Boekverslag Carel Donck

Info over dit verslag

Geschreven door:	Kees van der Pol [meer]
Kwaliteit:
Waardering:
Taal:	Nederlands
Woorden:	2452
Opvragingen:	131

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 5 uit 5 (2 stemmen)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Carel Donck

• De nachtmoeder (1)

  2008

Gebruikte editie voor het boekverslag
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum eerste druk: mei 2008
Aantal bladzijden: 188
Uitgegeven bij: De Arbeiderspers te Amsterdam

Beschrijving voorkant
Op de cover staat de afbeelding van een trap waarop een vrouw (te zien aan haar benen)
door een open luik aan de bovenkant klautert. Dit beeld wordt gebruikt in een droom die de overleden Laura bij haar dochter Astrid.

Genre van het boek
“De nachtmoeder”is een psychologische roman over dood, (moeder) liefde en jaloezie.

Mijn mening
“ De nachtmoeder” is een spannende en intrigerende roman over een vrouw die na haar dood kan zien hoe het met het door haar achtergelaten gezin gaat. Het verhaal wordt vlot verteld, de geopperde gedachten zijn niet onlogisch vanuit aards standpunt gezien en het is goed te merken dat de schrijver scripts heeft geschreven voor tv-series. Zijn dialogen zijn kort, helder en sterk. De nachtmoeder is een aanwinst voor de literatuur en heel goed te lezen door middelbare scholieren van alle niveaus. Waarde op de lijst: 2 punten. Amusementswaarde bij het lezen 7 à 8. Aanrader voor leerlingen die snel door een boek willen vliegen. Leuk te combineren met “Witte Liefde “(Wanda Reisel) en “Een man van horen zeggen”( Willem Jan Otten) die over dezelfde thematiek gaan.

De aangeleverde flaptekst
Het was oudejaarsavond rond half elf, en ik had nog maar een paar uur te leven.’

Een jonge vrouw komt na haar dood in een vreemde wereld, van waaruit ze - als een onzichtbare schim - kan zien wat er in de wereld van de levenden gebeurt. Zo ziet ze dat haar man een relatie begint met haar beste vriendin, en dat die vrouw de nieuwe moeder wordt voor haar jonge kinderen. Ze ziet hoe het leven in haar gezin doorgaat, maar zelf is ze machteloos. Het kijken wordt een verslaving en een kwelling tegelijk.
Op een nacht ontdekt de vrouw dat ze via de dromen van haar kinderen contact met hen heeft. Vanaf dat moment weet ze wat haar te doen staat: elke nacht zit ze bij het bed van een van haar kinderen, wachtend op hun dromen. En via die dromen probeert ze haar kinderen voor zich terug te winnen, het gezin te manipuleren, een wig te drijven tussen haar man en zijn nieuwe vrouw.
Totdat het tot haar doordringt dat ze meer kapotmaakt dan haar lief is...





Titelverklaring
Laura de Zeeuw is dood, maar als nachtmoeder kan ze nog met haar kinderen via een droom contact houden. De term nachtmoeder gebruikt ze zelf in de vertelling.
Op blz. 146 staat: “Integendeel ik voel een zoete voldoening over onze vrijage, over het feit dat ik nog steeds op de eerste plaats sta. Als levende moeder zou ik dit nooit hebben gedaan, maar als nachtmoer, als partner in zijn dromen, heb ik een grotere vrijheid. Hen ik niet ooit gezegd dat het oorlog was? In liefde en oorlog is alles geoorloofd/”

Structuur en/of verhaalopbouw
Na een proloog waarin de vrouw vertelt hoe het ongeluk in de ochtend van Nieuwjaarsdag 2005 plaatsvond, wordt het verhaal verteld in 30 hoofdstukken.
De overleden vrouw vertelt vanuit het hiernamaals en ziet hoe het met haar nabestaanden op de aarde gaat. Ze kan alleen in dromen via de kinderen ingrijpen.
In de 30 hoofdstukken komen enkele flashbacks voor. (afscheid van haar geliefde David)

Gebruikt perspectief
De vertelster is de overleden vrouw uit de proloog. In de proloog vertelt ze in de o.v.t.
In het “hiernamaals” vertelt ze in de o.t.t.
Er is ook nog een andere ik-verteller. Dat is een man in een stofjas die in het hiernamaals werkt en ten dienste staat van allerlei mensen die overleden zijn. Deze ik-verteller hoedt als het ware over de doden die aan hem zijn toevertrouwd. Hij vertelt in de o.t.t.

Tijd van het verhaal
De proloog vindt plaats op 1 januari 2005. De rest van de vertelling start op 16 januari 2006 nadat de vrouw een jaar tot rust gekomen is in het hiernamaals.
Daarna duurt de vertelling nog enkele maanden : in ieder geval tot de herfst van het jaar 2006 aanbreekt.

Plaats van handeling
De belangenruimte is het hiernamaals van waaruit de vrouw naar haar nabestaanden op aarde kijkt. Ook he huis waarin ze vroeger heeft gewoond is een belangenruimte.
De topografische ruimte doet in deze roman niet ter zake.

Motto
Er is geen motto.

Samenvatting van de inhoud
Er is een soort proloog waarin de moeder van een gezin (twee kinderen Mark en Astrid) oudejaarsavond viert. Er is wel iets aan de hand tussen Gerard en Laura. Om twaalf uur geeft Laura toestemming aan haar zoon Mark om op het dak te klimmen en vuurwerk af te steken.
Haar man vindt dat niet goed en Mark valt: hij heeft wat schaafwonden en een lichte hersenschudding. Toch gaan ze naar het ziekenhuis en hij moet een nachtje blijven. In het ziekenhuis belt haar man met iemand, maar met wie?
Tijdens de terugrit naar huis krijgen ze ruzie en er komt een auto van rechts binnenknallen. De jonge moeder (31 jaar) is op slag dood. Een ikfiguur in het hiernamaals moet haar kamer klaarmaken. Ze is nog erg onrustig, alsof ze niet klaar was om te sterven. Ze zal een tijdje moeten uitrusten.

Een jaar later wordt Laura door een man wakker gemaakt. Ze is in het hiernamaals en krijgt via een eenvoudig videosysteem toegang tot de aardse beelden van haar huis. Ze schrikt zich wezenloos wanneer ze ziet dat hun huisvriendin Sylvia Bender naast haar man in bed ligt. Op het nachtkastje ligt een exemplaar van De Weduwnaar (van Kluun) Of de vertelster een vooruitziende blik heeft gehad, is niet zeker, wel dat die roman pas in mei 2006 verscheen en niet in januari 2006 wanneer ze haar eerste blik naar beneden werpt.
Het is een enorme schok voor haar. In de zaal die tot haar beschikking staat, kan ze ook over de beelden van het gezin beschikken vanaf het moment dat ze dood is.
Zo komt ze te weten dat Gerard en Sylvia al in de maand augustus 2004 tot elkaar aangetrokken waren: hij had met haar wasmachine geholpen en ze had hem willen verleiden.
Ook direct na de begrafenis biedt de gescheiden vrouw haar diensten aan bij Gerard. Die gaat daar na een tijdje op in: zie is Laura er getuige van dat ze met elkaar naar bed gaan en dat vervult haar natuurlijk met jaloezie. Sylvia doet er trouwens alles aan om goede vrienden met de kinderen te worden. Met Astrid gaat dat beter dan met Mark. Via het videoscherm kan Laura wel in de buurt van de anderen komen, maar er is geen wezenlijk contact. Dat krijgt ze wel wanneer ze via de dromen van de kinderen kan binnendringen: dat gaat het gemakkelijkst bij de dromen van Mark. Zo wijst ze hem o.a. in een droom waar hij zijn zakmes verloren kan hebben. Dat vertelt Mark dan weer aan het ontbijt en dat bevordert de sfeer aan tafel zeker niet. Een andere keer droomt hij dat hij zijn moeder mee naar huis wil nemen, maar dat ze het huis niet binnenkan komen doordat er een naamplaatje van Sylvia op de deur zit en dat van zijn moeder is verwijderd. Hij maakt een enorme stampij, en Sylvia gaat de volgende dag het oude naamplaatje aanbrengen.

In het hiernamaals zelf is het een saaie bedoening: er zijn een heleboel mensen die niet meer praten: die zijn dus letterlijke en figuurlijk uitgepraat. Maar Laura ontmoet er twee mensen die wel heel betekenisvol zijn. Een meisje van 15 dat al drie jaar dood is en dat niet wil praten maar haar wel met behulp van een sleutel op plekken brengt waar Laura anders nooit toegang tot zou krijgen. Zo brengt het meisje haar een keer naar de rand van de eeuwigheid. De oude videobanden van mensen die “uitgepraat”zijn worden hier met een bulldozer over de rand gekieperd.
Een andere persoon die ze ontmoet, is David Storm: hij was haar grote liefde voordat ze Gerard leerde kennen. Na een onprettig afscheid was hij naar Spanje vertrokken, maar ze had hem nooit meer terug gezien: was zijn dood een ongeluk of zelfmoord geweest? Ze herkennen elkaar en ze komen met elkaar in “gesprek.” (Maar David praat niet echt) Na Davids dood was het slecht gegaan met Laura: ze was aan de drugs geraakt en verslaafd geworden. Door een wonder (waarschijnlijk een aanwijzing van David) had Gerard haar het leven kunnen redden, toen ze een overdosis had genomen. Dat was het begin van hun relatie geweest. Maar Gerard en Laura waren twee heel verschillende personen en het huwelijk was niet zo gelukkig geweest.

Intussen blijft Laura Mark bezoeken (bijvoorbeeld tijdens een vakantiereis die ze samen hebben gemaakt en in die droom dus nu nog een keer, wast ze zijn geslachtsdeel en beiden vinden het heerlijk) Ook verven ze eerst in een droom zijn kamer blauw en later wil Mark dat ook in werkelijkheid doen.
Mark wordt daardoor intussen onhandelbaar voor Sylvia die er sterk over denkt om het huis te verlaten. Laura zal dat toejuichen, maar dat is alleen haar gevoel van jaloezie.
Ze ziet in een droom ook hoe Mark haar kleren die ze bij het ongeluk aanhad, ’s nachts besnuffelt. Ook Sylvia ziet dat en die vindt dat geen goede zaak. Ze verstopt de kleren. Dan bekijkt Laura nog maar eens de band van de situatie direct na het ongeluk: hoe ze in het mortuarium terechtkwam en wie haar kleren had open geknipt.
.
In een van de volgende dromen wordt het wel echt bizar: ze komt in een seksuele houding met haar kind Mark terecht en eigenlijk bezorgt ze hem een orgasme in zijn droom. Ze voelt zich daar als nachtmoeder niet schuldig over (zie titelverklaring)
Wanneer Sylvia de kleren van Laura op een andere plaats heeft gelegd, barst de bom in
het huis. Gerard wil allemaal niet toestaan wat Mark tegen Sylvia uitkraamt. Ook beschuldigt hij zijn vader ervan Laura moedwillig te hebben doodgereden.
Op een dag is de ruzie tussen Sylvia en Mark zo hoog opgelopen dat hij een mes in haar borst werpt. Laura weet dat zij die ongekende woede in Mark naar boven heeft gehaald en dat zij eigenlijk het mes geworpen heeft. Het huis is in rep en roer en Mark loopt weg.
Laura heeft gemerkt dat je vanuit het hiernamaals één keer werkelijk kunt ingrijpen “beneden.” Immers, David Storm heeft Gerard een echte aanwijzing gegeven en het meisje dat ze heeft ontmoet heeft een werkelijke ontmoeting gehad met een ex-vriendje en diens ijsmuts meegenomen. Het meisje heeft haar trouwens kenbaar gemaakt dat ze in het gat van de eeuwigheid is geworpen.

Laura grijpt de gelegenheid aan om Mark terug te krijgen: hij was opnieuw naar de nok van het dak gekropen bij het weglopen, maar durft nu niet terug. Ze grijpt in en gaat daadwerkelijk naast hem zitten en begeleidt hem veilig terug. Ook geeft ze hem het advies dat hij Gerard en Sylvia moet accepteren. Hij kan niet aan zijn dode moeder blijven hangen. Het zijn haar laatste woorden tot hem. Ze neemt definitief afscheid van haar zoontje.

De ik-verteller in het hiernamaals geeft aan wat er gebeurd is. Laura heeft haar videokamer verlaten: ze heeft zich aangesloten bij de vrouwen die “uitgepraat zijn.” Ook aan David Storm gaat ze nu voorbij zonder iets te zeggen. Ze heeft de rust gevonden: ze is vrij. Haar kamer wordt opgeruimd en zal weer aan een andere dode worden gegeven. Het enige wat Laura nog heeft is een armbandje met gele en zwarte kraaltjes. Die draait ze steeds rond en af en toe stopt ze die in haar mond. (die heeft ze meegenomen van beneden zoals David de aansteker van Gerard had meegnomen en het meisje de ijsmuts van haar vriendje)

Thema, motieven en interpretatie
Het thema van deze roman is een bijzondere kijk op de dood. Hoe kijkt een overledene terug naar de nabestaanden op aarde?
Het thema is al eens eerder uitgewerkt door Willem Jan Otten in “Een man van horen zeggen.” En ook in “Witte Liefde”van Wanda Reisel. Deze overleden hebben een spiritueel contact met de mensen die ze hebben nagelaten.
De manier die Donck vindt, is wel origineel. Via een soort videosysteem krijgt Laura de Zeeuw (abrupt uit het leven weggerukt) een kijk op wat er beneden gebeurt en via oude videobanden kan ze ook zien wat er in het afgelopen jaar direct na haar dood is gebeurd. Ze heeft een jaartje in de “wachtkamer” gezeten, omdat ze nog niet klaar was voor de dood. Ze bevat te veel energie. Want Donck geeft aan dat het hiernamaals een saaie bedoening van stilzwijgende mensen in grote witte zalen is en dat slechts een enkeling de nodige energie heeft om nog zaken voor elkaar en leven in die hemelse brouwerij te krijgen. (in de roman zijn het er drie: het meisje, David, haar ex-geliefde, en Laura zelf) De overeenkomst is ook dat ze alle drie nog een voorwerp uit het leven hebben kunnen meenemen( resp. een ijsmuts, een aansteker en een armbandje)

Het is natuurlijk niet onverklaarbaar dat Laura de Zeeuw, een mooie jonge vrouw jaloers is op een huisvriendin die binnen enkele maanden haar plaats heeft ingenomen. Bovendien was er al sprake van “iets “tussen haar man en Sylvia voordat ze was overleden. Blijkbaar gaat volgens Donck de jaloezie ook door in het hiernamaals. Het levert wel een mooi gegeven op voor een roman. Via de dromen van Mark kan ze in het leven van haar vroegere gezin inbreken. Als nachtmoeder gaat ze wel ver door een oedipale situatie met haar zoon te creëren, iets waarvoor ze zich overigens helemaal niet schaamt.
Ze slaagt er zelfs haar zoon Mark een mes te laten gooien naar Sylvia, maar dan breekt ook het inzicht bij haar door. Ze helpt Mark daadwerkelijk nog één keer en is dan werkelijk “klaar met haar leven.” Vervolgens wordt ze deelgenoot van de zwijgende vrouwen die “uitgepraat zijn.”

Enkele motieven in deze bizarre roman:
- de dood van de geliefde
- jaloezie
- seksualiteit
- het leven na de dood

Recensies
In De Volkskrant van 2 mei 2008 schrijft Daniëlle Serdijn een korte maar lovende recensie: Dramatisch is dit een geweldig mooi gegeven. Donck weet het ten volle te benutten. Heel goed mogelijk dat zijn jarenlange ervaring als scenarioschrijver, voor tv-series als De zomer van ’45 en Zwarte sneeuw, hem ten dienste stond. Want die paar uur dat het lezen van de roman duurt, ben je tijdelijk van de wereld, zo spannend, indringend en tegelijkertijd afschrikwekkend is dit verhaal. De dood als toestand van contactloosheid, als oefening in het afgesloten zijn van je dierbaren; een ellendiger scenario is niet voor te stellen.

Dat Donck daarover desondanks een fijne louterende roman heeft weten te schrijven, neemt hem zeer voor je in.

Over de schrijver
Carel Donck (1946) heeft in de afgelopen dertig jaar zijn sporen verdiend als scenarioschrijver van bekroonde tv-series als De zomer van ’45, Zwarte sneeuw en De 9 dagen van de gier. Daarnaast schreef hij succesvolle filmscenario’s, hoorspelen en talloze andere tv-stukken en -series.

Bibliografie
“ De Nachtmoeder”is zijn debuutroman.