ff n studiebreak
Mooit kort verhaal: 'Het meisje en ik, we rennen de trap af en ik zwier om haar benen heen. Heerlijk om eindelijk de muffe kast te verlaten.'
geef je mening
Boekverslag Annet de Jong
Dossier Tobias
Geschreven door: | Kees van der Pol (Docent) [meer] |
Datum ingestuurd: | 14 november 2009 |
Taal: |  |
Woorden: | 5.800 |
Bekeken: | 861 keer (1 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
Gebruikte editie voor het boekverslag
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum eerste druk: juni 2009
Aantal bladzijden: 285
Uitgegeven bij: Uitgeverij Q (imprint van Querido)
Beschrijving voorkant
Op de voorkant staat de afbeelding van een kleine jongen die natuurlijk Tobias moet voorstellen.
In een interview op www.ezzullia.nl zegt Annet de Jong daarover Natuurlijk heb ik daar een stem in de omslagafbeelding. Ik vind het een prachtige omslag. Dat jongetje greep mij onmiddellijk. Die blik, dat mondje: maar hij is niet zielig. Hij kijkt brutaal. Die schaduwstrepen die over hem heen vallen zijn onheilspellend. Ik heb geen idee wie dit ventje is: misschien is hij nu wel volwassen en zelf al vader. Of de omslag van invloed is op de verkoop van een boek? Dat zal wel. Ik vind dat Dossier Tobias een intrigerend omslag heeft en dat vond ik overigens ook van mijn vorige thriller Vuurkoraal. Een omslag moet vragen oproepen, zodat je het boek even pakt en inkijkt, dan heb je het al bijna verkocht.
Genre van het boek
Op de cover laat de uitgever zetten dat het verhaal een “ literaire thriller” is. Ik ben het daar niet helemaal mee eens. In een thriller moeten toch minstens enkele elementen zitten van een who-of whydunit. Die zijn in dit verhaal over Tobias m.i. echter niet het belangrijkste. Ik vind dat dit boek veel meer weg heeft van een psychologische roman. Het was misschien ook beter geweest voor de schrijfster om zich helemaal daarop te richten. Zou alleen het verkoopargument bij de uitgever een rol in de etikettering hebben gespeeld?
Annet de Jong (met een journalistieke achtergrond) heeft zich goed verdiept in de juridische aspecten van de Kinderontvoeringsverdragen en ze zou dat natuurlijk in een non-fictie boek goed hebben kunnen beschrijven. Ze heeft gekozen voor fictie en dan zou de bewuste keuze voor een roman misschien beter zijn geweest.
De aangeleverde flaptekst
Als het sprookjeshuwelijk tussen Isabel IJzerman en de Canadese Pool Nicolas Nowack Kozinski op de klippen loopt, wordt hun zoon Tobias het slachtoffer van een meedogenloze strijd tussen zijn ouders: Isabel gaat terug naar Nederland, maar Nicolas ontvoert het jongetje naar Polen en ontzegt het ieder contact met zijn moeder. De Nederlandse politie, gebonden aan het knellende Kinderontvoeringsverdrag, kan niets voor Isabel doen, omdat Nicolas samen met zijn ex-vrouw de voogdij over Tobias heeft. In het diepste geheim beraamt Isabel daarom een reddingsplan: ze zal naar Warschau reizen om Tobias van school op te halen en hem over de Pools-Tsjechische grens te smokkelen. Maar zal ze erin slagen haar kind blijvend in veiligheid te brengen? Dossier Tobias gaat over een echtscheidingsprocedure die uitloopt op een gruwelijke misdaad. De prijs die betaald wordt voor de vrijheid blijkt hoog, veel te hoog.
Aanleiding voor het schrijven van het boek
In het interview op www.ezzulia.nl zegt de schrijfster over de ontstaansgeschiedenis van het boek het volgende : Het onderwerp lag voor het oprapen: Dossier Tobias is geïnspireerd op de ontvoering van mijn neefje. Ik heb die zaak van dichtbij gevolgd en mijn tanden gezet in het Haags Kinderontvoeringsverdrag, een verdrag dat een kwart eeuw geleden in het leven is geroepen om te voorkomen dat kinderen uit gemengde huwelijken door een van de ouders naar het buitenland wordt ontvoerd. Het verdrag pakt vaak in het nadeel uit van Nederlandse moeders en van de kinderen. Het gaat uit van het principe dat het altijd beter is de kinderen terug te sturen naar het land waar ze het laatst verbleven. Ze zouden veel meer naar het belang van het kind moeten kijken.
Titelverklaring
Het is niet zo lastig om de titel te verklaren. Tobias is de zoon van Nicolas en Isabel. Hij is het belangrijkste slachtoffer van de scheiding tussen zijn ouders. Omdat hij nog niet zelf mag kiezen bij wie hij wil wonen, is hij de speelbal van de uitzettingsprocedure. Voor zijn rechtszaak moet een dossier worden opgebouwd. Daarom heet het boek “Dossier Tobias.”
Structuur en/of verhaalopbouw
Het boek start met een episode in Parijs, waar een oudere vrouw in haar appartement vermoord is. Het wordt voor de lezer nog niet meteen duidelijk wie de vermoorde vrouw is.
Vervolgens gaan we vier jaar terug in de tijd en wordt de geschiedenis van de scheiding tussen de Nederlandse Isabel en de Poolse Nicolaas uit de doeken gedaan. Tobias wordt een speelbal tussen zijn vader en zijn moeder.
Wanneer er weer een nieuw deel start, wordt dit aangegeven met de plaatsnaam en de datum waarop dat deel speelt. Vervolgens kunnen er in zo’n deel enkele subhoofdstukken worden ondergebracht.
Er zijn ook nog enkele brieven die de structuur van het verhaal doorbreken. Die brieven blijken later geschreven te zijn door de vader van Nicolas (die in de oorlog fout is geweest) De meeste brieven schrijft hij vanuit Vaticaanstad wanneer hij op Allerzielen (2 november) een soort boetereis vanwege zijn geloof maakt. In de laatste brieven wordt veel duidelijk wat er aan vooraf gegaan is. Dit vertelelement wekt wel enige spanning. In het begin weet je namelijk ook niet wie “Dad “ is en wie “Son.”
Aan het einde van het verhaal eindigen we weer in Parijs, waar Nicolaas ervoor zorgt dat het boek weer bij het begin aansluit.
Op de allerlaatste bladzijde schrijft Nicolaas een brief aan zijn eigen zoon (Tobias) Hij zit dan in een cel in Parijs. De geschiedenis heeft zich weer eens herhaald.
Gebruikt perspectief
Het verhaal kent verschillende vertellers.
- Het eerste hoofdstuk wordt auctoriaal verteld, weliswaar impliciet, maar er wordt van buitenaf geschreven over een vrouw die dood aangetroffen is in haar appartement.
- Daarna zijn Nicolas en Isabel twee personale vertellers: we leren hun gedachten en gevoelens van binnenuit kennen. (zo is er bijvoorbeeld een scène waarin Nicolas te biecht gaat) Toch hebben beide vertellers af en toe een auctoriaal trekje, d.w.z. dat ik een zekere afstand proef tussen verteller en personage. Dat gebeurt vooral in passages waar een sprongetje in de tijd wordt gemaakt: daar lijkt een auctoriale verteller toch wel mee te kijken over de schouders van de personale vertellers.
Het merendeel van het verhaal wordt overigens wel door Isabel IJzerman verteld.
- Ook zijn er nog enkele brieven van de vader van Nicolas aan zijn zoon. Die zijn uiteraard in de ik-vorm geschreven.
- Als laatste structuurelement is er dan nog de slotbrief (in de ik-vorm) van Nicolas aan zijn zoon Tobias.
De tijd van het verhaal
In de hoofdstukken wordt aangegeven wanneer er een element in de vertelling speelt.
- Het verhaal begint met de dood van een vrouw in december 2008 (Parijs)
- Daarna wordt de vertelling teruggevoerd naar Warschau: oktober 2004
- Vervolgens wordt het verhaal chronologisch verteld tot aan de kerst van 2008.
- In een allerlaatste brief aan zijn zoon Tobias schrijft Nicolas op 28 februari 2009 dat hij het leven niet meer ziet zitten: hij zit in een cel wegens moord op zijn stiefmoeder.
De plaats van handeling
Er zijn enkele plaatsen van belang: het verhaal begint in Warschau, waar Isabel en haar man Nicolas ruzie krijgen, omdat Nicolas een vriendin Tekla heeft. Ze besluit dan uit Warschau weg te gaan.
Via een vakantieadres in Frankrijk (Cassis) komt Isabel met haar kinderen terecht in Amsterdam. Daar vinden de kinderen rust waarop ze recht hebben. Maar Nicolas ontvoert Tobias weer en brengt hem terug naar Warschau. Dat laat de familie van Isabel niet op zich zitten en met hulp van een privédetective lukt het om Tobias weer naar Amsterdam te krijgen.
Nicolas doet nog een poging Tobias te pakken te krijgen, maar dat mislukt.
In het kader van het verhaal beleven we ook nog twee episodes in Parijs, het derde decor van het boek. Hier woonde de vader van Nicolas en woont de stiefmoeder nog steeds. In het allereerste hoofdstuk wordt er een dode vrouw in een appartement gevonden. Aan het einde van het verhaal wordt duidelijk wie dat is en hoe ze is vermoord.
Kortom, er zijn dus drie belangrijke plaatsen in het verhaal Warschau, Amsterdam en Parijs. In het verleden heeft Canada (Quebec) ook nog een rol gespeeld in de relatie tussen Isabel en Nicolas.
Motto
Het boek heeft een Franstalig motto, dat ontleend is aan een boek van Jean Paul Sartre “Les mains sales” A moitié victime, à moitié compolice, comme tout le monde :
De Nederlandse vertaling daarvan luidt: “Voor de helft slachtoffer, voor de helft medeplichtige, zoals iedereen.”
Dat is wel een heel toepasselijk motto, want Nicolaas, die je zou kunnen zien als de “kwaaie pier”in het verhaal, is in zijn jeugd ook zelf slachtoffer geweest. Het is bekend dat kinderen die slachtoffer zijn geweest van mishandeling in hun jeugd, vaak zelf ook problemen hebben om hun kinderen goed op te voeden. Nicolas is dus eigenlijk slachtoffer maar ook medeplichtige: tenslotte blijft hij verantwoordelijk voor zijn eigen daden. Maar uit de briefwisseling die zijn vader met hem voert, kun je wel afleiden dat ook hij in zijn jeugd heeft moeten lijden. Bovendien denkt hij nog achter een verschrikkelijk geheim te komen.
Samenvatting van de inhoud
In het eerste hoofdstuk wordt verteld dat er een oudere vrouw in een appartement in Parijs dood aangetroffen is. Ze heeft in ieder geval een dodelijke val van een trap gemaakt. Is het een ongeluk of misschien toch een moord? Het is Kerstmis 2008.
Dan zwenkt de camera terug naar oktober 2004. Isabel IJzerman die al bijna twintig jaar getrouwd is met een Poolse man, Nicolas Kozinski, laat een slotenmaker komen om het bureau van haar man open te breken. Ze wil namelijk de paspoorten van haar kinderen hebben om met die kinderen Alexandra en Tobias naar Nederland te kunnen vluchten. Het huwelijk is op de klippen gelopen, Nicolas heeft een andere vriendin Tekla. Dat heeft Isabel ook wel van haar vriendin Sanderijn en d’r man Michael gehoord. Nicolaas gaat vreemd. Tobias is op dat moment 5 jaar: ze herinnert zich dat ze eigenlijk geen tweede kind wilde, maar Tobias is in dronkenschap verwekt. Ze vertelt aan Nicolas dat ze de kerstdagen met de kinderen bij haar vriendin Sanderijn wil doorbrengen, maar heeft uitgewerkte plannen om naar Nederland te vluchten. Nicolas lijkt akkoord te gaan, maar hij laat Isabel bij het vliegveld oppakken. Ze mag de kinderen niet naar Nederland ontvoeren. Ze krijgen een uitreisverbod. Hij wil van Isabel scheiden, maar wel de kinderen bij zich houden.
In het volgende hoofdstuk gaat Nicolas biechten bij een Poolse pastoor. Hij biecht op dat hij vreemd gaat en dat hij wil scheiden, maar dat kan de RK-kerk niet toestaan. Isabel zoekt een fanatieke advocate Zofia die haar wel wil bijstaan. Nicolas doet er alles aan om het leven van Isabel en de kinderen zo zuur mogelijk te maken: hij pakt haar mobiel af en van woede trapt Isabel een glazen deur in. Dat voert Nicolas later aan in een rechtszaak om de ouderlijke macht toegewezen te krijgen. Maar Isabel is flink gewond aan haar been: Nicolas sleept haar in een auto en dropt haar voor het ziekenhuis. We leren tegelijkertijd hoe slecht de voorzieningen in Poolse ziekenhuizen zijn.
In de tussentijd zegt Nicolas de huur op en gaat hij het appartement bewonen met Tekla. Omdat Isabel de eerste keer door een kwakzalver is behandeld, moet ze later opnieuw geopereerd worden aan haar been. Kort daarna is de rechtszitting waarin het spel hard tegen hard wordt gespeeld. De kinderen worden ook door de Poolse rechter toegewezen aan Isabel. Vrijwel alles krijgt de kiene advocate voor elkaar. Maar het helpt niet veel. De relatie tussen de beide ex-echtgenoten blijft slecht en Nicolas komt zijn financiële verplichtingen helemaal niet na. Isabel blijft naar Nederland verlangen.
In augustus 2006 (Tobias is intussen 6 jaar) gaat ze op vakantie met de kinderen(ook die van haar zus Karen) naar Zuid-Frankrijk. Ze gaat na de vakantie meteen naar Nederland terug. Tobias is erg blij maar Alexandra vreest problemen. Isabel deelt het vertrek naar Amsterdam mee in een brief en enkele dagen later ontvangt ze een brief terug van Nicolas,waarin hij zetelt dat hij het een kinderontvoering vindt.
Hij spant opnieuw een rechtszaak aan tegen Isabel. Ze heeft nu een steengoede Nederlandse advocate in de arm genomen en die weet de Nederlandse rechtbank ervan te overtuigen dat het beter voor de kinderen is dat die in Nederland blijven. Nicolas’ handelwijze tijdens de behandeling van de zaak doet er ook geen goed aan.
Wanneer Nicolas terug in Warschau is, bezoekt hij opnieuw de pater. Hij wil diens steun om de kinderen terug te krijgen. Maar hij leeft in zonde en de pater wil hem niet helpen. In mei 2007 kondigt Nicolas aan dat hij de kinderen wil bezoeken en de lezer voelt al direct dat hij kwaad in de zin heeft. Hij neemt Tobias apart, vertelt aan Alexandra die op haar broertje moest letten dat zijn auto stuk is, maar hij neemt Tobias gewoon weer mee naar Warschau. Isabels schoonzus bedenkt een plan om Tobias terug te krijgen. Ze gaan met de hele familie proberen om Tobias terug te nemen, maar van de directrice van de school waarop hij zit, hoort ze dat Nicolas ervan op de hoogte was en dat hij hem gesmeerd is. Ze gaan onverrichter zake weer naar Nederland. Maar ze horen van een huurder van het huis van Nicolas dat er een goed stel privédetectives is (Caesar Twins) die dit soort zaken goed kunnen oplossen. Het lukt hun inderdaad om Tobias mee te krijgen en via Tsjechië wordt hij weer naar Nederland gebracht.
Intussen hebben we enkele brieven kunnen lezen van de vader van Nicolas. Die is al oud en ziek en hij vindt dat Tobias naar Polen moet worden teruggebracht. Hij moet het geslacht van de oude landadel Kozinski in ere herstellen. We vernemen ook dat deze vader de moeder van Nicolas in de steek heeft gelaten en dat er een zelfde situatie in het verleden was geweest als nu het geval is. Nicolas had bij zijn moeder willen blijven, maar zijn vader had hem meegenomen naar Parijs waar hij met de zeer strenge stiefmoeder werd geconfronteerd. Nicolas noemde haar `Stalin.` Dat leverde hem vaak klappen van zijn vader op, met een riem nog wel.
In 2008 heeft Tobias, die nu al weer een jaar in Nederland woont, last van dwangneuroses. (hij loopt bijvoorbeeld steeds maar rondjes hard) Een bevriende psychologe praat met hem en het is duidelijk dat Tobias lijdt onder de scheiding, vooral aan de loyaliteiten aan zijn vader en aan zijn moeder. Hij is ook steeds bang dat zijn moeder in de cel zal komen, want dat vertelt zijn vader hem tijdens de spaarzame telefoongesprekken. In dit deel wordt duidelijk dat kinderen in feite de grootste slachtoffers van zo´n situatie zijn.
Nicolas leest in een brief van zijn vader dat die spoedig gaat sterven. Die vindt dat hij nu snel Tobias naar Polen moet halen, anders zal een deel van de grote erfenis aan zijn neus voorbijgaan. Nicolas gaat weer naar de priester en die schrikt wel van de achternaam Kozinski.
Het blijkt dat de vader van Nicolas aan zijn eigen succes heeft gewerkt in de oorlog: hij kon wegvluchten uit Polen, omdat hij Joden aanbracht bij de Gestapo. De schok voor Nicolas is groot: zijn vader is ook nog een verrader. Kort daarop krijgt hij een rouwbrief: zijn vader is overleden. Hij gaat niet naar de begrafenis.
Eind 2008 is de behandeling van het wetsontwerp over de Kinderverdragen in de Tweede Kamer. Een politicus (waarin je gemakkelijk Fred Teeven van de VVD kunt herkennen) neemt het op voor een nieuwe bepaling in de wet. De zus van Isabel heeft succes gehad met haar politieke lobby. De oppositie neemt de nieuwe wetsbepaling aan. En nu de praktijk nog vind Isabel in haar naborrel met de minister van Justitie met wie ze in het perscentrum praat.
Het is Kerst 2008. Isabel viert het feest met kinderen en familie in Amsterdam. Nicolas gaat uit Warschau op weg om zijn snode plan te volvoeren. Onderweg beseft hij dat zijn vader inm een brief iets over het DNA van zijn zoon heeft geschreven en hij krijgt ineens een ingeving dat niet hij maar zijn vader de verwekker van Tobias is. Zijn vader zou dus ook verraad aan hem hebben gepleegd. Immers, de vrijpartij met Isabel had tijdens een dronkenschap plaatsgevonden.
Hij staat later op wacht voor het huis van Isabel en ziet Tobias naar buiten komen om zijn hond Vosje uit te laten. Hij achtervolgt het kind, maar raakt hem kwijt. Wel ziet hij even later de hond en hij gebruikt zijn mes. De bange Isabel vliegt wat later het huis uit, omdat Tobias even zoek is en ze vindt hem bij het levenloze lichaam van Vosje. Zelf had hij zich in de struiken schuil gehouden, toen hij zijn vader had herkend.
Nicolas rijdt door naar Parijs. Hij kent de toegangscode van het appartement: 17062000 (de geboortedatum van Tobias) Hij bezoekt zijn stiefmoeder en dwingt haar min of meer het testament te ondertekenen. Voorwaarde voor het verkrijgen van de erfenis is o.a. dat hij Tobias zal meenemen naar Polen. Hij zegt haar dat ze in de auto kan kijken waar Tobias ligt. Ze loopt de trap voor hem af en Nicolas geeft haar de fatale duw (zie begin van de samenvatting)
Tweede Kerstdag 2008 krijgt Isabel een telefoontje dat Nicolas gevangen zit. De slimme stiefmoeder had vermoed dat Nicolas haar wilde ombrengen. Op een rood lintje had ze met onzichtbare inkt geschreven dat Nicolas de moordenaar was, als ze dood met het lintje in haar hand gevonden zou worden. Dat is gebeurd en Nicolaas wordt opgepakt.
In februari 2009 schrijft Nicolaas een brief aan Tobias. De brief heeft een zelfde soort strekking als de brief die hij van zijn eigen vader kreeg. Hij erkent dat hij gefaald heeft als vader en dat hij Tobias kwijt is. Ook spreekt eruit dat hij het leven niet meer ziet zitten. De meest voor de hand liggende situatie is dat Nicolas een eind aan zijn leven maakt, maar dat staat uiteraard niet meer in de brief.
Thema, motieven en interpretatie
Het boek gaat natuurlijk vooral over de ellende van kinderen wanneer ze bij een echtscheiding zijn betrokken. Dat is normaal gesproken al een probleem, maar wanneer de ouders bovendien een verschillende nationaliteit hebben, zijn de problemen nog veel groter. Het komt dan nogal eens voor dat kinderen dan door één van de ouders worden ontvoerd. Vooral met Kinderen van Marokkaanse afkomst kan dat het geval zijn. Doordat het Kinderontvoeringsverdrag enkele verkeerde aspecten heeft, kunnen kinderen in grote problemen komen. Annet de Jong heeft haar verhaal gebaseerd op een waar gebeurde geschiedenis en dan kun je zien hoe tragisch het met sommige kinderen kan aflopen. Vaders nemen hun kinderen weer mee terug naar het land van herkomst, zonder dat aan kinderen beneden de twaalf jaar wordt gevraagd wat ze het liefste zouden willen. Het getouwtrek om kinderen is natuurlijk schrijnend.
Bovendien worden de kinderen al het slachtoffer van hun gevoelens van loyaliteit voor hun ouders. Ze houden per definitie van beide ouders, wat er ook gebeurt. Daarom vindt Tobias het nog steeds erg voor zijn vader, wanneer hij in Amsterdam woont, maar is hij ook bang voor de mededeling van zijn vader dat zijn moeder in de gevangenis zal komen. Dat soort dingen mag je kinderen natuurlijk niet aandoen. Het lijkt wel duidelijk dat dit de idee van de schrijfster is.
Er is nog een derde element in het thema dat aandacht verdient en dat je uit het door de schrijfster aangevoerde motto mag afleiden. Daarin staat immers dat iedereen half slachtoffer is en half medeplichtige. Uit de brieven die de vader van Nicolas aan hem schrijft, kun je zien dat Nicolas vroeger in dezelfde benauwde situatie heeft verkeerd. Ook hij wilde liever bij zijn moeder in Canada blijven, toen zijn vader voor een Stalinachtige stiefmoeder had gekozen.
Maar ook hij was slachtoffer geweest. Het is in de literatuur een bekend fenomeen dat kinderen die zelf mishandeld zijn ook vaak hun eigen kinderen mishandelen. De echtscheidingsproblematiek herhaalt zich dus. Net zoals de geschiedenis van vader op zon. Aan het einde schrijft Nicolaas een korte brief aan zijn zoon Tobias, zoals zijn vader aan hem deed.
Het familiegeheim zou nog een motief genoemd kunnen worden. Uit een opmerking van zijn vader in een van diens brieven meent Nicolas te kunnen opmaken dat zijn vader de verwekker van Tobias is. Dat maakt hem enerzijds natuurlijk extra woedend, zijn vader is dan een dubbele verrader. (“ hij neukt met mijn vrouw”) vgl. de Passievrucht, waarin hetzelfde motief voorkomt)
Ook het geloof (in dit geval het RK-geloof) speelt een rol als motief in de vertelling. In het eerder genoemde interview op www.ezzulia.nl zegt |Annet de Jong daarover: Ik ben niet gelovig. Ik heb geprobeerd in de psyche van zo'n vader te duiken. In Dossier Tobias wordt de vader, een Poolse Canadees, ineens enorm gegrepen door het katholicisme. Ik heb niet de indruk dat de strijd om kinderen vaak over het geloof gaat, maar er zijn natuurlijk ook legio voorbeelden van Nederlandse vrouwen die met een islamitische man trouwen en die grote problemen krijgen na de scheiding. Neem Sara en Amar: het was louter aan toenmalig minister Ben Bot te danken dat die kinderen uit Syrië zijn teruggekomen.
De motieven van de thriller dus nog even op een rijtje gezet (voor je leesdossier)
- De tragiek van het Kinderontvoeringsvraagstuk
- Echtscheidingsperikelen
- Loyaliteit aan beide ouders
- Het RK-geloof
- Vader-zoonverhouding
- Het familiegeheim : Wie is de echte vader van Tobias?
- De boze stiefmoeder
- Een fout oorlogsverleden
- De geschiedenis herhaalt zich
Waardering scholieren.com
Annet de Jong over het schrijven van thrillers: Het is voor iedere schrijver moeilijk om door te breken. Kranten, ook de mijne, bezuinigen op kunstpagina’s dus er is gewoon weinig ruimte en heel veel aanbod. Boekenredacties moeten zeer scherp selecteren en als debutant leg je het dan al snel af tegen een gerenommeerd schrijver met een nieuw boek. Gelukkig is er internet en zijn boeken- en thrillerliefhebbers daar zeer actief.
Ik had niet echt het idee dat ik een literaire thriller las, toen ik het verhaal toch vrijwel achter elkaar had uitgelezen. Het is niet een echte whodunit en heel veel spanning zoals je in een thriller zou verwachten zit er ook niet in het verhaal. Hiermee wil ik niet zeggen dat het geen goed verhaal is, want de vertelling over Isabel, Nicolas en vooral het slachtoffertje Tobias boeit wel degelijk. Het verhaal is strak gecomponeerd met de dood van een vrouw in Parijs die pas aan het einde van de roman wordt ingelost. Maar met een moord wordt een boek nog geen thriller. Eigenlijk is het meer een roman over de problematiek van de echtscheiding van twee mensen die tot een verschillende cultuur behoren. Wanneer Annet de Jong zich daarop had gericht, was het waarschijnlijk een nog beter boek geworden, waarin de positie van Tobias nog navranter beschreven had kunnen worden. Het kan echter zijn dat de uitgever heeft gedacht dat een thriller betere verkoopcijfers haalt op dit moment en dat is commercieel gezien wel waar, maar voor de ontwikkeling van schrijftalent (wat dat bezit de schrijfster) is het m.i. minder goed. Toch is er al een stilistisch verschil te bespeuren vergeleken met het debuut van De Jong, dat ruim een jaar geleden verscheen. Het valt me bovendien op dat ze vlotte dialogen in “ normaal” taalgebruik (toch altijd een lastig punt in een roman) kan schrijven. Het boek lijkt ook wat bedachtzamer geconstrueerd dan de eerste pennenvrucht.
Niettemin is “ Dossier Tobias” ook voor scholieren een boeiend boek om te lezen. Immers, één op de drie huwelijken eindigt anno 2009 in een echtscheiding en kinderen van de middelbare scholierenleeftijd worden er dus volop mee geconfronteerd. Ook in jeugdliteratuur is dat al het geval vgl. “ Mijn vader woont in Brazilië “ van Thea Beckman. In jeugdboeken wordt dat thema dus vaak gebruikt. Maar zoals hierboven gesteld: aspirant-lezers moeten er op voorbereid zijn dat ze niet een thriller in de stijl van Saskia Noort, Marion Pauw, Esther Verhoef of Simone van der Vlugt onder ogen krijgen. Dit boek is veel meer gedocumenteerd en gebaseerd op de realiteit dan de thrillers van het genoemde viertal.
De amusementswaarde voor scholieren van havo -en vwo-klassen is zeker ruim voldoende tot goed. In onze lijst wil ik “ Dossier Tobias “ waarderen met 2 punten.
Recensies
Van de website van Annet de Jong zijn de volgende citaten afkomstig met betrekking tot de recensies. Ze heeft erg veel positieve recensies gekregen voor dit tweede boek.
Een mooi afgerond geheel. Met vaart geschreven, hartverscheurend qua thematiek en spannend tot op het einde. Annet de Jong heeft met haar tweede boek een enorme stap voorwaarts gemaakt. Nog één stap en zij zit aan de absolute top.’ – Crimezone.nl
‘De Jong is goed in het neerzetten van krachtige personages. Nicolas’ fascinatie voor het geloof en voor zijn geboorteland Polen wordt uitstekend beschreven. Door het spannende slot springt Dossier Tobias zeker boven de gemiddelde literaire thriller uit.’ – Boek
‘Dossier Tobias valt in de categorie ‘in één ruk uitlezen’: het begint als tragisch scheidingsverhaal in Polen en ontwikkelt zich tot een beklemmende kidnaphorror met verstrekkende gevolgen.’ – Cosmopolitan
‘Dossier Tobias gaat over normale mensen die binnen de kortste keren verstrikt raken in een kafkaëske nachtmerrie. Nergens een verbeten aanklacht, helder en meeslepend opgeschreven.’ – Het Parool
Lees het hele interview volgens de link: http://www.parool.nl/parool/nl/26/BOEKEN/article/detail/255967/2009/07/29/Annet-de-Jong---Dossier-Tobias.dhtml
‘Het eerste wat - net als bij haar debuut Vuurkoraal - opvalt aan Dossier Tobias is de ontzettend vlotte pen van De Jong. De manier waarop zij haar personages neerzet, getuigt van een buitengewone opmerkingsgave.’ – De Telegraaf
‘Dossier Tobias blinkt uit in de zorgvuldigheid waarmee alles uiteen is gezet. Het versprongen tijdbeeld, al is het dicht bij elkaar liggend. Het nauwkeurig openvouwen van de gebeurtenissen en heldere uitleg over de juridische kant van zaken. Er is goed gegraven in de psyche van de personages waar je de geloofwaardigheid mee benadrukt. Een uitstekend boek.’ – Dizzie.nl
‘Een spannend boek met een zeer verrassend einde.’ – Metro
‘Behalve een betoog en een roman over het moeizame emotionele proces van een echtscheiding is Dossier Tobias ook een thriller. En voor alle duidelijkheid: de thrill moet in dit geval niet alleen komen van de spannende ontvoeringsacties, maar ook nog eens een keer van een moordgeschiedenis die dient als opmaat en epiloog.’ – NRC
‘Net als bij Vuurkoraal heeft Annet de Jong ook nu weer een onverwachte wending bedacht, waardoor het boek tot de laatste pagina blijft verrassen.’ – PinkBullets.nl
Over de schrijfster
Annet de Jong (Rotterdam, 1970) is sinds 1994 journaliste bij De Telegraaf. Ze studeerde Engelse taal- en letterkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden en deed de postdoctorale opleiding Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze woont en werkt in Amsterdam.
Vuurkoraal was haar veelbelovende debuut, waarvan in korte tijd niet alleen meer dan 10.000 exemplaren, maar ook de filmrechten werden verkocht. Haar tweede literaire thriller Dossier Tobias verscheen in april 2009 en oogstte tot dusver uitstekende kritieken. Begin juni verscheen ‘Factor 10′, een kort verhaal van haar hand, in de door Simon de Waal samengestelde bundel Summercrime (Lebowski).
Bibliografie
-Vuurkoraal (2008)
- Dossier Tobias (2009)
Interview van Ine Jacet met de schrijfster op internet
Bron: www.inejacet.nl/interviews2/AnnetdeJonginterview.html
Het interview van Ine Jacet is geplaatst op haar website op 2 juni 2009.
Het is afschuwelijk voor een kind om te moeten kiezen
De titel van je eerste boek is : Vuurkoraal. Het gaat over de mysterieuze verdwijning van een zeventienjarig Amsterdams meisje op Curaçao. Dossier Tobias is je tweede misdaadroman. Tobias is een kleine jongen die het slachtoffer wordt van een scheiding tussen zijn beide ouders. Wil je iets meer vertellen over de inhoud van dit boek?
Dossier Tobias gaat behalve over kinderontvoering over ouderliefde, bedrog, onverwerkte trauma's en falende wetgeving. Hoofdpersonen zijn de Nederlandse Isabel IJzerman, haar ex-man Nicolas en hun kinderen Tobias en Alexandra. Als de relatie tussen de exen in hun woonplaats Warschau zo ontspoort dat Isabel er met haar kinderen geen normaal bestaan meer kan leiden, besluit ze met de kinderen terug naar Nederland te gaan. Voor ze het weet staat ze te boek als kinderontvoerder en moet ze voor de rechter verschijnen. Ondanks de rechterlijke uitspraken nemen zowel de vader als de moeder het recht in eigen hand. Tobias is het uitverkoren kind dat de dromen van zijn vader, die een mislukkeling is op vele fronten, moet verwezenlijken. Hoe dat precies zit, wordt stukje bij beetje duidelijk in Dossier Tobias, net als de identiteit van de dader.
Waarom heb je voor dit thema gekozen?
Het is een boeiend thema en een actueel maatschappelijk probleem. Laatst nog werd de 7-jarige Katja door haar Amerikaanse vader ontvoerd, waarna heel Nederland op zijn kop stond. De vader bleek een Amerikaanse rechterlijke uitspraak op zak te hebben en kon zijn gang gaan, terwijl de uitspraken van de Nederlandse rechter met voeten werden getreden. Het Haags Kinderontvoeringsverdrag, waarover het boek ook gaat, komt hiermee zwaar onder druk te staan. Landen respecteren elkaars uitspraken niet langer. Straks gaat iedereen doen waar hij zin in heeft. Het probleem van de meeste uitspraken is bovendien dat ze gaan over de rechten van vader en moeder, maar zelden over de rechten van het kind. Deze vader ook weer, die vindt dat hij recht heeft op het meisje! Hij had het kind 2 jaar niet gezien. Ze wist niet eens wie hij was. De man is al aan zijn zesde echtgenote toe, en Katja is haar moeder voor altijd kwijt, want denk maar niet dat zij de V.S. nog inkomt.
Het boek lijkt een hoog waarheidsgehalte te hebben. De situaties die beschreven worden over de strijd om kinderen tussen scheidende ouders kom je vaak tegen. In hoeverre is dit boek factie?
Het verhaal is gebaseerd op een werkelijk gebeurde ontvoeringszaak, waarbij ik nauw betrokken ben geweest. Nu moet ik oppassen met wat ik zeg, want het ontvoeren van een kind is strafbaar. Het ging om mijn neefje, die door zijn vader uit Amsterdam is ontvoerd naar Polen. We hebben de jongen teruggehaald, maar dat ging niet zonder slag of stoot.
Tobias is een klein jongetje dat ontvoerd wordt door zijn beide ouders.
In hoeverre is het Haags Kinderontvoeringsverdrag, waarover in het boek wordt geschreven, realiteit?
Alles wat ik schrijf over het verdrag klopt, alleen het spoeddebat in de Tweede Kamer is verzonnen. Grappig genoeg heeft dat debat, bijna op dezelfde manier, plaatsgevonden maanden nadat ik mijn manuscript had ingeleverd.
Dossier Tobias speelt zich deels af in Polen. Er staan bijvoorbeeld schokkende scènes in die plaatsvinden in een Pools ziekenhuis. Heb je veel research gedaan naar de leefomstandigheden in Warschau?
Ik ben in Warschau geweest, maar de scènes in het Poolse ziekenhuis heb ik uit verhalen van iemand die daadwerkelijk op die manier in het staatsziekenhuis heeft gelegen. Ook dat is dus zeer waarheidsgetrouw, ja.
Klopt het dat het Haags Kinderontvoeringsverdrag vrijwel altijd nadelig uitpakt voor Nederlandse vrouwen? Kun je dit toelichten?
Het is gebleken dat Nederlandse vrouwen vaak hun kinderen 'ontvoeren' en dat Nederlandse rechtbanken de kinderen dan terugsturen, omdat dat nu eenmaal zo is afgesproken in het verdrag. De politiek is ervan doordrongen dat Nederland niet altijd het braafste jongetje van de klas moet willen zijn. Het belang van het kind moet voorop staan, en niet het herstellen van de situatie van vóór de ontvoering. Want wie zegt dat die situatie beter was? Nu is het nog zo dat als je de kinderen vanuit de hel naar het paradijs ontvoert, dat ze toch worden teruggestuurd.
Kinderen zijn loyaal aan beide ouders. De kinderen die gedwongen worden om te kiezen tussen hun ouders, komen in een onmogelijke, gevaarlijke positie. Een kind wil en kan niet kiezen. Ben je het hiermee eens? Wat vind je van een ouder die een kind toch dwingt om te kiezen?
Het is afschuwelijk voor een kind om te moeten kiezen. Ze mogen kiezen als ze 12 jaar zijn. Jongere kinderen worden geacht zich nog geen eigen mening te kunnen vormen. Bij ontvoeringszaken wordt er als het goed is langdurig met ze gesproken door de Kinderbescherming. Vader of moeder mogen daar niet bij zijn. Het kind moet vrijuit kunnen praten. Als een kind kiest, moet het die last de rest van zijn leven met zich meedragen, want reken maar dat de andere ouder het kind dat verwijt.
Ik ben overigens van mening dat het in ontvoeringszaken het wel degelijk mogelijk is om jongere kinderen te laten meebeslissen over hun woonplaats. Neem nu weer even die Katja als voorbeeld: je kunt mij niet vertellen dat een jong kind dat in Amsterdam op school zit het prettig vindt om ineens in Amerika te wonen zonder moeder, vriendjes en school in een vreemd land waar ze de taal niet spreekt en waar haar vader met een wildvreemde vrouw woont. Van mij mag Katja door de Kinderbescherming worden gehoord en mag ze haar voorkeur uitspreken. Het gaat om haar.
Binnen families hebben mensen vaak gezamenlijke loyaliteitswortels. Deze zijn ook het erfgoed van vorige generaties. In jouw boek komt deze kwestie eveneens aan de orde. Wil je hierover iets meer vertellen.
Achter de motieven van de vader zit een lange, tragische geschiedenis. Die wil ik verder niet verklappen, maar de geschiedenis van Polen, een land dat zijn identiteit lang is kwijt geweest, speelt daarin een belangrijke rol, net als het katholicisme. Ik las ergens dat vader 'een 24-karaats hufter is', maar dat vind ik eerlijk gezegd een nogal beperkte weergave van het personage Nicolas.
In Dossier Tobias zit veel woede en onmacht. Was dit voor jou een noodzakelijke drijfveer om dit boek te kunnen schrijven?
Even voor de goede orde: het zijn niet mijn woede en onmacht, maar die van al die moeders en vaders die in dit soort conflicten zitten. Kennelijk heb ik die goed weten over te brengen. Wel heb ik uiteraard een mening over dat Haags Kinderontvoeringsverdrag, dat ik eerder een gedrocht heb genoemd. Gelukkig wordt daar op aandringen van de Tweede Kamer nu van alles aan gedaan door het kabinet.
Ben je al bezig met een volgend boek? Wil je hierover iets kwijt?
In mijn hoofd ben ik al bezig met een volgend boek, maar de ervaring leert dat het idee altijd een paar maanden moet rijpen. In dit embryonale stadium ga ik er dus nog niets over zeggen.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
