Boekverslag Patrick Süskind

Heb je zin om een korte enquête in te vullen over jouw ergernissen op school? Meedoen kost een paar minuutjes van je tijd.

Geschreven door:	Nick
Datum ingestuurd:	20 augustus 2009
Niveau:	1 aso
Taal:
Woorden:	3085
Opvragingen:	696 (276 deze maand)
Waardering:	Currently 4.43/5 1 2 3 4 5 4.4/5 (7 stemmen)

Titel:	Das Parfum
Auteur:	Süskind, Patrick
Jaar van uitgave:	1985
Aantal pagina's:	255
Verfilmd als:	Perfume: The Story of a Murderer (2006)

Auteur:	Süskind, Patrick
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Duits
Geboren:	26 maart 1949
Informatie:	http://nl.wikipedia.org/wiki/Patrick_Süskind
Populaire titels:	1985Das Parfum (50) 1987Die Taube (3) 1991Die Geschichte von Herrn Sommer (1) 1984Der Kontrabass (0)

...
6. Das Parfum
7. Das Parfum
8. Das Parfum
9. Das Parfum
10. Das Parfum
11. Das Parfum
12. Das Parfum
13. Das Parfum
14. Das Parfum
... meer

Download dit verslag in PDF-formaat

Das parfum
auteur: Patrick Süskind
Boekbespreking

Een ervaringsverslag

Onderwerp
Dit boek behandelt voornamelijk het onderwerp geur, het is zowat de rode draad door het boek en geeft aanleiding tot alle andere gebeurtenissen en onderwerpen die in het boek voorkomen.
Het onderwerp ‘geur’ vind ik achteraf bekeken ongelooflijk boeiend. Het is het eerste boek waarin dit het onderwerp is (een Kiekeboe-strip uit mijn kindertijd buiten beschouwing gelaten) en het boeide me mateloos. Het onderwerp wordt goed naar voor gebracht en het lijkt volledig realistisch. Voor het lezen van het boek waren mijn verwachtingen aan de ene kant zogoed als onbestaande. Toen ik las dat het over geur handelde, had ik er nauwelijks nog vertrouwen in. Aan de andere kant had ik toch wel enige verwachtingen omdat het boek me werd aangeraden door kennissen die het blijkbaar een zeer mooi boek vonden. Het valt dus wel te begrijpen dat ik het boek in feite wel moest lezen, om deze twijfel uit mijn leven te bannen. Ik ben blij dat ik aan dit gevoel heb toegegeven, het boek is me zeer goed bevallen.

Het onderwerp zelf is zoals eerder gezegd iets totaal nieuws voor mij, ik heb nog nooit nagedacht over geur. Waarschijnlijk komt dit omdat de reukzin bij mij (en wellicht ook bij vele anderen) volledig ondergeschikt is aan het zicht en het gehoor.
Het onderwerp was volledig uitgewerkt, niets blijft oppervlakkig, alles wordt uitgelegd tot in de details. Geen enkele onderverdeling van de geur had volgens mij meer aandacht moeten krijgen. Een nadeel was wel dat het onderwerp een beetje uitgemolken werd, maar tijdens het lezen stoorde dit helemaal niet. Nog een minpuntje, maar dan iets belangrijker is het feit dat de moorden die gepleegd worden in het boek, te weinig belicht worden, alle aandacht gaat naar de geur van de slachtoffers, maar buiten de methode van moorden komen we in feite niets te weten over de werkwijze bij 25(!) vermoorde vrouwen.


Gebeurtenissen
De belangrijkste gebeurtenis in het boek is het moment waarop Grenouille (het hoofdpersonage) aangenomen wordt door Baldini, een befaamde parfumeur uit Parijs. Deze gebeurtenis is in de eerste plaats belangrijk omdat hij op deze manier uit de leerlooierij wordt gehaald, wat zeer bevorderlijk is voor zijn levensduur en gezondheid. In de leerlooierij was het namelijk elke dag hard labeur van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Daarenboven werd er ook nog eens voortdurend gewerkt met allerlei giftige producten en in een bijna niet te harden stank. De arbeiders (jongens van soms niet ouder dan 12) hadden een gemiddelde leeftijdsverwachting van ongeveer 5 à 10 jaar na hun intrede in de leerlooierij. Alsof dat nog niet genoeg was, werden ongehoorzaamheden met harde hand bestraft door Grimal, de eigenaar van de leerlooierij, een man die waarschijnlijk nog nooit van een geweten had gehoord, het enige wat hem boeide, was geld. Grenouille zijn leven was dus niet meer in gevaar. Hij had een bestaansvermogen, een slaapplaats, een soort zekerheid, geborgenheid. Een tweede reden waarom deze gebeurtenis belangrijk is, is omdat Grenouille nu ook meer vrijheid kreeg en dus volop kon experimenteren met geuren en manieren om geuren op te slaan, hij leerde van Baldini ook belangrijke technieken om te leren werken met geuren. Tot slot was deze plaats ook zijn geluk omdat hij hier van Baldini te weten kwam dat het stadje Grasse een autoriteit was op het gebied van geuren. Dit alles zou later nog van zeer groot belang blijken.
De nadruk in het boek ligt bijna enkel op de gevoelens van Grenouille, hij is erg in zichzelf gekeerd en we krijgen vaak inzicht in zijn dromen en zijn gedachtegang. Hij heeft een soort innerlijk imperium waarin hij zichzelf ziet als een heerser over onzichtbare bedienden. Zijn leven in zijn droomwereld bestaat er voornamelijk in om alleen en in een paarse canapé de geuren te drinken van belangrijke belevenissen uit zijn leven. Zijn droomwereld en de echte wereld zijn ook op zekere manier met elkaar verbonden. Dit alles is te verklaren door het feit dat hij zeer narcistisch is en ook vrij gestoord en psychopathisch. Hier volgt een kort fragment uit het boek om een beeld te geven van deze droomwereld.

“Om in de stemming te komen riep hij eerst de vroegste, de verste geuren op: de vijandige, vochtige wasem van de slaapzaal van madame Gaillard; de leerachtige odeur van haar handen; de azijnzure adem van pater Terrier; het hysterische hete moederlijke zweet van de min Bussie; de lijkenstank van het Cimetière des Innocents; de moorddadige geur van zijn moeder. En hij zwolg van walging en haat en zijn haren gingen overeind staan van wellustige ontzetting.”

Ik vind het goed om alle gedachten achter de daden van Grenouille te kennen, maar zoals eerder vermeld vind ik het soms jammer dat de gebeurtenissen soms te kort worden beschreven.
Het verhaal is van begin tot einde zeer boeiend, misschien omdat we in het begin opbouwend werken en de (slechte) jeugd van het hoofdpersonage leren kennen en zo gaat het verhaal in crescendo verder en de boeiende gebeurtenissen volgen elkaar op. Het boek is een ware pageturner!
De gebeurtenissen hangen goed samen, alles valt goed te volgen, Grenouille doet soms onlogische dingen, maar deze worden verklaard. De samenhang is dus zeer duidelijk. Dit komt ook omdat er slechts één belangrijke verhaallijn is, namelijk die van Grenouille, nevenverhalen zijn er wel, maar weinig en duidelijk te begrijpen en passend in het verhaal.

De gebeurtenissen op zich zijn achteraf bekeken niet echt realistisch, maar tijdens het lezen van het boek merk je hier helemaal niets van. Alles lijkt realistisch en vooral geloofwaardig, er was echt geen woord uit het boek waar ik aan twijfelde.
De gebeurtenissen uit het boek vond ik ongelooflijk boeiend, mijn aandacht verslapte nauwelijks. Meer naar het einde van het boek toe, wordt het ook spannend en enigszins schokkend door de moorden die er gebeuren en de reacties van het plebs hierop. Duiveluitdrijvingen, valse beschuldigingen, moorden uit onrust zijn blijkbaar normaal in deze tijd. Er komt ook humor in het boek. De bevolking wordt soms op een zeer grappige manier als dom beschreven. Een edelman bijvoorbeeld ‘bewijst’ dat de aarde een slechte invloed heeft op de mens en dat daarom ons hoofd er zover mogelijk van verwijderd is. Om het humoristische effect nog wat te versterken, beweert de schrijver dat alle geleerden uit de streek deze theorie ook ondersteunen. Als klap op de vuurpijl, gebeurde dit ook nog eens volop tijdens de verlichting in de 18e eeuw.
Soms zijn de gebeurtenissen bijna onaanvaardbaar omdat een jonge man bijna onmogelijk 25 mooie, jonge vrouwen kan vermoorden zonder betrapt te worden, maar ook dit is tijdens het lezen niet storend.
De gebeurtenis die het meeste indruk op me heeft gemaakt is de merkwaardigste en ongeloofwaardigste gebeurtenis van het verhaal. Grenouille is opgepakt wegens de kledij van de vermoorde vrouwen die bij hem is gevonden. Hij wordt veroordeeld tot radbraking door middel van 12 slagen met een ijzeren staaf en vervolgens mag er niemand hem vergiffenis schenken door hem een vroegtijdige dood te schenken, hij moest een pijnlijke, langzame dood sterven. Wanneer hij op een plein naar het schavot wordt gebracht, is hij op zijn best gekleed en heeft hij het parfum mee dat de geuren van de 25 vrouwen bevat. Hij laat één druppeltje parfum vervliegen en plotseling twijfelt niemand nog aan zijn onschuld, het volk verafgoodt hem van de ene seconde op de andere. Het volk voelt plots ook liefdesgevoelens voor elkaar. De tienduizend aanwezige Parijzenaars hielden zowat het grootste orgie ooit en iedereen deed het met iedereen: de bisschop met een bedelaarster, jonge mannen met nonnen. De volgende dag is de ‘betovering’ verbroken en iedereen voelt zich schuldig en spoedt zich naar huis. Op hetzelfde moment gaat Grenouille naar zijn geboorteplaats: de vismarkt en besprenkelt zich met het volledige flesje parfum. Het uitschot van de bevolking op de vismarkt omringde hem, hakte hem in stukken en at hem op, puur uit liefde opgewekt door het parfum. Grenouille stierf zoals hij wilde en de mensen voelden zich plots weer opgewekt en hadden terug positieve gevoelens ten opzichte van elkaar, het leven werd er opmerkelijk beter. Deze gebeurtenis heeft indruk op me gemaakt door de onverklaarbare, maar toch in zekere zin logische dingen die er gebeuren.
Het gehele boek heeft me wel tot nadenken gestemd over het feit dat Parijs één en al armoede was ongeveer 200 jaar geleden en de rare gedachtegangen en gebruiken die er toen bestonden.
Het verhaal bevatte geen lege plekken, alles was duidelijk en goed uitgelegd. Ik vind dit beter dan wanneer ik zelf een verhaal gedeeltelijk moet construeren.


Personages
Het hoofdpersonage heet Jean-Baptiste Grenouille. Hij is in 1738 geboren op een vismarkt, het was al de vijfde bevalling van zijn moeder, maar ze beviel altijd onder het viskraam en dumpte het baby’tje vervolgens met de visresten. Grenouille ‘besloot’ echter dat hij wilde blijven leven en begon te huilen. De omstanders hoorden dit en Grenouille zijn moeder werd ter dood veroordeeld wegens poging tot kindermoord. Tijdens zijn jeugd wordt Grenouille van de ene plaats naar de andere gestuurd omdat hij de mensen angst aanjaagt, hij heeft namelijk geen geur. Zijn neus zelf is echter ongelooflijk goed ontwikkeld, hij kent de reuk van alles en slaat alle geuren in zich op, op latere leeftijd kan hij alle geuren onderscheiden en van kilometers ver bepaalde dingen al ruiken. Grenouille haat andere mensen, hij is het liefst alleen en houdt het meest van al van dingen die lekker geuren. De beste geur ter wereld is die van mooie jonge meisjes, dit is ook de reden waarom hij later moorden pleegt, hij wil de hemelse geur van mooie maagden bezitten en er een parfum van maken.

Andere belangrijke personages zijn:
• Madame Gaillard: de vrouw bij wie hij een lange tijd in het weeshuis verbleef, tot ook zij hem niet meer wilde en hem verkocht aan Grimal. Deze vrouw sterft arm en eenzaam op 90-jarige leeftijd.
• Grimal: een bruut die zijn werkkrachten in de leerlooierij slecht behandelt en hard laat werken. Hij sterft na het verkopen van Grenouille omdat hij zich bedronken had met het geld dat hij kreeg voor Grenouille.
• Giuseppe Baldini: een beroemde parfumeur uit Parijs, een oudere man die vooral vroeger prachtige parfums verkocht. In het verhaal koopt hij Grenouille van Grimal wegens zijn goede neus. Met de hulp van Grenouille wordt hij weer één van de beste parfumeurs ter wereld. Zoals eerder vermeld leert hij Grenouille de kunst van het parfumeren en hij geeft hem ook een gezellenbrevet dat hem toestaat als een vrij man te leven en te reizen. Hij sterft als een gelukkig man met een bloeiende zaak.
• Markies de la Taillade-Espinasse: een edelman die gelooft dat de invloed van de aarde slecht is voor de mens en hiervoor Grenouille als testobject gebruikt omdat hij enkele jaren in een grot heeft geleefd.
• Madame Arnulfi: een weduwnares uit het dorpje Grasse, waar Grenouille voor weinig geld werkt, maar hij leert er wel de vaardigheid kennen om de geur van mensen (en dus ook van jonge meisjes) te ontnemen, wat hij later nog nodig heeft.
• Laure Richis: het mooiste meisje van de hele streek en misschien wel van de hele wereld. Niemand (behalve Grenouille) weet het, maar het is niet haar uitzonderlijke schoonheid die haar zo aantrekkelijk maakt, maar wel haar onweerstaanbare geur. Zij is het laatste slachtoffer van Grenouille en het laatste ‘ingrediënt’ voor zijn unieke parfum. Grenouille vermoordt haar wanneer ze op de vlucht is voor hem.
• Antoine Richis: de vader van Laure, ook de enige die Grenouille zijn gedachtegang kan volgen en hem bijna te slim af is, hij mislukt jammer genoeg doordat Grenouille zijn vluchtende dochter van op afstand herkende aan haar geur en haar zo toch kon opsporen.
Wat de personages bezighoudt is vrij duidelijk: Gaillard, Grimal, Taillade-Espinasse, Arnulfi, maar ook Baldini, handelen uitsluitend uit eigenbelang, hun goede of slechte behandeling van Grenouille is louter en alleen omdat ze zelf iets van hem willen: geld, parfum, een lesobject, een werkkracht …

Antoine Richis zijn enige doel is zijn dochter in leven houden. Zijn dochter zelf is zich van geen kwaad bewust en wil gewoon een rustig leventje.
Grenouille zelf wil een parfum creëren, het mooiste ter wereld en hiervoor moet hij 25 mooie, jonge maagden vermoorden en hun geur samenvoegen.
Alle personages zijn herkenbaar, soms zelfs een beetje stereotiep, ze zijn ook allen zeer geloofwaardig. Grenouille is een buitenbeentje, maar ook hij is herkenbaar als een soort fanatieke seriemoordenaar, ze zijn ook allemaal geloofwaardig, maar misschien ligt dit aan de uitmuntende schrijfkwaliteiten van de schrijver.
Alle personages reageren zoals verwacht, behalve Grenouille. Hij doet soms onverwachte dingen (hij leeft bijvoorbeeld 7 jaar lang in een grot, afgesloten van de mensen), maar meestal als hij iets onverwachts doet heeft het wel als doel het ‘superparfum’ te creëren.
Ik vind Laure en Antoine Richis zeer sympathieke personages. Laure, een onschuldige jonge vrouw, is een prachtige metafoor voor het leven. Enkel jonge, mooie, onschuldige vrouwen/meisjes ruiken lekker, verder stinkt iedereen: de koning, de bisschop, de adel, de armen… Antoine is dan weer bewonderenswaardig wegens zijn onvoorwaardelijke dochterliefde en zijn vertederende vader-dochter relatie met Laure.
Grenouille vind ik ook sympathiek omdat het toch een personage is met wat diepgang, de schrijver duwt hem ook in een slachtofferrol: een wees, slechte jeugd gehad, altijd slecht behandelt, maar hij intrigeert ook omdat hij alles doet om zijn doel te bereiken. Hier is natuurlijk ook weer schrijftalent vereist om ons oprecht te doen geloven dat Grenouille in feite een lieve jongen is. Dit talent is evenwaardig aan het talent van personen als Zack Snyder, die ons doen geloven dat de Spartanen vredelievend zijn.

De andere personages vind ik onsympathiek, omdat ze geen diepgang hebben en louter aan zichzelf denken.
Over het innerlijk van de personages moet ik zelf niets invullen: de meeste zijn vrij stereotiep weergegeven en doen nauwelijks onverwachte dingen. Behalve Grenouille, maar bij hem krijgen we zeer veel informatie over zijn gecompliceerde innerlijk.


Structuur
Het verhaal is strak opgebouwd: alles draait rond Grenouille en af en toe zijn er stukken van de verhaallijn waar hij niet in voorkomt, maar die wel direct of indirect over hem gaan. Bijvoorbeeld over hoe Laure en haar vader vluchten voor hem of over hoe de Parijzenaars zich uitgebreid voorbereiden en klaarmaken voor de terechtstelling van Grenouille.
Er is slechts één verhaallijn. Ik vind dit het leukste om te lezen: gemakkelijk, vlot, ontspannend en boeiend.
Het verhaal is zeer boeiend, het heeft een ongewoon, maar interessant onderwerp. Verder is het verhaal afwisselend, goedgevonden, spannend en nooit langdradig. Zelfs beschrijvingen van bijvoorbeeld de grot waarin Grenouille enkele jaren leeft, is uitgebreid en gedetailleerd, maar nooit saai. De techniek om op een leuke manier plaatsen te beschrijven lijkt sterk op het talent van J.K. Rowling om gedetailleerd te beschrijven zonder saai te zijn.
Er wordt weinig met de tijd gespeeld: het enige wat voorkomt is enkele flashbacks naar het verleden van Grenouille. Deze sprongen in de tijd maken het verhaal alleen interessanter en afwisselender.
We zien alle gebeurtenissen door de ogen van Grenouille, dit is niet alleen logisch, maar ook leuk voor de lezer.
Er wordt geen informatie achtergehouden in het boek. Ik ben hier blij om omdat het zo makkelijker is om te volgen en het is ook leuk om meer te weten dan bij een boek waarin je alles nog zelf moet ontdekken.
Het einde is op zijn zachtst gezegd merkwaardig, maar het past wel bij het verhaal. Alles wordt duidelijk, maar wel op een zeer rare manier. Ik vind het een ongelooflijk goed einde: vrij onverwacht, mysterieus en toch verklaart het alles wat ik nog wilde weten.
De bouw van het verhaal past bij het onderwerp en de gebeurtenissen: niet te veel moeilijke plotwendingen of veranderingen van vertelstandpunt, maar ‘to the point’ en leuk om te lezen.


Tijd en ruimte
Het verhaal speelt zich af in de 18e eeuw.
Dit is zeer belangrijk voor het verhaal omdat de tijdsgeest er vaak in voorkomt. De verlichting komt aan bod, de macht van de kerk wankelt al een beetje. De conservatieven kunnen hervormingsgezinde niet luchten en omgekeerd. Allerlei nieuwe theorieën kwamen op, waarvan de één volledig correct was en de ander complete nonsens. Sommigen geloofden het ene, anderen het andere. Kortom het was een tijd van nadenken en discussiëren, maar dit voornamelijk door de middenstand, de burgerij en de adel. De armen waren nog dommer dan voorheen in deze tijd: ze geloofden in de duivel, in allerlei homeopathische rommel en in verschillende sektes, ze hielden ervan om misdadigers te zien lijden en waren voorstanders van gerechtigheid.
Het verhaal speelt zich de eerste jaren af in Parijs, later in een grot ergens zeer afgelegen, later in Grasse en nog later op verschillende plaatsen in de omstreken en ten slotte terug in Parijs.
De ruimte is belangrijk voor het verhaal, geen enkele stad heeft tegelijk de charme van Parijs en de smerigheid van sommige buurten uit de stad. Ook de omliggende streken zijn belangrijk voor het verhaal en het was nodig dat de parfumindustrie er vrij belangrijk was, ik weet niet of dit historisch correct was, maar in tegenwoordig is parfum in ieder geval van grote waarde in Parijs.
Het verhaal speelt zich in allerlei omstandigheden af. Het speelt zich af in de armoede, in de vuiligheid, maar ook bij de middenstand, op godsdienstige plaatsen, bij de rijken, in de ongerepte natuur, in de vuile achterbuurten van de grootstad, in een rustig plattelandsdorpje…


Taalgebruik
De tekst is gemakkelijk om te lezen, er zijn wel enkele moeilijke woorden zoals ‘olfactorisch’ en ‘etherisch’.
Er is slechts één passage als echte dialoog weergegeven. Verder wordt er weinig gesproken en krijgen we relatief veel beschrijvingen en veel weergaven van gedachten van het hoofdpersonage. De verhouding tussen al dit is nagenoeg perfect en zoals al vaker vermeld: aangenaam om te lezen.
Soms is de manier van vertellen een beetje omslachtig en langdradig, maar nooit storend!
Het taalgebruik is bij alle personages gelijk, de rijken spraken precies hetzelfde als de armen.

Ik wil nog vermelden dat de vertaler een vrij slechte beurt heeft gemaakt met toch enkele zware fouten zoals ‘de’ en ‘het’ omwisselen en enkele grammaticale foutjes. Dit is opmerkelijk aangezien het boek zeer bekend is en in 41 talen vertaald is.