Boekverslag Jeroen van Baaren

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	1 november 2009
Taal:
Woorden:	2.900
Bekeken:	1022 keer (6 deze maand)
Waardering:	Currently 4.17/5 1 2 3 4 5 4.2/5 (6 stemmen)
Deel op:

Titel:	Echte televisie
Auteur:	Jeroen van Baaren
Jaar van uitgave:	2009
Aantal pagina's:	246
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Seksualiteit, Maatschappijkritiek, Liefdesrelatie: problemen, Leugen en bedrog, Humor & Satire, Fantasie & Werkelijkheid, Desillusie, Beroepsproblemen

Auteur:	Jeroen van Baaren
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Geboren:	1963
Populaire titels:	2009Echte televisie (1) 2007Vijf wraken (0)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Feitelijke gegevens over het boek
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum 1e druk: 24 september 2009
Aantal bladzijden: 250
Uitgegeven door: Podium

Beschrijving van de cover
Op de cover staat een gedeelte van de plattegrond van het huis waarin de uitzendingen van 666 worden opgenomen.

Genreaanduiding van het boek
“Echte televisie”is een satirische roman over de invloed van reality-televisie en de vervaging van de normen en de waarden die zich bij dit soort programma’s voordoet.


De flaptekst
Televisieproducent zoekt vrouwelijke kandidaten voor een vernieuwend en grensverleggend programma. Ben jij getrouwd, heb je kinderen en vraag je je wel eens af of je onmisbaar
bent? Is de rijkdom van een gezin voor jou voldoende of ga jij dit jaar nu eens écht multimiljonair worden? Reageer dan met een uitgebreid cv!

Deze advertentie wordt geplaatst door de hoofdpersoon van deze razendsnelle roman, een ambitieuze televisiemaker. Hij probeert een crisisperiode in zijn leven te doorstaan waarin hij zowel een grensverleggend reality-programma maakt, als een buitenechtelijke relatie tracht te onderhouden met een landelijk bekende politica. Kandidate Anke is bereid mee te werken aan zijn programma. Ze kan achttien miljoen euro verdienen door zich dood te laten verklaren en daarna het gedrag van haar rouwende familie, door 24 camera's vastgelegd, te voorspellen. De politica kan scoren door het grensverleggende televisieprogramma van haar minnaar in de Tweede Kamer aan de schandpaal te nagelen. En de televisiemaker gebruikt deze menselijke scoringsdrift om het meest vernieuwende tv-programma ooit te maken. Maar wie manipuleert nu wie?

Echte televisie is een onderhoudende en spannende roman. Strak en soepel schrijft Van Baaren over de uiterste, morele consequenties van reality-tv. In dit spiegelpaleis lijkt alles op wat het is, maar dat is het niet.

Interview met de schrijver in Spits door Constance van Amstel
Een deelneemster van het nieuwe realityprogramma 666 kan miljoenen verdienen door zichzelf dood te verklaren en vervolgens het gedrag van haar rouwende familie te voorspellen. Dit extreme format is de rode lijn van de nieuwe roman Echte Televisie van Jeroen van Baaren. „Het verhaal is gebaseerd op hoe het er werkelijk aan toe gaat bij commerciële televisie.”
,,Ik heb het format ooit bedacht, maar het onmiddellijk verworpen. Zoiets gaat gewoon te ver", zegt auteur Jeroen Van Baaren over zijn boek Echte Televisie, dat vanaf vandaag in de winkel ligt. In Echte Televisie draait het om de regisseur van de nieuwe realityserie 666, waarin een vrouw zichzelf dood laat verklaren om vervolgens heel veel geld te verdienen door het gedrag van haar rouwende man en kinderen te voorspellen. Na zes maanden, waarin het nietsvermoedende gezin door 24 verborgen camera's wordt gevolgd, zou ze dan weer terugkeren. "Het is afgrijselijk en gruwelijk zelfs, maar voor een roman is het echter een prima decor."
Van Baaren, bedenker van onder andere het programma B.O.O.S. van Bart de Graaff, bedacht het verhaal niet, zoals in de lijn der verwachting ligt, door het kijken naar Big Brother of De Gouden Kooi. Hij verzon het naar aanleiding van het lanceringfeestje van de Beertender van Heineken. "Alle Bekende Nederlanders die daar waren kregen zo'n ding mee naar huis en ik dacht: stel nou dat er in al die Beertenders een cameraatje zou zitten, dan weten we alles van ze terwijl ze zichzelf veilig wanen in hun eigen huis", vertelt Van Baaren. "Grappig dat dit laatst toch gebeurde met Albert Verlinde, toen BNN hem een award uitreikte."
In de roman moet de regisseur van 666 de Grote Baas van de commerciële omroep waarop de serie uiteindelijk wordt uitgezonden ervan overtuigen dat het een succes gaat worden. De regisseur, die al volop aan het draaien is en zijn geesteskindje nu nog vóór de première bijna ziet floppen, besluit daarom het toeval een handje te helpen. Hij laat niet alleen de weduwnaar allerlei extreem pijnlijke dingen meemaken, maar betrekt daar tegen alle regels in óók de kinderen bij.
"Dat is gebaseerd op hoe het er werkelijk aan toe gaat in het wereldje van commerciële televisie", zegt Van Baaren, die overigens ook meeschreef aan twee seizoenen van de NET 5-serie De Co-assistent. "Commerciële televisie is heel opportunistisch. Het draait echt alleen maar om kijkcijfers, hoeveel werk er ook in zit, het moet altijd extremer. Dat zie je ook aan Big Brother en De Gouden Kooi. Bakten die mensen in de eerste versie van Big Brother nog gewoon een brood als ze zich verveelden, in De Gouden Kooi gebeurden heel extreme dingen. Het werd te veel gestuurd door de redactie. Ik heb er met verbazing naar zitten kijken." Van Baaren zou die laatste dan ook geen realityserie meer willen noemen: "Het was een mengvorm tussen reality en drama."
De kans dat een format als dat van 666 uiteindelijk echt op televisie zal komen, acht de schrijver klein. "De realityhausse is wel een beetje voorbij op televisie. De laatste tijd zie je een kentering naar gezelligheid." Toch heeft Van Baaren wel een exemplaar aan Big Brother en Gouden Kooi-bedenker John de Mol gegeven. "Ik heb nog niets van hem gehoord. Toch denk ik niet dat hij eraan zou beginnen. Ik denk dat je als producent een programma als 666 niet eens zou moeten willen maken."

Structuur en/of verhaalopbouw
Het verhaal wordt verteld in 56 genummerde maar niet getitelde hoofdstukken. Er zijn twee verhaaldraden. De ene draad [en de belangrijkste] is de tijd waarin het reality-programma 666 wordt opgenomen. In die tijd leert de ik-persoon een vrouwelijke politicus kennen. Deze Maaike of Hees, is onderwerp van de tweede verhaallijn waarin wordt aangegeven dat ze aan een agressieve kanker is overleden. Beide verhaallijnen lopen door elkaar heen. Over de lijn met Hees die dood is, gaan niet zo veel hoofdstukken. De draad van de satire op het programma van “echte televisie”bevat veel meer hoofdstukken.
Toch is er door deze structuur sprake van een niet-chronologische roman.

Gebruikt perspectief
Er is sprake van een ik-verteller die in de o.v.t. vertelt. Hij is producer van een reality-programma dat 666 (het symbolische getal van de duivel) is genoemd. De man is niet helemaal zuiver: hij manipuleert zijn hoofdrolspelers en hij gaat vreemd met een politica.

De tijd van het verhaal
Het is een actueel verhaal, maar er worden weinig datumgegevens en jaartallen genoemd. De opname van de man van Anke worden in begin april geschoten. Daarna is er een verhaallijn die drie jaar speelt. Eén keer wordt er van een draaidag voor 666 verteld dat die geschiedt op dinsdag 4 mei. Dat zou het geval kunnen zijn in het jaar 2004, want toen viel 4 mei op een dinsdag. In dat geval is het verhaal-heden drie jaar later en dat zou dus 2007 zijn.

De plaats van handeling
Het huis van het televisieprogramma staat in Almere. Dat doet toch een beetje denken aan de situatie met het programma Big Brother. De topografische ruimte is niet zo belangrijk , maar de symbolische of belangenruimte des te meer. In het huis van “weduwnaar” zijn geheime camera’s aangebracht, waardoor zijn reacties op de “dood’ van zijn vrouw kunnen worden geregistreerd.

Samenvatting van de inhoud
In het eerste hoofdstuk vertelt de niet bij name genoemde ik-figuur dat 3 jaar na dato Maaike (Hees) blijkt te zijn overleden. Ze heeft een agressieve kanker gehad en hij bezoekt als achtergrondpersoon haar begrafenis. Maaike is een vrouwelijke politicus. Drie jaar geleden is de relatie verbroken. Sindsdien heeft hij haar niet meer ge-sms’t.

De geschiedenis van het reality-programma 666 (symbolische naam, want die codering is het getal van de duivel) begint drie jaar daarvoor. Via een advertentie worden vrouwelijke kandidaten opgeroepen die miljoen kunnen verdien als ze meedoen aan een programma waarmee ze moeten acteren dat ze dood zijn. De nabestaande worden via verborgen camerás gevolgd en op een zeker moment wordt er aan de deelnemer een dilemma voorgelegd. Wanneer ze de goede keuze maakt, krijgt ze een miljoen euro. Wanneer ze alle zes keren goed heeft gekozen wordt het bedrag verdrievoudigd tot 18 miljoen. Anke wordt uitgekozen

De verteller (de producer van het programma) heeft drie jaar daarna dus nog drie dvd’s waarop in totaal zes afleveringen van het tv-programma staan. Hij start de dvd om ze te bekijken. De camera’s staan in het huis van Hans (de man van Anke) Ze hebben twee kinderen (nette en Andrea) en twee agenten komen vertellen dat Anke bij een auto-ongeluk om het leven is gekomen. Diezelfde Anke zit in een huis verderop in de straat en kan dus via de verborgen camera’s alles zien. Tegelijkertijd sms’t de regie van het programma op de mobiel van Anke berichten van ene PK, die de minnaar van Anke moet voorstellen. Het is de vraag hoe Hans daarop zal reageren. De zogenaamde minnaar PK vraagt of hij het door hem gegeven horloge mag terug hebben. Dat wordt het eerste dilemma.

Intussen is de ik-verteller ook een relatie begonnen met Hees, zoals hij de bekende vrouwelijke politicus noemt. De producer doet alles om het programma aantrekkelijk te maken: zo is er een “look alike” van Anke die in de buurt van Hans komt. Die vergist zich enige keren in haar persoon. Ook krijgt hij een video te zien waarop deze plaatsvervangster in pornohouding te zien is. Hij denkt dat het Anke is en hij bezwijkt voor de chantage dat die film publiekelijk wordt gemaakt. Hij gaat dan ook akkoord met het teruggeven van het horloge in de kliko. De volgende dag is het horloge in de regiestudio. Via een truc heeft de producer het voorwerp te pakken gekregen. Een aflevering later zien we hoe Hans zijn buurvrouw Marjon ontmoet, die hem heel vriendelijk tegemoet treedt. Later komt ze zogenaamd toevallig langs en dan beginnen de twee een relatie, tot grote irritatie van Anke, die ziet hoe haar man de liefde bedrijft met Marjon. Ook wordt er een uitzending van Astro –tv in scène gezet, waarin de vervangster van Anke te zien is. Het tweede dilemma wordt dan of Hans met de zender zal bellen. Hij doet dat niet en dat is overeenkomstig de voorspelling van Anke en daarmee is haar eerste miljoen binnen. Ook Hees komt een keer in het regiehuis om de opnamen van de verteller te zien. Ze veroordeelt het programma om moralistische redenen.

In het heden (drie jaar na 666) bezoekt de verteller enige keren het graf van Maaike. Er staat al binnen een maand een steen. Er staat op “MIJN ENIGE LIEFDE” . De man van Maaike is een bekend schrijver. Op de begraafplaats komt de producer steeds een jonge vrouw tegen die het graf van haar zoontje bezoekt. Ze is aardig en aantrekkelijk. Op het graf van Maaike legt hij een witte roos. Hij ziet later dat de man van Hees een keer met de jonge vrouw praat.

Anke ziet Hans en Marjon steeds seks bedrijven. Ook laat hij zich minder positief uit over zijn huwelijk. Ze zouden op het punt van scheiden hebben gestaan. Anke vindt het niet leuk. Toch lijkt het programma behoefte te hebben ana een nieuwe impuls. Dat houdt in dat er een ongeluk met een van de twee dochters wordt geënsceneerd. Dat zou elke moeder verschrikkelijk vinden, maar Anke weet zich goed te beheersen als een dochtertje wordt aangereden en naar het ziekenhuis wordt gebracht.
Hees vindt het programma niet verantwoord meer en ze stelt Kamervragen, wat haar op pagina 101 van Teletekst brengt. Die negatieve publiciteit kan de producer niet gebruiken, want zijn Hoogste Baas is bang voor de kijkcijfers. Het is toch min of meer een vorm van verraad van Hees vindt hij, maar ze hebben nog wel veel contact en de seks is heerlijk. Ze stelt de vragen in de Kamer en moet zich daar bij de producer toch wel voor verantwoorden, maar ze zegt dat ze dit vanaf haar beroep wel moet doen.

De producer bedenkt inmiddels het volgende dilemma. Anke moet ’s nachts het huis in en een van haar kinderen wakker maken en doen alsof ze een spookverschijning in haar droom is. Dat gebeurt en het meisje gelooft het verhaal. Het is natuurlijk een verschrikkelijk idee. Ook wordt duidelijk dat de programmamakers de hond van Hans en Anke al voor het programma hebben vergiftigd. Ze gaan dus ver over de schreef wat de normen en waarden van de samenleving betreft. Maar intussen vindt ook de eindredacteur Erwin het prachtige televisie.
Wanneer de producer in de tas van Anke snuffelt, ziet hij een jeugdfoto waarop Anke en Marjon samen staan. Ze hebben dezelfde trekken en hij denkt dat ze zusjes zijn. Wordt hij er door Anke ingeluisd?

Ook wordt het volgende dilemma aangebracht. De agent zal vertellen dat hij weet wie minnaar PK is en dat het iemand is die vier huizen verderop (het regiehuis) woont. Zal Hans de man in elkaar gaan meppen? Anke moet haar dilemma formuleren.
Door de slechte publiciteit wordt de producer door de Hoogste Baas op het matje geroepen. Die ziet niets meer in de productie en de daarvoor zo enthousiaste Erwin praat naar zijn mond. De ik-verteller krijgt nog enkele dagen om een goed gemonteerde versie te laten zien, anders gaat de stekker eruit en lijdt hij een groot verlies. Intussen heeft hij goed weggeborgen een andere mobiele telefoon van Anke gevonden. Op de lijst met sms’jes staat steeds hetzelfde nummer. Ze heeft al die tijd met Hans ge-sms’t en dus de boel geflest. Ook de producer heeft het nu wel gehad. Zijn serie is naar de knoppen en hij besluit een journalist van de Telegraaf te bellen om hem in te lichten over zijn verhouding met Maaike/Hees. Een dag later staat er een foto op de voorpagina. Verhouding met en loopbaan van Maaike naar de knoppen. Wanneer de agent aan Hans gaat vertellen dat hij weet wie de minnaar is, sloopt hij alle camera’s”: hij heeft het dus blijkbaar al die tijd geweten. Anke en hij die al van plan waren te gaan scheiden, wilden nog een flinke slag slaan. Maar ze grijpen nu ook naast de miljoenen.

In het laatste hoofdstuk rijdt de producer drie jaar na de flop met 666 weer naar de begraafplaats. Hij bezoekt het graf van Maaike. Dan komt ook de man van Maaike (de schrijver) Die beweert dat hij al die tijd heeft geweten dat Maaike een verhouding had . Hij las gewoon de sms’jes. Hij kon er verder toch niets tegen doen, maar hij verbiedt de verteller om ooit nog een keer het graf te bezoeken. Wanneer die wegloopt, komt de jonge vrouw het graf oplopen. Ze loopt meteen naar de schrijver en zegt “liefje”tegen hem. Ook dus al weer een vorm van verraad.


Titelverklaring
“Echte televisie”is de Nederlandse vertaling van “reality-tv”. Van Baaren (zelf televisiemaker) schrijft een satire op het soort programma’s dat een steeds grotere inbreuk doet op de privacy van mensen. Het programma 666 gaat wel heel ver: er wordt een situatie geschapen waarin een vrouw bereid is voor veel geld om zich dood te laten verklaren. Het programma volgt dan de reacties van haar echtgenoot. Zij moet voorspellen wat hij zal doen en daarmee kan ze veel geld verdienen.

Thematiek en interpretatie
Het verhaal stelt de negatieve praktijken van de commerciële omroep aan de kaak. Van Baaren zelf bekend in het tv-wereldje bedenkt ene formule die wel veel ver gaat dan Big Brother en de Glazen Kooi, maar het is niet ondenkbaar dat een verworden geest ooit ene formule bedenkt waarin “format”zou kunnen worden uitgewerkt. Van Baaren beschrijft de gemanipuleerde beelden en technieken die ene rol kunnen spelen in een dergelijke productie. Tegelijkertijd heeft hij een verhouding met een Kamerlid Maaike, die in de kamer over normen en waarden van het tv-programma spreekt. Ook die heeft dus een dubbele tong. Een aardige vondst is wel dat aan het einde iedereen elkaar in de maling heeft genomen. Ook Anke en Hans zijn niet te vertrouwen geweest, want Anke heeft al die tijd mobiel contact gehad met haar man, van wie ze op het punt stond te scheiden. Verraad is in dit opzicht een kernwoord. Zijn eindredacteur is een soort Judas of Petrus wanneer de Hoogste Baas de stekker uit het programma wil trekken en hij ineens de zijde van de baas kiest. Hees verraadt in feite de verteller door Kamervragen te stellen, waardoor het programma weinig kans maakt door de slechte publiciteit. Anke en Hans verraden de productie: Hans weet via de telefoon gewoon al dat Anke niet dood is. De
Producer verraadt uit wraak zijn verhouding met Hees aan een bevriende journalist en aan het einde weet de schrijver te vertellen dat hij al die tijd op de hoogte is geweest van het overspel van Maaike en de verteller. De bedrieger bedrogen.

Beoordeling scholieren.com
Spannende en aantrekkelijk roman voor scholieren over een onderwerp dat hen zal aanspreken. Een te ver doorgevoerd idee van reality-tv. Van Baaren beschrijft op satirische wijze de wereld van de commerciële televisie. Omdat het een satire is tekent hij alles vrij zwart-wit af, maar het is niet ondenkbaar dat ooit….
De amusementswaarde voor scholieren van havo- en vwoniveau is ruim voldoende.
De literaire waarde op onze lijst is 2 punten.

Over de schrijver en eerder gepubliceerde werk
Jeroen van Baaren (1963) is tv-producent en scenarioschrijver. Voor de succesvolle NET 5-serie De co-assistent schreef hij samen met Ronald Giphart het scenario.
Eerder publiceerde hij de roman Vijf wraken.(2008)