Boekverslag Peter Drehmanns

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	1 december 2009
Taal:
Woorden:	4.550
Bekeken:	1037 keer (5 deze maand)
Waardering:	Currently 2.78/5 1 2 3 4 5 2.8/5 (9 stemmen)
Deel op:

Titel:	De begeleider
Auteur:	Peter Drehmanns
Jaar van uitgave:	2009
Aantal pagina's:	265
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Zin van het bestaan, Zelfdoding, Seksualiteit, Moord, Escapisme, Ernstige ziekte, Eenzaamheid & Isolement, Dood

Auteur:	Peter Drehmanns
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Populaire titels:	2008Soms sloot ik mijn ogen (1) 2009De begeleider (1) 2012De schrijver en zijn meisjes (0)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Feitelijke gegevens over het boek
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum 1e druk: 22 oktober 2009
Aantal bladzijden: 265
Uitgegeven door: Querido te Amsterdam

Beschrijving van de cover
Op de voorkant staat de afbeelding van een man die over een berglandschap (Zwitserland) uitkijkt.

Opdracht
De opdracht luidt: “Voor M.L.L. “

Genreaanduiding van het boek
“De begeleider”is een psychologische roman over een jonge man die drie mensen naar hun laatste rustplaats brengt. Ze zijn van plan om diverse redenen zelfmoord te plegen bij de Stichting Sententia die in Zürich zetelt.
Omdat hij verslag doet van de reis van Nederland naar Zwitserland, waar het bureau gevestigd is dat zelfdoding regelt, kun je ook spreken van een “road-novel.”

De flaptekst
Zelfs de dood lijkt tegenwoordig maakbaar. Is een efficiënte zelfmoord, Zwitsers zindelijk uitgevoerd, het hoogst haalbare? Of is het een van de vele uitwassen van hysterische hygiëne waar de moderne mens zich aan onderwerpt?
Leo Zonderland, eigenaar van een reisagentschap, heeft zich gespecialiseerd in het begeleiden van suicide tourists naar Zürich. Daar is een stichting gevestigd die levensmoede mensen een uitweg aanbiedt in de vorm van 15 gram natrium-pentobarbital. De door de psychiatrie opgegeven mevrouw R., de impotente meneer M. en de arbeidsongeschikte mondhygiëniste mevrouw W. hebben alle drie een bindende afspraak in Zürich. Met doelmatige tact rijdt Leo Zonderland hen erheen. Maakt hij zich schuldig aan ordinaire broodwinning of schenkt hij zijn klanten eindelijk een overwinningsroes?
De Begeleider is een turbulente road novel, een onthutsende maar soms ook tedere vertelling, zwenkend tussen tragedie en komedie.

Motto
Elk van de drie delen heeft een motto.
Deel I (Mevrouw R.)
“ But there is beauty in the darkest of things And there’s hope in the insane.”
( Declan de Barra op de cd A fire to scare the sun)
Heel erg vrij vertaald: Er schijnt altijd nog een zonnetje achter de zwartste wolken.

Deel 2 (Meneer M.)
“ Just gimme some hope or at least enough rope.
(Mark Eitzel op de cd The Golden Age)
( Vrij vertaald: Geef me nog wat hoop en anders in ieder geval nog een stukje touw)


Deel 3 (Mevrouw W.)
You spend half your life turning the other half around.
(Kathleen Edwards op de cd Failer)
Je bent de helft van je leven iets aan doen , wat je in de andere helft weer teniet doet. Een Bijbels gezegde zou daarbij van toepassing kunnen zijn. (IJdelheid der ijdelheden, en er is niets nieuws onder de zon- Prediker)

Structuur en/of verhaalopbouw
Leo Zonderland maakt drie reizen met patiënten die een zelfmoord hebben geboekt bij de Stichting Sententia..
De drie reizen met Mevrouw R., Meneer M. en Mevrouw W. vormen allemaal een deel van het boek. Deze drie delen zijn alle onderverdeeld in vijf hoofdstukken die met een Romeinse letter worden aangegeven. Ze geven het verslag van de reis die Leo Zonderland met hen maakt vanuit Nederland naar Zwitserland, waar in Zürich een bureau gevestigd is dat mensen bij hun zelfdoding helpt.
Tussen de drie delen staan twee kortere hoofdstukken die aangeven dat de “begeleider zich verdroomt.” Dat zijn verslagen van dromen van de begeleider en die zijn enigszins vreemd.. De begeleider is hierin een portier is die kandidaten voor een intake-gesprek naar boven begeleidt, naar een ruimte waar de keuzeheren verblijven. Het is opvallend dat in de eerste droom passages voorkomen die in het laatste verhaal terugkomen. Zo wordt in de eerste droom de val (en dus de dood ) van de begeleider al aangegeven.
Het tweede stuk, getiteld ‘De begeleider verdroomt zich nogmaals’ is een fraai stukje tekst van een jonge vrouw met toneelambities die een verslag geeft van een bezoek aan de jury waarvoor ze een soort auditie uit Hamlet doet. Dat is een opvallend stukje tekst omdat in dit intermezzo de begeleider droomt en de ik-figuur een jonge vrouw is.

De eerste reis met mevrouw R. speelt zich af op de dag dat Jurg Haider bij een verkeersongeluk om het leven komt. Dat is 11 oktober 2008. De tweede reis zal daarna hebben plaatsgevonden, want Leo vertelt dat hij de eerste vlieg van het jaar dood. De derde zelfmoordreis vindt plaats op 19 januari 2009. Je kunt dus aannemen dat de drie delen chronologisch ten opzichte van elkaar zijn geplaatst. Ze spelen dus alle drie ten tijde van de kredietcrisis.

Leo Zonderland vertelt in de o.v.t.

Gebruikt perspectief
In de drie delen is er sprake van een 38-jarige ikverteller Leo Zonderland die een reisbureautje heeft waarmee hij potentiële zelfmoordkandidaten in Zwitserland aflevert aan de Stichting Sententia.
De verteller heeft een bijzondere stijl van vertellen. Hij praat met de medereizigers, stelt hun een vraag en denkt dan in de volgende zin vaak terug aan iets anders. Zo is het erg oppassen geblazen voor de lezer. Want het antwoord op de vraag en de gedachte die Leo heeft, sluiten niet altijd op elkaar aan. Dat stijlverschijnsel is aan de andere kant wel komisch.
Zoals hierboven werd verteld, is de ik-figuur in de tweede droom een vrouw die in de eerste droom het meisje met het mobieltje wordt genoemd.

De tijd van het verhaal
Onder de kop “structuur” is al uiteengezet dat de drie verhalen spelen tussen 11 oktober 2008 en maandag 19 januari 2009. De laatste datum wordt in de tekst genoemd. (blz. 199) De eerste datum kun je afleiden uit de datum waarop Jurg Haider (president van Oostenrijk) een verkeersongeluk krijgt.

De plaats van handeling
De belangrijkste plaats van handeling is de grote Volvo V7 waarin Leo zijn patiënten naar Zurich vervoert. Tijdens de rit praat hij met de drie mensen die hij vervoert. Tijdens de gesprekken kon je achter de gevoelens en wat er in het verleden van de personages is gebeurt. Hun woonhuis is dus minder belangrijk, want tijdens de autorit krijgt de lezer inzicht in hun levens.
Een ander decor is de kliniek in Zürich. Leo begeleidt de mensen (ook in de eerste droom) naar boven waar Dr. Lachs (in de droom : de keuzeheren) beslissen of de kandidaten aan de vereiste voorwaarden voldoen om de zelfdoding te kunnen ondergaan. Daarmee wordt de kliniek een lugubere symbolische ruimte.

Samenvatting van de inhoud
Mevrouw R. ( blz. 9-101)
Leo Zonderland gaat de 36-jarige mevrouw R. ophalen. Hij heeft een soort reisbureautje dat nauw samenwerkt met de firma Sententia in Zürich, die hem betaalt voor elke afgeleverde patiënt. Mevrouw R. is helemaal geen onaantrekkelijke vrouw, maar is bij alle mentale stoornissen die ze heeft, uitbehandeld. Ze heeft besloten zelfmoord te plegen. Ze heeft als Leo binnenkomt vier koffers met kleren klaarstaan. Wanneer ze bijna afreizen, gaat ze weer naar binnen om haar make-up van haar gezicht te halen. Die is toch niet meer nodig. Niettemin blijft Leo haar als aantrekkelijk beschouwen met haar mooie rode haardos.
In het tweede hoofdstuk rijden ze nog in Nederland en praten met elkaar over het leven en de dood. Ook over de figuur Jezus en haar wagenvrees (haar moeder is een keer met haar in haar Simcaatje tegen een boom aangereden) Bij de grens wil ze nog één keer de Nederlandse grond
Voelen.
Mevrouw R. wil tijdens de reis bovendien steeds even iets eten en ze koopt bij benzinestations onderweg ook nog een aantal vreterijtjes. Het lijkt er helemaal niet op alsof ze van plan is zelfmoord te plegen. Wanneer ze een camper ziet rijden, moet ze denken aan de vakantie met haar ouders. Ze was bij één van de wandelingen tijdens die vakantie gevallen en achtergebleven zonder dat haar ouders iets gemerkt hadden.
Wel legt ze af en toe een arm op het been van Leo. Ze zoekt contact en ze wil ook eigenlijk best iets met hem beginnen. Maar Leo is een echte professional en laat zich door haar niet inpalmen. Mevrouw R. verkleedt zich onderweg een aantal keer. Soms staat ze gewoon halfnaakt op een parkeerplaats, maar het kan haar allemaal niet smeer chelen.
Tijdens de rit is mevrouw R. afwisselend ondeugend, cynisch, soms hysterisch. Bizar is ook het gegeven dat Leo Zonderland zelf nooit ontlasting krijgt als hij de reis maakt. (dit motief komt ook in deel 2 terug) Ze leest in de Duitse krant dat Jurg Haider omgekomen is bij een auto-ongeluk. Bij de grens worden haar koffers minutieus onderzocht.
Wanneer ze in Zürich aankomen, moet ze nog goed gekeurd worden, maar dat is een formaliteit. Ze verblijven in hetzelfde hotel in twee aangrenzende kamers en herhaaldelijk probeert Mevrouw R. te bewerkstelligen dat Leo bij haar in de kamer of in bed beland. Ze ziet een spin in het bad of ze heeft het koud. Op dit moment had Leo haar kunnen redden van haar zelfdodingverhaal. Je had het haar als lezer graag gegund, maar Leo blijft een professional en weigert met haar seksueel contact te hebben. In het laatste hoofdstuk laat Leo zijn ware aard zien.
De volgende morgen verschijnt ze met een kaal geschoren hoofd in de ontbijtzaal. Haar sexy rode haren zijn afgeschoren en ze draagt de bizarre outfit van een paardrijkostuum. De afgeschoren haren zijn een cadeau voor haar zusje. Ze is toevallig de 1000e patiënt en dat kan gevierd worden.
Aan het einde neemt mevrouw R. de drie fatale drankjes in. Op het allerlaatste moment haalt ze een foto tevoorschijn waarnaar ze kijkt. Het is de foto van een paard waarmee ze in een therapie heeft gezeten. Hij had haar eens afgeworpen toen ze een nieuw vriendje had. Eigenlijk is het verhaal van Mevrouw M. een trieste geschiedenis.

De begeleider verdroomt zich.
In dit intermezzo tussen twee delen is de ikfiguur (dus waarschijnlijk Leo Zonderland) de begeleider die mensen een trap op brengt naar de keuzeheren die ene beslissing nemen over het leven van degene die hij begeleidt. Er is dus een overeenkomst met de werkelijkheid in de drie delen. In deze passage begeleidt de ikfiguur een meisje dat hij met een mobiel onderweg heeft gezien. Er komen diverse vooruitwijzingen voor die in deel 3 (het verhaal van Mevrouw W.) vrijwel letterlijk terugkomen. Ook de val van Leo die in dit deel plaatsvindt, is een vooruitwijzing naar de val van Leo aan het einde van deel 3. Dit deel krijgt dus pas zijn volledige betekenis wanneer de lezer deel 3 heeft gelezen.


Meneer M (blz.115-183)
Meneer M. is de volgende klant. Waarschijnlijk is het begin 2009 : hij slaat de eerste vlieg van het jaar dood. De klant heeft inwendig het nodige te verstouwen gekregen (maagkanker) en hij heeft veel last van zijn darmen. Door de medicijnen is hij bovendien impotent geworden en hij is uitstekend geschikt voor de regeling van Sententia. Hij heeft niet alleen last van zijn darmen: hij lijdt ook aan monddiarree. Hij praat de hele reis. Vroeger was hij archivaris en hij heeft een heleboel kennis over een heleboel zaken. Hij gebruikt ook veel metaforen o.a. die van Charon (de Veerman naar de onderwereld) Ze rijden snel in de VolvoV7 naar Zwitserland.
Meneer M. wil nog één keer vlammen op seksgebied. Ze gaan naar het hoerenkwartier van Zürich en zoeken een luxe seksclub uit met hoeren die wat van de erfenis van Meneer M. kunnen mee snoepen. Hij is beried voor extra geld extra diensten te verlangen en hij wil Leo laten meegenieten. Als ze hem een erectie bezorgen, krijgen ze 1000 € extra. Hoewel hij naar boven gaat met de hoeren, weet de lezer niet of hij die inderdaad gekregen heeft.
Meneer M. moet nog aan Leo meedelen wat er met zijn lichaam moet gebeuren: begraven, cremeren of ter beschikking stellen aan de wetenschap.

Op zijn laatste dag heeft Meneer M. nog een verrassing in petto. Hij is een bewonderaar van de Zwitserse schrijver Robert Walser en hij weet dat die in een psychiatrisch ziekenhuis was opgenomen. In de natuur was hij gaan wandelen en hij had toen een hartstilstand gekregen. Meneer M. wil naar die plek toe en Leo moet hem begeleiden. Die krijgt immers pas zijn geld van de zelfmoordkliniek wanneer hij zijn patiënt levend en wel aflevert. Het lukt met de nodige moeite om de plek des onheils te bereiken.
Meneer M. blijft maar praten. Hij moet naar de zuster die hem de drankjes aanbiedt. Hij sterft en op dat moment realiseert Leo zich dat hij helemaal vergeten heeft te vragen wat er met het lichaam van Meneer M. zou moeten gebeuren: een ernstige fout.


De begeleider verdroomt zich nogmaals.
Opvallend is dit intermezzo omdat het een andere ik-figuur heeft. Dat is nu een jong meisje (het meisje met de mobiel uit de eerste droom) dat voor de jury van twee mannen en een vrouw moet verschijnen. Ze beschouwt de portier die haar naar boven moet begeleiden (Leo?) als een slachtkip. Voor de jury speelt ze een stuk uit Hamlet (Ophelia) Volgens de vrouw uit de jury doet ze dat veel te pathetisch. Aan het einde van dit intermezzo speelt het meisje een sterfscène.

Mevrouw W. (blz. 199-265)
Mevrouw W. is een oud-mondhygiëniste die op maandag 19 januari 2009 een einde wil maken aan haar leven. Leo Zonderland gaat naar haar huis, maar blijft nog even in de auto zitten. Hij vindt dat hij altijd stipt op tijd moet komen. In het huis is alles erg clean. Mevrouw W. is 54 jaar en haar leven lang een mondhygiëniste geweest. Wanneer ze weggaan, doet ze nog even de afwas. Ze wil het huis schoon achterlaten.
Tijdens de reis breit ze vooral , maar ze vertelt toch ook wel over haar hobby: ze maakt het liefst bommetjes in een zwembad, waarbij ze probeert andere vrouwen te choqueren. Opvallend is dat de stijl van Leo hier wat afstandelijker wordt. Hij praat vaak in de “je-stijl”tegen de lezer
Af en toe reageert de vrouw op de nieuwsberichten die op de autoradio te horen zijn. Het zijn bijna altijd lugubere verhalen (bijv. mannen die hun gezin uitmoorden, het aantal zelfmoorden onder vrouwen) Ook vertelt ze onder het rijden dat ze gaandeweg een grote hekel aan haar werk heeft gekregen. Altijd maar in die stinkende monden peuteren en vanwege haar perfectionistische instelling had ze het gevoel of ze het nooit goed had gedaan en stinkende resten had laten zitten. Ze had diverse relaties gehad, maar altijd was hun mond ene belemmering omdat ze dacht dat er van die vieze bacteriën in dat lichaamsdeel waren achtergebleven. Een vorm van smetvrees. Ooit had ze een Italiaanse minnaar ontmoet en die had haar de geneugten van het leven leren kennen. Een van de belangrijkste redenen dat ze hem leuk vond, was dat hij een kunstgebit had. Daarmee had hij meteen een cleane mond. Helaas had ze eczeem gekregen en toen had hij vanwege zijn eigen smetvrees een einde aan de relatie gemaakt. Wanneer ze de Zwitserse grens gepasseerd zijn, oppert ze bij Leo de gedachte om naar Italië te gaan. Ook hier ligt dus ene mogelijkheid voor Leo om in te grijpen en Mevrouw W. niet naar de slachtbank te lijden, maar zoals de lezer intussen wel weet, gaat professional Leo niet op die zaak in. Het wordt voor diezelfde lezer ook steeds duidelijker dat het Leo uiteindelijk gewoon om het geld te doen is. Hij krijgt per afgeleverde kandidaat een bedrag.
Toch droomt hij dat hij seks heeft met haar. Dan brengt hij mevrouw M. naar de keuzeheer Dr. Lachs. Het duurt lang en in deze passage komen veel terugverwijzingen naar de eerste droom van de begeleider voor. (de deurklink, de stroef gaande draaideur, het beklimmen van de trap, het gevoel in zijn kuiten dat Leo krijgt, het wachten op de uiteindelijke beslissing, de kou in de wachtruimte omdat de radiatoren ontbreken)
Uiteindelijk komt Mevrouw W. naar buiten. Dan bezoeken ze het kerkhof in Zürich. Ze wil o.a. naar het graf van James Joyce. (Dat kan geen toeval zijn) Na het bezoek aan het kerkhof (het is flink gaan sneeuwen) lijkt mevrouw W. er helemaal klaar voor.
De laatste dag van haar leven zal Leo haar begeleiden naar de 9e verdieping van de kliniek. Onderweg kijkt hij nog eens naar haar. Hij vindt haar best mooi. Ze lijkt ook gelukkig dat ze de zorgen van het leven achter zich kan laten. Leo zegt tegen de lezer wat hij voelt als hij de taak moet uitvoeren. Dat vragen vriendinnen van hem wel eens. Eigenlijk voelt hij niets zegt hij. Hij moet gewoon de klus klaren: hij is dus een gevoelloze man en op zijn 38e ook niet gelukkig (waarschijnlijk heeft hij geen vrouw en kinderen) en hij voorspelt dat hij ook eens de gang naar boven zal maken. Ooit zal hij dus zelfmoord willen plegen. Wanneer hij iemand naar de laatste drinkplaats begeleidt, heeft hij Altijd zijn mobiel uitstaan. Nu ziet hij dat hij vier oproepen heeft gemist. Ze zijn van het hoofd van de kliniek, Dr. Dürmann. Bij het gebouw aangekomen, ziet Leo dat er een opstootje is. Dr. Dürmann is helemaal van slag. Mensen uit het appartement hebben geklaagd dat er zoveel zelfmoordtoerisme is en ambtenaren hebben ingegrepen door het kantoor af te sluiten. Wat nu? Dürmann laat zijn camper komen en hij rijdt met Leo, een verpleegster en Mevrouw M. naar een parkeerplaats buiten de stad. Om Dürmann te pesten rookt Mevrouw W. nog rustig een sigaretje. Daarna moet ze de fatale cocktail innemen (de drie drankjes: antibraakmiddel, het gif en de abrikozenbrandewijn voor de smaak) Leo ziet haar sterven, maar er zijn fouten gemaakt. Er is geen bodyzak waarin het lichaam van Mevrouw W. moet worden afgevoerd en er is geen opname van de zelfdoding gemaakt. Een slachtoffer moet namelijk zelf de drank innemen.
Leo vindt dat zijn taak erop zit. Hij stapt uit de camper en gaat naar zijn hotel. Maar hij bereikt kamer 34 niet. Vlak voordat hij bij zijn hotel is, valt hij met zijn hoofd op de grond. Het is erg koud en er loopt niemand op straat. Hij vreest dat niemand hem zal vinden en dat hij op een nare manier aan zijn einde komt. Langzaam dooft het licht voor Leo.


Titelverklaring
De term begeleider wordt herhaaldelijk in de roman genoemd. De passagiers van de dodenrit noemen hem herhaaldelijk zo en ook zichzelf ziet Leo als een begeleider van de zelfmoordkandidaten naar Zürich.. Omdat in de Griekse klassieke mythologie de veerman Charon de doden overzet naar de onderwereld (Hades) ligt de metafoor voor de hand dat Leo als de nieuwe Charon wordt gezien. Die term wordt ook in de roman gebezigd, evenals de term “schipper” (mevrouw R.)

Thematiek en interpretatie
“De begeleider” is een bizarre roman over zelfmoordtoerisme naar Zwitserland. Het thema van de roman is al eerder beschreven door Ward Ruyslinck in “Golden Ophelia”. Het kan daarom geen toeval zijn dat Drehmanns in zijn tweede droom intermezzo het meisje de figuur van Ophelia laat spelen.
Leo vertelt over zijn drie reizen in het jaar 2008-2009. Ze spelen zich dus af tijdens de kredietcrisis, maar dat is niet de belangrijkste reden dat de drie zelfmoordkandidaten tot hun besluit zijn gekomen. Ze zijn alle drie erg eenzaam in hun relaties. De twee vrouwen zijn eigenlijk best aantrekkelijk, maar voelen zich weggeschoven in de maatschappij en uitbehandeld door de psychologen en therapeuten. Eigenlijk is er bij hen steeds sprake van een niet “erkend worden “in hun klachten. Maar beiden doen ook een poging om niet helemaal tot het einde te willen doorgaan. Leo laat hun echter geen ruimte om te twijfelen. Mevrouw R. wil eigenlijk best seksueel contact met hem en als hij daarmee had ingestemd, zou het niet ondenkbaar zijn geweest dat ze rechtsomkeert had willen maken. Maar Leo Zonderland (en waarschijnlijk ook Zonderfamilie) is hard en wil maar één ding: zijn betaling van de firma Sententia. Er mag dus onderweg niets gebeuren. Mevrouw W. heeft wel een grote liefde gekend, de met een kunstgebit verrassende seksprestaties uithalende Italiaans minnaar, die haar aan de kant heeft geschoven toen ze aan eczeem leed. Hij had last van smetvrees, maar dat heeft Mevrouw W. ook (en misschien wel juist door hem gekregen)
Gaandeweg gaat ze zich steeds meer ergeren aan de monden van haar clientèle. Ze haat hun stinkende bekken. Toch wanneer ze de Zwitserse grens zijn gepasseerd, oppert ze de gedachte om naar Italië te gaan. Weer een mogelijkheid om de zelfmoord te ontlopen. De lezer weet waarom Leo deze vorm van escapisme weigert uit te voeren.
De zelfdoding van de man is eigenlijk het best te begrijpen: hij lijdt aan kanker en heeft diverse operaties achter de rug. Zijn darmen hebben een bijzondere werking (mooi gespiegeld aan de eigenschap van Leo die nooit ontlasting krijgt en last van obstipatie heeft wanneer hij zijn klanten naar Zürich brengt. ) Pas na de aflevering kan Leo weer poepen.
De levensvreugde van Meneer M. ligt op het seksgebied en aangezien hij ook impotent is geworden, ziet hij het leven niet meer zitten. Daarom laat hij zich in een luxe seksclub het liefst nog één keer opnaaien. Hij belooft de hoeren een erectiepremie van 1000 €. Het wordt niet duidelijk of ze die verdiend hebben. Maar ook bij meneer M. ligt nog een ontsnappingsclausule op de loer: hij wil nog een bergwandeling maken naar de plaats des onheils van zijn favoriete schrijver Robert Walser. Leo begeleidt hem om er zeker van te zijn dat hij zijn prooi niet kwijt raakt bij de aflevering. Maar ook hier laat hij de levensvreugde onbenut.
In de case met meneer M. maakt de begeleider nog een fout: hij heeft niet meer afgesproken wat er met het lichaam moet gebeuren. In deel 3 wordt duidelijk dat Leo wel verlangens heeft (de seksuele droom met Mevrouw W) Die had hij ook al eerder in deel 1 en 2 (seksclub) Maar hij blijft de koele kikker die eigenlijk alleen maar geld wil waar hij ook een helpende hand op een andere manier had kunnen reiken. Het is dus maar een geluk voor de lezer dat hij en fatale val maakt en op een zeer koude manier om het leven komt. Hij had zich ooit een gang naar de negende verdieping voorgesteld,waarbij hij in zijn eigen Volvo naar Zürich zou zijn gereden om daar de trappen naar Dr. Lachs te beklimmen. Waarschijnlijk zou hij korting hebben bedongen voor zijn deelname aan de Stichting Sententia. Maar zover komt het niet door de fatale val die hij maakt. Deze droom was al voorspeld in het eerste intermezzo. Eind goed, al goed. Eigenlijk gaat de roman dus over vier eenzame mensen die elkaar zouden kunnen helpen wanneer ze naar elkaar zouden kunnen luisteren. De kritiek die in de roman verborgen ligt, is m.i. de kritiek op een egoïstische, harteloze samenleving, waaruit de enige remedie nog is je te laten helpen bij je zelfdoding. De afwezigheid van ware liefde is schrijnend. Zou dat niet de boodschap kunnen zijn die Drehmanns in zijn roman verstopt?

Beoordeling scholieren.com
“De begeleider “is een enerzijds cynische, maar anderzijds ook hilarische beschrijving van een man die zelfmoordtoeristen naar hun laatste drinkplaats begeleidt. Drehmanns geeft drie
verhalen van drie wanhopige mensen die alle nog te redden zouden zijn, als hun begeleider tijdens de rit compassie had getoond met wat zij aan hem vertelden. Zeker de beide vrouwen zouden van hun zelfmoordidee afgeholpen kunnen worden. Maar Drehmanns doet dit niet. Hij brengt wel erotische spanning in het verhaal. Als lezer denk je dat Leo zeker zou ingaan op de avances van Mevrouw R. (een sexy jongen vrouw die naar zijn aandacht solliciteert) maar hij blijft gevoelloos. De zelfmoordstichting komt zoals hierboven vermeld staat ook voor in de roman van Ward Ruyslinck (Golden Ophelia) Die roman is ook heel goed voor scholieren te lezen. Een combinatie op de literatuurlijst zou dan ook aan te raden zijn.
“De begeleider”is voor scholieren zeker geen gemakkelijke roman wat de inhoud en de intermezzo’s betreft. De structuur (van de drie reizen) daarentegen is weer helder. Een ervaren lezer kan echter wel “plezier”beleven aan het gegeven. Bovendien wordt duidelijk dat de “witte-jassencriminaliteit” uiteindelijk toch niet loont.
De literaire waarde van de roman op onze lijst van scholieren.com: drie punten.

Relevante recensies
In de grote landelijke dagbladen zijn nog vrijwel geen recensies van dit boek verschenen. Peter Drehmanns is blijkbaar niet een “must. Toch vinden recensenten meestal zijn boeken wel de moeite waard.

Op de website van www.pinkbullets.nl schrijft de recensente Judith : Kortom, dit boek is weer eens wat anders dan een standaard liefdesverhaal. Peter Drehmanns heeft het verhaal zo neer weten te zetten, dat het boek erg bevreemdend aandoet, terwijl de karakters wel echt en aannemelijk overkomen. Los daarvan is het ontzettend mooi geschreven, met een aantal mooie metaforen en vergelijkingen, zonder clichématig over te komen.
Het boek bestaat uit drie verhalen; drie cliënten. Halverwege het derde en laatste verhaal vroeg ik me af of dit alles was wat Drehmanns te bieden had -drie rare verhalen- maar er volgde een verrassende plotwending en een indrukwekkend einde. Indrukwekkend bizar, ietwat morbide en ergens toch fijn om te lezen; vier van de maximaal vijf roze kogels.

In de Twentsche Courant van 29 oktober  zegt Theo Hakkert over het boek: Zoals het een goed boek betaamt, is het de stijl die het doet. In een prettige afwisseling van ironie en sarcasme, en daarmee zwalkend tussen tragedie en zwarte humor, beschrijft Drehmanns Zonderlands manier van denken en doen.
Duidelijk is dat hij er alle baat bij heeft zijn klanten zo rap mogelijk bij de kliniek af te leveren. Niets erger voor zijn handel dan een zelfmoordenaar die zich bedenkt. Hij moet aanprijzen, zachte dwang uitoefenen, volhouden. Hij mag van mevrouw R op de Autobahn maar tachtig rijden, dat schiet niet op. Al is het wel veilig. Het is zaak de klant levend in de zelfmoordkliniek te krijgen.
En ze komen aan - om te gaan, en dat in scènes die er op het moment suprème niet om liegen. Niet in de laatste plaats omdat Zonderland zich oost-indisch doof toont voor signalen die erop duiden dat de klanten nog te helpen zijn. Drehmanns doet dat wonderbaarlijk mooi.

Op de website van www.literairnederland.nl   schrijft reinswart een interessante recensie. De schrijver schrijft met grote kennis van zaken over medicijnen en de gezondheidszorg. In het eerste deel wordt soms te vaak ingegaan op de organisatie Sententia en ook de reizen worden bijna vervelend lang, maar gelukkig komt er steeds meer verhaal in het boek. Mevrouw W. is mondhygiëniste geweest en kan prachtig met walging over haar beroep vertellen.
Soms is het wat vulgair met pies, poep en masturbatie en Leo is ook altijd geconstipeerd als hij de mensen wegbrengt. Hij slaat een populaire toon aan,als hij gaat multitasken met een tandenborstel en een plas tegelijk, maar dat neemt niet weg dat dit boek aan het denken zet over onze omgang met de dood en onze instelling in het leven. Een scherpzinnige roman!


Over de schrijver en zijn eerder gepubliceerde werk
Bron: website vorige uitgever (Contact)
Peter Drehmanns (1960) recenseert buitenlandse literatuur voor NRC Handelsblad. Daarnaast maakte hij twee korte films, waarvan De woudloper in het najaar van 2004 op Crossing Border werd vertoond.

Eerder schreef hij romans en een verhalenbundel:
De blindganger (roman, 1999)
Gemaskerd land (roman, 2002)
Schaduwboksen (verhalen, 2003)
Erfsmet (roman, 2004)
Blackpool (roman, 2005)
Soms sloot ik mijn ogen (2008)