1. Primaire gegevens

Auteur : Jan Wolkers
Titel : Het afschuwelijkste uit Jan Wolkers
Ondertitel : -----
Verschenen in : 1958
Aantal blz. : 157
Leestijd : 4½ uur
Uitgelezen op : 20 Oktober 2000

2. Verantwoording van de keuze

Ik ben tot deze keuze gekomen, omdat veel mensen Jan Wolkers goede boeken vinden schrijven. Ik had nog nooit een boek van Wolkers gelezen dus probeer ik nu een verhalenbundel dan weet ik zijn stijl een beetje. U zei ook dat het goede maar rare verhalen waren en u had ook een stuk gelezen. Dat sprak mij wel aan.

3. Verwachting vooraf

Ik heb nog maar een klein stukje horen voorlezen van Jan Wolkers en dat was een raar verhaal. Ik denk dat het bizarre verhalen zijn, ook als je reacties van andere mensen hoort. Vooral ook omdat het boek “Het afschuwelijkste uit Jan Wolkers” heet.

4. Ik vind dit werk …

	I niet	II een beetje	III erg

Spannend	X		

Meeslepend		X	

Ontroerend	X		

Grappig		X	

Realistisch	X		

Fantasierijk			X

Interessant		X	

Origineel			X

Goed te begrijpen		X

Dit werk heeft mij aan het denken gezet ja nee
Ik heb iets aan dit werk gehad Ja nee

Dit werk is niet echt spannend. Het lezen van een boek vind ik niet zo interessant, ik doe het daarom niet tot nauwelijks. Ik lees wel kranten en tijdschriften enzovoorts. De verhalen zijn wel spannend, maar het werk zelf dus niet. Ik laat me zelf nooit echt heel erg meeslepen in een verhaal, gewoon omdat ik ne niet in een verhaal kan inleven. Zeker niet in deze verhalen! Ze zijn zo vreemd, dat het, denk ik, niet eens mogelijk is. Ontroerend, alleen de wijze waarop de verhalen vertellen is al heel nuchter, alsof het iets is wat je elke dag doet. Ik heb ook geen één moment me echt erg gevoeld omdat er zulke vreemde dingen gebeuren. Het boek vond ik wel grappig. Het vertellen van de verhalen wordt erg goed gedaan. Heel koeltjes, en net alsof er niks aan de hand is. Realistisch is het wat mij betreft helemaal niet. Niemand kan zich voorstellen dat zoiets in het echt gebeurd. Fantasierijk was het zeer zeker. Nu heb ik alleen nog maar deze verhalen gelezen, maar ik ben benieuwd wat de andere verhalen voorstellen. Interessant is een beetje een vreemd punt bij dit boek. Daarom laat ik dit ook in het midden. Er wordt niet echt dergelijke zinnige informatie gegeven om het interessant te vinden. Origineel vind ik hier gelijk staan aan fantasierijk. Ik heb nog nooit zoiets vreemds gelezen, maar vond het wel leuk!

5. Samenvatting (algemene indruk over het lezen van Jan Wolkers verhalen)

Het is een leuk boek, want het zit vol met actie. Het boek heeft niet voor niks, “afschuwelijkste” in de titel. De meest bizarre verhalen uit diverse Wolkers boeken zijn erin gezet. De verhalen zijn uit boeken en meestal zijn dat de hoogtepunten van het boek waar het verhaal uit komt. Er zijn zeven verhalen, daarvan heb ik “De verschrikkelijk Sneeuwman” uit “Serpentina’s petticoat” later uitgerbreider samengevat. Ook “Gevederde vrienden” vond ik een leuk verhaal en heb ik uigebreider samengevat. Het eerste verhaal “Mattekeesjes” is wel grappig maar gaat eigenlijk nergens over. Het was geen verhaal om te samenvatten, ook omdat het uit een toneelstuk kwam. De enige overeenkomst zou zijn dat de verhalen erg bizar zijn. In “De verschrikkelijke sneeuwman” wikkelt Herman, de hoofdpersoon, verband om zijn hoofd. Dat is de gebeurtenis waarop de rest van het verhaal zich baseert. Aan het taalgebruik is niet zo veel te zien, alleen dat er heel veel bijvoeglijke naamwoorden gebruikt worden. Ook kan bij heel veel woorden een dubbele betekenis aan gegeven worden, dat is soms raar als je aan het lezen bent. Verder is er geen erg moeilijk of makkelijk taalgebruik.

6. Verdieping

Samenvatting verhaal 1

De verschrikkelijk sneeuwman (16-44)

Het begint in de herfst. Meteen wordt er geschreven dat de bladeren die vallen afschuw hebben voor zijn handen, want hij probeert ze te pakken. Dat is ook de hoofdlijn die door het verhaal loopt. Herman, de hoofdpersoon in dit verhaal, gaat die morgen weg om te solliciteren. Nadat hij de deur achter zich terug trok, hoorde hij zijn vader mompelen: “Was maar op tijd met voorbehoedmiddelen begonnen, dan had je me deze stap bespaard.” Herman hoorde dat en vanaf toen had hij geen zin meer in het leven nadat hij al vaker gepest werd en minderwaardig behandeld werd. Hij had overal een hekel aan en gaat zijn familie tegenwerken. Dan komen er verbeeldingen (tenminste, dat denk ik). De belangrijkste is dat er lang banderollen uit de lucht vielen, deze raakten zijn hoofd. Hij vond het gevoel fijn en daarna ging hij ook zelf zijn hoofd in het verband zetten. Thuis gebruikte hij de smoes dat hij bij sollicitatie gevaarlijke zuren in zijn gezicht kreeg, zodat ze er in het ziekenhuis er niets meer aan konden doen. Hij vindt het fijn om op het balkon te zitten en vraagt aan zader en moeder of hij de kamer mag hebben met het balkon, hij krijgt hem niet, maar mag wel daar zitten. Even later komt Lia, zijn zus, hem eten brengen. Herman begint ruzie te maken en dan noemt Lia hem “De verschrikkelijke sneeuwman”, wat ook de titel is van het verhaal. Een dag daarna komt zijn vriendin Sonja langs, dat is de enige persoon die Herman nog vertrouwt. Het is raar dat Herman alle hulp van buiten weigert behalve van zijn vriendin Sonja. Hij zit de rest altijd dwars en haalt allerlei gemene dingen uit. Op het einde gaat Lia trouwen; Herman wordt niet betrokken bij de bruiloft. En dan randt hij iemand aan die ook op de bruiloft was en waar hij al vaker iets mee gehad heeft. Dat pikken zijn vader en Lia niet meer, uiteindelijk zegt zijn vader dat hij er morgen wat aan doet. Dat is het einde van het verhaal.


Tijd en ruimte

Het speelt zich af in de herfst, zoals ook in de samenvatting staat. Er worden een paar dagen beschreven. Het kan ook een week of twee weken zijn, maar dat kan je niet uit de tekst opmaken. Het verhaal speelt zich voornamelijk af in huis, buiten gebeurt er ook wat: de bruiloft en dat Herman gaat solliciteren. Voor de rest is alles in huis. Er wordt verder niks uitvoerig beschreven.


De wijze van vertellen

Het verhaal wordt verteld door een auctoriale verteller. De schrijver heeft het over “Hij dacht” en hij zegt vaak dat Herman iets doet, bijvoorbeeld: “Dromen, dacht hij, met gesloten ogen, dromen.” De schrijver wekt de indruk dat hij alles al weet en dat hij er als het ware boven hangt, zodat hij alles lijkt te kunnen zien. Het is gedeeltelijk ook een ik-verhaal, want de schrijver verplaatst zich wel eens in de persoon, daarna gaat hij weer terug. Zo is het net alsof je met Herman meegaat terwijl je toch niet een hij/zij verhaal krijgt. Toch is het meer auctoriaal, omdat het meeste van het verhaal op die maniert verteld wordt.
Spanning

Het enige moment dat wat spannender is, is de bruiloft. De rest is niet echt heel spannend. Er is ook niet geprobeerd om het spannend over te laten komen. Het is niet zo dat je schrikt van wat er gebeurt. Toch lees je door omdat het altijd wel lijkt alsof er weer iets raars aankomt, dat wil je natuurlijk weten. En ik ben dan zo sadistisch ingesteld dat als ik één keer zo’n verhaal leeft wil ik er wel meer lezen omdat ik ze wel leuk vind.


Thema en motieven

Het thema is, denk ik, dood en zinloosheid. Dat komt doordat er bepaalde stukken in de tekst staan waaruit dat blijkt (zie hieronder). Het thema dood is misschien een beetje raar, want er wordt niet gezegd dat de hoofdpersoon dood wil, alleen wel dat hij geen zin meer in het leven heeft. De persoon gaat ook niet dood. Maar het is zo erg dat het er wel op lijkt

Fragmenten:
“En hij (Herman) had zich voorgenomen om nooit meer moeite te doen om zijn steentje bij te dragen, zoals men dat thuis noemt.”

“Ik zal een rotsblok aanslepen dat ze zal vermoorden, dacht hij wraakzuchtig.”

“Mijn dagen zullen niet verlengd worden in het land dat God mij geeft, want ik vervloek hen die mij hebben voortgebracht.”

Vooral uit het laatste stuk blijkt dat hij het leven zat is en dat hij misschien wel dood wil. Daarom heb ik ook “dood” als thema genoemd.


Personages

De hoofdpersoon is uiteraard Herman. Hij is over het algemeen niet aardig en pest iedereen, als hij door zijn familie niet gewaardeerd wordt ziet hij het niet meer zitten en heeft hij de pik op iedereen. Uiterlijke kenmerken worden niet beschreven. Dat is bij alle personages in dit verhaal zo.

Lia, zij is een van de zussen. Ze speelt een belangrijke rol in het einde van het verhaal. Dat is bij de bruiloft. Ze komt tussendoor ook wel voor, maar dat is niet echt belangrijk. In het begin is ze aardig voor Herman, als Herman ruzie met haar gemaakt heeft, wordt ze steeds onaardiger.

Hermans moeder is een redelijk belangrijk figuur in het verhaal. Ze probeert alles goed te maken, maar Herman zorgt ervoor dat dat onmogelijk wordt. Uiteindelijk krijgt ze ook een hekel aan Herman. Ze stelt zich vriendelijk op


Titel, ondertitel & motto

De titel van het verhaal is duidelijk, want Lia scheldt ergens in het boek Herman uit voor verschrikkelijke sneeuwman. Daar komt de titel vandaan. Een ondertitel is er niet en ook geen motto.

Relatie tussen tekst en auteur

Ik heb nog nooit een boek van Jan Wolkers gelezen, dus kan ik niet bepalen of dit nou een typisch Jan Wolkers boek is. Wel denk ik dat hij altijd dit soort verhalen schrijft, die met dood en eenzaam heid enzovoorts te maken hebben. Dat bleek ook uit de andere verhalen.

Relatie tussen verschillende teksten

Is niet van toepassing

Relatie tussen tekst en context

Ik kan niet uit het verhaal opmaken dat het aan tijd gekoppeld is. Het zou in elk jaar kunnen gebeuren. Het drukjaar is 1964. Misschien dat het in die tijd speelde


Samenvatting

Gevederde vrienden (45-62)

Het gaat over Herbert die zijn vrouw eigenlijk zou willen dumpen. Hij ergert zich aan het gedrag van Liesbeth, zijn vrouw. Het is een vrouw die de hele tijd aan je hoofd loopt te zeuren over nietige dingen. Op een dag is Liesbeth jarig, en daar begint dan ook het echte verhaal.Herbert heeft een nieuwe vriezer besteld voor de verjaardag, die juist op die dag komt. Liesbeth vindt dat hij groot is en zegt dat de koelkast wel erg groot is. Herbert sluit een weddenschap af hij zegt dat Liesbeth in de koelkast kan. Vervolgens gaan ze het uitproberen. Het lukt, met een zwaai gooit Herbert dan de deur dicht en zet de vriezer op vol vermogen! Dan raakt Liesbeth bevroren en gaat hij dat vieren. Na een tijd gaat hij haar in stukjes snijden en vakkundig ontleden. Waarom is een raadsel. Gewoon voor de lol, denk ik. Hij maakt een soort verdeling van hoe hij te werk gaat en hij werkt er met plezier aan. In een nacht merkt hij dat de bril van Liesbeth afgezakt is, wat niet zou moeten kunnen. Hij denkt dat hij geslaapwandeld heeft. Hij gooit meel op de vloer en dan kijkt hij de volgende nacht weer of dat zo is. En dat was zo. Hij had geslaapwandeld en er was dus niets om zich druk over te maken.Vervolgens voert hij de stukjes Liesbeth op aan de meeuwen op het dak. Op het einde komt hun buurvrouw langs en Herbert zegt dat Liesbeth naar het zuiden is gegaan, omdat ze er slecht uit zag. Daarna zegt hij dat hij haar nog achterna vliegt binnenkort. Dat is het einde van het verhaal.



Tijd en ruimte

Het speelt zich af in de winter: dat is te zien aan de beslagen ramen, en aan het feit dat de sneeuw op het dak, als Herbert de meeuwen voert. Het zijn ongeveer 6-7 dagen die beschreven worden. Dat is op te maken aan de verdeling die hij maakt hoe hij het lichaam gaat ontleden.


De wijze van vertellen

Naar mijn mening is het verhaal geschreven uit het perspectief van de alwetende verteller, maar het wordt beschreven net alsof je erbij bent. Bijvoorbeeld: “Hoor je die jodelaar ginds in het dal, Liesbeth?”


Spanning

Het is wel spannend als je hoort hoe Liesbeth aan stukjes gesneden wordt. Je vraagt je de hele tijd af wat hij nu gaat doen. Het is niet zo dat ik echt bang word. Het stukje van de tram is ook wel leuk, dan wordt iemand overreden door een tram. Er wordt vervolgens uitvoerig beschreven hoe de benen dan staan enzovoorts.


Thema en motieven

Het thema is, denk ik, dood, wraak en haat. Dat komt omdat de dood van Liesbeth beschreven wordt. Wraak omdat Herbert zijn vrouw haat en haar wil terugpakken voor alles wat ze heeft gedaan in voorgaande jaren. En haat, omdat Herbert zijn vrouw enorm haat, zodat hij haar gaat vermoorden.

Fragment:

“Maak je geen voorstellingen op de ramen Herbert?” “Ik zeem niets voor je”

Dit soort stukjes staan er nog meer in. Als Liesbeth de kachel wil stoken, staat ze gebukt voor de kachel. Herman denkt dan bij zichzelf: Als ik haar nu een duw geef dan verbrandt ze levend. Eerst maakt hij die voorstelling. Daarna doet hij dat toch maar niet omdat ze anders iedereen bij elkaar schreeuwt. Daaruit blijkt ook dat Herbert zijn vrouw niet meer mag. Hij kan zijn fantasien gruwelijke fantasien niet emer beheersen.


Personages

De hoofdpersoon is uiteraard Herbert. Hij snijdt Liesbeth aan stukjes en is de persoon die voor de hele opschudding zorgt. Er worden net als in het vorige verhaal geen uiterlijke kenmerken gegeven. En net als in het vorige verhaal heeft deze persoon ook geen gevoel. Hij vermoord zo maar even zijn vrouw zonder er iets van te zeggen.

De enige en dus ook belangrijkste bijpersoon is Liesbeth. Je hoort niet echt veel van haar, dat komt omdat ze al vroeg in het verhaal bevroren wordt. Er worden weer heel weinig uiterlijke kenmerken gegeven. Ze heeft wel een bril op, dat is wel alles wat er gezegd wordt. Ze is erg netjes en precies, omdat ze niet wil dat er iets vies wordt. Ze is ook wel wat zeurderig, want ze zegt tegen Herman dat hij maar even de ramen moet zemen, op een hele zeurderige manier.


Titel, ondertitel & motto

Gevederde vrienden, die titel kon ik in het begin niet verklaren. Pas een tijd daarna kwam ik er pas achter dat het (uitaraard) de meeuwen op het dak betrof! Eerst dacht ik dat gevederde erop zou kunnen slaan dat ze geschift zijn en op een totaal andere wereld leven. Dat kan zijn dat hij ze ziet vliegen. Ik heb het dus veel te moeilijk gezocht terwijl het eigenlijk best voor de hand ligt. Er is geen ondertitel en geen motto.


Relatie tussen tekst en auteur

Na het andere verhaal gelezen te hebben, denk ik dat ik al een heel eind verder ben over de stijl van Jan Wolkers is. Vooral hele rare verhalen over dood en haat.


Relatie tussen verschillende teksten

Het is weer zo’n raar verhaal, wel leuk om te lezen. Een echt verband is er niet tussen deze verhalen. Dat is omdat het een compilatie is van verthalen uit verschillende boeken.


Relatie tussen tekst en context

N.v.t.

7. De persoonlijke beoordeling

Het onderwerp

Vond je het een interessant onderwerp?
• Het was niet echt een specifiek onderwerp, dat gaat voor beide verhalen. Wel gaan de verhalen over dood, eenzaamheid, enzovoorts.
Was het onderwerp herkenbaar in je eigen belevingswereld of niet?
• Nee, het zijn fantasie verhalen. Er is niet veel overeenkomst tussen de werkelijkheid en de verhalen.
Had je zelf wel eens nagedacht over het onderwerp of heeft het boek je aan het denken gezet?
• Nee.

In hoeverre kwam het boek overeen met jouw gedachten of welke mening heb je over het onderwerp gekregen?
• Het gaat eigenlijk niet over een echt onderwerp, toch is het leuk om te lezen, misschien juist omdat het heel bizar is.
Werd het onderwerp oppervalkkig behandeld of had het voldoende diepgang?
• N.v.t.
Wat zou je zeker weg hebben gelaten, toegevoegd of veranderd?
• Ik zou iets anders ervan gemaakt hebben en niet met dat verband om zijn hoofd. Dat is niet echt geloofwaardig.
Ken je films of boeken over hetzelfde onderwerp?
• Nee


De gebeurtenissen

Wat was het belangrijkste in het boek: de gebeurtenissen of de gevoelens en gedachten van de personen?
• Vooral de gebeurtenissen, gevoelens speelden juist een kleine rol. Omdat er zomaar mensen vermoord worden, en er verder niks over gezegd wordt.
Kwamen er teveel gebeurtenissen in voor of was het genoeg?
• Het was genoeg, het was niet echt langdradig. Anders zou het een saai boek worden. Ook was er niet te veel actie.
Wat was/waren de eigenschap(pen) van die gebeurtenissen?
• Ik vond het grappig om te lezen, omdat het leuk beschreven wordt. Er wordt precies gezegd wat iemand doet. Toch is het niet echt, dat is duidelijk te merken, dat maakt het leuk
Vond je de gebeurtenissen geloofwaardig, toevallig of verrassend?
• Het was verrassend, veel gebeurtenissen verwacht je niet, ze waren niet echt geloofwaardig.
Vonden er schokkende gebeurtenissen plaats?
• Soms
Riepen de gebeurtenissen gevoelens bij je op?
• Nee
Hoe heb je de afloop ervaren?
• Niet echt spectaculair. Ik had verwacht dat er nog iets groots ging gebeuren maar dat was niet.

De personen

Kwam de hoofdpersoon levensecht over?
• Niet allemaal, de meesten hadden wel menselijke eigenschappen, maar gedroegen zich gevoelloos, dat maakt het ongeloofwaardig
Kon je je goed inleven in de persoon of juist niet?
• Nee, want de hoofdpersonen waren echt heel raar, dus is dat dan voor mij vrij moeilijk
Herkende je bepaalde eigenschappen van de hoofdpersoon in jezelf?
• Nee
Herkende je enkele personen in je eigen leefwereld?
• Nee, ook niet
Ben je door het gedrag van de hoofdpersoon beinvloed?
• Nee, als ik (of iemand anders) zo raar zou doen, zou je binnen een dag in de psychiatrische inrichting zitten, dus dat zeker niet!
Welke eigenschappen van de hoofdpersoon ervaarde je positief en negatief?
• Het tegenwerken van Herman was negatief en dat Herbert gewoon iemand vermoordt is ook wel negatief. De positieve kanten waren er bij Herman niet, bij Herbert wel een heel klein beetje. Herbert was ook wel eens vrolijke en was in een goede bui.
Zou je de hoofdpersoon anders laten handelen als jij de auteur was geweest?
• Niet als je zo’n soort verhaal zou schrijven. Maar het is moeilijlk om te zeggen wat je zou veranderen, want de schrijver bedoeldt het zo. Jij zou misschien een totaal ander verhaal schrijven, waardoor je het liefst het hele verhaal opnieuw zou willen schrijven.


De opbouw

Vond je het verhaal moeilijk opgebouwd of kon je het vlot lezen?
• Het was wel makkelijk te lezen, er zaten alleen wel stukken in die je goed moest begrijpen
Als het moeilijk te lezen was, kwam dat dan door het vertelperspectief of door de flashbacks?
• Vertelperspectief
Zaten er delen in het boek die je niet kon lezen omdat ze onbegrijpelijk of te saai waren?
• Nee
Welke delen vond je spannend en en kwamen die op het juite moment?
• Echte spanning voelde ik niet, maar wat er kwam aan actie kwam wel op een goed moment, de acties waren ook wel verdeeld
Vond je de afloop onbegrijpelijk, onbevredigend, verrassend of flauw?
• Ze waren niet echt leuk, er werd gewoon zomaar gestopt eigenlijk, nadat iemand een uitspraak gedaan had. Die uitspraak zorgde er wel voor dat je door wou lezen, of dat er een soort van vervolg was.

Het taalgebruik

Vond je het taalgebruik (woordkeuze en zinsbouw) makkelijk of moeilijk?
• Was gewoon goed te lezen
Vond je dat de gebeurtenissen op eenheldere wijze werden beschreven, zodat je een goede voorstelling kon maken?
• Ja, achteraf wordt het je allemaal nog duidelijker
Kwamen er veel of wenig dialogen in voor en werden ze op een natuurlijke wijze weergegeven?
• Gewoon normaal aantal. Ze werden niet natuurlijk beschreven, want het waren geen complete dialogen
Waren er zinnen of fragmenten in het boek die je zou willen onthouden omdat ze goed, mooi, humoristisch, gevoelig of beeldend waren?
• Toen er geschreven werd dat Herbert zijn vrouw in de vriezer doet en dat een tram over een persoon reed vond ik dat wel grappig. Het werd allemaal netjes in details uitgelegd en dat is wel grappig, omdat je het helemaal niet verwacht en het op een koele manier verteld wordt.