hongerige honden?" De mensenmassa wil zichzelf aan eten helpen, maar worden vanuit het huis beschoten. Er vallen 3 doden, die 's nachts begraven worden. Hun huisgenoten weten van niks, en wachten tevergeefs.

19: De goede regen

Pas in november kwam de regen, het onweer. Hemel en aarde verenigden zich in de regen en zongen het levenslied. Simon haalde de deksels van de potten waarin hij het zaad had opgeborgen, en zaaide. Er waren nog 2 schapen over in de stal. Plotseling zag hij Wanka, die er verschrikkelijk uitzag, en streelde haar en zei huilend: "Als de goede regen ben je teruggekomen".

317 woorden