Boekverslag Connie Palmen

Info over dit verslag

Geschreven door:	Irene van Egmond [meer]
Niveau:	4VWO
Kwaliteit:
Waardering:
Taal:	Nederlands
Woorden:	3440
Opvragingen:	3

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 4 uit 5 (97 stemmen)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Connie Palmen

• De erfenis (15)

  1999

• De vriendschap (19)

  1995

• De wetten (15)

  1991

• Geheel de uwe (2)

  2002

• I.M. (9)

  1998

• Lucifer (2)

  2007

1 Zakelijke gegevens.

a De auteur van dit verhaal is Conny Palmen.
b De erfenis, Uitgeverij Prometheus, Amsterdam, 1999-1, 96 bladzijden ( eerste druk 1999)
c Het boek behoort tot de genre “Novelle”. Het boek komt overeen met de kenmerken van een novelle, genoemd op blz. 36 van het Eldorado basisboek. Het boek bevat niet meer dan 100 bladzijden, de karakters van personen worden oppervlakkig beschreven en behalve de twee hoofdpersonen zijn er weinig bijfiguren.
d Op de achterkant van het boek stond een stukje dat mij opviel: Conny Palmen schetst hiermee niet alleen een indringend beeld van een verrassende menselijke relatie, maar ook de relatie tussen literatuur en werkelijkheid. Dit stukje geeft eigenlijk in het kort de hele inhoud van het boek weer, want het gaat over een man die bereid is z’n hele leven aan te passen om iemand met een slopende ziekte iedere minuut van de dat tot dienst te zijn, en doordat deze man een boek moet gaan uitbrengen waar de zieke schrijfster niet meer tot in staat is legt de schrijfster zo duidelijk mogelijk haar denk en doe wijze uit bij het schrijven van een boek.

2 Eerste reactie.

a Ik had geen bepaalde rede om dit boek te kiezen. Ik ben in de bibliotheek gewoon de hele boekenlijst afgelopen en omdat er veel boeken niet aanwezig waren heb ik dit boek genomen.
b Ik vond dit best een moeilijk boek om te lezen, dat komt omdat ik het taalgebruik en de manier van schrijven niet gewend ben. Normaal lees ik bestsellers en daar lees je gewoon wat er staat. Bij dit boek had ik soms dat ik meerdere kanten uitkon men een zin of dat ik niet goed wist wie er aan het vertellen was. Meestal ben ik dan twee of drie bladzijden teruggebladerd om het stuk opnieuw te lezen. Ook heb ik een aantal keren m’n woordenboek moeten gebruiken, bijvoorbeeld. bij woorden als essays, postnatale, radicaliteit en intonatie. Bij een bestseller zijn de woorden meestal niet zo moeilijk.

3 Verdieping.
a Samenvatting.
In mijn toespraak op de begrafenis van Lotte Inden vertelde ik wat ze tegen me zei toen ik bij haar in dienst kwam:” Er sluipt een ziekte in mij die al mijn spieren lam legt. Het hart is een spier dus ik ga er dood aan.” Vijf jaar geleden kwam ik bij haar in dienst. Ik ontmoette haar op mijn werk. Zij was schrijfster en ik was neerlandicus en ontevreden. De avond na onze ontmoeting belde ze me op en vroeg of ik langs wilde komen. Stipt om acht uur stond ik voor de deur. Ze vroeg of ik tevreden was, en ik zei dat ik dat niet was. Ze vertelde mij haar verhaal en vroeg of ik in dienst bij haar wilde komen en bereikbaar te zijn als zij dat van mij verlangde. Ik wilde dat wel, eigenlijk vroeg ze me datgene waar ik m’n hele leven al naar uitzag. Ik werd voorgesteld aan haar vrienden en familie. Lotte vertelde hen haar verhaal en troostte ze met het feit dat ze mij had voor de verzorging.
Lotte was een merkwaardige schrijfster met aparte gedachten en opvattingen. Vaak vroeg ik wat ze daarmee bedoelde en meestal was ze bereid me iets tot in de fitness uit te leggen, maar naarmate ze zieker werd verwees ze me naar aar bibliotheek waarin ze al haar gedachten onder lemma’s geordend had. Zo zei ze de laatste tijd steeds vaker kijk onder geld, vriendschap, familie enz. En dan volgde een verhaal zoals zij erover dacht. Lotte’s laatste grote wens was om nog een boek uit te brengen:” De grote roman.” Maar omdat ze wist dat ze dat niet meer zou halen vroeg ze mij of ik wilde helpen. Ik moest vaak citaten uit een door haar genoemd boek destilleren en toevoegen aan haar erfelijk materiaal. Onder destilleren verstond ze stukjes overtypen die beslist terug moesten komen in haar roman. En met haar erfelijk materiaal bedoelde ze alle aantekeningen, gedachten en krabbels die als bouwstenen diende voor haar laatste grote roman.
Ik realiseerde me dat het voor andere mensen raar moest klinken als we het over erfelijk materiaal hadden, maar bij ons was het zo ingeburgerd dat we er zonder schaamte over praatten. De door mij gedestilleerde stukken werden uitvoerig besproken, en ik begon steeds meer te begrijpen hoe haar verhaal in elkaar moest steken. Tijdens de laatste reis die we maakten voor haar dood had Lotte op haar computer een schema ontworpen om mij behulpzaam te zijn. Het schema bestond uit clusters van woorden die ik de afgelopen jaren gedestilleerd had. Ze waren verbonden door een hoofdwoord. Met een rood hoofd van inspanning legde ze alle verbintenissen uit en vroeg me nogmaals of ik het boek goed genoeg kende. “Ja” zei ik, want het was zo. Ze vertelde ook nog dat toen ze van haar ziekte hoorde ze zich bedacht dat ze haar erfelijk materiaal aan niemand anders over kon dragen. En dat ze daar nu haar ziekte mee vergeleek. Het is een erfenis die ik aan niemand anders over kan dragen”, zei ze. Toen we weer terug in haar woonplaats waren stierf ze. “Ik wacht op je boek”, was het laatste dat ze zei.

b Onderzoek naar de verhaaltechniek.
Schrijfstijl.
In het verhaal komen best moeilijke woorden en zinnen voor. Vaak moet je echt tot je door laten dringen wat deze zinnen betekenen. Citaat: ”Talent en genie vragen om verkrachting zoals ze ook om de dood vragen.” (blz 90) Ik maak hieruit op dat je met talent en genie alle kanten uit kunt, veel meer dan in de wet staat voorgeschreven maar het is niet voor eeuwig.

2 De ruimte (plaats en tijd)
Het hele verhaal verloopt in een flashback. Het zijn de gedachten van Max aan de tijd die hij met Lotte doorbracht. Dit kun je concluderen uit het volgende:”In mijn toespraak op de begrafenis van Lotte Inden vertelde ik wat ze tegen me zei toen ik voor het eerst voor haar begon te werken”(blz 5) Dit is de inleiding van het boek. Vanaf dit punt gaan Max’gedachten van vijf jaar geleden tot het heden. Het verhaal is dus ook niet chronologisch verteld, want het loopt van het heden (toespraak op de begrafenis) naar het verleden (gedachten aan Lotte) weer steeds verder naar het heden.
Misschien haalt Max z’n gedachten in één dag op, dat weet ik niet maar z’n gedachten gaan in iedergeval over een periode van vijf jaar. Dit kun je concluderen uit het volgende citaat:”Vijf jaar geleden nam ze me in dienst, voor vierentwintig uur per dag, kost en inwoning inbegrepen”. (blz 6) In welke tijd het verhaal zich afspeelt kun je niet opmaken uit de tekst, maar het is niet in de middeleeuwen want auto’s, computers en rolstoelen waren er wel. Het verhaal zal zich dus afgespeeld hebben tussen 1900 en 2000 in. Maar wanneer het verhaal zich afspeelde vind ik voor dit boek niet zo belangrijk. Het gaat er in dit boek om een beschrijving te geven van een heel indringende relatie tussen twee personen en die, naarmate de tijd vorderde steeds indringender werd omdat de ene persoon genoodzaakt was steeds meer over te laten aan de ander. En of dit verhaal zich nou tienduizend jaar geleden of nu afspeelde maakt niet uit want zo’n relatie tussen mensen kun je in ieder willekeurig genoemde tijd laten plaatsvinden. Hetzelfde geldt voor de plaats. Je kunt dit verhaal overal laten plaatsvinden.

3 De verhaalfiguren.
Max Petzler (round character)
Max is 30 jaar en neerlandicus. Op zijn werk ontmoet hij de schrijfster Lotte Inden. Als zij vraagt of hij betaalt bij haar in dienst wil komen stemt hij toe, en is vierentwintig uur per dag bereikbaar voor Lotte. Hij neemt Lotte het werk uit handen en langzaam maar zeker begint hij meer te begrijpen van haar gedachtegang. Max gaat zich steeds meer verdiepen in de laatste roman van Lotte met als bedoeling hem na haar dood uit te geven. Op een bepaald moment krijgt Max liefdes gevoelens voor Lotte maar zij negeert deze. Een soort tweede moeder voor Max is Magaretha. Bij haar kan hij altijd met al z’n verhalen terecht.

Lotte Inden (round character)
Heeft een ziekte die langzaam al haar spieren lam legt en dus op den duur zal sterven. Lotte is schrijfster en haar laatste grote wens is om nog één grote roman uit te brengen. Al haar gedachten voor de grote roman beschouwt ze als haar erfelijk materiaal. Ze heeft vaak pittige uitspraken die een ander aan het denken zetten. Lotte leidt een eenzaam leven, behalve Max komt er bijna niemand bij haar over de vloer. Alleen af en toe spreekt ze met Axel, een vriend van haar over boeken.

Magaretha (flat character)
Magaretha is een soort tweede moeder voor Max. Ze was bevriend met de vader van Max, maar deze toonde niet veel belangstelling voor Max, evenmin als de moeder van Max. Magaretha is de enige die van Max te horen krijgt hoe het leven met Lotte hem bevalt.

Axel Laundeur (flat character)
Vriend van Lotte. Axel is ook schrijver en heeft Lotte op het werk leren kennen. Met Lotte spreekt hij af en toe over boeken.

4 De vertelwijze.
Het verhaal is geschreven in het hij/zij perspectief. Max is de verteller van het verhaal, en je maakt het hele verhaal mee door zijn ogen. Je komt van andere personages alleen wat te weten doordat Max z’n herinneringen ophaalt.

c Op zoek naar de thematiek.
Thema.
Het thema van dit verhaal is: een indringend beeld van een relatie tussen twee mensen schetsen.
b4 + c2 Motieven en situaties die typerend voor het thema zijn.
-Dag en nacht voor iemand klaarstaan.
Citaat: “Vijf jaar geleden nam ze me in dienst, voor 24 uur per dag. Kost en inwoning inbegrepen.”(blz 6)
-Naarmate ze meer tijd met elkaar doorbrengen voelen ze elkaar perfect aan.
Citaat: “De grote roman, onderbrak ik haar”. “Max, ik kan je wel zoenen” reageerde zij met komische gelatenheid.(blz 87)
-Veel om elkaar geven.
Citaat: “…en ik heb tegen haar gezegd dat de jaren die ik haar heb mogen beminnen de gelukkigste van mijn leven waren”.(blz 93)
-Haar laatste wens in vervulling laten gaan.
Citaat: “Hoe de grote roman in elkaar ging steken was me in de loop van de tijd steeds duidelijker geworden, zodat het voor mij minder raadselachtig was de zinnen waarom ze had gevraagd te destilleren”. (blz 90)

3 Verband tussen titel en thema.
In het begin van het boek, toen Lotte van haar ziekte hoorde zat ze ermee in haar maag dat haar erfelijk materiaal een erfenis zou worden die ze niemand aan kon doen. Later in het boek begon ze ook haar ziekte hiermee te vergelijken. Ze kon hem aan niemand anders overlaten. Uiteindelijk heeft ze toch iemand gevonden die haar handen langzaam heeft overgenomen en haar roman uit gaat brengen, iemand dus aan wie ze haar erfelijk materiaal kon overlaten. En eigenlijk heeft ze ook haar ziekte met hem gedeeld door erover te praten. En hij heeft geholpen waar hij kon. Hier komt die indringende relatie weer naar voren.

d Plaats in de Literatuurgeschiedenis.
1 Het boek is voor het eerst gepubliceerd in 1999.
2 De naam van de schrijfster is Conny Palmen. Ze is geboren op 25 november 1955. In veel van haar boeken geeft ze dingen uit haar persoonlijke leven bloot, een goed voorbeeld hiervan is de in 1998 gepubliceerde roman I.M. In deze roman schreef ze over haar relatie met de in 1995 overleden Ischa Meyer. Recent werk van Conny Palmen:
*De vriendschap (1995)
*Geletterde vrouwen (1996)
*I.M (1998, roman)
*De erfenis (1999, novelle)
*Echt contact is niet de bedoeling. (2000)
Bron: Chris van Houts, Schrijvers Net. http://www.schrijversnet.nl/palmen.htm. 3 november 2000.
3 Het boek is gepubliceerd in 1999. Dat is dus nog niet zo’n hele lange tijd geleden. Volgens mij behoort het boek niet tot een bepaalde stroming. En als het boek wel tot een bepaalde stroming behoort heb ik daar geen informatie over kunnen vinden.
4 “De erfenis” is typerend voor de schrijfster Conny Palmen, omdat ze ook in dit werk een stukje van haarzelf blootgeeft. Via Lotte Inden geeft ze haar eigen mening weer op de persreacties van haar roman”I.M”. In het boek “De erfenis” schrijft Lotte namelijk een roman “Geheel de uwe”. Maar de pers schrijft er nogal bekritiserend over. Lotte laat echter blijken dat dat haar niets kan schelen en poeiert de pers af met de volgende zin: “Type talentloze onbenul met het verstand van een mossel en het dociele taalgebruik van een brugklasser, die weliswaar iets op kan schrijven, maar die niet kan schrijven”. Op de roman “I.M” heeft Conny ook veel kritiek gehad, maar ze heeft altijd laten blijken dat het haar koud liet. Als je dit werk vergelijkt met andere werken van de schrijfster kom je tot de conclusie dat Conny in veel van haar boeken een stukje persoonlijkheid weergeeft.
5 Ik herken geen elementen uit het verhaal waarvan je typisch zegt nou dat past helemaal bij de tijd waarin het geschreven is. Zoals ik al eerder vermeldde wordt er geschreven over een indringende relatie tussen twee mensen en dat kun je in iedere tijd laten plaatsvinden.

4 De beoordeling.
a Ik vond de relatie tussen Max en Lotte heel goed beschreven. Het werd duidelijk gemaakt hoe Max Lotte steeds meer begon te begrijpen en hoeveel hij voor haar over had. Hij deed dit niet alleen omdat dit bij z’n werk hoorde, maar ook omdat hij veel om haar gaf. Ik vond dit een mooi verhaalelement omdat het gevoelens van respect en bewondering oproept bij mij voor Max. Je maakt niet vaak mee dat iemand zoveel voor iemand anders overheeft dat hij na haar dood verder gaat met haar leven, en afmaakt waar zij niet meer aan toe kon komen. De relatie tussen Max en Lotte is heel realistisch geschreven, het zou zich zeker in het echt af kunnen spelen, alleen gebeurt niet zo vaak. Daarvoor zijn mensen teveel met zichzelf bezig. Ik vond dit een goed onderwerp om over na te denken. Ook de opvallende uitspraken van Lotte spraken mij aan. Aan het begin van het boek wist je niet waar ze het over had en naar mate het boek vorderde begreep je er steeds meer van. Dat gaf het gevoel dat je Lotte ook steeds beter leerde kennen en dat vond ik heel apart.

b “Ik weet niet zeker waarom haar aanwezigheid een geruststellend effect op mij had, maar ik vrees dat het de toekomst was die ze mij in het vooruitzicht had gesteld, een toekomst waarin ze steeds afhankelijker van mij zou worden en waarin ze alles wat ze nu nog met zoveel verve deed, niet meer zou kunnen.”(blz. 9)
Deze passage spreekt me aan, omdat het aangeeft hoe afhankelijk Lotte van Max gaat worden. Het is ook een hele gevoelige passage, want mensen denken vaak dat ze alles zelf wel kunnen. Maar als het erop aan komt zijn ze toch blij dat ze iemand hebben die voor hen klaarstaat.

c Ik vond de kritiek op Lotte’s roman “Geheel de uwe” saai beschreven. Ik vond het een totaal onbelangrijk stuk, want het heeft niets met het verhaal te maken. En voor zo’n dun boekje besteedde ze daar toch nog een stuk of 4 pagina’s aan. Het was een lange woorden stroom met veel moeilijke woorden erin. Citaat: “Laatst werd ik nog uitgemaakt voor een narcistische, ijdele, opgeblazen bourgeois, die alleen maar de rapporten uit zijn forensische onderzoekspraktijk hoeft over te schrijven om weer met een nieuw boek op de markt te komen en die doet aan heimelijke zelfverheffing door zijn voortreffelijke doch enigszins gedrongen hoofdpersoon als twee druppels water op mijzelf te doen gelijken.”(blz 49)

d Ik denk dat dit boek in veel opzichten niet te vergelijken is met andere boeken of films. Vooral omdat er een persoonlijk stukje van de schrijfster inzit. (Het afreageren van de kritiek op I.M.via Lotte) Maar ook omdat het thema vrijwel uniek is. De meeste thema’s gaan over zaken waar veel mensen zich mee bezighouden zoals: de dood, het leven, het verleden, de toekomst en andere problemen. De relatie die er tussen Lotte en Max was kan in het echt wel voorkomen, maar zelden. Daarom denk ik dat er niet veel andere boeken over dit thema geschreven zijn. In andere opzichten kun je dit boek weer wel met andere boeken of films vergelijken, want zaken als liefde (De liefdesgevoelens die Max voor Lotte kreeg), beschrijving van ziekten (De ziekte die Lotte had) en eenzaamheid (Max en Lotte leefden behoorlijk afgezonderd) komen in veel boeken en films voor.

e Ik vond het een leuk thema om te lezen. Zoals ik al eerder vermeldde komt zo’n indringende relatie tussen twee personen weinig voor. Als iemand een dodelijke ziekte heeft, hebben de meeste mensen wel medelijden met die persoon en zijn ze bereid dingen te doen, maar wat Max voor Lotte deed gaat wel wat verder. Hij heeft zo’n beetje z’n hele leven voor haar opgegeven en is bereid na haar dood nog een stukje door te gaan met haar leven. Ik vond het heel goed om te lezen hoeveel mensen aan elkaar kunnen hebben, want Max had plezier in z’n werk en voor Lotte was het een hele verademing dat ze Max had.

f Het taalgebruik in dit boek was best lastig. Doordat Lotte in haar eigen denkwereldje leeft gebruikt ze vaak rare zinnen met moeilijke woorden erin. Deze woorden zijn vaak lastig te begrijpen, maar als je het opzoekt kom je er wel uit.

g Kort maar krachtig boek met een pakkend en uitgebreid beschreven thema. Het standpunt van de schrijfster spreekt me ook wel aan. Ik denk dat de schrijfster van mening is dat het goed is als mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen in nood. Ik heb die mening ook wel. Ik vond het alleen jammer dat er veel moeilijke woorden en vage zinnen inzaten. En de kritiek op het boek van Lotte vond ik ook los staan van het verhaal en een beetje gezeur. Ik snap wel dat de schrijfster van dit boek haar eigen frustratie kwijt moest, maar dat kan denk ik ook op een andere manier.

h Ja, het is een goed te begrijpen boek met een niet al te saai thema. Ik denk dat andere dit boek ook wel leuk zullen vinden om te lezen. En daarom kan ik het iedereen aanraden.


Recensie van het boek “De erfenis”.
Arjan Peters, ziedaar de droefenis der 20ste-eeuwse kunstenaar. In: De Volkskrant, 10 maart 1999.
Samenvatting recensent.
De erfenis legt de bedoelingen bloot van de Palmen-achtige schrijfster Lotte Inden. Via Lotte reageert Palmen haar frustraties af van de kritiek op het boek “I.M”, een roman over Ischa Meyer, de man met wie zij jarenlang een verhouding had. Lotte predikt van denken te houden, maar in het boek “de erfenis” krijgen we daar weinig van te zien. Lotte is een eenzaam figuur die niemand toelaat in haar leven, behalve Max Petzler die alles wat zij zegt indrinkt als orgakelt de Egyptische schrijfgod Thoth zelf. Conny Palmen verbeeldt de hedendaagse verdwazing. Met quatsch en gebakken lucht kun je tegenwoordig al vedette worden. Maar hoe Palmen-achtig Inden ook is we moeten niet zo kortzichtig zijn om Conny Palmen te identificeren met Lotte Inden die zich in de erfenis ongestraft mag aanstellen.
Vergelijking met m’n eigen oordeel.
Ik vind ook dat Conny Palmen haar frustraties van de persreactie van haar eerdere roman afreageert in het boek “de erfenis”. Ik heb de persreacties op het boek “I.M.” gelezen en daar komen ook woorden in voor die Lotte ook gebruikt. Zoals: Iemand die weliswaar iets kan opschrijven maar niet weet wat hij schrijft. Met het tweede gedeelte van de recensie ben ik het minder eens. Ik vind dat Lotte pittige uitspraken heeft en de lezer goed aan het denken zet. Je begrijpt echt niet alles wat Lotte zegt, vooral in het begin van het boek niet. Ook ben ik het niet eens met het stukje waarin beschreven wordt dat Max alles wat Lotte zegt indrinkt als orgakelt, de Egyptische schrijfgod Toth zelf. Hierin lijkt het net alsof Max een uitslover is of niet voor z’n eigen mening uit kan komen. Maar dat kan hij heel goed. Het enige wat hij wil is Lotte behulpzaam zijn uit liefde en omdat het bij z’n werk hoort. “Met quatsch en gebakken lucht kun je tegenwoordig al vedette worden” vind ik ook verkeerd beschreven. Voor zo’n dun boekje vind ik dat er veel instaat en dat vooral het thema goed naar voren komt. Het is zeker geen quatsch en gebakken lucht maar een verhaal waar over na is gedacht en dat een indringende relatie tussen twee personen heel goed weergeeft. Verder ben ik het met de recensie eens, en vind ik dat we niet zo kortzichtig moeten zijn om Conny Palmen met Lotte te identificeren. Er zitten misschien wel wat persoonlijke elementen van Conny Palmen in Lotte, maar Conny Palmen heeft van Lotte heus geen tweelingzusje van haar zelf gemaakt want daarmee zou ze haar eigen privacy op het spel zetten.