CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
ff n studiebreak
Klasgenoten stonden vroeger als hongerige hyena's om Jorieke heen. Klaar om het jonge hertje aan te vallen dat nog scoubidoutouwtjes had.
Boekverslag Hella S. Haasse
Transit
Geschreven door: | Hester |
Datum ingestuurd: | 25 december 2001 |
Taal: |  |
Woorden: | 1.950 |
Bekeken: | 9228 keer (4 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
1) zakelijke gegevens
* Titel :Transit
* Titel verklaring : De naam Transit betekent in dit verhaal doorreis. De hoofdpersoon van het verhaal heeft haar vaste leven opgegeven is gaan zwerven door de europa. Ze is in Transit.
* Auteur : Hella S. Haasse
* Uitgeverij :Wolters Noordhoff
* Plaats, jaar van uitgave : Groningen, Penta Pockets 2001 nr 2
2) Samenvatting
Na een jaar door Europa te hebben gezworven komt de hoofdpersoon Xenia (ook wel Iks genoemd) terug in Amsterdam. Ze had samen met haar twee vrienden Daan en Alma haar middelbare school niet afgemaakt: ze waren gaan werken om geld te verdienen en de wereld in te trekken. Daan en Alma hadden er niet meer zo'n zin in en dus ging Iks de wereld in haar eentje verkennen. Terug in Amsterdam zag Iks haar vriend Daan op het Centraal Station. Daan was blijkbaar zwerver geworden. Iks wilde hem helpen, maar hij sloeg op de vlucht. Dan gaat ze op zoek naar Alma, maar niemand weet waar ze is. Als Iks uitgeput op een bankje in het park zit, ziet ze hoe een oudere vrouw een sleutelbos verliest. Op de sleutelbos staat een adres en daar gaat Iks heen om de sleutels terug te brengen. Ze komt uit bij een huis vlak achter het Vondelpark. Na een tijdje gewacht te hebben, besluit Iks naar binnen te gaan, aangezien ze nog geen slaapplaats heeft. Op het eerste gezicht lijkt er niemand in het grote huis te zijn, maar dan komt er van boven een oude man om het hoekje kijken. Hij stelt zich voor als Cluysman en is een echte kluizenaar. Hij woonde daar met zijn verzorgster Fennechien, maar die had hem in de steek gelaten. Zij had dus niet bij toeval de sleutels in het park laten liggen. Cluysman vindt Iks wel geschikt om de plaats van Fennechien in te nemen en Iks zegt dat ze hem zolang ze geen ander werk heeft wel wil helpen. Iks is nog steeds op zoek naar Alma, maar het lijkt haast onmogelijk om haar te vinden. Ze gaat ook langs het huis van de ouders van Alma, maar daar komt ze ook niets aan de weet. Dan gaat ze naar het huis van de ouders van Daan, maar daar hoort ze niets anders dan verwijten: Daan zou een veel beter leven hebben gehad als Iks hem niet zo beïnvloed had. Nadat ze nog wat meer rond gevraagd heeft over Alma, komt ze erachter dat ze in de prostitutie zit, waarschijnlijk in Antwerpen. Als ze weer richting huis loopt, komt ze Daan tegen, die er erg beroerd uitziet. Ze neemt hem mee naar huis, maar als Cluysman dat door heeft, wordt hij erg kwaad en eist dat Daan uit het huis verdwijnt. Daan rent van schrik weg. De volgende dag werd hij in het Vondelpark doodgevroren op een bankje gevonden. Cluysman was al twintig jaar niet meer buiten geweest en Iks vond dat het wel weer eens tijd werd. Toen hij na heel wat moeite buiten was, vond hij het eigenlijk helemaal niet zo erg als hij gedacht had. Iks zei dat hij van nu af aan maar weer voor zichzelf moest zorgen en ze liet hem alleen achter op straat. Ze ging in de berm van de snelweg staan en een auto stopte voor haar. Hij wilde haar wel een lift naar België geven. En zo was Iks weer in transit
3) De personen en hun relaties
a. Xenia Westervliet:
Zenoemt zichzelf Iks (spreek je uit als X), Ze is een zelfstandig vrouw van waarschijnlijk 18 jaar, die een jaar lang in Europa heeft rondgezworven. En keert in het begin van het verhaal terug van haar “avontuur”. En gaat opzoek naar haar vrienden. Ze heeft haar school niet afgemaakt en is op jonge leeftijd gaan werken. Iks heeft haar vrienden Alma en Daan eveneens aangespoord om met school te stoppen. Iks is niet van plan om weer naar school te gaan. Als ze hoort dat Alma waarschijnlijk in Antwerpen is, vertrekt ze hier naartoe.
b. Arnold Cluysman:
Arnold is een oude man, die in zijn eentje in een groot huis woont. Nadat hij in Engeland gestudeerd had is hij getrouwd. Zijn vrouw heeft hij verloren en ook de kinderen die hij samen met haar had. Zijn verzorgster Fennechien is bij hem weggegaan. Zijn enige contact met de buitenwereld is via de telefoon. Sinds hij zijn baan op de universiteit opgaf, is hij niet meer ‘buiten’ geweest.
Hij leeft als een kluizenaar en heeft zich verder terug getrokken in het grote huis. Hij denkt dat hij wel genoeg heeft aan zijn innerlijke leven en wil niets meer met de buitenwereld te maken hebben. Als Iks onverwachts binnen komt vallen, komt de buitenwereld ook mee naar binnen. Dit brengt hem erg in verwarring en roept allerlei gedachten uit het verleden op. Tijdens het verblijf van Iks, bij Cluysman brengt ze hem er letterlijk toe,om de buitenwereld in te stappen
Xenia is dus voluit haar naam. Maar ze laat zichzelf Iks noemen, wat veel lijkt op Ik, maar ook wel op X; de onbekende. Xenia betekent vreemdelinge of gastvriendin in het Grieks. De oude man heet en leeft als kluizenaar. Er is dus in dit boek sprake van een ontmoeting tussen de vreemdelinge, de voorbijganger die de toekomst nog voor zich heeft en helmaal in het heden en de buitenwereld leeft en de oude “kluizenaar” die zich van de wereld heeft afgezonderd en vooral in het verleden en in zijn binnenwereld leeft. Van de vreemdelinge wordt zij zijn gast en ze gaan elkaar zijn als vrienden.
Ze hebben elkaar heel wat te leren.
* Daan en Alma:
De schoolvrienden van Iks, met hen was ze van school afgegaan om een wereldreis te maken. Het ging fout en zijn elkaar verloren. Daan is gaan zwerven, vriest uiteindelijk dood in het park en Alma is zoek. Iks gaat op het einde naar Antwerpen, haar zoeken.
-zijn het vlakke karakters.
4) Tijd
De verteltijd van de novelle is op het eerste gezicht acht dagen. Van zondag tot en met zondag. Dat is af te leiden uit de titels van de hoofdstukken. Maar deze indicatie moet wel met een korrel zout genomen worden. De gebeurtenissen gaan daarvoor te snel. Iks werkt dan binnen een dag als vuilnisophaler, en daardoor malen ambtelijke molens niet snel genoeg. Bij de eerste zondag is tijdverdichting bijna niet aanwezig. De overige dag aanduidingen moeten symbolisch gezien worden. Want anders zou het niet reeel zijn.
Ik heb niet zo heel veel tijd nodig gehad om het boek te lezen. Het taalgebruik is heel normaal en makkelijk te lezen. Alleen de stukken uit het dagboek van Cluysman zijn wat moeilijker. Het taalgebruik past overigens goed bij de personages.
Het verhaal speelt zich af in het heden, het taalgebruik is uit deze tijd de junks komen ook alleen maar vanaf de jaren 1960 voor, net zoals de tram.
5) Ruimte
Vooral het huis van Cluysman is erg belangrijk, omdat Iks vanaf hier alles regelt en kennis met Cluysman maakt. De stad wordt niet genoemd, maar het is niet mogelijk dat je niet aan Amsterdam denkt, bij het lezen van dit verhaal. Het park waar Iks Fennechien ontmoet en waar Daan overlijdt, is het Vondelpark. Het huis waar Cluysman staat in “Oud-Zuid”.Maar er zijn ook nog andere ruimte heel erg belangrijk in dit verhaal: De ruimte waarin Iks wilde gaan reizen, de wereld. Maar dit alles lukt haar niet, en ook “Groot-Europa” bereikt dit verhaal niet. Over een “thuisruimte” van een Iks wordt ook niet gesproken, die heeft zij niet gekend. Ze is heeft in het verleden de stad verlaten. Als zij terugkeert constateert ze dat de stad waarin ze in opgegroeid en haar schooltijd heeft doorgebracht nog vreemder voor haar zijn dan de andere plekken in Europa waar ze is geweest.Bij Cluysman is er echter sprake van een “gebrek aan ruimte”. Hij gunt zichzelf niet meer. Voor hem is de innerlijke wereld het belangrijkst. Hij leeft als het ware in een “luxe gevangenis”, dat is zijn wereld.
6) perspectief/structuur
Er is in dit verhaal sprake van een personale vertelsituatie, waarbij Iks het personaal medium is.Dit wordt af en toe onderbroken door notities van Cluysman. Deze zijn in de ik-vorm geschreven en staan ook cursief gedrukt.
Het verhaal wordt chronologisch verteld. Met tussendoor notities van Cluysman. Het is dan wel een boek, maar het zijn eigenlijk twee verhalen door elkaar. Een verhaal met een ander er doorheen. Het verhaal van Iks haar zoektocht naar haar oude schoolvriendin, wordt afgewisseld met fragmenten uit de notities van Cluysman, die hij maakt over gebeurtenissen, herinneringen, en citaten die hij heeft uit vroegere aantekening. Deze aantekening zoekt hij later met Iks uit en hersteld ze, omdat er een deel verloren is gegaan. Opzich zijn deze fragmenten een aanvulling op het eigenlijke verhaal; ze vormen een reflectie die de situatie een breder aanzicht probeert te geven. Ze geven de lezer de mogelijkheid om verder te kijken en zich te verdiepen op het verhaal achter het verhaal.
7) Thematiek
Het thema van deze novelle is de poging om volwassenheid te bevechten tegen de achtergrond van de moderne maatschappij met drugs. Iks wil iets met haar leven doen, een doel hebben in haar leven. Daarbij wordt ze telkens geconfronteerd met de scherven van haar eerdere doelen. Zij is immers degene geweest die ervoor gezorgd heeft, dat drie de school verlieten om een wereldreis te maken. Zij voelt dan ook het ergst de nederlaag die ze hebben geleden. Daan is dan wel slechter terechtgekomen als zij, overlijdt binnen handbereik en Alma is op zijn minst zoek en waarschijnlijk in levensgevaar.
De jeugd van de jaren negentig heeft het heel wat moeilijker dan de jeugd van de jaren zestig. Die kon zich vasthouden aan het ideaal van “de verbeelding aan de macht”. Toen waren er idealen, zoals de 'tegenspeler' Cluysman telkens duidelijk maakt in zijn aantekeningen. Nu is er de straat met drugsverslaafde hoeren en zwervers die uit vuilnisbakken eten. Kennelijk heeft Iks verblijf bij Cluysman een positieve invloed op haar gehad. Dat blijkt wanneer zij zich (op blz. 91) voor het eerst voorstelt als Xenia (en niet als Iks) Bij 'Kluizenaar' had ze haar naam (dus: haar identiteit) hervonden.
Thematisch zijn er overeenkomsten aan te wijzen tussen het deze novelle van Haasse en een andere van haar Oeroeg. Die ik evenals deze met veel plezier gelezen heb. Beide novelles over vriendschap en in beide gevallen is er sprake van een overgangssituatie. In Oeroeg ging het over de overgang van Nederlands-Indië naar zelfstandig Indonesië. In Transit is de harde overgang van een jeugd vol idealen naar een hedendaagse volwassen werkelijkheid het onderwerp van aandacht.
8) genre/ steekwoorden
Het boek is een psychologische roman. Xenia en Cluysman zijn eigenlijk twee personen met een probleem. Ze proberen elkaar daarom te helpen. Ze hebben veel overeenkomsten tussen de twee personen. Zij zijn allebei “op reis”, Xenia in de wereld en Cluysman in zijn hoofd.
Het verhaal is een zoektocht naar achtergelaten vrienden, maar ook naar hoe zou je “moeten” leven. Hoe zou je in deze grote, boze, ingewikkelde wereld de weg kunnen vinden. Xenia heeft helemaal op zichzelf proberen te overleven. Ze heeft hierbij geleerd mensen van zich af te houden, terwijl ze juist een hartstochtelijk verlangen naar gemeenschappelijkheid had. Dat ideaal is al vroeg gestrand.
Iks “had de werkelijkheid waarin ze leefde altijd vlak gevonden”. Nu kreeg het door de gesprekken met Cluysman, bij vlagen begrip vooreen onvermoede veelvormigheid. Een gezegde van de hem bleef de heletijd door haar hoofd spoken: “Onvermogen om dimensies te beseffen ontmenselijkt”. Ze werd nieuwsgierig naar dingen die ze eerst gewoon had aangenomen.
De oude man het het meisje zijn alletwee eenzaam en zetten zitten zich af tegen de “moderne maatschappij”, maar dan wel elk op zijn eigen manier.
- onafhankelijkheid
- reizen
- oude vrienden
- het ‘harde’ leven
- eenzaamheid
- ontkenning
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
