Boekverslag Peter Drehmanns

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	1 november 2008
Taal:
Woorden:	2.600
Bekeken:	1127 keer (4 deze maand)
Waardering:	Currently 3.92/5 1 2 3 4 5 3.9/5 (12 stemmen)
Deel op:

Titel:	Soms sloot ik mijn ogen
Auteur:	Peter Drehmanns
Jaar van uitgave:	2008
Aantal pagina's:	239
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Vader-dochterrelatie, Queestemotief, Fantasie & Werkelijkheid, Cultuurverschillen

Auteur:	Peter Drehmanns
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Populaire titels:	2008Soms sloot ik mijn ogen (1) 2009De begeleider (1) 2012De schrijver en zijn meisjes (0)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Gebruikte editie voor het boekverslag
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum eerste druk: oktober 2008
Aantal bladzijden: 239
Uitgegeven bij : Contact te Amsterdam

Beschrijving voorkant
Op de voorkant staat de afbeelding van een stel paarden, dat in november 2006 door het Wassende water op een eilandje in Friesland (Marrum) gevangen werd gehouden. Een wit paard springt er uit. In het tweede hoofdstuk geeft de verteller aan dat hij op die dag zijn tegenpersonage de kapster van Indiase afkomst voor het eerst heeft gezien.

Genre van het boek
“Soms sloot ik mijn ogen” is een psychologische roman over het zoeken naar een vader en over het zoeken naar de waarheid.

De aangeleverde flaptekst
Op zijn eigen website geeft de auteur aan waarover zijn boek gaat: Mijn nieuwe roman Soms sloot ik mijn ogen ligt momenteel in de boekhandel. Deze roman verhaalt van een duel tussen twee personages: een uit India geadopteerde vrouw en een ghostwriter die het dramatische verhaal van die vrouw optekent. De vrouw is op haar zesde onder raadselachtige omstandigheden terechtgekomen bij een Fries echtpaar. Een kwart eeuw later schakelt ze een ghostwriter in die zich dient te ontfermen over haar levensverhaal en het tegelijkertijd moet verhelderen. Samen vertrekken ze op een gegeven moment naar Calcutta om daar het verre verleden en de biologische vader van de vrouw terug te vinden. In de chaotische metropool ontspint zich een zinderende zoektocht, waarbij de rolverdeling tussen beide personages ernstig ontwricht raakt. De ghostwriter, die het verhaal van de vrouw moest aanjagen, wordt nu opgejaagd door datzelfde verhaal. Daardoor komt hij terecht in een schemerzone van fictie en realiteit. De spookschrijver wordt stilaan een spook, de vrouw die hij moest redden ontpopt zich als zijn worgengel...

Titelverklaring
Op blz. 31 staat: ‘” Soms sloot ik mijn ogen als ik iets moois had gezien, zoals je een deksel op een pan dampend, geurig eten doet.

Structuur en/of verhaalopbouw
Er zijn drie delen in de roman te onderscheiden
Deel 1 : Staartdelingen : dit wordt onderverdeeld in 6 getitelde hoofdstukken
Deel 2 : Kopzorgen : dit deel wordt onderverdeeld in 12 getitelde hoofdstukken
Deel 3 : Fierljeppe : dit deel beschrijft een aantal stukken uit het dagboek van Nisha Bijlsma wanneer ze weer teruggekeerd is naar Friesland.

Gebruikt perspectief
Het perspectief is door de structuur wel bijzonder:
Deel I heeft een dubbel perspectief: er wordt gesproken over de ghostwriter (iemand die het leven van een ander beschrijft) : die wordt in de hij-stijl aangegeven. Maar hij schrijft het verhaal op van een Indiase vrouw die haar leven in de ik-vorm beschrijft.
Deel II het perspectief wordt bepaald door de personale verteller Otto Vrijbloed (de ghostwriter van deel I). Hij is in India (Kolkata = voorheen Calcutta) en beschrijft de zoektocht van Nisha naar haar vader. Aan het einde verdwijnt hij uit het verhaal.
Deel III is een verslag van een dagboek van Nisha die daarin dus de ikfiguur is. Ze vertelt over haar terugkeer naar Friesland na de reis naar India waar ze haar vader had gezocht.

De tijd van het verhaal
Het verhaal- Nu speelt zich af in het jaar 2007. het is dus een actueel verhaal. De ghostwriter ontmoet Nisha voor het eerst in november 2006. hij reist met haar naar India (oktober/november 2007) Het dagboek eindigt op vrijdag 7 december 2007 in Friesland.
Een andere tijdlaag is het verleden van Nisha. Daar is ze naar op zoek. Ze is 24 jaar in Nederland en dat deel in India speelt dus in de jaren ’80. In 1983 is ze naar Nederland gebracht om geadopteerd te worden. Daarover vertelt ze aan de ghostwriter Vrijmoed waardoor er weer een tijdlaag in het verhaal ontstaat.

De plaats van handeling
In deel 1 en deel 3 is Friesland de plaats van handeling. Nisha is de eigenares van een kapperszaak in Friesland (vlak bij Marrum) en keert na de reis terug naar die provincie. In die zin is er sprake van een klassieke queeste: een zoektocht die op dezelfde plaats begint en eindigt, terwijl de avonturen op vreemde bodem plaatsvinden.
Deel 2: is een avontuur in India waar Nisha, met Otto naar haar vader zoekt. Dat gebeurt in Kolkata en Puri.

Samenvatting van de inhoud
Deel I : Staartdelingen

Nisha Bijlsma, een 30-jarige eigenares van een kapsalon, is 24 jaar geleden naar Nederland gekomen uit India. Ze is geadopteerd door Friese stiefouders. Nu beweert ze dat haar vader in haar kapsalon is geweest en zich door haar heeft laten knippen. Dat is het sein voor haar om haar levensverhaal door een ghostwriter te laten opschrijven. De ghostwriter interviewt haar over het verleden en moet daarvoor steeds naar Friesland afreizen.
Stukjes bij beetjes wordt haar Indiase verleden aan de lezer onthuld. Nisha woonde n een paalwoning met water onder haar huis. Haar vader was een riksjafietser. Een van de trauma’s van haarjeugd is dat ze een keer in de riksja van haar vader moest plaatsnemen en dat een dikke kerel naast haar plaatsnam en haar wilde verkrachten. Ze verzet zich en haar vader wordt boos als de man zijn zin niet krijgt. Omdat ze arm zijn, moet ze naar een weeshuis net als haar zusje dat al eerder verdwenen is. In het weeshuis waarin ze maar kort verblijft, neemt ze later de plaats in van een jongetje dat geadopteerd zou worden door een niet al te legale instantie. Ze gaat in het vliegtuig naar Nederland waar ze wordt ontvangen door twee Nederlandse ouders van gereformeerde afkomst. Ze heeft ook een zusje. Ze leert schaatsen en lezen. Ze wordt later het sletje van de school genoemd. Op haar 12e heeft ze al haar eerste seksuele ervaring wanneer ze na een aanrijding met een volwassen man in zijn auto kruipt. Dat lijkt toch wel een variant op het incident op haar zesde met de dikke man in de riksja.
Op het voortgezet onderwijs heeft ze seks met velen: ze doet alles 1 keer met iemand. Haar beste seksuele ervaring heeft ze met een meisje van school. Ze is erg openhartig naar de ghostwriter toe en vertelt veel over haar seksleven. Ze heeft al drie keer een abortus gehad. De vraagt blijft steeds boven het verhaal hangen of Nisha wel betrouwbaar is: zo raakt de ghostwriter een aansteker (een erfstuk van zijn grootvader) kwijt die hij later in haar woning aantreft. Aan het einde van deel 1 wil Nisha in ieder geval haar vader terugvinden en daarvoor moeten ze naar India afreizen.

Deel 2 : Kopzorgen
Het is een idiote stad waarin ze terechtkomen: Kolkata (Calcutta) De chaos en het vuil overheersen er. ze nemen een intrek in een hotel en beschikken over één kamer, waardoor ze bij elkaar moeten slapen. Nisha slaapt altijd naakt en prikkelt Otto Vrijbloed. Hij vindt niet dat ze seks kunnen hebben (zij is 30 , hij 50) en bovendien is ze zijn opdrachtgeefster. Er moet afstand zijn en hij weigert daarom seks. Ze noemt hem daarvoor een bang mannetje. Maar aangezien Nisha erg aantrekkelijk is (Otto beschrijft haar met de geuren van fruit)
Kan de als goddelijk ervaren seks natuurlijk niet achterblijven. Dat verkleint aanzienlijk de afstand tussen Otto en Nisha. Elke dag op hun reis is het daarna wel prijsschieten.
Maar er is natuurlijk sprake van een “Vatersuchmotief “, dus is er werk aan de winkel. Ze bezoeken samen het weeshuis van de Stichting van Moeder Theresa. Daar komt Otto al achter dingen die niet lijken te kloppen met de verhalen die Nisha in Friesland had verteld. Haar vader zou Tarak Sarkal heten . Het zijn dolkstoten in de rug van Otto.
Wanneer er een oproep wordt gedaan aan de vader om zich te melden, komen er drie “valse vaders”op af die direct door de mand vallen. Dan lijkt de echte vader contact op te nemen met Nisha. Ze maken afspraken o.a. op een begraafplaats en later in een dierentuin, maar steeds komt de man niet opdagen. Daarna laat hij hen naar de stad Puri (een heilige stad) komen en ook daarheen reizen ze af.

Intussen heeft Otto via internet en zijn mail bericht gekregen dat zijn vader die in een verpleeghuis verbleef ,overleden is, maar hij kan niet op tijd terugzijn voor de begrafenis en daarom gaat hij niet terug. Zijn vader was dementerende in het tehuis en hij spreekt opmerkelijk cynisch over zijn vader. In zekere zin is Otto ook zijn vader kwijt. Hij heeft inmiddels zelf last van forse diarree (door de slechte hygiënische omstandigheden gekregen)

Ook in de bibliotheek van Puri komt de vader van Nisha niet opdagen. Otto voelt zich heel ziek worden. Dan komen ze op een berg een oude, kreupele man tegen die beweert dat hij de vader van Nisha is. Maar Nisha heeft het verhaal verteld over de mooie man die haar bezocht heeft in haar kapsalon. En dat beeld klopt dus niet. Ze scheldt de oude man dus flink uit. Terug in het hotel beweert ze dat het haar vader niet is. Otto Vrijbloed reageert cynisch. Dan zegt Nisha Bijlsma dat ze verder niemand meer wil; ze wil alleen Otto hebben. Aangezien ze onbeschermd seks hebben gehad en Nisha een vruchtbare vrouw van 30 jaar is, is ze blijkbaar zwanger. Wordt hij nu de vader van haar kind? Gedurende de reis maar ook tijdens zijn bezoeken in Friesland heeft Otto steeds aantekeningen gemaakt in een dagboek. Daarvan moet hij later zijn boek over Nisha schrijven. Wanner hij in zijn hotelkamer weer last van zijn buikloop krijgt, moet hij direct naar de wc. Wanneer hij daarvan terugkeert, ziet hij dat er een aap met zijn dagboek vandoor gaat. Al zijn aantekeningen zijn gestolen. Alles over Nisha is dus verdwenen.

Deel 3: Fierljeppe
(Polsstokspringen, een Friese traditie)
In dagboekvorm vertelt Nisha haar belevenissen vanaf zaterdag 3 november 2007 in Puri. Ze hebben voor de laatste keer seks gehad. Ze moet van Otto naar de dokter en wanneer ze terugkeert is hij er niet meer¨paspoort weg, portemonnee weg. Tickets zijn er nog wel. Ze geeft toe dat ze Otto heeft geneukt om een vader voor haar kind te hebben. Ze doet een zwangerschapstest en dan blijkt dat ze echt zwanger is. Ze zal het meisje later Sita noemen. Otto is al een paar dagen geleden verdwenen. Nisha reist terug van Puri naar Kolkata. Ze doet intussen erg cynisch over de Indiase bewoners. Ze droomt dat ze met een polsstok over de rivier van India in Friesland terechtkomt.
Daarna keert ze terug naar Nederland zonder Otto. Ze gaat weer aan de slag. Ze voelt zich erg zwanger. Ze weet zeker dat het een meisje zal worden. Ze gaat de kamer al inrichten voor Sita. Dan op 7 december weet ze dat ze hem aan de lijn heeft: hij heeft niets gezegd (zoals dat al eerder in de roman als motief voorkwam en ze van mening was dat het haar vader was) Nu moet het natuurlijk Otto zijn. Ze weet zeker dat hij naar haar zal komen en dat alles in orde zal komen.

Thema, motieven en interpretatie
“Soms ….. ogen.” is een roman over een zoektocht naar de vader van de hoofdfiguur. Er is sprake van een Vatersuchmotief zoals dat in de serie Spoorloos op de televisie wordt gebracht. Bovendien is dat een klassiek motief dat al in Middelnederlandse literatuur te lezen is (vgl. Esmoreit)

Nisha is op 6-jarige leeftijd naar Nederland verhuisd waar ze geadopteerd is door stijve stiefouders en een vervelend zusje Irene heeft gekregen. Nadat ze haar vader heeft gezien in de kapsalon (een uiterst onwaarschijnlijke situatie) wil ze hem gaan zoeken in India.
Er is dan sprake van een klassieke queeste: begin en eindpunt op dezelfde plek en het beleven van avonturen op vreemd gebied. Ook het happy end vormt een kenmerk van een queeste. Nisha gaat dus op zoek naar haar vader. Er komen valse vaders in haar verhaal voor: maar die mensen kan ze direct ontmaskeren. Haar mogelijk echte vader laat zich moeilijker vangen en
geeft hun steeds een nieuwe opdracht om hem te zoeken. Wanneer z e hem daadwerkelijk ontmoet, blijkt hij niet meer de mooie man die ze in gedachten heeft. Het is een kreupele oude man die ze daarna (en daarom) uitscheldt. Daarna wordt haar zoektocht naar haar eigen vader een zoektocht naar de vader voor haar kind. Ze verleidt Otto Vrijbloed met goddelijke en verrukkelijke seks waardoor ze onbeschermd vrijen en zij zwanger van hem wordt. Dat heeft ze graag gewild: behoren tot een hogere kaste.
Jammer genoeg verdwijnt hij daarna nogal geheimzinnig uit haar leven, waardoor ze alleen naar Nederland moet terugreizen. Maar daar ervaart ze de zwangerschap als een zegen en op de laatste bladzijde heeft ze hoop gekregen dat hij haar heeft opgebeld. Ook al is er niets gezegd. Wat het zoeken naar de vader betreft, dat motief komt ook in het leven van Otto voor. Die hoort tijdens de reis naar India dat zijn vader overleden is, maar hij kan niet meer terugreizen om op tijd bij de begrafenis te zijn. Bovendien was hij vader al in zekere zin kwijt, omdat de man al aan het dementeren was. Het is dus met recht een zoektocht naar valse vaders.

Een tweede belangrijk motief is de verhouding tussen fictie en werkelijkheid. Otto moet als ghostwriter het levensverhaal van Nisha Bijlsma opschrijven, maar hij komt er herhaaldelijk achter dat Nisha met de waarheid een loopje neemt. Dat is bijvoorbeeld het geval met het beschrijven van de manier waraop ze het litteken bij haar mond heeft opgelopen. In de loopt van hun relatie hoort de ghostwriter wel drie verschillende verklaringen. Ook het verhaal van haar afkomst blijkt niet te kloppen. Verder beweert Nisha de eerste seksuele ervaring gehad te hebben op haar twaalfde na de aanrijding met een automobilist, maar dat lijkt een verhaaltechnische variant op het verhaal tijdens haar zesde levensjaar waar ze in een riksja door een dikke mijnheer zou zijn aangerand. Tegen de zuster in het weesnhuis zegt ze namelijk dat z e toen al ontmaagd was. Ook tijdens de rest van het het bezoek aan het weeshuis merkt Otto dat Nisha niet altijd de waarheid heeft gesproken. Haar vader zou niet Pal, maar Tarak Sarkal hebben geheten. Ook dat had ze voor de ghostwriter verzwegen.
Nisha neemt het dus niet zo nauw met de waarheid en lijkt in een droomwereldje te leven. De vader van haar kind is zomaar uit het verhaal verdwenen. Moeten we als lezer van het verhaal zover gaan dat het hele verhaal misschien wel een verzinsel van Nisha is en dat ze het verhaal van a tot z voor de lezer gelogen heeft. Net zo min als er een vader in haar kapsalon is geweest, is er ene ghostwriter in haar leven geweest.
Er zijn wel aanwijzingen voor die interpretatie in de roman te vinden. Zijn plotselinge verdwijning maakt hem tot een spookverschijning, met recht een ghostwriter dus. Misschien wel een mooi open einde en daarmee nog wat te raden voor de lezer.

Waardering scholieren.com
Gemakkelijk te lezen verhaal over een Vatersuchmotief. Vanwege de populariteit van programma’s als Spoorloos best een aantrekkelijk thema voor scholieren om een boek over te lezen. Drehmans schrijft snel en zonder omhaal van woorden. Dat is voor scholieren niet al te moeilijk te volgen. Misschien hebben ze wel wat moeite met het open einde en de mogelijke interpretatie van de roman.
Geschikt voor havo-en vwo-eindexamenkandidaten.
Puntenwaardering op de literatuurlijst van scholieren.com : 2 punten (standaardwaardering)
Amusementswaarde voor scholieren: 7

Eventueel belangrijke recensies
Er zijn nog geen recensies verschenen.

Over de schrijver
Peter Drehmanns schreef eerder vijf romans en een verhalenbundel. Hij recenseerde jarenlang Italiaanse literatuur voor NRC Handelsblad en maakt korte films. Zijn roman Altijd maar begraven verschijnt in Duitse vertaling.

Bibliografie
Gemaskerd land (2002)
Schaduwboksen (2003-verhalen)
Erfsmet (2004)
Blackpool (2005)
Altijd maar begraven (2007)
Soms sloot ik mijn ogen (2008)