Boekverslag Nicolet Steemers

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	8 maart 2010
Taal:
Woorden:	3.100
Bekeken:	722 keer (10 deze maand)
Waardering:	Currently 4.00/5 1 2 3 4 5 4.0/5 (4 stemmen)
Deel op:

Titel:	Lichtval
Auteur:	Nicolet Steemers
Jaar van uitgave:	2010
Aantal pagina's:	270
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Judasmotief, Jaloezie, Geheim, Familiebetrekkingen, Kunstwereld, Liefdesrelatie: problemen, Moord, Relatie tussen zussen, Seksualiteit, Vader-dochterrelatie

Auteur:	Nicolet Steemers
Geslacht:	vrouw
Nationaliteit:	Nederlands
Populaire titels:	2007Zachte heelmeesters (1) 2010Lichtval (1) 2011Overspel (1) 2006Het hart en de moordkuil (0)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Feitelijke gegevens over het boek
Verschijningsdatum 1e druk: 6 februari 2010
Gebruikte druk: 1e
Aantal bladzijden: 270
Uitgeverij: L.J. Veen

Beschrijving van de cover
Op de voorkant is een afbeelding te zien van een jonge vrouw in jurk die aan het strand loopt. De voorstelling zal een van de drie zussen Lorenz zijn die in het verhaal een rol spelen.

Genreaanduiding van het boek
Er is sprake van een literaire thriller. Je zou overigens ook kunnen spreken van een psychologische roman, aangezien misdaad hier minder op zijn plaats is. En schuldgevoelens en verraad een belangrijker rol spelen dan “ de moord”.

De flaptekst
De familie Lorenz is een theatergeslacht met complexe familiebanden. De dood van dochter Ellis heeft de onderlinge verhoudingen zwaar onder druk gezet. Wat is er precies gebeurd in de nacht dat Ellis van de vuurtoren viel?

Nooit, maar dan ook nooit was Aline Lorenz van plan nog eens voet te zetten op het Waddeneiland waar haar oudste zus verongelukt is. Totdat ze gebeld wordt met de mededeling dat de familie heeft besloten Ellis’ as op Ameland te verstrooien. Met tegenzin keert Aline terug naar het vakantiehuis van haar ouders. De herinnering aan de gebeurtenissen die ze twee jaar lang met moeite heeft proberen te verdringen, komen met elke lichtbundel die de vuurtoren over het eiland laat striemen meer naar boven. Door welke herinneringen wordt haar andere zus Masha gekweld? En welke rol heeft haar broer Jules gespeeld?

Opdracht
De opdracht luidt: “Voor mijn moeder”

Motto
De schrijfster ontleent het motto van haar boek aan een citaat uit “King Lear” van Shakespeare. The worst is not. So long as we can say. “This is the worst.”

In de familie Lorenz speelt het koningsdrama van King Lear een belangrijke rol. Zowel de vader als de oudste dochter hebben de hoofdrollen gespeeld. De tweede dochter doet in het verhaal ook auditie voor de rol van Cordelia en krijgt die ook toegewezen. Dat gegeven heeft dus zeker een symbolische betekenis. In King Lear moet de vorst uitmaken wie van zijn drie dochters voor hem de liefste is. Dat thema zit ook in ‘ Lichtval.” Wie van de dochters kan het meeste rekenen op sympathie van de vader? Zo’n verhaal dat op de achtergrond meespeelt, heet een “ spiegelverhaal.”

!! Waarschuwing vooraf!!
Een samenvatting van een thriller is iets anders dan een recensie, waarin de afloop van een roman meestal niet wordt onthuld. In dit boekverslag gebeurt dit wel. Dat betekent dat je eerst het boek moet lezen voordat je van deze samenvatting gebruik maakt. Anders is de spanning tijdens het lezen weg. Een boekverslag heeft de bedoeling dat een leerling/scholier/student die het boek gelezen heeft, niet zelf het vervelende werk van een verslag moet maken. Daarom nogmaals hier op deze plek het dringende advies om eerst het boek te lezen.

Samenvatting van de inhoud
Proloog
Ellis Lorenz, actrice van beroep, 36 jaar’ is gevallen van de vuurtoren van Ameland. Haar zuster Aline is het eerst bij haar. Haar broertje Jules belt 112. Aline hoort de ambulance komen.

Het verhaal
We zijn precies twee jaar verder in de tijd. Aline is bezig aan haar laatste werkdag in een café in Amsterdam. Ze zal die week op vakantie gaan. Na haar werk staat haar vorige vriend Erik haar op te wachten. Hij wil weer contact met haar, maar zij zegt dat ze nu een relatie heeft met Werner, de echtgenote van haar overleden zus, die actrice was.

Aline is nu 31 jaar. Ze wordt gebeld door haar twee jaar oudere zus Masha die haar vraagt die week naar Ameland te komen, omdat ze van plan zijn a.s. zondag 16 mei de as van Ellis te verstrooien boven de zee. Aline is al die tijd, twee jaar lang, niet meer terug geweest na het ongeluk met haar zus. Masha zegt dat ze niet zo egoïstisch moet zijn en haar vakantie moet afzeggen. Wanneer Aline in een fotoalbum van haar jeugd bladert, snapt ze dat ze deze keer toch naar Ameland zal moeten gaan. Ze belt met Werner, die kort daarna bij haar met zijn zoontje Sam komt. Ze hebben seks met elkaar, maar de vonken vliegen er toch niet zo van af. Ze heeft enige tijd geleden zelf contact met hem gezocht en zo was de relatie begonnen, maar ze heeft toch liever niet dat hij meegaat naar Ameland.

Aline gaat de woensdag daarna naar Ameland. Masha is wel blij dat ze er is, maar echt hartelijk is de ontvangst van haar vader die ook acteur is geweest niet. Ze had in zijn ogen eerder moeten terugkeren naar het vakantiehuisje Hemelrijk.

Aline denkt dan in een flashback terug aan twee jaar geleden: ze hadden de verjaardag van Jules (16 jaar geworden) gevierd, maar kort daarvoor wilde haar vriendje Erik naar huis. Ze had hem naar de boot gebracht, maar het was wel vreemd geweest. Hij had haar familie nogal aanstellerig gevonden (citeerden vaak toneelteksten) Ellis snoof ook coke.

Masha repeteert teksten voor een auditie van Cordelia (King Lear) een rol die haar zus al heeft gespeeld en haar vader was toen King Lear. Vader bestudeert de recensies van die voorstellingen en is van mening dat Masha Ellis niet had mogen laten vallen twee jaar geleden. Masha gaat daardoor gebukt onder een schuldgevoel. Ze waren namelijk de vuurtoren gaan beklimmen: Jules had de sleutel in zijn bezit en ze waren onder invloed van coke en alcohol aan de beklimming begonnen.

Aline gaat op Ameland met Masha wandelen. Ze praten over hun relaties. Masha wil de as vanaf de vuurtoren strooien op advies van haar therapeut. Aline vindt het gek om dat te doen. Aline twijfelt of ze van Werner moet vertellen. Tijdens de wandeling hoort ze dat ze de rol van Cordelia krijgt. Haar vader is niet razend enthousiast, omdat de bewerking van de nieuwe regisseur hem niet aanstaat. Masha vertelt tegen Aline dat zij en Ellis concurrenten van elkaar waren bij het toebedelen van rollen. Maar Ellis is gewoon een betere actrice geweest.
Ook Jules komt naar het eiland. Hij hoort van Masha dat er een groots familiefeest wordt gevierd (de huwelijksbruiloft van Alines ouders) Dat heeft Aline ook niet geweten. Ze is boos. Werner zal waarschijnlijk ook komen en die wil ze er eigenlijk niet bij hebben. Hoe zal de familie reageren op het nieuws van hun relatie? Jules weet dat er een dode potvis is aangespoeld op Ameland. Hij wil er naar gaan kijken. Het oog van de potvis doet Aline denken aan het oog van Ellis toen ze was gevallen.

Masha onthult aan Aline dat ze eigenlijk geen kinderen wil, maar voor een carrière als actrice kiest, terwijl haar man David graag kinderen wil. Aline ziet ook steeds beelden van Ellis (soms onder invloed van coke) die haar toespreekt. Wanneer haar vader hoort dat er een feest op komst is, wil hij dat iedereen wordt afgebeld. Aline doet dat, maar haar moeder vraagt haar Werner niet af te bellen, want ze wil de kleine Sam zien. Dan vertelt Aline dat Werner haar nieuwe vriend is geworden. Vader Lorenz is woest: ze wil zo Ellis verdringen.

Het wordt er allemaal niet leuker op wanneer Jules op zijn videocamera nog opnamen heeft van twee jaar geleden. Hij heeft ze gezien en is overstuur. Een dronken moeder Doris komt dat vertellen tegen Aline. Die gaat de videocamera bij Jules weghalen: ze weet dat het voorval van twee jaar geleden op beeld staat en ze wist de opnamen uit. Vervolgens huurt ze een kamer in een klein hotel op het eiland voor haar en Werner. Ze wil niet dat hij in het vakantiehuis slaapt. Maar Werner gaat daar toch heen, omdat hij zijn mobiel niet heeft afgeluisterd. Hij komt later naar het hotel. Aline droomt over zelfmoord.

Op zondag wordt de as boven zee verstrooid. De dronken vader Lorenz houdt een waardeloze speech en Masha dumpt de as in zee. Daarna praten Jules en Aline over de filmopname die gewist is en Masha wordt dol. Ze pakt de auto en rijdt hard weg. Haar vader en Aline rijden haar in een andere auto achterna. Bij het vakantiehuisje zien ze dat Masha een poging heeft gedaan zich op te hangen aan de grote dennenboom die er staat.
Met veel moeite snijden ze haar los, maar Aline komt daarbij ten val. De beide zussen worden in het ziekenhuis van Leeuwarden opgenomen. Aline heeft een schouder uit de kom en Masha is nog net gered door reanimatie van haar vader. Wanneer de schouder gezet is, bezoekt Aline haar zus die slaapt. Ze onthult dat zij degene is die Ellis heeft vermoord (geduwd) Ellis had haar die middag verteld dat Erik en zij seks hadden gehad, vandaar het overhaaste vertrek van Erik. Aline heeft daarom Ellis van de vuurtoren geduwd.

Ze vlucht uit het ziekenhuis en gaat naar Amsterdam terug. Erik heeft op haar telefoon ingesproken en wil met haar komen praten. Maar ze heeft besloten om zichzelf te gaan aangeven, nadat ze haar ouders heeft ingelicht. Op weg naar hen komt Erik haar ophalen. Hij wil haar afzetten, maar onderweg bekent hij zijn liefde voor haar en ze zoenen weer hartstochtelijk. Ze zijn toch voor elkaar geschapen.. In de auto achter haar ziet Werner dat gebeuren. Hij vindt het verschrikkelijk en hij komt verhaal halen. Aline zegt van Erik te houden en nooit echt van Werner bezeten te zijn geweest. Werner bekent dat hij niet zo verdrietig was, toen hij hoorde dat Ellis gevallen was; ze hadden een open huwelijk, maar Ellis deed veel wat God verboden had. Hij weet ook dat ze seks heeft gehad met een zwager, maar hij denkt eerder aan David. Aline laat het maar zo.

Eline gaat op weg naar haar ouders, maar bedenkt zich en gaat naar het dak van het complex waar ze woont, Daar heeft ze heel “ gesprek” met Ellis. Die spreekt over haar seksavontuur met Erik en zegt ook dat ze zich niet moet gaan aangeven. Ze wil het schuldgevoel van Aline wegnemen. Ze heeft het haar vergeven. Aline neemt een besluit. Ze ziet een ster vallen (Lichtval!) en zegt dat ze naar haar ouders en naar huis gaat.

Titelverklaring
“Lichtval” kan gemakkelijk verklaard worden. In de proloog is sprake van de val van Ellis Lorenz. Ze is van de vuurtoren op Ameland gevallen en daarmee kan de titel verklaard worden.

Er is ook een symbolische verklaring. Aan het einde van de thriller wil Aline zelfmoord plegen maar een “gesprek” met haar overleden zus weerhoudt haar ervan. Kort daarna denkt ze dat een ster ziet vallen. In de volksmond betekent het dan, dat je een wens mag doen. Ze besluit om naar haar ouders en naar huis te gaan.

Structuur
Er zijn 37 genummerde hoofdstukken die echter geen titel dragen. De meeste hoofdstukken gaan over het heden van 10-17 mei.
De hoofdstukken 6,8,10,15, 19 en 32 behandelen het verleden van precies twee jaar voor het verhaalheden. Die doorbreken dus de chronologische volgorde.
In enkele gevallen doet iets in het heden de vertelster terugdenken aan het verleden (bijvoorbeeld de dode potvis op het strand van Ameland brengt haar terug bij de blik van haar dode zus)

Het boek begint met een proloog waarin de gevolgen van de val van Ellis kort worden aangegeven. Daarna begint hoofdstuk 1 dat precies twee jaar later in de tijd plaatsvindt. De handeling beschrijft slechts een periode van zeven dagen in de maand mei.

Perspectief
Er is sprake van een ik-perspectief. De 31-jarige Aline Lorenz (barkeepster van beroep) vertelt het verhaal over de geschiedenis van haar zus die twee jaar geleden zo’n grote impact op haar leven heeft gehad.
Ze vertelt in de o.t.t. als een onwetende meebelever. Dat is voor de spanning natuurlijk van belang, want dan kan er nog van alles met een vertelster gebeuren.
Er zijn echter enkele hoofdstukken die de chronologische volgorde doorbreken en die worden verteld in de o.v.t. Dat betreft enkele hoofdstukken die vertellen wat er twee jaar geleden gebeurd is. In dat geval wordt Aline natuurlijk een achteraf vertellende ik-figuur.

De tijdlagen van het verhaal
Het heden is in de thriller duidelijk aangegeven. Aline gaat op 10 mei met vakantie (informatie hoofdstuk 3 telefoongesprek met Masha) De zondag daarna 17 mei zal de as van Ellis Lorenz over de zee worden uitgestrooid. Er komt dan een spannende apotheose, die op diezelfde dag eindigt. De vertelde tijd is dus van 10-17 mei.

Er wordt echter geen jaartal genoemd. Er is sprake van een verhaal uit de 21e eeuw. (er zijn namelijk euro’s en de vertelster heeft het over “De wereld draait door.” (tv-programma van Matthijs van Nieuwkerk) Wanneer je naar de kalenders kijkt, zijn er twee jaren in de 21e eeuw waarin 17 mei op een zondag valt. (nl. 2004 en 2010) Het ligt voor de hand om voor het laatste jaartal te kiezen, waardoor de thriller dus erg actueel wordt. Het verleden zou zich dan in 2008 hebben afgespeeld. De eerste uitzending van “ De wereld draait door” was overigens pas in 2005, waarmee 2004 ook formeel zou afvallen.

Het decor van de handeling
Er zijn twee decors in het verhaal.
Wanneer Aline nog thuis is , speelt de handeling zich af in Amsterdam. Ook de laatste hoofdstukken spelen weer in Amsterdam.
Maar het belangrijkste decor in heden en verleden is het vakantiehuisje van de familie Lorenz op Ambla (Ameland) het heeft een mooi symbolische naam Hemelrijk.
Daar is in het verleden de val van de oudste dochter gesitueerd.

Uitgewerkte thematiek
Het verzwegen verleden of het verzwegen familiegeheim is een oeroud motief in de literatuur.
Beide zussen Lorenz kampen met een schuldgevoel over wat er twee jaar geleden is gebeurd. Beiden zouden hun zus om het leven hebben kunnen brengen. Ze hadden allebei een motief (jaloezie) Masha heeft haar op het laatste moment moeten laten vallen, maar haar vader gelooft daar niet in. Die denkt dat ze de val had kunnen voorkomen. Uiteindelijk heeft Jules vastgelegd wat er die dag gebeurd was. Aline weet dat zij Ellis een duwtje heeft gegeven. Ze waren onder invloed van coke en alcohol. Daarom wilde ze nooit meer naar Ambla (Ameland) terug. Ze hield in het begin van haar leven meer van Ellis, maar tijdens het verblijf op Ameland is ze ook Masha gaan waarderen. Ze was net op tijd om de zelfmoord te laten lukken. Masha heeft nooit iets gedaan.
Aline wordt juist door schuldgevoel overmeesterd. Ze vertelt haar daad aan haar zus wanneer Masha nog in het ziekenhuis ligt. Daarna gaat ze weg, verbreekt de relatie met Werner van wie ze niet echt houdt (ook hier speelt het schuldgevoel een grote rol). Erik wil haar weer graag terug, maar door schuldgevoel overmand gaat Aline naar het dak, waar ze de al eerder in gedachten gepleegde zelfmoord kan voltrekken.
Haar overleden zus Ellis spreekt haar echter toe dat ze geen aangifte moet gaan doen en dat ze haar vergeven heeft. Tenslotte zijn het drie zussen die van elkaar hebben gehouden. Aline is genezen en besluit de wens in te willigen (de vallende ster) en ze gaat naar huis en haar ouders. In de toekomst zal ze zich wel in de armen storten van Erik.

Dat thema is in de thriller heel goed uitgewerkt. Aangezien er niet echt sprake is van een misdaad, zou je “Lichtval” net zo goed een psychologische roman kunnen noemen. Het zou Steemers toevertrouwd zijn zo’n type roman te schrijven.

Andere motieven die een rol spelen in dit boek:
- Het verzwegen verleden
- Het familiegeheim
- De vader-dochterverhouding
- De relatie tussen zussen (vaak op onderlinge naijver afgestemd)
- Jaloezie
- Moord
- De poging tot zelfmoord
- Schuldgevoelens (Aline en Masha)
- Seksualiteit
- De verbroken relaties
- Drugs en alcohol

Beoordeling scholieren.com
“Lichtval” is een spannende roman (zie hierboven) In het verleden is een moord gepleegd en de mogelijke daders hebben daarover een schuldgevoel. Twee jaar na data komen de familieleden weer bij elkaar op dezelfde plek om ritueel afscheid te nemen. Dat leidt tot een dramatische ontknoping.
Hoewel de verhaallijn niet geheel onvoorspelbaar is, heeft Nicolette Steemers toch een spannend verhaal geschreven. De structuur is helder neergezet en de proloog is functioneel (wat lang niet altijd het geval is bij literaire thrillers) De flashbacks zijn goed ingebouwd en laten stukje voor beetje de informatie voor de lezers los. Vlotte dialogen zorgen voor een snelle verhaallijn. Kortom, Steemers kan vertellen,

Vanwege de thematiek is het boek goed te combineren met andere thrillers en romans waarin de onderlinge verhoudingen tussen zussen een rol spelen. ( je noemt dit het omgekeerde Kaïn en Abelmotief)

Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan:
- De ogen van Roosje (Clare Lennart)
- Tussen zussen (Rita Spijker()
- Schaduwzuster (Simone van der Vlugt)
- Zus (Ciska Mulder)
- Driftleven (Loes den Hollander)
- Boom (Wanda Bommer)
- Het huis van de zeven zusters (Elle Eggels)
- 160 kilo (Bart van Lierde)
- Zie voor meer boeken onze themalijst “ Relatie tussen zussen.”

Daarmee is “ Lichtval” een geschikt nummer voor je literatuurlijst. Havo- en vwo eindexamenkandidaten die van hun docent Nederlands een literaire thriller mogen lezen voor hun lijst, kunnen het boek heel goed kiezen. Het verhaal leest dus heel snel en het is spannend.
De amusementswaarde is 7,5 tot 8. De literaire waarde voor onze lijst is 2 punten.


Over de schrijver en eerder gepubliceerde werk
Bron: website uitgever
Nicolet Steemers schrijft als journalist voor de Gelderlander en voor De Twentsche Courant Tubantia. Ze won eerder diverse verhalenwedstrijden.
Het hart en de moordkuil is haar romandebuut.

Ze schreef ook “ Zachte heelmeesters” (literaire thriller bij dezelfde uitgever)
Maandenlang leeft Heleen in slopende onzekerheid, nadat haar tienerdocher Mila op een zomeravond spoorloos is verdwenen. Als het meisje ondervoed en met geheugenverlies door de politie wordt aangetroffen op een bankje in het park, lijkt de ergste nachtmerrie voorbij te zijn. Maar al snel blijkt dat Heleen zich heeft laten sussen door een schijnbare terugkeer naar het normale leven, en dat haar nog zwaardere beproevingen staan te wachten. Heleen twijfelt of haar dochter daadwerkelijk aan geheugenverlies lijdt. Wat heeft Mila te verbergen?