ff n studiebreak
Bankhangende Justine steekt loom haar duim op voor niet-sportende jongeren. Want wie sport er tegenwoordig nou nog?
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
Boekverslag Jan Wolkers
De doodshoofdvlinder
Geschreven door: | Mark Hofmeijer (4 havo) |
Datum ingestuurd: | 17 november 2001 |
Taal: |  |
Woorden: | 2.650 |
Bekeken: | 6125 keer (10 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
Voorwerk
Titelbeschrijving:
Jan Wolkers
De doodshoofdvlinder
De Bezige Bij, amsterdam 1979, 1ste druk
Uiterlijke beschrijving:
De doodshoofdvlinder is een boek met 231 pagina’s. Het is verdeeld in 5 grote hoofdstukken. Elk hoofdstuk moest een dag voorstellen van zijn leven. De hoofdstukken zijn genummerd van 1 t/m 5, maar ze hebben verder geen titels.
De omslag wijst verder niet naar het verhaal zelf. Je ziet Jan Wolkers, de schrijver, erop staan. Maar verder niets over de inhoud van het verhaal.
Samenvatting
Paul wordt op een ochtend wakker, zijn zus belt op en vertelt hem dat zijn vader op sterven ligt. Hij moet daarom een barbecueavond met zijn klas (hij is leraar Engels) afzeggen. Hij gaat naar buiten om zijn auto te starten, maar hij doet het niet. Hij belt de wegenwacht. Als Paul dan toch op weg is, krijgt hij een aanrijding met een meisje op rotonde voor de RAI in Amsterdam. Als hij uit zijn auto stapt (hij heeft verder niets), gaat hij in de andere auto kijken. Daar zit een meisje dat met haar neus tegen de voorruit is geslagen. Ze zegt dat ze op weg naar het ziekenhuis zijn, omdat haar vriendin zich in haar vagina heeft gesneden, en dat haar schoenen vol met bloed staan. Ze wordt naar het ziekenhuis afgevoerd in een ambulance en Paul belt op naar het huis waar zijn vader op sterven ligt. Zijn vader blijkt intussen al overleden te zijn. Hij gaat terug naar het autootje van het meisje, Carla. Hij neemt een pakje sigaretten van het merk Tigra mee uit het dashboardkastje. Hij rijdt uiteindelijk in zijn auto naar het huis waar de familie op hem wacht. Zijn vader ligt opgebaard in een kamer. Hij kust zijn vader op het voorhoofd, en vanaf die handeling heeft hij steeds meer pijn in zijn nek en voelt dat zijn vader ijskoud is. Ze zijn bezig met het opstellen van een rouwadvertentie. Er is onenigheid tussen de kinderen over welke spreuk erboven de rouwadvertentie moet komen te staan. Ook wordt er een kist uitgezocht. Als hij weggaat uit het huis van zijn moeder, gaat hij naar Carla, in het ziekenhuis. Carla vindt het raar dat hij haar komt opzoeken met bloemen, terwijl zij fout was bij de aanrijding. Paul vraagt haar wat er was met die vriendin, maar zij antwoordt niet en zegt dat hij maar weg moet gaan vanwege de hoofdpijn. Hij gaat voor haar naar haar kamer om wat foto's te halen voor de chirurg. Hij snuffelt wat in haar kamer rond en vindt wat foto's. Dan gaat hij via het ziekenhuis weer naar huis. Als hij weer thuis is denkt hij aan Carla, maar in zijn gedachten ziet hij een vaart, waarin zijn vader komt aandrijven. Het vaartuig doet hem denken aan een doodshoofdvlinder die hij eens, op een vakantie gevonden had. Hij vroeg zich toen af hoe een vlinder ooit met de menselijke dood op zou rug kon rondvliegen. Hij pakt dan een boek en gaat slapen. Als hij wakker wordt, herinnert hij zich de droom over zijn vader, die in de zuurkool begraven wordt. Hij stapt uit bed, doet zoals gewoonlijk zijn judojas en zijn tennisschoenen aan en ruimt de rommel in zijn kamer op. Hij gaat naar de reformwinkel om iets vegetarisch te halen. Daarna rijdt hij naar het kerkhof, want daar zouden de resten van zijn overleden broer in een beenderkistje worden gelegd, zodat zijn moeder te zijner tijd naast haar man komt te liggen. Als ze thuis gegeten hebben gaat hij naar Carla in het ziekenhuis. Hij neemt een bakje aardbeien mee, en ondanks dat ze geen eten mag, eet ze het hele bakje leeg. Op haar kamer ligt nog een oude vrouw, die constant op haar loopt te letten. De volgende dag gaat hij weer nar het huis van zijn vader. Hij laat daar een broer van hem ontzettend schrikken. Hij praat met zijn familie over zijn eerder overleden broer, en zegt dat zijn vader er nog goed bij ligt, omdat zijn cellen nog verzadigd zijn. Darna gaat hij weer naar Carla. Daar vraagt hij wat er met die vriendin was. De vriendin van Carla heeft zich inderdaad gesneden, omdat ze er niet tegen kon dat Carla soms vriendjes had, terwijl ze lesbisch was en Carla haar vriendin was. Daarna gaat hij weer naar huis. De volgende morgen gaat hij Liz, een prostituee die wel eens met hem omgaat, ophalen. Hij gaat met haar naar bed maar het lukt niet zo. Hij praat ook met haar over zijn vader. Hij zet haar weer af en gaat 's avonds slapen. Hij denkt zich in wat hij met acht kippen moet doen die hij voor de barbecue gekocht heeft. Hij gaat naar Carla's kamer, en vindt daar naaktfoto's. Hij neemt er een mee en gaat weer naar zijn vader. Zijn zusje Jenny die in Amerika zat is er ook. De volgende ochtend wordt zijn vader begraven. Zij mag op het orgel spelen, ze is namelijk naar Amerika vertrokken en speelt nu in een nachtclub. Paul gaat met zijn zusje Jenny naar een seksshop, ze kijken naar wat filmpjes. Hij zet Jenny af bij haar vroegere muziekleraar en gaat naar huis. De dag daarna wordt zijn vader begraven. Hij gaat weer naar het ouderlijk huis, en daar begint de rouwdienst. Als de dienst afgelopen is gaat hij naar Carla in het ziekenhuis, die inmiddels weer naar huis mag. Paul brengt haar naar die vriendin, waar Carla en die vriendin elkaar in de armen vliegen.
Analyse en interpetatie
Titelverklaring:
De titel de doodshoofdvlinder is ter verklaren naar aanleiding van de droom die Paul heeft. Hierin droomt hij dat zijn vader, net als in de werkelijkheid, dood is, en in een vaartuigje dat op een doodshoofdvlinder lijkt, op de vaart naar Paul toe komt drijven. Deze gebeurtenis staat op pagina 71.
In het woord doodshoofdvlinder komt het woord dood voor, wat een van de thema's is.
Motto + verwijzing:
I think we are in rat's alley. Where the dead men lost their bones
The Waste Lant, T.S. Eliot
Vertaald: Ik denk dat we in het steegje van de ratten zijn. Waar de dode mensen hun botten verloren.
Het eerste motto verwijst naar de vegetatiemythe, een belangrijk thema in het boek. Het verhaal blijkt gewoon een gebeurtenis uit het dagelijks leven te zijn, die ineens precies hetzelfde karakter heeft als de vegetatiemythe, welke ook vertelt over een vader, een zoon en een moedergodin.
'You've got yourself in another jam, I see', he said cheerfully.
Why don't you try some quiet business like embalming?
The long goodbye, Raymond Chandler
Vertaald: Je hebt jezelf aardig in de nesten gewerkt, zie ik, 'zei hij opgewekt. Waarom probeer je niet wat stille zaken, zoals balsemen?
Dit motto slaat op de overleden vader van Paul. Het lijkt alsof Paul hier tegen zijn vader praat. Met jezelf aardig in de nesten werken bedoelt hij het doodgaan van zijn vader.
Paul en zijn familie dragen hun vader steeds met zich mee, alsof hij nog steeds bij hen is. Als een soort mummie. Mummies worden geconserveerd om langer te laten meegaan doormiddel van balsemen. Voor Paul is zijn vader dus een soort mummie, die nog steeds bij hem is.
Genre:
Naar mijn mening hebben we hier te maken met een psychologische roman. Het gaat in dit boek namelijk hoe Paul zich voelt na het overlijden van zijn vader, en hoe hij hier op reageert. Je kan goed merken hoe zijn gedrag omschakelt van vrolijk(wanneer hij nog niet van het overlijden van zijn vader weet), naar het steeds aan zijn vader denkende Paul. Ook kun je uit het boek goed merken wat voor soort persoon Paul is. Dit merk je bijvoorbeeld doordat hij Carla zelfs nog in het ziekenhuis op gaat zoeken, en hoe hij met zijn familie omgaat in het ouderlijk huis.
Idee, thema en motieven:
Ik denk dat de schrijver een idee had om de lezers te laten hoe de mensen verschillend tegen de dood aankijken en hoe verschillend ze de dood ververwerken.
Naar mijn mening heeft het boek twee thema's:
De dood en seks
De dood
In het hele verhaal is duidelijk op te maken dat de dood een rode lijn door het verhaal vormt. De hoofdpersoon zijn vader is overleden. Vanaf dat moment start het hele verhaal De aanrijding, het rouwproces, de begrafenis.
De hoofdpersoon heeft het er behoorlijk moeilijk mee.
Seks
Er valt tevens op te maken dat ook dit een thema in het boek is, zoals in zoveel Wolkers boeken. Door middel van seks probeert Paul de dood van zijn vader te vergeten, of te verwerken. Hij gaat naar bed met Liz, de prostituee, maar het wil hem niet lukken. De dood van zijn vader blijft door zijn hoofd spoken. Tevens probeert hij relatie op gang te brengen met Carla, iets dat hem echter niet lukt. Hij neemt wel een naaktfoto uit haar huis mee. Hij gaat samen met zijn zus Jenny naar seksshops en seksbioscopen om het verdriet van het verlies van zijn vader te verwerken. Maar dit helpt ook niet echt.
Motieven voor: Dood
Dit is een verhaalmotief, omdat dood iets zeer abstracts is.
De vader van Paul overlijdt in het begin van het boek.
Citaat 1
(Anna, zus van Paul, belt Paul in de morgen)
'Het zou erg fijn zijn als je meteen naar huis zou kunnen komen,' vervolgde ze. 'Het is heel erg met vader. De dokter zegt dat het ieder moment...'
(Citaat blz. 17 r. 28-30)
Citaat 2
(Paul komt aan bij het huis van zijn ouders)
Zijn oudste zuster Anna was bezig koffie in te schenken. Ze zag er vredig en beheerst uit, maar toen ze hem zag was het of haar gezicht van gips werd. Levenloos verkrampt.
(Blz. 41 r. 18-20) ...
Citaat 3
'Je had hier toch niet meer op tijd kunnen zijn met die mist, Paul,' zei ze en begon zachtjes te huilen. (Blz. 41 r. 29-30)
Motieven bij: seksualiteit
Seksualiteit speelt een zeer grote rol in het verhaal. Paul's leven wordt er ten zeerste door beďnvloedt.
Citaat 4
Terwijl hij naar het plafond staarde zag hij zichzelf alleen met die caissičre in de supermarkt. Samen lagen ze in een diepe kuil in een berg koekjes en beschuiten. Zorgvuldig alsof het een broze avondjurk van tule was deed hij haar witte stijf gestoven winkeljas uit en ontkleedde haar in die vochtige vanillelucht. Hij wist wat voor opwindende stevig uitgegroeid lichaam er verborgen zat onder die middenstandsvermomming, want hij had haar vaak in gebukte houding iets uit een vak zien pakken. Zijn hand gleed onder de dekens naar zijn erectie en terwijl hij zich aftrok zag hij zichzelf de koekkruimels van haar lichaam likken. Uit haar bezwete okselhaar en haar navel. Zijn tong gleed tussen haar billen door. Hij proefde de opwindende bittere smaak van haar aars. 'De room uit je kut,' mompelde hij. 'Geef me de room uit je kut, schat.' Hij drukte op haar buik zodat het zijn mond binnengulpte. Op hetzelfde ogenblik spoot zijn zaad eruit.
(Blz. 9 r. 19-einde-blz. 10 r. 1-7)
Parafrase 5
Paul haalt Liz op. Liz is een prostituee. Paul kan niet tot een hoogtepunt komen.
(Blz. 156-161)
Opbouw, structuur en spanning:
Het boek is chronologisch verteld. Het boek verteld het verhaal van Paul, wiens vader overlijdt van het wakker worden en het telefoontje, tot en met de werkelijke begraven van zijn vader. Er zijn dus geen (hoofd)stukken die terug in de tijd gaan. Geen grote stukken in ieder geval. Terug verwijzingen hebben de functie dingen uit het verleden even op te halen, meer ook niet.
Het verhaal is verteld rond 1 verhaallijn, namelijk de dood van de vader van Pauk, daar begint het in het begin al mee en het verhaal eindigt met de begrafenis van zijn vader. Het is daarom duidelijk dat dat dan de verhaallijn is.
Er zit geen spanning in dit verhaal. Men krijgt vooral informatie door je in te denken in het leven van Paul. Dat heeft dan ook de boeiende werking, als je je niet goed kan indenken in het leven van Paul, dan vind het je waarschijnlijk ook geen mooi boek, vooral omdat het je niet boeit.
Personages:
Hoofdpersoon
De hoofdpersoon, Paul, is een leraar Engels. Hij houdt van Shakespeare. Hij heeft een Jaguar. Hij is niet getrouwd, maar heeft wel een dochter, Laura. Hij gaat wel eens om met prostituees. Hij komt uit een gezin van zes, hij heeft nog drie broers en twee zussen. Hij heeft veel herinneringen aan zijn vader, vooral dat hij mee moest gaan vissen. Hij houdt van tuinieren, hij let daarom ook op veel planten in zijn omgeving. Hij wil vegetariër worden. Hij houdt van koffie en ontbijt niet zo stevig. Hij heeft vaak last van angstdromen. Hij wordt in het boek voorgesteld als “round-character”.
Bijpersonen
Dolf
Zijn broer, Dolf, heeft het goed voor elkaar en een hoop geld,hij heeft een Porsche en dure kleren. Hij is in het verhaal een “flat character”.
Karel
Karel houdt van Bonzai-bomen. Deze gaan voor zijn familie. Hij is erg precies.
Tijd:
Het verhaal speelt zich af in 1972. Paul, de hoofdpersoon wordt dan 50 jaar. Als Paul namelijk naar een mesje aan het zoeken is vindt hij een boek dat hij van zijn oudste broer heeft gehad voor zijn twintigste verjaardag op 29 juli 1942. Het verhaal speelt zich grotendeels af aan de rand van Amsterdam. Een beetje plattelands met veel koeien, modderige paden, sloten en bruggen.
Het tijd waarin het verhaal verteld wordt is vier dagen. Het is namelijk gebruikelijk in Nederland dat overleden mensen na vier dagen begraven worden (vijf is ook mogelijk al na gelang er een weekeinde tussen valt). Het verhaal behandelt deze vier dagen, van de dood van Paul's vader, tot diens begrafenisdag.
De tekst is chronologisch, zie hiervoor het kopje: opbouw, structuur en spanning.
Perspectief en vertelsituatie:
In dit verhaal is sprake van een personale verteller. Het verhaal wordt verteld uit Paul. De lezer kent zijn gedachten, in tegenstelling tot de andere personages. De lezer volgt Paul de hele tijd. Hij neemt met Paul waar.
Citaat 1
Op de gang hoorde Paul hem bladeren in de telefoongids, daarna het geluid van het draaien van de kiesschijf.
(Blz. 58 r. 15-17)
Dit is een bewijs voor het feit dat de lezer door de ogen en oren van Paul waarneemt.
Citaat 2
Hij zei dat hij naar vader ging kijken en vluchtte meteen de gang in.
(Blz. 93 r. 2-3)
We weten dat Paul vlucht. Dit 'weten' de familieleden niet. De lezer kent dus de gedachten.
Functie vertelsituatie
De lezer kruipt als het ware in het vel van Paul. Hierdoor word de lezer meer betrokken bij het verhaal.
Ruimte:
Het belangrijkste ruimtelijke element in het verhaal is de mist. De mist is steeds aanwezig. Paul merkt de mist ook steeds op. Naarmate het verhaal vordert, wordt de mist dunner.
Citaat 1
Hij rook ze door de mist heen. De Airwick van de herfst.
(Blz. 14 r. 6)
Citaat 2
Op de autoweg leek het soms of de mist zou optrekken. Dan kwam er wat warm zonlicht door die blauwe armelijke kleur van taptemelk. Maar dan trokken de wolken weer, dicht als van een smeulende takkenbos, in golven over de weg.
(Blz. 83 r. 15-19)
Citaat 3
Toen ze over een houten bruggetje de botanische tuin inliepen kwam de zon helemaal uit de mist te voorschijn.
(Blz. 189 r. 10-11)
Citaat 4
Wat ik meteen moet doen na de begrafenis als de mist opgetrokken is.
(Blz. 155 r. 4-5)
Taalgebruik en stijl:
In het verhaal wordt over het algemeen makkelijk taalgebruik gehanteerd. Af en toe kom je wel een moeilijk woord of zin tegen, maar dat is niet vaak aan de orde.
Er zijn in dit verhaal aardig wat dialogen te vinden, vooral tussen Paul en zijn familie, maar ook met Carla. Hierdoor kom je veel te weten over het leven van Paul en daardoor is het boek beter te begrijpen.
Er komt niet veel humor voor, eigenlijk heb ik niets kunnen vinden. Dit heeft het effect dat je een droevigere sfeer krijgt, wat dan toch de dood benadrukt.
Mijn mening:
Ik vond dit boek wel leuk, ondanks dat het niet mijn favoriete genre is. Ik wou toch een keer kijken hoe een roman is. Het is me dus niet tegengevallen. Ik ga er nog een boek lezen van Jan Wolkers en dan stap ik denk ik over naar mijn favoriete genre.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
