Boekverslag Maarten 't Hart
Ik had een wapenbroeder
|
Geschreven door: | |
Datum ingestuurd: | 10 april 2001 |
Niveau: | 5 havo |
Taal: |  |
Woorden: | 2386 |
Opvragingen: | 11048 (157 deze maand) |
Waardering: |
Titel: | Ik had een wapenbroeder |
Auteur: | |
Jaar van uitgave: | 1973 |
Aantal pagina's: | 222 |
Moeilijkheidsgraad: |
|
Thema: |
Auteur: | |
Geslacht: | man |
Nationaliteit: | Nederlands |
Geboren: | 23 november 1944 |
Informatie: | |
Populaire titels: |
|
1. Ik had een wapenbroeder |   |
| |
| |
| |
| |
|
1 Zakelijke gegevens
B Titel: Ik had een wapenbroeder, De Arbeiders, Amsterdam, 1973, negende druk, 184
C Genre: Ethologische triller
2 Eerste reactie
A
Dit boek heb ik gekozen omdat het over homoseksualiteit gaat. In het verleden heb ik goede ervaring met boeken die gingen over homoseksualiteit. Verder staat Maarten ’t Hart bekend als een goede schrijver en omdat ik nog nooit wat van hem gelezen heb was dit natuurlijk een mooie gelegenheid.
B
Ik vond het een leuk boek om te lezen. Ik was wel blij dat ik van de preken van Arthur af was. Verder heb ik nog wel lang na zitten denken over of Ammer nou wel of niet schuldig is. Maar ben daar mee gestopt. Ik denk niet dat we daar achter zullen komen want er zijn heel wat voors en tegens bij die vraag.
3 Verdieping
A samenvatting
De Verhoren
Iemand hoort vanuit zijn cel soldaten exerceren. Er wordt gesproken over voorlopig arrest en een ongeluk. Degene die in de cel zit vraagt zich af of hij dood zou zijn. (We weten nog niet wie die hij is.) Later blijkt dit Arthur te zijn, een mederekruut van de verteller. Tussen de verteller en deze Arthur is er seksueel contact geweest in de douches.
Ammer Stol, de verteller, komt er door de verhoren achter dat Arthur wel dood is. Ook wordt er gesproken over dat het weekend voor de maandag dat het ongeluk gebeurde, beiden samen in Amsterdam hebben doorgebracht. Arthur zou daar ook gezien zijn met een meisje. Ammer herinnert zich de eerste dag in de kazerne. Ammer droomt in zijn cel waarin hij in een café door loting schuldig bevonden wordt aan moord. Tijdens de verhoren wordt er gepraat over dat de zondagavond voor het ongeluk Ammer en Arthur erg stil geweest zijn op de kazerne. Ammer beschrijft het weekend als “te mooi, te goed en te onwerkelijk”. Verder herinnert hij zich een gesprek met Arthur waarin deze uit viel tegen pacifisten omdat deze te dogmatisch waren. Ammer wordt door zijn vader bezocht als hij overgeplaatst is na het huis van bewaring. Zijn vader is dominee en ruimdenkender dan Ammers moeder. Zijn moeder vindt de geaardheid van haar zoon (homofiel) een zonde. Ammer herinnert zich een zondagmorgen waarop hij en Arthur waren wandelen. Arthur trok toen allemaal paralellen tussen de kazerne en de concentratiekampen. Die zondag werd Ammer door Arthur ontdenkt, vrijend met ene meisje. Ammer wordt door een psychiater en zijn advocaat ondervraagt. Zijn advocaat lijkt niet erg overtuigd van Ammers onschuld. Ammer herinnert zich een nachtoefening. Hierbij moesten ze kaartlezen en Arthur verloor onderweg zijn Uzi. Hij denkt ook terug aan een jongen die hij ontmoette in de universiteitsbibliotheek en die voor hem piano speelde. Voor Ammer lijkt deze ontmoeting doorslaggevend te zijn als schoonheidservaring.
Kleine oorlog
Ammer denkt terug aan een meerdaagse oefening die door Arthur de “Kleine oorlog” genoemd werd. Tijdens één van de veldtochten intimideerde Arthur een paar wandelaars (een jongen en een meisje). Waarna hij een vertelt over een verband tussen intimidatie en macht. Hij vertelt ook over zijn experimenten met ratten in een laboratorium en een relatie met een meisje dat hij daar heeft leren kennen. Marijke Reehorst. Ammer en Arthur verkrachtten tijdens een nachtoefening een wachtpost die Ammer herkent van zijn eierengooien. De herinneringen aan de “kleine oorlog” blijven Ammer bestoken. Arthur kan goed opschieten met sergeant Eelwout. Ammer herinnert zich dat hij langzaam jaloers werd.
De grafkelders
Ammers grootvader is overleden en hij krijgt toestemming om naar de begrafenis te gaan. Ammer voelt de mensen naar hem kijken en denkt dat ze niet voor zijn grootvader maar voor hem gekomen zijn. Met hulp van de doodgraver weet Ammer te ontsnappen. Hij verstopt zich in de grafkelders. Hij denkt na over het ongeluk van Arthur maar hij slaagt er niet in er achter te komen of hij nou schuldig is of niet. Als hij het kerkhof is ontvlucht loopt hij een tijdje en verstopt zich in een oude schuur. Dan ziet hij een oude vriend, Maarten. Maarten is een bioloog en nodigt Ammer uit om met hem mee naar huis te gaan. Ammer vertelt Maarten wat er in de kazerne is gebeurd en van het ongeluk. Hij vertelt niets over het weekend in Amsterdam. Zodat Maarten Ammers homoseksualiteit beter zou kunnen begrijpen schrijft Ammer drie gebeurtenissen uit zijn leven op. Ze gaan alle drie over verkleedpartijen die zijn moeder hem streng verbied. Ammers moeder is streng gereformeerd en dogmatisch. Ammer besluit ook om alles wat er in Amsterdam gebeurd is maar gewoon aan Maarten te vertellen. Op weg naar Amsterdam hebben Ammer en Arthur een gesprek over travestie. In Arthurs woning gaan de twee opzoek naar vrouwen kleding en pruiken van twee huursters in het huis van Arthur. Deze zijn toch op vakantie. Die vrijdagavond en zaterdag gaat Ammer in travestie met Arthur de straat op. Ammer geniet ervan, hij voelt zich zichzelf. Hij krijgt een schuilnaam Annette. Onderweg ontmoeten ze Marijke Reehorst. Het meisje waar Arthur dus mee gezien was op zaterdag was niemand anders dan Ammer. Op zondag ochtend vertrekken Ammer en Arthur naar het ouderlijk huis van Arthur. De twee krijgen een soort ruzie en er vallen harde woorden. Ammer wil voor altijd zo blijven leven met Arthur. Maar Arthur vindt dit zwak gelul en verwijt Ammer ook dat hij een zwak karakter is en verafschuwt de afhankelijkheid van Ammer aan Arthur. Ammer doet net als meisje volgens Arthur. Ammer is diep geschokt. Daarna luisteren ze samen naar Wagner. Op weg naar de kazerne leggen ze het min of meer bij.
De maandag daarop is er in de kazerne een schietoefening georganiseerd. Ze zijn in rijen opgedeeld. De sergeant legt precies uit wat er gedaan moet worden en wat niet. Arthur staat in zijn rij vooraan. Ammer in de rij ernaast als tweede. Als degene voor hem twijfelt gaat Ammer voor en staat zo naast Arthur. Als Ammers revolver niet afgaat roept hij de sergeant en draait hij zich om. Op dat moment gaat de revolver toch af en hoort met twee schoten. Arthur ligt dodelijk gewond op de grond.
B onderzoek van de verhaaltechniek
1 De zinnen hebben over het algemeen een normale lengte, al komen extreem korte zinnen vaker voor dan extreem lange. Soms worden er woorden gebruik (en dan vooral door Arthur) die ik niet ken, en dan ook vaak op moet zoeken. Dit komt doordat de meeste personages in het boek studenten zijn. In ieder geval de jongens van Ammers slaapzaal. Verder zijn delen van het boek in de onvoltooid tegenwoordige tijd geschreven.
2 Er zijn 3 belangrijke plaatsen in het boek; de kazerne en het oefenterrein, de grafkelders en het huis van Maarten.
Het boek is chronologisch verteld al lijkt dit niet zo. Verder kun je twee verhalen uit het boek halen. De eerste, de gebeurtenissen naar de dood van Arthur toe en de tweede, de gebeurtenissen na de dood van Arthur. De vertelde tijd bestrijkt een periode van enkele weken: namelijk de eerste paar weken van de militaire dienst tot ± één week na de moord op Arthur.
Het verhaal begint na de moord. Alles wat voor de moord gebeurd is, is beschreven in enkele grote flash-backs (de grootste, namelijk "De kleine oorlog" beslaat één- derde deel van het boek.)
3 Ammer Stol: (round character) Een zachtaardige, tere jongen. Hij is homoseksueel en heeft voor het eerst verkering. Hij heeft Engelse literatuur gestudeerd. Hij droomt heel veel, wat hij graag in de natuur doet omdat hij veel van de natuur houd. Hij heeft een sterke persoonlijkheid, maar is onzeker en twijfelt veel. Hij mist geldingsdrang. Dit verwijt Arthur hem ook.. Ook voelt hij zich verkleed als vrouw beter op zijn gemak dan als man. Hij haat zijn moeder, maar houdt des te meer van zijn vader, die ook begrip voor hem heeft i.t.t. zijn moeder.
Arthur Holm: (round character) Ook hij is homeseksueel geaard, maar omdat verkering voor hem een normale zaak is geworden, is hij niet zo aanhankelijk als Ammer. Arthur is van Joodse afkomst en heeft Duits gestudeerd. Hij heeft veel interesse in voor het lot van de Joden tijdens de WOII. Hij dwingt iedereen een beetje respect af. Dit krijgt hij vooral voor elkaar omdat hij een vlotte prater is. Hij is een leiderstype. Hij probeert voor veel dingen een verklaring te vinden.
Marijke Reehorst: (flat character) Ze is een knap meisje dat helemaal weg is van Arthur. Ze heeft ook alles voor hem over. Ze heeft een zachtaardig karakter en Arthur vergelijkt haar met Ammer.
Ammers vader: (flat character) Hij is een dominee. Hij is een vergevingsgezinde man.
Ammers moeder: Ze heeft een belangrijke rol gehad in de opvoeding van haar zoon. Ze geeft een beetje een gevoelloze indruk.
Sergeant Eelwout: Hij kan goed opschieten met Arthur, en maakt ook veel indruk op hem. Hij wil ooit graag naar Vietnam om daar te sneuvelen op ene heldhaftige manier. Net als Arthur is hij een leiderstype.
Maarten: Hij is bioloog en heeft een zachtaardig karakter. Hij is een vriend van Jakob Valler (hier gaat Ammer mee op vakantie in “Stenen voor een ransuil”). Hij duikt pas in de laatste bladzijden van het boek op.
4 In het hele boek komen belangrijke situaties voor. Ik denk dat de flashback’s van Ammer aan alles wat er gebeurd is toch wel de belangrijkste zijn. Maar ook het optreden van Maarten is een belangrijk punt. Ammer vertelt Maarten wat er precies het weekend dat Ammer mee was met Arthur naar Amsterdam gebeurd is. Daarna is het boek afgelopen. Je krijgt geen duidelijk antwoord op de vraag of Ammer schuldig is of niet. Het is een open einde.
5 Het is een ik-verhaal. Alles wordt verteld door de ogen van Ammer. Ammer verkeerd in een crisissituatie waardoor alles een beetje subjectief gekleurd is. Dit laat de verwarring van Ammer mooi zien.
C Opzoek naar de thematiek
1 Het tragische lot van homoseksuele liefdesverhouding in het leger. Ammer wordt door Arthur steeds verweten dat hij te zachtaardig is, daardoor wil deze zich bewijzen. Dit loopt niet goed af want er gebeurt een ongeluk waarbij Arthur om het leven komt.
2 Schuldmotief. Het hele boek draait om de vraag of Ammer schuldig is aan de moord van Arthur. Hier krijg je geen antwoord op van de schrijver. Ammer is niet het type persoon dat iemand zou kunnen vermoorden, toch worden er wel wat reden naar voren gebracht die hem aan konden zetten tot moord. Een aantal submotieven van het schuldmotief zijn: Jaloersheid. In het boek wordt vaak de jaloersheid van Ammer op Arthur naar voren gehaald. Een oorzaak van deze jaloersheid is Ammers opvoeding. Van zijn moeder mocht hij nooit doen wat andere kinderen deden. Wraak. Ammer vraagt (in de grafkelders) zich af of hij zich niet had willen wreken op Arthur omdat Arthur altijd maar de betweter moest wezen. Geldingsdrang. Arthur heeft Ammer regelmatig een gebrek aan geldingsdrang verweten. Daardoor vraagt Ammer zich af of hij Arthur had willen bewijzen dat hij wel in staat zou zijn een ander mens om te brengen. En was hij daarom bij de schietoefening op de eerste rij gaan staan?
Travestie: Als Ammer met Arthur een weekend mee is naar Amsterdam verkleed hij zich daar als meisje. Hij gaat ook zou met Arthur naar de stad. Ammer droomt ervan altijd zo te kunnen leven en niet in een mannenwereld zoals op de kazerne. Misschien kan hij daarna niet meer wennen aan het kazerneleven en heeft daarom Arthur neergeschoten. Om zo een einde te maken aan het leven in de kazerne.
Andere motieven in het boek zijn Schijn en wezen. Ammer maakt een verschil tussen het gewone leven en het leven in de kazerne. Het leven in de kazerne is volgens hem een schijnwereld. Alles is opgeschreven en gaat volgens het boekje. Zijn wezen verkeert tussen twee werelden. Hierdoor raakt hij in een onzekere toestand (de steeds terugkomende mist). Muziek. Ammer is erg gesteld op Bach terwijl Arthur erg houd van de muziek van Wagner. Nadat Arthur tegen Ammer is uitgevallen in het huis van zijn ouders en de crisis een hoogtepunt bereikt bij Ammer gaan ze samen naar Wagner luisteren. Religie. Ammers vader is dominee, en de opvoeding van zijn moeder is streng orthodox. Ammer breekt met de godsdienst van zijn ouders. Maar de invloed blijft hem bij. Bijv. in de droom waar Ammer in een kroeg zit. Door loting wordt zijn schuld bepaald (zoals in de Bijbel) en er wordt hem dan een glas rode wijn aangeboden (Laatste avondmaal).
3 “IK HAD EEN WAPENBROEDER”
Dit wordt feitelijk gezegd door de hoofdpersoon, Ammer Stol. Het "HAD" duidt erop dat deze "WAPENBROEDER", Arthur Holm, uit zijn leven verdwenen is. Arthur wordt een wapenbroeder genoemd, omdat hun relatie zich voornamelijk in het leger afspeelt.
D Plaats in de literatuurgeschiedenis
Maarten 't Hart werd in 1944 te Maassluis geboren en groeide op in een gereformeerd milieu (net als Wolkers en Biesheuvel). Zijn vader was o.a. doodgraver. Hij studeerde biologie aan de universiteit van Leiden en werkt daar nu als etholoog. Hij is gepromoveerd op een dissertatie over het paargedrag van stekelbaarzen. Hij schrijft onvoorstelbaar veel en in hoge mate autobiografisch. Thema's: het gereformeerde milieu, seksualiteit, verliefdheid, dieren, de dood van de vader en de moeder, het huwelijk en het feminisme.
Belangrijkste werk:
1971: Stenen voor een ransuil (roman)
1973: Ik had een wapenbroeder (roman)
1974: Het vrome volk (verhalenbundel)
1977: Mammoet op zondag (verhalenbundel) & Laatste zomernacht
(Novelle)
1978: Een vlucht regenwulpen (roman)
1979: De aansprekers (roman)
1981: De zaterdagvliegers (verhalen)
1982: De droomkoningin (roman)
1983: De kroongetuige (roman) & Het roer kan nog zes maal om
( Autobiografie)
1984: De ortolaan (novelle; boekenweekgeschenk)
1986: De Jakobsladder (roman)
Er komen in het boek wel wat biografische elementen voor. Het karakter Maarten bijvoorbeeld is bioloog. Maar ook het lijstje van Ammers lievelingsschrijvers komt overeen met dat van de schrijver zelf. Maar er zijn ook wel verschillen. De moeder van Ammer is niet te vergelijken met de moeder van Maarten ’t Hart. Maarten ’t Hart heeft zelf een: “vadercomplex”. Verder zijn persoonlijke ervaringen een uitgangspunt van dit boek.
Het boek is in het begin van de jaren ’70 geschreven toen de zorg voor een goed inkomen en een fatsoenlijke baan weer de overhand kregen na een woelige tijd, de jaren ’60. Een jaar voordat het boek is uitgebracht werd het rapport: Grenzen aan de groei” bekend gemaakt. Het rapport was schokkend. In de literatuur kam er meer aandacht voor de dagelijkse werkelijkheid en realistische en psychologisch roman werden de meest voorkomende genres.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons dan weten.
a d v e r t e n t i e
Wat ga jij later doen voor je poen? Het liefst wil je een uitdagende baan met een goed salaris. Misschien iets met economie en biologie. Met mensen werken, in een team van experts of als zelfstandig ondernemer. Niet alleen op kantoor, maar ook buiten aan de slag. Wil je weten hoe? Check www.beleefbuiten.nl, doe mee met de actie en win een VIP-dag!
a d v e r t e n t i e
Win beltegoed met Cash
Cash helpt je slimmer met je geld omgaan. Zodat je minder snel zonder beltegoed komt te zitten. Probeer nu de tools van Cash! Met de Cashculator Mobiel ontdek je wat voor beller je bent. Of speel de Cash Battle op Hyves, daag je vrienden uit en maak kans op €500 beltegoed! De game duurt maar een minuutje!
Jarenlang organiseerde Scholieren.com de Docent & Conciërge van het Jaar verkiezing. Het werd tijd voor een ode aan deze geweldige mensen. Die is er nu.
© Scholieren.com 2010