Boekverslag Roel Smits

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	1 februari 2010
Taal:
Woorden:	3.550
Bekeken:	778 keer (5 deze maand)
Waardering:	Currently 4.00/5 1 2 3 4 5 4.0/5 (8 stemmen)
Deel op:

Titel:	De tovenaar van St. Petersburg
Auteur:	Roel Smits
Jaar van uitgave:	2010
Aantal pagina's:	257
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Zin van het bestaan, Vader-zoonrelatie, Queestemotief, Macht, Historische gebeurtenis, Godsdienst & Godsdienstwaanzin

Auteur:	Roel Smits
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Populaire titels:	2008Honderd procent mens (1) 2010De tovenaar van St. Petersburg (1)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Feitelijke gegevens over het boek
Verschijningsdatum 1e druk: 29 januari 2010
Gebruikte druk: 1e
Aantal bladzijden: 257
Uitgeverij: Nieuw Amsterdam

Beschrijving van de cover
Op de cover staat een afbeelding van een eenzame man op een brug in St. Petersburg.

Genreaanduiding van het boek
De roman is een psychologische roman over een wetenschappelijke expeditie gekoppeld aan een klassieke vader-zoonverhouding. Omdat er sprake is van een gebeurtenis uit 1904/1905 die ook in de werkelijkheid is geschied, kun je ook spreken van een historische roman.

De flaptekst
Sint-Petersburg, 1905. Professor Otto Herz is ziek. Sinds zijn terugkeer uit Siberië, waar hij samen met zijn zoon een mammoet heeft opgegraven uit de permafrost, ruikt hij een mysterieuze ontbindingsgeur die eten en slapen onmogelijk maakt. Op doktersadvies maakt hij wandelingen en schrijft een verslag van zijn expeditie. Langzaam en met tegenzin onthult Herz de gebeurtenissen in Siberië, waar zich in de isolatie van de taiga een bizarre strijd heeft voltrokken tussen een vader die leeft voor de wetenschap en een zoon die geen middel schuwt om zijn vaders aandacht te trekken.
Roel Smits schreef met De tovenaar van Petersburg een spannende historische roman over een klassiek vader-zoonconflict.

Opdracht
“Voor Mathilde en de jongens.”
Daarmee zullen zijn vrouw en kinderen wel bedoeld worden.

Motto
It seems increasing likely that I really will
undertake the expedition that has been preoccupying
My imagination now for some days.”
( Kazuo Ishiguro, The remains of the day.)

Het gaat er steeds meer op lijken dat ik de expeditie daadwerkelijk zal ondernemen, die mijn verbeelding al enkele dagen bezighoudt. Het gaat in dit verhaal over de wonderbaarlijke expeditie van Otto Herz.

Samenvatting van de inhoud
Er zijn twee verhaaldraden. De samenvatting wordt gepresenteerd in de volgorde van de hoofdstukken van het boek. De hoofdstukken van de expeditie zijn schuin gedrukt weergegeven.

Het is april 1905. Otto Herz is ziek en hij moet op korte termijn een tentoonstelling voorbereiden over een uit de permafrost verloste mammoet. Hij is recent teruggekeerd uit Siberië met zijn zoon om daar de klus te klaren. Nu ruikt hij steeds een verschrikkelijke stank, waardoor hij misselijk wordt en niet kan werken. De dokter raadt hem aan een verslag te schrijven over wat er zich heeft afgespeeld in Siberië. De tweede vrouw van Otto, Gertrude, zal hem nauwlettend in de gaten houden. Otto Herz komt over als een koele, afstandelijke man.

1904 St. Petersburg. Dr. Otto Herz wordt bij een machthebber van het regime geroepen. (Koetnetsov) Zijn zoon Willi is gearresteerd wegens terroristische acties (student) Herz stelt voor dat hij Willi meeneemt naar Siberië waar hij een prestigeobject moet ondernemen: het opgraven van een m mammoet die in de permafrost goed bewaard ie bleven. De machtshebber vindt het prima.

April 1905 Dr. Herz moet overdag gaan wandelen: hij denkt terug aan zijn krankzinnige moeder die de hele dag in bed lag. Bij terugkeer moet hij van Gertrude zijn medicijnen innemen: hij hoopt dat hij gauw aan de slag kan, want de tsaar komt die vrijdag zijn tentoonstelling over de mammoet bezoeken en er moet nog veel werk worden verricht.

1904: 3 mei. De expeditie gaat eerst per trein. Willi is te laat uit het gevang vrijgelaten waardoor de trein later moet vertrekken. Hij zegt geen woord tegen zijn vader. Bij een tussenstop kopen Willi en zijn begeleider geluksvarkentjes. Dr. Herz is daar fel tegen en dwingt de verkoper met zijn positie de varkentjes terug te kopen.

25 april 1905: Gertrude, de tweede vrouw, (eerst was ze zijn huishoudster) is het niet eens met alle uitwijdingen in het verslag (o. a. van de geluksvarkentjes) Hij moet alleen de hoofdzaken (ze noemt het blokhutdrama) beschrijven.
Herz moet gaan wandelen en hij is getuige van een studentendemonstratie tegen de bewakers. Hij raakt er middenin. Een student wordt gewond afgevoerd. Herz kan en wil hem niet helpen. Dat zijn de risico’s van het demonstreren, vindt hij.

Mei 1904: Verslag van de treinreis naar Irkoetsk . Die wordt onderbroken door een bezoek aan een achtergebleven dorp. Bij aankomst in Irkoetsk worden er door de expeditiegangers schietoefeningen gehouden. Willi blijkt handig met het geweer. Hij geeft aan zijn vader toe dat hij met studenten overvallen heeft gepleegd. Herz wil voor de opvoeding van zijn zoon dat die een scriptie maakt over de opgravingen van de mammoet. Die stemt erin toe.

April 1905: Gertrude heeft een hondje (terriër) gekocht voor Otto. Dat zal hij moeten uitlaten en dus zal hij weer frisse buitenlucht opdoen.

Mei 1904: Eerst gaan ze verder van Irkoetsk met de koest. Onderweg speelt zich een drama af in een blokhut. Die is van een neef van de koetsier. Ze raken dronken en schieten op rendieren. De blokhut gaat in vlammen op.
Daarna wordt de reis per boot vervolgd. Aan boord vraagt Willi aan zijn vader wie zijn opleiding heeft betaald. Opa was toch niet zo bemiddeld. Door veel vragen te stellen komt Willi erachter dat oom George de opleiding voor Otto heeft betaald. Daarna moeten ze nog als ruiter enkele duizenden kilometers afleggen naar Siberië. Dat duurt enkele maanden.

26 April 1905: Dr. Herz geeft aan dat hij toch naar het museum is gegaan om de mammoet te prepareren. Hij is nu bijna klaar. De tentoonstelling kan misschien vrijdag dan nog doorgaan. Het hondje is bang geworden tijdens het werken aan de mammoet en heeft hem gebeten.

September 1904: Op weg naar de vindplaats van de mammoet ontmoeten Herz en zijn zoon bannelingen tot wie Willi zich erg aangetrokken voelt. Hij wil niet meer mee met zijn vader en eist van hem dat hij eerst hardop zegt dat Otto van hem houdt. Herz denkt ook terug aan de dood van zijn eigen vader. Hij was niet op tijd voor de begrafenis.

27 april 1905 Gertrude is boos dat Otto toch naar het museum is geweest. Ze dwingt hem met de president van het museum te praten over de opening. Gaat die vrijdag door? Komt de tsaar kijken?

September 1904: Otto vindt op de aangewezen plek het kadaver van een jonge mammoet die in de permafrost is overgebleven. Het is een mooi exemplaar. In de mond van het dier treft hij zelfs plantenresten aan:een wetenschappelijk zeer waardevolle ontdekking. Willi heeft dat eten een dag later weggegooid, wetenschappelijk bezien een stommiteit. Hij geeft zijn zoon een opdracht die hij moet volbrengen. Het eten komt weer terug.

April 1905 Herz gaat naar het museum om de grootvorst te zien. Ineens ligt hij op de grond: er is op hem geschoten en hij is slachtoffer van een demonstratie. Hij wordt op de been geholpen door een student.

Oktober 1904: in de gebouwde blokhut dreigt Willi met eten te stoppen. Zijn vader moet meedoen aan drie toneelstukjes, dan pas wil hij weer eten. Herz, Willi en een begeleider Ossip spelen steeds de rollen van Otto, Katja (zijn eerste vrouw) en Willi.
- Eerst stukje: boottochtje op de rivier van Katja en Otto met baby Willi. Ze zien een bootje waarin een paartje aan het seksen is
- Willi wil zijn handje niet open doen. Hij verbergt iets: zijn moeder wordt hysterisch; Otto wil hem slaan. Maar voor 5 roebel opent hij zijn handje; er zit in een kiezelsteen in.
- Een toneelstuk : letterlijk weergegeven waarin Katja met de onderbuurman vreemd gaat waarbij Willi op de wacht moet staan. Zij vader komt thuis en doet heel koel.

April 1905: Herz denkt na waarom de grootvorst (tsaar) op hem zou hebben laten schieten.

Oktober 1904: Willi wordt in Siberië ziek. Zijn begeleider Ossip haalt de sjamaan (een soort priester van het dorp erbij) Herz wil er niets van weten. Maar Willi zal sterven als hij niet beter wordt en gaat eten. Dan wordt hij naar de sjamaan gebracht. Deze haalt met een bepaald beweging een ziek stuk vlees (tumorachtig gezwel) uit zijn buik. Herz denkt aan een truc. Willi beweert dat hij zijn extase van de ziekte Katja heeft gezien. Dat heeft voor de vertelling een flashback van Otto naar haar overlijden tot gevolg. Herz had haar voor de dood in de steek gelaten en was er niet bij toen ze stierf. Willi zegt dat de sjamaan zijn nieuwe vader is. Hij zal zelf de nieuwe sjamaan van het dorp worden. Otto vindt het verschrikkelijk. Hij hoort verhalen over de geest van de mammoet die rondzwerft en met rust zou moeten worden gelaten. Hij brengt dood en verderf.

27 april 1905: Otto is van plan het verslag over de expeditie te voltooien. Hij gaat wandelen en vraagt aan een andere hondenbezitter of die weet of een hond een ziel heeft. Die weet het ook niet. Wel moet hij de hond een naam geven, vindt die. Tot nu toe noemt hij het dier steeds”hond.”

Oktober 1904 : dit hoofdstuk begint met de verklaring van de tsaar over de vondsten van mammoeten in Siberië. Hij verklaart de mammoetvondst met een simpele verklaring van het Zondvloedverhaal uit de Bijbel. Komisch is de manier waarop de wetenschapper Herz in een brief aan de tsaar die gedachte weerlegt met rekensommetjes: als er maar 40 dagen regen is geweest, kan de hele wereld niet onderstaan en het is niet mogelijk om van alle dieren (en insecten) twee exemplaren te op te nemen in een boot. Noach zou zijn hele leven gedaan moeten hebben om die boot te bouwen. Technisch is het zondvloedverhaal dus niet mogelijk.

Dan staat er een Lamoet (dorpeling uit Siberië) voor de deur, die zegt dat de geest van de mammoet mensen in het dorp ziek maakt. De berging van de mammoet moet daarom stoppen en Otto moet het vlees van de mammoet weer terugbrengen naar het dier. Maar Otto wil het naar St. Petersburg brengen. Hij gaat juist nu extra werk verrichten om het resultaat van de expeditie te bespoedigen. Zo vindt hij de enorme penis (langer dan 1 meter) van de mammoet in erectietoestand. Dat bewijst zijn vermoeden dat het dier door verstikking om het leven is gekomen. Willi wil echter voorkomen dat zijn vader de delen van de mammoet wil transporteren. Hij steekt met zijn begeleider de lichaamsdelen in de brand. Otto wordt kwaad, legt met zijn geweer aan op zijn zoon en schiet.

28 april 1905: Otto wordt wakker na een slechte nacht en gaat naar de machtshebber in St. Petersburg, Koetnetsov. Hij zegt dat hij bereid is een bekentenis af te leggen en de cel in te gaan. De man zegt dat de wetenschapper niet in de cel thuishoort tussen al het gespuis dat er nu zit.

Oktober 1904: Willi is neergeschoten door zijn vader: hij heeft een bloedende wond en wordt in de blokhut gelegd. Zijn vader kijkt niet naar hem om. Toch vraagt zijn zoon om door hem meegenomen te worden naar huis en bij Katja zijn moeder begraven te worden. Otto belooft niets. Hij heeft meer zorgen om de komst van de gouverneur en over de redding van de expeditie. De gouverneur die hij rondleidt denkt dat hij een Lamoet heeft neergeschoten en prijst hem daarom. Als beloning mag hij zijn eigen beoordeling over de expeditie schrijven. Otto prijst zichzelf de hemel in, maar intussen sterft zijn zoon. Hij moet op de slee mee terug naar St. Petersburg. Het wordt een langdurige terug reis met veel hindernissen, een echte queeste waardig. Toch wordt dit element versneld en heel tijdverdichtend weergegeven. In het voorjaar van 1905 keert Otto terug in Moskou. In St. Petersburg is intussen opstand uitgebroken (Bloedige Zondag) en de treinen naar die stad rijden niet meer. De trein waarin het lijk van Willi ligt en de delen van de mammoet worden bewaard, wordt op een zijspoor gerangeerd. Otto verdedigt de trein met zijn geweer tegen dieven en later tegen wilde honden die hij allemaal doodt. Op 6 april 1905 wordt hij sterk verwilderd aangetroffen in de trein. Hij reist daarna naar St. Petersburg waar alleen Gertrude op hem wacht. Hij krijgt geen feestelijk onthaal waarop hij ooit gehoopt had.

28 april 1905. Otto staat op en zegt tegen Gertrude dat hij naar het museum gaat om te kijken of de tentoonstelling doorgaat. In de kelder ligt het lijk van Willi en de stinkende delen van de mammoet. Hij ontdooit het lichaam van Willi en begint tegen hem te praten. In zijn waanzin hoort hij Willi terugpraten. Willi vraagt of zijn vader van hem houdt. Otto wordt gek van die vraag o.a. ook altijd van dezelfde vraag van Katja. Gertrude doet dat gelukkig nooit. Hij vraagt Willi een naam voor zijn hond. Die vindt Wolli wel mooi.

In het direct daarop volgende laatste hoofdstuk waarbij dus de twee verhaaldraden volledig zijn samengevallen gaat hij naar huis en vindt een briefje van Gertrude. Die heeft het verslag van het laatste hoofdstuk toch gelezen en kan niet leven met de gedachte dat Otto zijn zoon heeft omgebracht. Ze verlaat hem.
Otto weet dat hij Willi naar het mortuarium zal brengen en dat hij hem in een kist boven Katja zal laten neerzetten. Ook zal hij een nieuw huis betrekken.
Wel maakt hij zich nog grote zorgen om de koelinstallatie van het museum . De mammoetdelen druppelen al. Als die niet verbetert, zullen de weke delen gaan rotten.


Titelverklaring
“De tovenaar van St. Petersburg” is een mooie titel voor het boek. Hij kan eenvoudig worden verklaard. In het verhaal wordt de sjamaan van het dorp waar de mammoet gevonden is , de tovenaar genoemd. Hij zuigt een soort tumor weg uit de buik van Willi. De sjamaan is een priester in zo’n dorp. Hij brengt de zoon van Otto weer tot leven als hij iets wegneemt in zijn zieke lijf.
Aan het einde van het verhaal is Willi gestorven door het schot uit Otto’s geweer. Hij brengt hem terug naar St. Petersburg. In de kelders van het museum verbergt hij het lijk. Maar in het laatste hoofdstuk ontdooit hij de bevroren ledematen van zijn zoon. Het lijkt net alsof hij Willi weer tot leven brengt. Daarmee zou hij de tovenaar van St. Petersburg zijn.

Structuur
Er zijn twee verhaallijnen.
Er is een “heden” dat gesitueerd is in de laatste week van april 1905. (Van 24-28 april) Daarin vertelt de ik-figuur Otto Herz over de tentoonstelling die hij aan het einde van de week moet klaar hebben. De mammoet die hij een half jaar in Siberië heeft opgegraven, moet aan de tsaar worden tentoongesteld. Maar hij is ziek en kan zijn opdracht niet goed uitvoeren. De arts die hem behandelt zegt dat hij datgene wat er gebeurd is in een verslag moet samenvatten.
Dat is dan meteen de tweede verhaallijn: Otto Herz beschrijft de expeditie naar Siberië die hij van mei 1904 tot oktober 1904 heeft ondernomen om een in de permafrost gevangen zittende mammoet op te graven. Zijn zoon moet voor straf mee en hij moet er verslag over maken.

Die twee verhaallijnen wisselen elkaar steeds af. Eerst is er een hoofdstuk uit 1905, waarna Otto zijn verhaal doet over de expeditie in 1904. Die afwisseling tussen de hoofdstukken gebeurt tien keer. Het totaal aantal hoofdstukken is daarom twintig. Na het laatste hoofdstuk worden bijna verhaaldraden aan elkaar verbonden.

Perspectief
Er is sprake van een ik-verteller, de wetenschapper en bioloog Otto Herz. Hij heeft een zoon Willi met wie hij een conflict beleefd. Dat conflict heeft een jaar eerder plaatsgevonden in Siberië. Van de dokter krijgt Otto de opdracht alles op papier te zetten en verslag uit te brengen. Hij doet dat heel consciëntieus. Hij vertelt in de o.v.t. als een pure achterafverteller die dus al weet hoe het verhaal zich in Siberië heeft afgespeeld. Dat laat hij ook enkele keren merken in zijn opmerkingen; hij weet hoe de afloop is.

De tijdlagen van het verhaal
Er zijn twee tijdlagen. De eerste speelt van april 1904 tot begin april 1905. Deze periode beschrijft de reis naar Siberië , het opgraven van de mammoet en de gevolgen die zich daarbij voordoen.

De tweede tijdlaag is die van maandag 24 april tot vrijdag 28 april 1905. Otto Herz is thuis en ziek en hij kan de stank van de mammoet niet van zich afzetten. Hij krijgt de opdracht een verslag van de expeditie te maken.

Het decor van de handeling
Het gehele verhaal speelt in Rusland.
De hoofdstukken uit april 1905 spelen in St. Petersburg, waar ook de tentoonstelling over de opgegraven mammoet zal plaatsvinden.
De hoofdstukken in 1904 spelen zich af tijdens de expeditie naar Siberië, waar de vinplaats van de mammoet is.
Er is een soort zoektocht naar de mammoet: de reis met hindernissen die sterk aan een klassieke queeste doen denken. Hij begint en eindigt in St. Petersburg. Er moet een moeilijke opdracht op vreemd terrein worden volbracht. De opdracht wordt tot een goed einde gebracht.

Uitgewerkte thematiek
Een roman die over een expeditie gaat naar een land als Siberië met daarin bovendien een vader-zoonverhouding als thema doet je natuurlijk onmiddellijk denken aan de klassieke roman over dat onderwerp, “Nooit meer Slapen” van W.F. Hermans. Dat is op zich natuurlijk al een uitdaging voor een schrijver. Natuurlijk is de structuur van de roman anders, maar er is ook sprake van een wetenschappelijke expeditie waarin wat moet worden bewezen. Otto Herz moet net als Alfred Issendorf iets opknappen. Maar waar Alfred zijn gestorven vader als een nieuwe Aeneas op zijn rug draagt, is het eigenlijk bij Otto Herz de gespiegelde situatie. Hij neemt zijn zoon als ballast mee naar Siberië. Op deze manier kan hij hem een celstraf besparen, want Willi heeft meegedaan aan een studentenopstand en dat wordt in het oude Rusland niet op prijs gesteld. Maar Willi werkt tijdens de reis natuurlijk tegen. Het komt ook tot diverse conflictsituaties tussen vader en zoon. Willi maakt hem duidelijk dat een oom de studie voor hem heeft betaald en niet zijn vader; hij dwingt zijn vader hem te zeggen dat hij van hem houdt. Hij weigert te eten, totdat zijn vader aan drie symbolische toneelstukjes meedoet. En wanneer het erop aankomt, vernietigt hij wetenschappelijk bewijs: het eten dat de mammoet in de bek heeft, gooit hij weg. Een beetje knullig waarbij hij ook weer doet denken aan Alfred uit “Nooit meer slapen.” die niet de oorsprong van meteorieten kan achterhalen en aan het eind zelfs niet ziet dat hij een meteoriet als manchetknoop krijgt.

Er is ook een enorme afstand tussen vader en zoon. Otto Herz laat een koude indruk achter in de relatie met zijn zoon. Die lijkt ook meer met zijn moeder Katja te maken willen hebben. Hij dwingt het zelfs bij zijn vader af dat hij hem na zijn dood mee zal nemen naar St. Petersburg om daar naast of boven zijn moeder te worden bijgezet in haar graf. Nooit meer slapen of eeuwig slapen naast zijn gestorven moeder. Ook in de toneelstukjes die hij zijn vader laat spelen, is de symboliek van de Oedipale zoon die zijn vader haat en zijn moeder liefheeft latent aanwezig. Waar de klassieke Oedipus zijn vader doodt, is er in dit verhaal de spiegeling. Otto doodt zijn zoon wanneer die zijn expeditie dreigt te verstoren: nl. de delen van de mammoet in brand wil steken. Het is natuurlijk niet toevallig dat hij dit doet nadat hij van Willi te horen heeft gekregen dat die een nieuwe vader heeft gekozen, nl. de sjamaan van het dorp waar de mammoet is gevonden. Deze sjamaan heeft hem eerst het leven gered door een tumor uit zijn buik te zuigen. Otto vindt het bezoek van de gouverneur die zijn expeditie moet beoordelen ook belangrijker dan het zitten aan het ziek/sterfbed van zijn zoon. Tijdens dat bezoek sterft Willi. Otto houdt zich overigens wel aan zijn woord door het lijk mee te nemen naar St. Petersburg. Bizar is dan het hoofdstuk waarin hij Willi weer tot leven zou brengen en het gesprek tussen hen beiden over “houden van” plaatsvindt. Zelfs hier durft Otto niet volmondig zijn liefde te verklaren. Daarmee houdt hij de klassieke mythe in stand van de zoon die als concurrent van de vader in het leven staat.

Andere motieven in deze roman zijn:
- De expeditie naar Siberië om iets te bewijzen
- Geloof versus wetenschap (de Bijbelse opvatting van de tsaar over de ingevroren mammoet en het antwoord dat Otto aan hem schrijft)
- De queeste met zijn klassieke kenmerken (begin en einde op dezelfde plaats, avonturen op vreemd en gevaarlijk terrein)
- Liefdesrelaties met problemen: Otto vs Katja; Otto vs Gertrude
- Het strenge Russische regime met zijn verbanningen naar Siberië
- Het geloof in de magische krachten in de natuur (de sjamaan)
- De dood
- De studentenopstand die wordt neergeslagen (Bloedige Zondag)

Beoordeling scholieren.com
Roel Smits heeft een hecht gecomponeerde roman geschreven over een klassiek thema.
Hij laat heden en verleden afwisselen wat veel spanning in het verhaal brengt. De avonturen in het koude Siberië zijn spannend en krijgen een bijzondere lading door het klassieke Oedipusmotief. Daardoor wordt de lezer gegrepen om achter elkaar door te lezen. Het verhaal is de moeite waard. Otto laat in zijn verslag steeds meer los over de dingen die hij heeft meegemaakt. De dialogen tussen de personages zijn realistisch en goed leesbaar. Daardoor wordt “De tovenaar van St. Petersburg” een aantrekkelijk roman voor de literatuurlijst.
Vwo-scholieren zouden een mooie trits op hun literatuurlijst kunnen zetten:
- Nooit meer slapen van W.F. Hermans
- Lange Dagen van Pia de Jong
- De tovenaar van St. Petersburg
In alle drie romans wordt een queeste afgelegd naar een ijskoud land. (Lapland en Siberië)
Zie daarvoor de verslagen van de andere boeken op www.scholieren.com
De amusementswaarde van de roman is ruim voldoende tot goed.
De literaire waardering is 3 punten op onze literatuurlijst.

Relevante recensies
Er zijn nog geen recensies verschenen.

Over de schrijver en eerder gepubliceerde werk
Bron: website uitgever
Roel Smits (1964) werkte tot 2004 op het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek in Nijmegen en is sindsdien schrijver. Hij publiceerde verhalen in onder andere Lava en Tzum. In 2008 debuteerde hij met de verhalenbundel Honderd procent mens, die zeer lovend ontvangen werd.