Boekverslag Onbekend
Over de vos Reinaert / Van den vos Reynaerde
Heb je zin om een korte enquête in te vullen over jouw ergernissen op school? Meedoen kost een paar minuutjes van je tijd.
Geschreven door: | anoniem [meer] |
Datum ingestuurd: | 19 juni 2009 |
Niveau: | 4 vwo |
Taal: |  |
Woorden: | 2039 |
Opvragingen: | 445 (80 deze maand) |
Waardering: |
Titel: | Over de vos Reinaert |
Van den vos Reynaerde | |
Auteur: | |
Jaar van uitgave: | 13e eeuw |
Aantal pagina's: | 320 |
Moeilijkheidsgraad: |
|
Thema: |
Auteur: | |
Nationaliteit: | Nederlands |
Populaire titels: |
|
| ... | |
  | |
| |
| |
| |
15. Over de vos Reinaert | |
| |
| |
| |
| |
... meer | |
Samenvatting inhoud:
'Ach, Tibeert, waarom bent u zo laf? Waar komt deze schrik in uw hart vandaan?' Tibeert schaamde zich en nam een sprong… die hem flink wat narigheid bezorgde, want voor hij het wist, zat er een strik stevig om zijn hals. Zo maakte Reinaert zijn gast te schande. Zodra Tibeert de strik bemerkte, werd hij bang en sprong naar voren. De strik trok aan! Tibeert kon toen niet anders dan jammeren en zich in zijn nood verraden.
Dit is een fragment uit het verhaal Van den vos Reynaerde, een dierenverhaal dat ook wel het hoogtepunt van de Middelnederlandse literatuur genoemd wordt.
Reinaert de vos, de hoofdpersoon in het verhaal, haalde veel listen uit waaronder de hierboven beschreven streek met de kater Tibeert. In Van den vos Reynaerde wordt de hofdag van koning Nobel beschreven. Hij roept al zijn vazallen bijeen, waarop alle dieren komen opdagen, behalve één: Reynaert de vos. Verschillende dieren doen hun beklag over de streken van Reynaert. Koning Nobel besluit vervolgens om de vos voor het Hof te dagen.
Van den vos Reynaerde is een dierenverhaal dat zich afspeelt in de middeleeuwen. Het genre van de dierenverhalen is een literair genre. De maatschappij beschouwt de teksten als waardevol en is van mening dat dierenverhalen bijzondere kenmerken bevatten. De dieren kunnen immers handelen, denken en spreken alsof ze mensen zijn. Dierenverhalen zijn daarom geschikt om mensen op indirecte wijze iets duidelijk te maken.
Het verhaal over Reynaert is opgezet als een hoofse ridderroman: net als in veel ridderromans, houden alle gebeurtenissen verband met een hofdag die de koning houdt. Daarom is het verhaal een parodie op het genre van de ridderroman. De parodie is een bepaald type satire. Het is een tekst waarin een andere tekst bespot wordt door in dezelfde stijl over een heel ander onderwerp te schrijven. De tekst Van den vos Reynaerde is naast een parodie dus ook een satire: een tekst waarin de auteur op spottende wijze iets aan de kaak stelt. In de tekst komen de volgende bespotte thema’s aan bod: de geestelijkheid, de aflatenhandel en de hebzucht, vraatzucht en lichtgelovigheid van diverse karakters. Kortom, Van den vos Reynaerde is een verhaal waarin, meestal op humoristische wijze, een werkelijk bestaand iets wordt bespot en aangevallen. In een satire staat de diepere bedoeling ervan nooit vermeld.
Eerste persoonlijke reactie
Mijn eerste reactie na het lezen van het verhaal was positief. Ik vond het een spannend verhaal en erg leuk geschreven. Voordat ik het verhaal ging lezen dacht ik dat het saai zou zijn omdat het al zo lang geleden is geschreven. Ik dacht dat ik al veel betere schrijftechnieken gewent was en dat het verhaal veel te ouderwets zou zijn.
Ook heb ik veel geleerd van Van den vos Reynaerde. Er staan namelijk veel aparte artikelen in de tekst die verdere uitleg geven. Dat vond ik erg interessant.
Open plekken in het verhaal
In het verhaal is een belangrijke open plek die telkens weer terugkomt. Dat is namelijk de vraag of Reinaert gepakt wordt.
De eerste open plek vindt plaats tijdens de eerste dagvaarding. Beer Bruun wordt door Koning Nobel erop uitgestuurd om Reinaert te zoeken en mee te nemen naar de rechtszitting. De lezer vraagt zich op dat moment af of Reinaert daadwerkelijk met Bruun meegaat of dat hij weer list verzint. Al snel wordt duidelijk dat Reinaert een plan heeft bedacht.
De tweede open plek vindt plaats tijdens de tweede dagvaarding. Dit keer is het de beurt aan Tibeert de kater om Reinaert voor de tweede keer te dagen. Weer vraagt de lezer zich af of Reinaert zich misschien nu wél overgeeft. Maar nee, Reinaert laat zich niet kennen en heeft weer een nieuwe list bedacht.
Een derde open plek is tijdens de derde dagvaarding. Hier is de open plek echter het spannendst omdat wanneer Reinaert ook niet naar deze dagvaarding komt, hij vogelvrij zal worden verklaart. Maar hoe kan het ook anders, Reinaert wint door medelijden te wekken bij de koning en komt zo onder zijn doodvonnis uit.
Personages en onderlinge relaties
Nu ga ik alle personages beschrijven en tegelijkertijd hun onderlinge relaties.
- Reinaert de vos : de hoofdpersoon in dit verhaal. Een sluwe en onbetrouwbare vos die bij iedereen streken uithaalt. Hij wordt verschillende keren gedaagd bij het hof, maar weet er iedere keer weer onderuit te komen. Hij heeft een vrouw en een vriend, Grimbeert de das.
- Koning Nobel : deze leeuw is de koning van alle dieren. Hij vertrouwd Reinaert niet maar ondanks dat trapt hij een aantal keer in Reinaert zijn listen. Ook de koning is getrouwd.
- Bruun de beer : een trouwe dienaar van de koning die het als eerste waagt Reinaert te dagen voor het hof. Hij wordt gewaarschuwd door Koning Nobel voor de sluwe vos maar uiteindelijk is de hebzucht van Bruun groter dan zijn verstand. Hij verleidt Bruun namelijk door honing, waar de beer natuurlijk gek op is! Als de mensen zien dat Bruun de honing eet, worden ze ontzettend boos en de arme Bruun wordt vreselijk toegetakeld.
- Tibeert de kater : een helper van Reinaert. Op de hofdag wil Tibeert de klachten tegen Reinaert laten afvoeren. Tijdens de tweede dagvaarding wordt hij erop uitgestuurd om Reinaert te halen. Ook Tibeert’s vraatzucht wint het van zijn verstand. Hij laat zich overhalen om een vette muis te eten met allerlei gevolgen!
- Grimbeert de das : ook een helper van Reinaert. Op de hofdag had iedereen wel iets te klagen over Reinaert behalve Grimbeert. Ook hij neemt het op voor Reinaert.
- De pastoor: een mens in het verhaal. De pastoor is tegen het celibaat in getrouwd met Julocke. Hij wordt door de schrijver niet bepaald positief beschreven.
Titelverklaring
De titel Van den vos Reynaerde slaat op de hoofdpersoon, namelijk Reinaert de vos. Reinaert is een sluw en onbetrouwbaar dier. Hij is tegelijkertijd ook ontzettend slim. Hij weet zich namelijk met valse streken onder zijn straffen uit te redden. De listen die hij bedenkt zijn erg doordacht en vaak weten een heleboel mensen niet eens dat Reinaert de dader is. Ook wint hij na een streek al gauw weer het vertrouwen terug door te liegen over hoeveel spijt hij heeft van zijn daden.
In de middeleeuwen werd heel anders tegen dieren aangekeken dan dat wij nu doen. Vroeger waren de mensen bang voor veel diersoorten. Zo werd de wolf gezien als een levensbedreigend dier waarvoor je dus goed moest uitkijken! Ook de vos werd beschreven als een gevaarlijk roofdier maar vooral als een kippendief, die op het platteland voor honger en gebrek kon zorgen. Maar door dat beeld dat in de middeleeuwen gevormd werd van die dieren, komt het dat we de vos nu nog steeds als een onaardig en sluw beschouwen. Terwijl we tegenwoordig weten dat die ideeën niet altijd juist zijn.
Door het verhaal Van den vos Reynaerde zijn ook een aantal uitspraken ontstaan die wij dezer dagen nog steeds vaak gebruiken. Deze gezegdes luiden als volgt: ‘Een vos verliest wel zijn haren maar nooit zijn streken!’, wat betekend dat een mensen altijd zijn karakter behoudt. ‘Men moet vossen met vossen vangen’, wat betekend dat je tegenover sluwheid moet zelf ook sluw tewerk moet gaan. En tot slot nog: ‘als de vos de passie preekt, boer, pas op je ganzen’, wat betekend dat een huichelaar is niet te vertrouwen is. Al deze uitspraken slaan natuurlijk op de fratsen die Reinaert uithaalde.
Vertelperspectief
Het vertelperspectief van dit verhaal is de alwetende verteller. Je merkt namelijk duidelijk dat er een verteller is doordat de schrijver af en toe zinnen zegt zoals : ‘Bruun stond grote ellende te wachten’. Dat zijn belangrijke spanningselementen. De lezer weet dan namelijk al wat de personages te wachten staat.
Ook neem de schrijver een keer zelf het woord, dat is af te leiden uit het feit dat de schrijver begint met ‘ik’.
De schrijver geeft meerdere malen zijn mening over de personages. Zo laat hij duidelijk merken dat hij de geestelijkheid niet serieus neemt en dat hij de dorpelingen maar onverzorgd vindt. Het risico hiervan is dat de lezer niet de kans krijgt zelf een mening te vormen over de personages. Door de manipulatie die de schrijver gebruikt begin je alles te geloven wat de schrijver zegt.
De alwetende verteller geeft tussendoor ook nuttige informatie. Zo verteld hij bijvoorbeeld ook over de eigenschappen van de personages.
Thematiek
Het thema van het verhaal is volgens mijn mening ‘egoïsme’. Deze eigenschap komt bij ieder personage wel een keer naar boven. Is het niet Bruun de Beer die door hebzucht in Reinaert’s list trapt, dan is het wel de pastoor, die het redden van zijn eigen vrouw belangrijker vindt dan de andere vrouwen die in het water zijn gevallen.
Maar de meest egoïstische van allemaal is natuurlijk Reinaert zelf. Die om zijn eigen hachje te redden andere dieren en mensen pijn doet en vernederd.
Maar ook de koning is erg egoïstisch. Als hij hoort dat Reinaert weet waar een schat te vinden is, vergeeft hij Reinaert plompverloren zijn schulden. Zodoende is Reinaert weer op vrije voeten en heeft dus weer de kans bij anderen een streek uit te halen.
En tot slot hebben we nog Tibeert de kater. Hij trapt net als Bruun in de list van Reinaert door gulzigheid. Hij weet een vette muis niet te weerstaan.
Eindoordeel
De gebeurtenissen in het verhaal hebben voor mij verschillende betekenissen.
Ik vind sommige gebeurtenissen schokkend, omdat die nogal grof worden beschreven. Bijvoorbeeld het afbeulen door Bruun de beer en wat Tibeert de kater bij de pastoor doet.
Ook vind ik sommige gebeurtenissen goed bedacht. Hiermee bedoel ik vooral de streken die Reinaert uithaalt. Die had ik tijdens het lezen zelf niet kunnen bedenken.
Eigenlijk vind ik alle gebeurtenissen geloofwaardig. Dat zou je in eerste instantie misschien niet denken doordat dieren de grootste rol in het verhaal spelen. Maar omdat de gevoelens en handelingen zoveel op die van mensen lijken, vergeet je haast dat het in werkelijkheid dieren zijn. Dit verhaal zou je daarom eerder indelen bij de avonturenromans dan bij de sprookjes.
Alle personages in het verhaal hebben een eigen karakter. Dat heeft tot gevolg dat je jezelf goed kan inleven in de personages. Ik vind Reinaert van de ene kant een geweldig personage, maar van de andere kant is hij natuurlijk onuitstaanbaar. De lezer is elke keer weer benieuwd hoe Reinaert zich uit benarde posities weet te redden en hoe hij anderen te grazen neemt.
Ook vind ik ‘de pastoor’ een opvallend personage. Hij is getrouwd en zeker in die tijd werd dat helemaal niet geaccepteerd. Maar de castratiescène is natuurlijk wel erg uniek en zeker in die tijd natuurlijk! Ik vind het ook erg grappig dat in de loop der tijd deze scène door tekstuitgevers enigszins veranderd is omdat hij anders iets te banaal zou zijn.
De spanning wordt in de loop van het verhaal aardig opgebouwd. De voornaamste redenen daarvoor zijn de drie dagvaardingen. Het is namelijk tot de derde keer toe spannend of Reinaert zich daadwerkelijk overgeeft, of dat hij weer een list heeft bedacht. Maar ook bij de derde dagvaarding, als Reinaert de doodstraf krijgt, is het spannend of hij daadwerkelijk opgehangen gaat worden.
Wat ik zelf ook elke keer vooral spannend vond waren de keren dat het leek alsof Reinaert geen enkele uitweg had. Maar hoe kan het ook anders, Reinaert weet zich overal uit te redden.
Het taalgebruik in Van den vos Reynaerde is vrij gedateerd. Veel woorden in de tekst worden tegenwoordig weinig gebruikt. Ook worden er woorden in de tekst gebruikt die ik niet kende. Een voorbeeld daarvan is ‘credo leren’. Dit woord heeft twee betekenissen, namelijk: de geloofsbelijdenis leren maar het kon ook wijzen op een homoseksuele relatie. Veel van dit soort conservatieve woorden worden door middel van extra stukjes tekst door het verhaal heen uitgelegd.
Ik vind het ook erg interessant dat het in het Oudnederlands, naast de moderne Nederlandse tekst, staat. Soms lijken de zinnen totaal niet op elkaar, en ik kan me haast niet voorstellen dat de mensen vroeger blijkbaar zo hebben gepraat.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons dan weten.
© Scholieren.com 2009