Boekverslag Harry Mulisch

Info over dit verslag

Geschreven door:	Jessica de Vente [meer]
Niveau:	5HAVO
Kwaliteit:
Waardering:
Taal:	Nederlands
Woorden:	2041
Opvragingen:	33

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 4 uit 5 (27 stemmen)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Harry Mulisch

• Archibald Strohalm (1)

  1952

• Bericht aan de rattenkoning (1)

  1966

• De aanslag (108)

  1982

• De diamant (6)

  1954

• De elementen (14)

  1988

• De ontdekking van de hemel (33)

  1992

• De procedure (12)

  1997

• De pupil (11)

  1987

• De sprong der paarden en de zoete zee (3)

  1955

• De versierde mens (2)

  1957

• De zaak 40/61 (1)

  1962

• Het beeld en de klok (4)

  1989

• Het mirakel (5)

  1955

• Het stenen bruidsbed (11)

  1959

• Het theater, de brief en de waarheid (15)

  2000

• Het woord bij de daad (0)

  1968

• Het zwarte licht (11)

  1956

• Hoogste tijd (2)

  1985

• Oidipus, Oidipus! (0)

  1972

• Oude lucht (1)

  1977

• Siegfried (39)

  2001

• Tussen hamer en aambeeld (3)

  1952

• Twee vrouwen (55)

  1975

• Voer voor psychologen (0)

  1961

• Vonk (1)

  2002

• Voorval (1)

  1989

Deel 1. Verhaalanalyse.

Complete titelbeschrijving.
De volledige titel van het boek is De ontdekking van de hemel, geschreven door Harry Mulisch. Het boek is uitgegeven door Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam in 1997. De eerste druk was in 1992. Ik heb de veertiende druk gebruikt. Druk door Hooiberg Epe.

Auteursinformatie.
Harry Mulisch is geboren op 29 juli 1927 te Haarlem. Hij is van Tsjechisch- Hongaars- Oostenrijkse afkomst. Hij debuteerde met de roman Archibald Stroham in 1952, waar hij de Reina Prinsen Geerlingsprijs voor kreeg. Harry Mulisch blinkt uit als schrijver, omdat hij nooit over realistische zaken schrijft, maar altijd over de mythische zaken die achter het menselijk handelen schuilgaan. Daarbij speelt magie een belangrijke rol. Zijn hele oeuvre is doordragen van vragen en antwoorden naar aanleiding van ‘het raadsel der tijd’ Zijn schrijversschap heeft Mulisch aan de Tweede Wereldoorlog te danken; zijn vader was een SS- officier en zijn moeder een jodin. Hij is altijd bezig met de wereld magisch te verklaren. In totaal heeft Harry Mulisch meer dan vijftig publicaties op zijn naam staan, onder andere De aanslag, Archibald Stroham en de Compositie van de wereld.

Titelverklaring.
De titel kan op twee manieren worden uitgelegd.
Enerzijds verwijst de titel naar het pact dat Francis Bacon namens de mensheid met de duivel heeft gesloten. Enkele eeuwen geleden heeft men als het ware ‘de hemel ontdekt’. Dat wil zeggen; het bestaan zijn mysterie ontnomen. Anderzijds verwijst de titel naar de ontdekking van Quinten van de hemel; het hemelse licht.

Samenvatting.
Het boek begint bij de ontmoeting van Onno en Max. Zij worden goede vrienden. Op een dag willen zij het boek Alma Mahlers Mein Leben kopen en maken zij kennis met Ada Brons, de dochter van de boekhandelaar. Max krijgt een relatie met haar, die enige tijd duurt. Op een ochtend waren zij aan het vrijen en Onno belde aan. Max sprong meteen op en ging met Onno mee. Ada voelde zich zo diep beledig dat ze met Max brak. Het duurde niet lang of Ada kreeg een relatie met Onno en trok bij hem in. Kort daarna werd Ada uitgenodigd om een concert te geven, zij speelde cello, op Cuba. Max en Onno gingen met haar mee en worden per abuis aangezien als leden van een communistisch congres, wat Onno later zijn ministerschap zou gaan kosten. Na afloop van het concert en het congres zouden ze met z’n drieen naar het strand toe gaan. Maar Onno bleef hangen bij een andere vrouw en Ada en Max bedreven ook de liefde. Later op de avond verleidde Ada Onno. Thuisgekomen bleek Ada zwanger te zijn. Ada en Onno trouwden. Toen Ada 5 maanden zwanger was, kreeg zij een auto- ongeluk en raakte in coma, waar zij nooit meer uitkwam. Toen zij 7 maanden zwanger was, werd de baby d.m.v. een keizersnee gehaald. Onno stelde zichzelf niet in staat om alleen een kind op te voeden, en Max en Sophia ontfermen zich over de baby, die Quinten werd genoemd. Zij gaan leven op een kasteel. Groot Rechteren genoemd, dichtbij Westerbork waar Max sterrenkundige is. Quinten groeit op als een extreem mooi en lief kind. Vooral de architecthistoricus meneer Verloren van Themaat en de slotenmaker Piet Keller spelen een grote rol in Quinten’s opvoeding. Naar mate Quinten opgroeit, ziet hij zijn vader steeds minder, die veel te druk is met zijn burgemeesterschap en zijn vriendin Helga. Als Quinten 12 is ,wordt Helga vermoord en loopt Onno zijn ministerschap mis. Onno kan het allemaal niet meer aan en verdwijnt uit ieders leven. Niet lang daarna overlijdt Max, als er een meteoriet inslaat. Een poosje daarna, als hij 17 is, besluit Quinten Onno te gaan zoeken. Hij reist naar Italië, waar hij Venetië, Florence en Rome bezoekt. Eenmaal in Rome ontmoet hij Onno. Zij trekken samen op en Onno verteld Quinten over het Sancta Sanctorium en over Mozes die de twee stenen tafelen van God ontvangt. Na een aantal studies is Quinten ervan overtuigd, dat de stenen tafelen in het Sancta Sanctorium liggen. Hij besluit in te breken om de twee stenen tafelen te bemachtigen, samen met Onno. Ze laten zich insluiten en Quinten weet, met behulp van de kennis die hij van Piet Keller heeft, de sloten open te maken en te tafelen te bemachtigen. Zij vluchten weg uit Italië naar Jeruzalem. Daar bezoeken ze de Klaagmuur en zien ze het midden van het midden, een rots, waar de tafelen oorspronkelijk in behoren. Wanner Quinten terug is in zijn hotelkamer, voltrekt aan hem een wonder. In trance komt hij in de Burcht, een droom die hij al sinds jongs af aan heeft en hij haalt de tafelen uit de kluis. Eenmaal buitengekomen voert een paard hem naar het midden van het midden. Daar ziet hij zijn moeder in alle vrouwen die daar zijn. De stenen glippen uit zijn handen en vallen kapot op de grond. Dan omhullen Mozes’s letters zijn lichaam en wordt hij opgenomen in het licht. Onno heeft Quinten’s verdwijning opgemerkt en belt in paniek Sophia op, die hem verteld dat Ada op dezelfde tijd is overleden als dat Quinten verdwenen is.

Motto.
Er staat geen motto in het boek.

Genre.
De ontdekking van de hemel is een totaalroman; een psychologische-, een filosofische-, een tijd-, een ontwikkelings-en een avonturenroman.

Thema.
Het thema is wat de hemel ontdekt en hoe deze daarop reageert. Dit is op te maken uit de gesprekken tussen de twee engelen in de intermezzo’s.

Motieven.
De symbolische inkleding van de gedachtegang, dat onze enige hoop ligt in de werken die de mysterie weer een centrale plaats in het leven geven, d.m.v. kunst, muziek en de kunst van het woord. De verdere motieven zijn muziek, moeder en midden.

Idee.
Het idee van de schrijver is dat niet de schepping de mens maakt, maar de mens de schepping.

Opbouw/ structuur.
Het boek let 905 bladzijdes en uitgaande van een verteltijd van 50 bladzijdes per uur, is dit boek te lezen in ruim 18 uur.
Het boek is niet in chronologische volgorde verteld. Het boek telt 65 hoofdstukken, onderverdeeld in 4 delen;

Eerste deel; het begin van het begin.
Proloog.
1. Het familiefeest
2. Hun ontmoeting
3. Thuisbrengen
4. Vriendschap
5. Buiten spelen
6. Nog een ontmoeting
7. De sterrenwacht
8. Een idylle
9. De demonen
10. De zigeuners
11. Het proces
12. De driehoek
13. Opruiming
14. Restitutie
15. De uitnodiging
16. Het congres
17. Hete dagen
18. Het verdwijnpunt
19. In zee
De opdracht

Tweede deel; Het einde van het begin
Eerste intermezzo
20. De Hooblei
21. De boodschap
22. Wat nu?
23. Kruis of munt
24. De bruiloft
25. De spiegel
26. Fancy
27. Troost
28. De uitvaart
29. Onomkeerbaarheid
30. Het schavot
31. Het aanzoek
32. Beunhazerij
33. Sectio caesarea
Uit de diepte

Derde deel; Het begin van het einde
Tweede intermezzo
34. Het geschenk
35. De intocht
36. Het monument
37. Expedities
38. Het graf
39. Verdere expedities
40. De woordenwereld
41. Afwezigheden
42. De Burcht
43. Vondsten
44. Het Niet
45. Veranderingen
46. De vrije markteconomie
47. De muziek
48. Snelheden
49. De Westerbork
50. Het besluit
Uit de diepte

Vierde deel; Het einde van het einde
Derde intermezzo
51. De Gouden Muur
52. Italienische Reise
53. De schaduw
54. De stenen van Rome
55. De plek
56. Schriftgeleerdheid
57. Ontdekkingen
58. Antichambreren
59. Het commando
60. De vlucht
61. Derwaarts
62. Het midden van het midden
63. Chawah Lawan?
64. De Wetnemer
Epiloog.

Personages.
De hoofdpersonen in dit boek zijn Onno Quist, Max Delius en Quinten Quist. Onno Quist is taalkundige en probeert de Diskos van Phaistos te ontcijferen. Max Delius is een sterrenkundige en hij en Onno zijn beste vrienden. Quinten Quist is de zoon van Max Delius, maar iedereen denkt dat hij de zoon is van Onno.
De bijfiguren zijn Ada Brons, Sophia Brons en Helga.
Ada Brons is de ex- vriendin van Max, de vrouw van Onno en de moeder van Quinten.
Sophia Brons is de moeder van Ada en heeft een heimelijke affaire met Max.
Helga is de nieuwe vriendin van Onno.

Tijd.
Het verhaal wordt verteld in 1985, maar het verhaal speelt zich af vanaf 1965. De verteltijd is korter dan de vertelde tijd.

Tijdsvolgorde.
De tijdsvolgorde is niet chronologisch, want het verhaal wordt steeds onderbroken, doordat de engel verslag uit brengt aan zijn baas. In principe is het hele boek dus een flash- back, want de opdracht is al afgerond. Het is een fictief verzonnen verhaal, met een sterk autobiografisch karakter.

Ruimte.
Het verhaal speelt zich af Op Groot Rechteren, Westerbork, Leiden, Amsterdam, Florence, Rome, Venetië en Jeruzalem.

Bronvermelding.
Het boek ‘De ontdekking van de hemel’.
Het uittrekselpocket Samenvattingen door Bert Peene.
Leesdossier De procedure.
Literair Lexicon nr.5.

Deel 2. Persoonlijke tekstbeleving.
Ik heb vorig jaar het boek ‘De procedure’ vorig jaar gelezen, en de stijl van dat boek sprak me erg aan, dat ik wat meer van Mulisch’s oeuvre ben gaan lezen. Zodoende ben ik ook aan ‘De ontdekking van de hemel’ begonnen ben. Ik heb zelden zo’n inspirerend, doch ingewikkeld boek gelezen. Inderdaad is het taalgebruik zeer moeilijk, maar grotendeels toch begrijpelijk in zijn geheel. Mulisch heeft af en toe de neiging om langdradig te worden, en in combinatie met zijn gecompliceerde taalgebruik wordt het dan moeilijk om de stof door te spitten en geconcentreerd te blijven lezen. Maar dat is wel noodzakelijk, want bijna elk detail is belangrijk voor de ontwikkeling van het verhaal. Vooral al dat gezeur over die muziek die staat verbonden met het woord is heel erg saai en daar snapte ik ook niet zo gigantisch veel van. Na het boek te hebben gelezen, ben ik ook uittreksels en recensies gaan lezen en zodoende kom je ook achter de gedachtegang en de gegevens waarop de personages en de feiten gebaseerd zijn. Zodoende leer je het boek beter te begrijpen. Zoals bijvoorbeeld dat het personage Max Delius grotendeels gebaseerd is op Mulisch, doch overdreven. Mulisch vader was ook een SS- officier en zijn moeder een jodin. Dat is bij Max Delius ook zo, alleen vermoord zijn vader zijn moeder. Veel belangrijker is de vriendschap tussen Onno en Max, die gebaseerd is op de vriendschap tussen Mulisch en J.H. Donner, overleden in 1988. Verder heeft Quinten trekken van Mozes en Jezus. Hij is een soort Messias. Quinten redt echter geen mensen. Het is eerder andersom: hij redt de moraal door haar bij de mensen weg te halen.

Verder doet Max mij sterk denken aan een stukje dat ik in Op Niveau Literair gelezen heb, genaamd geilboos. Max weet ook niet erg goed hoe hij er mee om moet gaan dat hij zich sterk aangetrokken voelt tot het vrouwelijk geslacht, terwijl hij al een relatie heeft. Het meest karakteristieke persoon in het boek vind ik Onno. Zijn manier van denken staat mij best wel aan. Af en toe toont hij zijn emoties, maar verdoezelt deze dan weer meteen met woorden. Hij is ook degene in het boek waar ik de meeste sympathie voor voel. Hij maakt zoveel mee, weet zich toch staande te houden, maar begeeft het dan uiteindelijk toch. En als hij zichzelf weer bij elkaar heeft geraapt, verliest hij zijn zoon weer en staat hem de dood in het vooruitzicht, ook al weet hij dat nog niet. Ik voel ook met Ada mee, want die kent nou niet echt veel plezier in haar leven. Voor Sophia kan ik de minste sympathie opbrengen. Ze komt op mij over als een koud en harteloos persoon, die haar dochter en haar man veel verdriet heeftgedaan. Ik bedoel maar, de dag nadat je man is gestorven meteen met iemand anders naar bed gaan! Hoe harteloos ben je dan? Tot slot wil ik vermelden, dat het behoorlijk moeilijk was om ruim 900 pagina’s op één a-4tje samen te vatten. Daarvoor zijn er veel te veel gebeurtenissen. Dus ik alleen maar heel globaal aangegeven wat er allemaal gebeurt in het boek, en de belangrijkste ontwikkelingen in het boek wat gedetailleerder.
Verder kan ik dit boek zeker aanraden aan de wat gevorderde lezer die zich niet laat afschrikken voor een dik boek en goed met wat gecompliceerder taalgebruik om kan gaan.