Geschreven door:	Eline Timmermans [meer]
Datum ingestuurd:	26 mei 2008
Niveau:	5 vwo
Taal:
Woorden:	3332
Opvragingen:	286 (0 deze maand)
Waardering:	Currently 0.00/5 1 2 3 4 5 0.0/5 (0 stemmen)

Sinds 27 november draait de film Oorlogswinter in de bioscoop. Wij hebben 3 maal het boek van de film en 3 knijpkatten om weg te geven.

Auteur: Boudewijn Büch
Titel: De kleine blonde dood
Verschijningsjaar (eerste druk): oktober 1985
Gelezen druk: 27e druk, november 2004
Uitgeverij: De arbeiderspers
Plaats van uitgave: Amsterdam
Aantal pagina’s: 215

Verwachtingen en eerste reactie
Ik heb dit boek gekozen omdat ik mijn lerares er vaak iets over heb horen zeggen. Ik heb haar aan veel mensen die om advies vroegen ook dit boek horen aanraden, en daarnaast kwam het gewoon vaak te spraken. Vele hebben dit boek gelezen, wat mij erg nieuwsgierig maakte naar dit boek.
Op de voorkant van het boek ziet men een donkere afbeelding. Tegen de horizon ziet men wat heuvels, wat waarschijnlijk dijken zullen zijn (zo heuvelachtig is Nederland niet). Op de voorgrond is een man te zien, de kijker kijkt vanuit een 'zijperspectief'. De man staat met zijn rug naar de camera. Aan de details bij zijn jas, zie je dat het hard waait. Door de heuvels op de achtergrond die waarschijnlijk dijken zullen zijn kan het goed dat dit bij zee is. Je ziet dit echter niet goed, omdat alles een zwarte kleur heeft. Het geeft een sombere indruk (zwart = somber). Op de achterkant van het boek staat in het heel kort de inhoud van het boek, met daaronder een stukje informatie over de schrijver van het boek: Boudewijn Büch. Daarnaast is een foto weergeven van Boudewijn Büch. Onder het stukje over Boudewijn Büch staat nog een quote uit de PCZ van ene Hans Warren die zijn mening geeft.
Ik verwacht een boek met heel veel diepgang. Ook verwacht ik wel een triest boek, dit komt o.a. Door de omslag. Ook door wat ik gehoord heb natuurlijk, het zou een schitterend boek zijn & heel triest dus dit zijn ook mijn verwachtingen.
Ik vind het een apart maar mooi boek. Doordat er telkens tussen verschillende periodes wordt gewisseld is het in het begin lastig om te snappen hoe het precies in elkaar zit. Maar als men van te voren het korte stukje op de achterkant leest, snap je wat de bedoeling is. Het is, zoals ook op de achterkant vermeld staat, een hartverscheurende roman over verlies, verdriet en machteloosheid. Ik werd helemaal meegesleept met alle gevoelens van de hoofdpersoon. Ik kon dan ook niet stoppen met lezen en heb het boek zo goed als in een stuk achter elkaar uitgelezen.
Ik vind het een schitterend boek. Het is weer een heel ander soort boek als ik al heb gelezen zoals 'De donkere kamer van Damokles'. Deze ging weer over iets heel anders. Ook is de manier waarop hier met de tijd is omgegaan boeiend, omdat ik dit nog niet eerder heb gehad in een boek. Het houd je bezig, doordat je in dit boek jezelf dingen afvraagd, maar deze telkens niet beantwoord worden omdat er telkens van tijd wordt gewisseld. Je wilt van beide periodes weten hoe het afloopt.
Het boek is een beetje vergelijkbaar met het boek van Kluun, 'komt een vrouw bij de dokter'. Dit omdat dat boek ook gaat over verlies, verdriet en machteloosheid. De hoofdpersoon verliest hier zijn geliefde doordat ze ongeneeslijk ziek is, heeft daarom dus verdriet en voelt zich machteloos omdat hij er niets aan kan doen. Hij ziet haar steeds meer verzwakken, en hij kan haar niet helpen. Dit is bij het zoontje van deze hoofdpersoon ook het geval. Hij heeft een hersentumor, en de vader verliest zijn zoontje. Degene waar hij zoveel van hield, hij heeft er heel veel verdriet om en hij voelt zich machteloos want hij wil zijn zoontje niet verliezen maar er kan verder niets meer gedaan worden.
Het boek heeft zeker indruk gemaakt en mij aan het denken gezet. Het laat heel goed zien hoe grote impact de WOII op de mensen had. Degene die het echt hebben meegemaakt kunnen het moeilijk een plek geven, omdat het verschrikkelijk was. Dit wordt in het boek heel goed weergeven wanneer de hoofdpersoon herinneringen ophaalt aan zijn jeugd met zijn vader. Zijn vader heeft meegevochten in de oorlog, en heeft last van ernstige stemmingswisselingen. Hij zal het nooit een plek kunnen geven, wat vaak heel heftig tot uiting komt.
Ik heb de grafiek in rechte lijn gegeven, omdat ik vind dat de spanning het gehele boek ongeveer wel gelijk is. De spanning stijgt wel een beetje wanneer de vader weer een uitbarsting heeft, maar deze is bij mij maar minimaal qua stijging. Ik vind het een prachtig boek, maar bij spanning in een boek kijk ik naar een mysterie waar het hele boek om draait, of een gevaar etc. bijvoorbeeld een verdwijning. Dit boek is prachtig, maar er zit verder geen mysterie in waardoor je jezelf het gehele boek afvraagt, wat is er aan de hand? Het is gewoon een hartverscheurend verhaal, en een boek hoeft niet perse een hoge spanningsgraad te hebben om een goed boek te zijn. Ik heb de spanningsgraad wel expres hoger gelegd, omdat het wel een hartverscheurend boek is.

Beknopte samenvatting en analyse
In het boek wisselen twee verhaallijnen zich telkens af. Het eerste verhaal gaat over de jonge Boudewijn en de relatie tussen hem en zijn vader. In het tweede verhaal is Boudewijn opgegroeid tot een volwassen man en gaat het verhaal over de relatie tussen hem en zijn zoontje.
Het boek begint als Boudewijn nog jong is. Hij gaat met de klas op schoolreisje naar Nijmegen.De klas gaat ook even Duitsland in, maar Boudewijn mag niet mee omdat zijn vader dit hem verboden heeft. Zijn vader heeft namelijk last van een oorlogstrauma en haat alles wat met dit land te maken heeft. Op het moment dat hij een zeldzame vlinder wil vangen voor zijn vaders verzameling, komt hij per ongeluk toch in Duitsland terecht. Wanneer zijn vader dit hoort, wordt hij woedend en slaat Boudewijn in elkaar.
Dit is niet de enige keer dat Boudewijn wordt geslagen. Zijn vader verliest regelmatig zijn zelfbeheersing en dan slaat hij het huis en zijn bewoners kort en klein.
De ouders van Boudewijn besluiten dat het beter voor hem is wanneer hij naar een psychiatrische inrichting gaat. Wanneer hij na een jaar van afzien naar huis mag, blijkt de hevige buikpijn waar hij al twee jaar lang aan leed een verwaarloosde blindedarmontsteking te zijn, met een buikvliesontsteking tot gevolg. Hij moet voor een jaar naar het ziekenhuis, waarvan hij de eerste weken in coma lag. Tijdens dit verblijf bezoekt zijn vader hem elke dag, in tegenstelling tot de inrichting, waar hij geen enkele maal bezoek heeft ontvangen.
Op den duur verliest Boudewijn al het contact met zijn vader. Zes jaar na hun laatste ontmoeting krijgt hij een rouwkaart. Zijn vader heeft eindelijk de moed gevonden zichzelf te verlossen van alle kwelling en heeft zelfmoord gepleegd. Enkele weken later ontvangt Boudewijn een afscheidsbrief van zijn vader, waarin hij deze kwellingen beschrijft. De dood grijpt Boudewijn erg aan, en de brief vindt hij het ergste wat zijn vader hem ooit aan heeft gedaan.
Het tweede verhaal gaat over Micky en is aanzienlijk korter. Micky is het zoontje van Boudewijn en Mieke. Boudewijn is eigenlijk homo en Micky is dan ook in een dronken bui ontstaan. Uit liefde voor zijn zoontje blijft Micky bij Mieke. Na enkele jaren neemt hij echter de volledige verzorging van Micky op zich, omdat Mieke door haar alcoholverslaving hier niet toe in staat is.
Wanneer Boudewijn een weekendje weg gaat naar Parijs, gebeurt er iets ernstigs met Mickey. Hij valt bij zijn moeder thuis van de trap en raakt in coma. In het ziekenhuis blijkt dat de val veroorzaakt werd door een geknapt hersengezwel. Micky is klinisch dood.
Na 3 weken continu bij hem te zijn geweest, geeft Boudewijn op aandringen van de arts toestemming om de machines stop te zetten. Om zichzelf te straffen, besluit Boudewijn zijn zoontje te laten cremeren, zodat er geen enkel spoor van Micky achter zal blijven.
Zes jaar na de crematie moet Boudewijn een artikel schrijven over het crematorium. Daar beseft hij dat hij de dood van zijn zoontje nog steeds niet verwerkt heeft. Wanneer hij iemand hoort zeggen dat rouw niet verjaart, kan hij na vele mislukte pogingen eindelijk aan de micrografie over Micky’s korte leven beginnen.

Het belangrijkste thema is de relatie tussen vader en zoon. Dit heeft betrekking op zowel de band tussen Boudewijn en zijn vader, als ook op de relatie tussen hem en zijn zoon.
Het thema is actueel, omdat er vandaag de dag ook zoons en vaders zijn en elke vader & zoon heeft een band, of deze nou slecht of goed is.
Drie motieven uit het boek zijn: Oorlogstrauma’s en de gevolgen daarvan (verscheurdheid), Zelfmoord & Homoseksualiteit. De vader van Boudewijn had een trauma aan de oorlog over gehouden en was daardoor grof gezegd krankzinnig geworden. Ook bij Boudewijns oom, Onkel Jobab, is dit het geval. Daarnaast probeert vader Büch meerdere malen zelfmoord te plegen, als hij bij zijn vijfde vrouw woont slaagt hij erin. De oma van Boudewijn van zijn moeders kant probeert ook diverse malen zelfmoord te plegen, op de meest bizarre wijzen. En Boudewijn was homoseksueel, ondanks zijn relatie met Mieke en Fleurette.
Er zijn twee verhaallijnen in het boek. Zo is er het verhaal dat Boudewijn nog jong is en samen met zijn vader, moeder en broers woont en er is de verhaallijn dat Boudewijn inmiddels vader is. Beide verhaallijnen lopen in elkaar over op de manier waarop ze vertelt worden. In werkelijkheid was de eerste verhaallijn het eerst en volgde de tweede deze op. De verhaallijnen zijn even belangrijk en hebben sterk met elkaar te maken. De gebeurtenissen die plaatsvonden tussen Boudewijn en Rainer worden vergeleken met die van Boudewijn en Micky. Het verhaal begin is direct in de handeling. Boudewijn gaat als jongetje van een jaar of zeven op schoolreisje. Het verhaaleinde bestaat uit een heel hoofdstuk uit fijne herinneringen die Boudewijn koestert van zijn vader en zijn zoontje.
In het verhaal komt verder een opvallend vormkenmerk terug, namelijk de brief. Hiermee bedoel ik de brief die de vader van Boudewijn had geschreven aan hem, voordat hij zelfmoord pleegde. Dit was een brief, en dus in briefvorm.
De titel slaat op de kleine blonde zoon Micky van Boudewijn. Micky overlijdt later in het boek aan een geknapt hersengezwel.
De titel komt ook letterlijk terug in het boek op blz. 157:
".... Soms schrik ik 's nachts wakker van het idee dat je een auto-ongeluk krijgt. En dan is die kleine blonde dood. De kleine blonde dood, dat is een mooie boektitel...."
Het genre van het boek is psychologisch en deels autobiografisch.
Er is niet echt een enkel motto aan te wijzen, wel staan er een groot aantal citaten van beroemde personen die bij het boek passen:

You’re out of touch, my baby My poor discarded baby. Mick Jagger

Too young to really be in love. Jerry Lee Lewis/Lippman-Dee

Der Tod ist ein sehr mittelmässiger Porträtmaler. Goethe/Eckermann

Die Geschichte rückwärts erzählt. Novalis

O Melancholy, turn thine eyes away! O Music, Music, breathe despondingly. Keats

Comme vous le savez, notre société est entièrement liquidée…Rimbaud

Wie zich voorstelt dat iets wat hij liefheeft, te niet gaat, zal zich bedroeven; daarentegen zal hij zich verheugen bij de gedachte dat het behouden blijft. Spinoza

Liefde (of geen liefde), En ouder worden, en dan de Dood. Gerard Reve

Een naam van iemand die niet meer bestaat blijft soms nog lang onder de mensen. Achterberg

Ik ben geen vader, en ik heb geen zoon Niets dan een sage is zijn zacht bestaan. Willem de Mérode

Tête sacrée! Enfant aux cheveux blonds! Bel ange! A láuréole dór! Victor Hugo

Al deze stukjes gaan over het kwijtraken van een geliefd persoon. In “De kleine blonde dood” raakt Boudewijn zijn zoontje Micky kwijt, omdat deze laatste overlijdt. Ook de vader van Boudewijn, Rainer overlijdt, wat Boudewijn best wel aangrijpt.
Het personage Micky sprak me wel aan. Hij is een levendige en enthousiaste jongen. Dit in tegenstelling tot de rest van de personages in het verhaal. Micky was een lichtpuntje in alle ongelukkigheid. Het was een jong mannetje, met geen enkel benul welke problemen er allemaal rond hem afspeelde. Doordat hij stierf, werd het verhaal nog hartverscheurender als het eigenlijk al was.
Voornamelijk de emoties van de vader van Boudewijn hebben me aan het denken gezet. Dit komt omdat ik voor het eerst lees hoe grote emotionele impact de WOII had toen des tijds. Ik weet natuurlijk veel over de oorlog, en dat deze verschrikkelijk was. Maar deze emoties, die in het boek worden weergeven, heb ik nog nooit eerder gekend. Dit zet je dus best wel aan het denken
Het boek 'De kleine blonde dood' is duidelijk geschreven in een ik-perspectief. Je zit als het ware de hele tijd in het lichaam van Boudewijn. Zowel met de belevenissen met zijn vader, als met zijn zoontje Micky kijk je door de ogen van Boudewijn. Hierdoor heeft het verhaal iets persoonlijks, je wordt er echt bij betrokken omdat je zelf alles meemaakt zoals de hoofdpersoon alles meemaakt.
De gebeurtenissen worden niet verteld in de volgorde waarin ze plaatsvinden. Het boek bestaat uit vele flashbacks die de relatie tussen Boudewijn en zijn vader en zijn zoontje duidelijk moeten maken. Beide personen zijn echter al overleden, op het moment dat het boek verteld wordt.
De flashbacks in het verhaal verwoorden de herinneringen die de hoofdpersoon heeft. Zo komt de lezer meer te weten over het leven van Boudewijn. Zoals achter op de kaft van het boek staat vertelt het ik-figuur over het kortstondige leven van zijn zoontje Micky. Daarnaast haalt hij herinneringen op aan zijn vader. Deze herinneringen zijn flashbacks. Het verhaal is dus beslist niet chronologisch verteld.
Het verhaal speelt zich enkele jaren na de Tweede Wereldoorlog af, waarschijnlijk in het begin van de vijftiger jaren. De vertelde tijd is ongeveer twintig à vijfentwintig jaar. Het verhaal begint als Boudewijn een jongetje is van 5 à 6 jaar. Op het moment dat hij zelf vader werd was hij nog student, ongeveer 20 jaar. Het verhaal in het boek eindigt als Micky als 5-jarige jongen overlijdt.
De schrijver maakt geen gebruik van uitstel of vertraging om de spanning op te voeren. De verteltijd van hetgene wat vertelt wordt is overal ongeveer even lang. Er zijn geen stukken waarin hij extra op de details in gaat of juist niet op de details in gaat. Alles wordt op dezelfde uitvoerige manier beschreven.
Het verhaal begin dus direct in een handeling, namelijk Boudewijn die op schoolreisje gaat. De schrijver heeft gebruik gemaakt van een medias res in het begin. Het is een open einde, omdat je niet weet als lezer, wat er met Boudewijn gaat gebeuren, nu hij alleen over is gebleven.
Voor grafiek zie grafiek 'verwachtingen en eerste indruk'.

De auteur
Er is zeker verband tussen het persoonlijk leven van de schrijver en de thematiek in het verhaal. Het boek is namelijk deel autobiografisch, wat betekent dat het verhaal deels is gebaseerd op het leven van Boudewijn Büch.
Ik geloof wel dat deze tekst typerend is voor de schrijver. Het boek is deel autobiografisch dus hij heeft ook ongeveer zo'n hartverscheurend leven gehad. Dit is natuurlijk heel moeilijk, en alle droevigheid zie je ook terug in zijn andere werken. Zo kwam zijn debuut met zijn eerste gedichtenbundel 'Nogal droevige liedjes voor de kleine Gijs'. Hierin komt ook het woord droevig voor. Daarnaast houdt zijn vroeg gestorven zoontje hem ook erg bezig, want hij heeft eerder een gedichtenbundel geschreven genaamd 'Dood kind'. Als zoveel droevigheid als in 'De kleine blonde dood' wordt vertelt, echt in je leven voorkomt, zal dit overal invloed op hebben. Dus ook op andere werken.
In het boek spelen historische feiten wel een rol. Iets wat meespeelt in het boek is namelijk de WOII, die de vader van Boudewijn getraumatiseerd heeft. Daardoor is Boudewijns leven o.a. Hartverscheurend.
Ik denk dat Boudewijn een somber wereldbeeld heeft. Nare ervaringen in je jeugd blijven je de rest van je leven volgen en aangezien zijn jeugd in het teken stond van het trauma van zijn vader, kan het goed dat hij van dat trauma iets heeft meegenomen. Daarnaast is hij ook zijn zoontje verloren, en hier is hij ook veel mee bezig. Dit merk je omdat zijn zoontje vaak terug komt in andere werken van hem, bijvoorbeeld gedichtenbundel 'Dood kind'. Ik denk ook dat het achterliggende idee van de schrijver geweest moet zijn dat het schrijven van dit boek hem zou helpen bij de verwerking van zijn verleden. De hoofdpersoon uit het boek, schrijft ook om zijn verleden te verwerken. Door een aantal werken van hem zie je dat hij zich er mee bezig bleef houden, dus het heeft wel zijn leven overheerst.

Eindoordeel
De gebeurtenissen zijn heel geloofwaardig. Het boek is namelijk deels autobiografisch. Zo heeft de schrijver ook een zoontje gehad die op zeer jonge leeftijd overleed, en was zijn vader een slachtoffer van de WOII. Veel gebeurtenissen in het boek zijn gebaseerd op dingen uit zijn leven, wat dit boek heel realistisch maakt.
De personages zijn ook heel geloofwaardig, omdat ze allemaal hebben bestaan. Ze kwamen namelijk ook in het leven van de schrijver echt voor. Ik kan me echter niet inleven in een van de personages, maar ik denk ook dat het bijvoorbeeld onmogelijk is om je in te leven in het leed van een oorlogsslachtoffer als je zelf de oorlog niet hebt meegemaakt. De verschrikkelijke dingen uit de oorlog vind ik ook 'onmenselijk'. Waar ik me wel een beetje in kan vinden is dat de hoofdpersoon, omdat zijn ouders het niet leuk vinden dat hij homoseksueel is, toch op zoek gaat naar vrouwen. Hij doet dus iets om een ander tevreden te stellen, en dat doe ik ook weleens, ieder mens doet dat wel eens neem ik aan.
Ik vond de opbouw van het verhaal in het begin verwarrend, maar uiteindelijk wel heel goed. Dit komt omdat door de flashbacks 2 droevige verhaallijnen tegenover elkaar staan. Dit maakt beide verhalen alleen nog maar hartverscheurender. De hoofdpersoon draagt de gevolgen uit zijn jeugd door het trauma van zijn vader al mee. Naast dit verliest hij ook nog eens zijn zoontje, doordat hij het al slecht heeft maakt dit alles nog erger. Ik vind einde passend, als de schrijver had gekozen voor een happy end zou het hartverscheurende van het verhaal eraf zijn. Nu blijft het verhaal zo tot het laatste woord.

Het boek was niet moeilijk om te lezen, er werd nergens moeilijke woorden op moeilijke zinsopbouw gebruikt. Een favoriete passage is: 'Ik werd geconfronteerd, en zou nog lange jaren worden, met een oorlog die weliswaar nooit de mijne was geweest maar die vanwege familieomstandigheden wel de mijne móest worden' (pagina 194). Ik heb deze passage gekozen omdat het nogmaals benadrukt wat voor effect trauma’s hebben op mensen (de vader) en ook op hun nageslacht(Boudewijn). Boudewijn heeft nooit voor deze situatie gekozen, maar is er toch in terecht gekomen. Dat idee maakt zijn levensverhaal allemaal nog wat dramatischer.
Zoals ik al eerder heb gezegd heeft dit boek me zeker wel aan het denken gezet. En dan voornamelijk over de emotionele schade die slachtoffers van de oorlog hebben opgelopen. Zo'n emotie kan zo heftig zijn, voor iemand die geen slachtoffer is geweest is dit niet voor te stellen omdat jij de gruwelen alleen van horen / lezen kent. Echter, een mens weet pas wat een gevoel is, als hij deze zelf heeft meegemaakt. En ik heb al veel over de WOII gehoord, maar de schade die het nog jaren later emotioneel heeft aangericht is natuurlijk ook belangrijk, en daar was ik nog nooit zo diep op ingegaan.
De kleine blonde dood’ is zeker een aanrader. Het is zeer aangrijpend om te lezen wat een trauma met je doet en de manier waarop het boek is geschreven maakt het mogelijk je helemaal in te leven. Ik zou anderen het boek zeker aanraden.