Geschreven door:	Marloes [meer]
Datum ingestuurd:	5 april 2001
Niveau:	4 havo
Taal:
Woorden:	3046
Opvragingen:	16335 (0 deze maand)
Waardering:	Currently 3.14/5 1 2 3 4 5 3.1/5 (70 stemmen)

Sinds 27 november draait de film Oorlogswinter in de bioscoop. Wij hebben 3 maal het boek van de film en 3 knijpkatten om weg te geven.

1 Beschrijvingsopdracht

Korte motivatie boekkeuze
Voor het boekverslag van de derde periode heb ik gekozen voor De Val van Marga Minco. Ik heb dit gedaan omdat ik me, weliswaar via via, door Nederlands docent Peter van de Korput heb laten adviseren. Hij was zeer enthousiast over dit boek omdat het ten eerste een boek met een klein aantal pagina's was, ten tweede omdat het een goed, kort maar krachtig verhaal was en ten derde omdat hij het vond boeien. Bovendien had ik er zelf al een klein fragment uit gelezen in het verwerkingsboek van Laagland wat mij aansprak. Reden genoeg dus om het boek te lenen bij de mediatheek.

1e persoonlijke reactie
Ten eerste moet me van het hart dat dit boek me enorm is tegengevallen. Zo sprookjesachtig als Peter het omschreef, zo saai als ik het vond. Alles draait om 1, weliswaar ingrijpende, gebeurtenis, de val van Frieda Borgstein. Alleen gebeurt dit pas aan het eind van het boek, daarvóór gaat het in mijn ogen werkelijk nergens over. Je leest eerst verhalen over verschillende mensen door elkaar die allemaal ergens anders over gaan, waar je in eerste instantie echt geen verband tussen kunt leggen, zeer verwarrend dus. Je weet immers wel dat het over een bepaalde val moet gaan, anders zou het boek niet zo heten. Pas als je over de grote put leest en daarbij bedenkt dat Frieda naar de stad wilde gaan, begint er iets te dagen. Daardoor vond ik het boek best lastig, al had dat meer te maken met de verschillende verhalen die door elkaar heen liepen. Uiteindelijk is het boek wel samenhangend te omschrijven, omdat de verhalen van de verschillende personen dat om het hoofdstuk wisselde wel een verband hebben met elkaar. Het gaat namelijk allemaal om die val aan het eind van het boek, maar vóórdat dat gebeurd is, is er nauwelijks sprake van samenhang van de verhalen.
Wel moet ik toegeven dat het een origineel boek was. Ik heb namelijk nog nooit eerder een boek gelezen dat volledig over één specifieke val gaat. Dit was overigens wel ongeveer het enige positieve wat ik aan het boek vond, maar aan De andere kant is het ook wel weer lastig om niet over een overbekend onderwerp te lezen, omdat je daar zo langzamerhand alles van weet en je hier nog zeer weinig. Dat zou het op zich wel boeiend kunnen maken, maar dat deed het dus niet.

Korte samenvatting
Frieda Borgstein heeft in haar leven een verschrikkelijke gebeurtenis meegemaakt, ze is namelijk achtergelaten door haar man in WO II. Tot op de dag van vandaag weet ze niet of dat expres of per ongeluk ging.
Als ze 85 jaar wordt wil ze, in tegenstelling tot de voorgaande jaren, haar verjaardag uitgebreid gaan vieren in het bejaardentehuis waar ze woont.
Ze zou op die dag gebak gaan halen ter gelegenheid van haar verjaardag. Het stormde buiten erg, maar Frieda was vastbesloten te gaan. Als ze een stukje van het bejaardentehuis verwijderd is, ziet ze een auto van de
gemeentewerken. Ze komt dichterbij en ziet de grondverwarmingsput.
Frieda dacht dat ze nog gemakkelijk langs de put zou kunnen lopen, maar
de wind onderschepte haar en ze viel in de put. Verstrijen, de
gemeentewerker, was op dat moment even weg zijn maat Baltus op te halen, die aardig lang op het toilet bleef.
Onderweg hoorde hij een zwakke kreet uit de richting van de put.
Verstrijen, overtuigd dat het geluid uit de put kwam, rende terug en probeerde Frieda nog te redden. Maar het had al geen zin meer. Frieda Borgstein was overleden.

De val van Frieda is het hoogtepunt van het verhaal en eigenlijk ook de gebeurtenis waar het hele verhaal om draait.

2 Verdieping

Verdiepingsopdracht 1
Het verhaal speelt zich af in het jaar 1983. Alles vindt ongeveer in een paar uur plaats. Het verhaal is niet chronologisch. Er komen bijzonder weinig gebeurtenissen in het boek voor, dat komt mede doordat het boek een novelle is, maar ook omdat de auteur veel aandacht besteedt aan het weerleggen van haar gevoelens en herinneringen. De gebeurtenissen zijn echter wel samenhangend, de ene gebeurtenis zorgt voor een andere of heeft met de andere te maken. Je kunt dus zeggen dat ze logisch uit elkaar voortkomen, aan het einde van het boek komen ze ook allemaal samen. Er is eigenlijk maar één gebeurtenis die dramatisch is, namelijk wanneer Frieda in de put valt, de gedachten van Frieda zijn ook dramatisch, maar dat zijn geen gebeurtenissen en ze zijn ook vrij saai. Het toeval speelt een enorm belangrijke rol bij de gebeurtenissen, namelijk: door toeval ontdekken de Duitsers dat de familie Borgstein illegaal naar Zwitserland emigreert. Door toeval viert Frieda sinds jaren haar verjaardag waardoor ze de straat op moet terwijl het afschuwelijk weer is en door toeval valt ze dan in de put waardoor ze overlijdt. Ook toevallig is dat de tussenpersoon van de emigratie naar Zwitserland juist nu komt en zijn verhaal 'opbiecht', precies nu Frieda dood is. Het toeval is dus de belangrijkste factor voor de gebeurtenissen. De sfeer is wel zwaarmoedig en somber, dat komt volgens mij doordat Frieda een eenzaam persoon is sinds haar man weg is.
Het verhaal is fragmentarisch opgebouwd uit 16 hoofdstukken. Ik denk dat als de auteur er voor had gekozen om het verhaal aaneengesloten te maken, het verhaal er niet makkelijker en zeker niet boeiender op zou worden.
Over de samenhang van het verhaal heb ik al wat losgelaten. In het slot van het verhaal, als Frieda eenmaal is gevallen, heb je wel door wat de verschillende hoofdstukken met elkaar gemeen hebben, maar eerder echt niet. Wat heeft het leven van een oud vrouwtje in een bejaardentehuis nou te maken met het leven van 2 gemeentewerkers? Normaal gesproken dus niks, maar dit boek is dus een uitzonderlijk geval.
Het verhaal is opgebouwd uit twee verhaallijnen: Frieda in het bejaardentehuis en de twee gemeentemonteurs die de putten van de stadsverwarming moeten leegpompen. Deze verhaallijnen gaan regelmatig in elkaar over, doordat iemand uit het bejaardentehuis de bestelbus van de gemeentemonteurs ziet etc. tot Frieda in de put valt die de monteurs hadden moeten afsluiten. Ik denk dat de auteur voor deze opbouw heeft gekozen omdat het boek klein is en het verhaal daardoor niet al te ingewikkeld moet worden, maar in eerste instantie kon ik geen verbanden leggen tussen de verschillende verhalen, dus in mijn ogen was het wel ingewikkeld. Het slot is ietwat onverwacht hoewel ik het wel zag aankomen. Dat klinkt misschien raar, maar ik verwachtte het (Frieda valt in de put) pas toen ze vastbesloten was te gaan, het weer zo slecht was en toen ik las dat Verstrijen en Baltus bij een grote put bezig waren. Daarvoor heb je nog geen idee hoe het verhaal af zou gaan lopen, hooguit dat Frieda Hein Kessels (de tussenpersoon bij de emigratie naar Zwitserland) tegenkomt en dat deze laatste alles over de inval van de Duitsers aan haar vertelt. Hij doet dat op het eind van het boek alsnog, daarom blijf je niet met vragen zitten.
De structuur heeft weinig invloed op de spanningsbouw. Ten eerste omdat ik het verhaal helemaal niet spannend vond, hooguit bij de scène met de val zelf. Ten tweede vind ik sowieso dat deze manier van schrijven (2 verhaallijnen door elkaar) minder spannend dan één verhaallijn. Dit is omdat je met één verhaallijn niet in de war raakt over de gebeurtenissen en de verloop van het verhaal, waardoor je je beter kunt richten op écht boeiende en spannende gebeurtenissen en daar ook je volledige aandacht aan besteden. Op zich is het verhaal helemaal niet zo moeilijk, maar de schrijfstijl, structuur en dus de indeling van de hoofdstukken met de 2 verhaallijnen maakt het minder makkelijk te volgen.
Er komen veel flash-backs en terugverwijzingen in het boek voor. Bijvoorbeeld in het eerste (saaie) deel van het boek verteld ze over hoe haar geliefde naar Zwitserland vertrok en voor haar neus wegreed. Hier gaat ze ook zeer diep en uitgebreid op in, wat het verhaal nog veel onboeiender maakt.
De verhouding tussen de verteltijd en de vertelde tijd ligt ongeveer op gelijke hoogte. Het verhaal wordt in een paar uur verteld ('s ochtends) en eigenlijk wordt er niet zo heel lang stilgestaan bij de (weinige) gebeurtenissen, op een paar gebeurtenissen na. Daarom is de verteltijd gelijk aan het aantal uur van de vertelde tijd. Bovendien lees je dit boek ook in een paar uur uit, omdat het zo weinig pagina's heeft en het verhaal op zich inderdaad zo kort is.
Ik denk dat de effecten van de terugverwijzingen en flashbacks niet echt in het voordeel van de volgbaarheid van het verhaal werken. Je raakt er alleen maar meer door verward. Ook vind ik dat de terugverwijzingen naar bijvoorbeeld haar verloren liefde niet echt veel te maken heeft met haar eigenlijke val, dus eigenlijk is die informatie volstrekt onzinnig. Oke, het geeft wat mee achtergrondinformatie en je komt wat meer over haar leven te weten, maar ik vind dat dat er in dit verhaal weinig toe doet, omdat de val de enige gebeurtenis waar het om draait.

Bronvermelding: -www.scholieren.com
- www.internetcollege.nl
3 Evaluatie

Onderwerp
Er zijn verschillende onderwerpen aan te wijzen in De val: vereenzaming van ouderen; het toeval; invloed van 2e Wereld Oorlog op het hedendaagse leven en eventueel schuldgevoel. Het onderwerp is in principe best interessant, maar er gebeurt zo weinig in het boek, en niet alleen omdat het een novelle is. De enige belangrijke gebeurtenis is wanneer Frieda (de hoofdpersoon) in de put valt waardoor ze om het leven komt. Het onderwerp ligt ook wel een beetje buiten mijn belevingswereld, misschien dat het daardoor komt dat het me weinig trekt, ik heb immers de oorlog niet meegemaakt en zowel de auteur als de hoofdpersoon wel. Ze beschrijft de oorlog en wat er met haar en haar familie gebeurd is dan ook uitvoerig, misschien als ik zelf de oorlog had meegemaakt zou ik het wel boeiend vinden omdat het dan persoonlijk wordt. Het verhaal heeft er niet voor gezorgd dat er een hele nieuwe wereld voor me open ging. Het is weliswaar geen overbekend onderwerp, maar het verhaal en het onderwerp trokken me toch te weinig. De mening die uit dit boek blijkt over het onderwerp is medelevend. Het leven van Frieda wordt zielig en deprimerend omschreven, en daar ben ik het ook wel mee eens. Al moet ik zeggen dat ik me niet heb laten meeslepen door dit verhaal, dus erg overtuigend medelevend was het ook niet.

Het onderwerp was wel een beetje oppervlakkig. Er wordt weliswaar diep ingegaan op de herinneringen van Frieda aan haar geliefde, maar verder wordt er veel minder stilgestaan bij de gebeurtenissen die in mijn ogen écht belangrijk zijn (zoals de val op zich). Wel vond ik het opvallend dat de woorden af en toe een dubbele betekenis hadden. Bijvoorbeeld kan 'De val' 2 betekenissen hebben. Je kunt het letterlijk en figuurlijk nemen. Op het eind van het verhaal valt Frieda letterlijk in een put, maar eerder in het boek, als ze haar herinneringen ophaalt, valt ze figuurlijk terug in haar verleden.

De gebeurtenissen
Er komen bijzonder weinig gebeurtenissen in het boek voor, dat komt mede doordat het boek een novelle is, maar ook omdat de auteur veel aandacht besteedt aan het weerleggen van haar gevoelens en herinneringen. Hierdoor blijft het verhaal lang niet altijd boeien. De gebeurtenissen zijn echter wel samenhangend, de ene gebeurtenis zorgt voor een andere of heeft met de andere te maken. Je kunt dus zeggen dat ze logisch uit elkaar voortkomen, aan het einde van het boek komen ze ook allemaal samen. Er is eigenlijk maar één gebeurtenis die dramatisch is, namelijk wanneer Frieda in de put valt, de gedachten van Frieda zijn ook dramatisch, maar dat zijn geen gebeurtenissen en ze zijn ook vrij saai. Het toeval speelt een enorm belangrijke rol bij de gebeurtenissen. Om een voorbeeld te geven: door toeval ontdekken de Duitsers dat de familie Borgstein illegaal naar Zwitserland emigreert. Het toeval is dus de belangrijkste factor voor de gebeurtenissen. De gebeurtenis die me aan het denken heeft gezet is de herinnering van Frieda aan de dag dat haar geliefde voor haar neus werd meegenomen. Je gaat dan denken wat voor gevolgend die gebeurtenis op korte en lange termijn. De sfeer is wel zwaarmoedig en somber, dat komt volgens mij doordat Frieda een eenzaam persoon is sinds haar man weg is. De gebeurtenissen maakten weinig indruk op me, want ten eerste waren het er weinig en ten tweede waren ze voor mij onherkenbaar, dus moeilijk om me in die situatie te verplaatsen. Op zich moet je weinig aanvullen in dit verhaal, alleen blijf je met dezelfde open vragen zitten als Frieda zelf, zoals: Waarom is mijn man er zomaar vandoor gegaan? Zoals ik al eerder heb vermeld blijven de gebeurtenissen me niet echt boeien en heb ik nooit in een soortgelijke situatie gezeten. Wat dat betreft is het verhaal voor een oudere toch wat herkenbaarder.

Personages
De enige persoon over wie je echt veel komt te weten is Frieda, omdat je haar gevoelens en gedachten komt te weten, van de rest niet. Je hoeft over haar karakter ook weinig meer in te vullen, want ze wordt niet alleen qua uiterlijk, maar ook qua achtergrond, karakter en ideeën omschreven. Ze is echter niet herkenbaar voor mij, want ik ben niet zoals haar en ik ken ook niemand zoals haar. Ook zou ik niet op haar willen lijken, zelfs niet als ik zo oud was als zij is. Ze heeft namelijk naar mijn zeggen veel te veel ellende meegemaakt en ik hoop dat ik op die leeftijd terug kan kijken op een leuker leven dan zij had. Er zijn te weinig dialogen om erachter te komen of de personages voorspelbaar zijn of niet. Het enige wat ik daarover kan zeggen is dat de andere personages allemaal zeggen dat Frieda koppig is. Ik hoop dat ik later toch wat sympathieker ben en niet mijn geleden leed op iedereen afreageer zoals zij doet. Ik kan me moeilijk verplaatsen in de problemen van de personages noch de personages zelf. Dat komt omdat ze in een heel ander milieu leven dan ik en ook andere dingen hebben meegemaakt. Toch gedragen ze zich wel zoals ik verwacht van hun, ze zijn een beetje stereotiep; Frieda is een bejaarde en qua gedrag koppig en chagrijnig behalve tegen diegenen die haar goed kennen. In het echt is dat ook een stereotiep bejaarde. De gemeentewerkers zijn ook zo beschreven, als stereotiep (ze hebben ook geen zin om te werken en zijn knorrig van humeur), de werknemers in het bejaardentehuis doen (bijna) allemaal opgewekt en aardig (of ze het daadwerkelijk zijn is een tweede punt), wat ook stereotiep is.

Bouw
De bouw is in eerste instantie wel ingewikkeld, maar het zou het boek wel aantrekkelijker kunnen maken (wat voor mij dus niet gebeurd is). Je moet er even inkomen, maar op het laatst snap je wel het verband tussen de verschillende verhaaltjes. Er zit meteen vaart in dit verhaal, omdat het eigenlijk maar over een paar uurtjes gaat. Wel wordt er wat langer stilgestaan bij de herinneringen van Frieda, dus daar ligt het tempo weer een beetje op een laag pitje. Het verhaal is dus opgebouwd uit twee verhaallijnen: Frieda in het bejaardentehuis en de twee gemeentemonteurs die de putten van de stadsverwarming moeten leegpompen. Deze verhaallijnen gaan regelmatig in elkaar over, doordat iemand uit het bejaardentehuis de bestelbus van de gemeentemonteurs ziet etc. tot Frieda in de put valt die de monteurs hadden moeten afsluiten. Aan het begin is het alleen nog onduidelijk wat de 2 verhaallijnen met elkaar te maken hebben, maar dat wordt langzaam maar zeker steeds duidelijker. Ik denk dat de auteur voor deze opbouw heeft gekozen omdat het boek klein is en het verhaal daardoor niet al te ingewikkeld wordt. Het boek is niet spannend, hooguit in het laatste gedeelte als je door hebt dat ze misschien wel in de put kan vallen. Boeiend was het ook nauwelijks vanwege het kleine aantal gebeurtenissen en de onherkenbaarheid van de hoofdpersoon. De bouw past wel goed bij het onderwerp, want er wordt veel terugverwezen en het verhaal gaat ook deels over de oorlog, wat dus een deel van de geschiedenis uitmaakt. Het slot is ietwat onverwacht hoewel ik het wel zag aankomen. Dat klinkt misschien raar, maar ik verwachtte het (Frieda valt in de put) pas toen ze buiten ging lopen. Daarvoor heb je nog geen idee hoe het verhaal af zou gaan lopen, hooguit dat Frieda Hein Kessels (de tussenpersoon bij de emigratie naar Zwitserland) tegenkomt en dat deze laatste alles over de inval van de Duitsers aan haar vertelt. Hij doet dat op het eind van het boek alsnog, daarom blijf je niet met vragen zitten. Het verhaal zie je vanuit de ogen van de verteller, maar het gaat steeds over andere mensen met totaal andere levens die elkaar op een gegeven moment kruisen.

Taalgebruik
Het taalgebruik was niet moeilijk, je kon het makkelijk lezen. Soms was de zinsbouw wat lastig, maar dat was niet echt ophoudend. Het verhaal bevat wel veel beschrijvingen, met name van de gedachten en gevoelens van de hoofdpersoon en wat minder dialoog. Het is echter wel realistisch beschreven, het ging precies zoals ik het me zou voorstellen hoe het zou gaan, dat hangt weer samen met het feiten dat de personen stereotiep zijn (in mijn ogen). Ik heb ook niet veel gemerkt van beeldspraak, maar daar let ik ook niet echt op, ik lees er een beetje 'overheen'. Ook van symboliek was weinig sprake. Misschien zou je de dubbele betekenis van sommige woorden daartoe kunnen rekenen, zoals de letterlijke en figuurlijke betekenis van De val, maar verder is het me weinig opgevallen.
Ondanks dat het makkelijk te lezen was, vond ik het verhaal dus niet echt aantrekkelijk, maar dit heeft in dit geval betrekkelijk weinig met het taalgebruik te maken. Het verhaal was saai en niet zo boeiend, puur vanwege het kleine aantal gebeurtenissen en het feit dat ik me niet goed kon verplaatsen in die situatie en dat het niet herkenbaar voor me was. Dit omdat ik nog nooit iets soortgelijks heb meegemaakt.