Geschreven door:	Jacqueline [meer]
Datum ingestuurd:	20 januari 2008
Niveau:	4 vwo
Taal:
Woorden:	3774
Opvragingen:	776 (4 deze maand)
Waardering:	Currently 2.00/5 1 2 3 4 5 2.0/5 (7 stemmen)

We hebben 5 exemplaren van Road To Revolution, de nieuwe live dvd van Linkin Park, om weg te geven!

Boekverslag Nederlands – De Tweeling, Tessa de Loo

I
Titel: De Tweeling (filmeditie)
Schrijver: Tessa de Loo (Tineke Duyvené de Wit)
Uitgeverij: de Arbeiderspers
Druk: 68
Plaats: Amsterdam/Antwerpen
Jaar: 2007
Verteltijd:
Vertelde tijd:

II
Ik koos voor dit boek omdat de achterflap me erg aansprak en het onderwerp van het boek (WO II) fascineert me, omdat het zoveel verschillende kanten heeft, zoals Anna het vanaf de Duitse kant bekijkt en zegt dat het Duitse volk er ook niets aan kan doen, terwijl Lotte de schuld allemaal op Duitsland afschuift. (blz.194,195,158,134-137)
Inhoud
1. Interbellum
2. Oorlog
3. Vrede – Après le déluge encore nous
1. De vierenzeventigjarige Lotte bevindt zich in het Thermaal Instituut in Spa voor een kuur tegen artrose. Haar middagrust wordt verstoord door een Duits dame van haar eigen leeftijd. Ze antwoordt de vrouw in het Duits – haar moedertaal. Het blijkt dat de twee tweelingzussen zijn die op hun 6e jaar uit elkaar zijn gehaald door de dood van hun ouders. Anna vindt het heel leuk om haar zus weer te zien, maar Lotte is minder enthousiast. Ze reageert met verwijten over de Duitsers die zes miljoen joden vermoord hebben en de oorlog begonnen zijn. Anna daarin tegen vertelt van de vernederingen en armoede van de Duitsers na de Eerste Wereldoorlog en herinnert Lotte er aan dat ook zij als Duitse geboren is.
De herinneringen van hun jeugd in Keulen komen weer boven. Hun moeder stierf aan borstkanker toen de meisjes 3 waren. Hun vader had toen al tbc en stierf 3 jaar later.
Lotte, ook besmet met tbc, ging met tante Elisabeth naar Nederland om in het Gooi te gaan wonen bij het gezin van de zoon van tante Elisabeth, de familie Rockanje. Haar nieuwe vader had een moeilijk karakter. Hij hield van klassieke muziek en was aanhanger van het communisme. Ze heeft herhaaldelijk hem een pijnlijke dood toegewenst tijdens één van zijn vele woede-uitbarstingen. Tijdens de tijd toen ze moest genezen van tbc, schreef ze veel brieven naar Anna, maar die kreeg die nooit te zien. Door een bijna-dood (verdronken/bevroren) kreeg ze een stotterprobleem, alleen zingen ging goed. Ze kreeg zangles en een piano. Haar stiefvader belette haar het spelen door tijdens haar spel zijn beroemde grammofoon aan te zetten. Ook tegenover zijn vrouw en zijn andere kinderen gedroeg hij zich erg vervelend. Na een ongeluk was hij een tijd op de rand van leven en dood.
Hij herstelde toen de spanningen tussen de staten onderling toe nam. Lotte was van plan om Anna in Duitsland te bezoeken, maar door de oorlog ging dit aanvankelijk niet.
Anna werd door haar grootvader meegenomen naar zijn boerderij aan de Lippe. Ook woonde daar oom Heinrich en tante Liesl. Anna vond de overgang van stad naar platteland erg zwaar. Ze moest naar de rooms-katholieke kerk, waar Jacobsmeyer pastoor was. Een paar jaar later stierf haar grootvader. Anna was gewend aan het boerenleven en dacht dat Lotte haar vergeten was. Oom Heinrich trouwde met Martha Honnekop, een baarbaarse vrouw. Martha was lui en bracht veel kinderen ter wereld. Het werk kwam op Anna neer, waardoor ze niet naar het gymnasium kon. Toen Anna 16 was zag ze bij een smid een foto van Hitler in de krant. Er ontstond een vriendschap tussen Anna en de smid die lid was van de NSDAP.
Oom Heinrich was tegen Hitler en tegen de vriendschap en mishandelde Anna daarom vreselijk. Zo erg zelfs dat Anna naar de dokter moest die constateerde dat haar baarmoeder was gedraaid. Pastoor Jacobsmeyer zorgde ervoor dat Anna naar een klooster kon. Daar herstelde ze helemaal, en ook met de ideeën van Hitler kon ze het absoluut niet meer vinden.
Omdat ze zo’n mooi meisje met blond haar en blauwe ogen was, werd ze gevraagd om in een toneelstuk van de Hitler-Jugend te spelen. Ze was een van de weinigen in het dorp die een goede Duitse uitspraak had. Toen Anna terug kwam in haar dorp was Hitler aan de macht gekomen en waren veel mensen in het dorp lid van een nazi-club. Kort daarna kon ze via de pastoor een opleiding als dienstmeisje voor de betere stand volgen.
Toen ze 21 jaar werd moest ze een document ondertekenen over het voogdijschap van oom Heinrich, ze tekende het zonder het te lezen. Maar in het document stond dat oom Heinrich jaarlijks verklaard had dat ze zwakzinnig was. Ook wam ze erachter dat ze onvruchtbaar was, door de afranseling door oom Heinrich. Later mocht ze in dienst bij een adellijke familie, als dienstmeisje. Ze had een erg armoedig en eenvoudig leven, ze kon niet liefhebben, en wantrouwde mensen door haar vreselijke jeugd.
2. Lotte ging op bezoek bij Anna om daar de jaarwisseling door te brengen. Lotte verwachte veel van de ontmoeting maar het werd een grote teleurstelling.
Anna verweet zich zelf na het vertrek van Lotte dat ze zo koel tegen Lotte had gedaan. Ze kon gewoonweg niet tegen het feit dat er iemand voor haar was, er had nooit iemand van haar gehouden, en ze dacht dat het ook nooit zou gebeuren. Het bezoek was dus één grote ramp…
Tijdens een dansavond ontmoette Anna een soldaat uit Wenen, Martin Grosalie. Er ontstond een relatie die zich in het begin zou uiten in het sturen van brieven aan elkaar, omdat Martin naar het front ging. Na de Duitse aanval op Polen genoten ze samen van een vakantie. Toen Keulen werd gebombardeerd vertrok de familie waar ze werkte naar Oost-Pruisen. Anna ging de familie achter na in de winter van 1940/1941.
Eind 1941 had Martin verlof en vroeg haar met hem te trouwen. Het trouwen kon niet door gaan, maar Anna maakte wel kennis met de enigszins gestoorde moeder van Martin en zijn vader.
Toen ze terug bij haar werkgever was moest ze meeverhuizen naar een landgoed bij Berlijn. Een jaar later trouwde ze als nog met Martin. Anna was getuige van een samenzwering tegen Hitler in 1944, die mislukte. Martin kwam bij de Waffen-SS en adviseerde Anna naar Wenen te gaan; de Russen zouden spoedig in Pruisen zijn. In Wenen kreeg ze een bericht dat Martin was gesneuveld in de Eifel. Na een periode van depressies hielp de sociale dienst van de SS haar er weer een beetje boven op en zorgde voor werk.
Lotte leerde in de eerste maanden van de oorlog David de Vries kennen, die haar op de piano begeleidde. Een tijdje later werd David door de Duitse politie opgepakt en naar het kamp Buchenwald gestuurd. Ze hield veel van David, en ze waren al verloofd. Ze zocht haar steun bij zijn oudere broer: Ernst. Zijn familie dook bij de ouders van Lotte onder. Daarna kwamen meerdere onderduikers. Haar moeder werd ziek en ging naar het ziekenhuis. Na haar operatie kreeg ze extra voedselbonnen, maar die werden door Lotte's vader achtergehouden. Toen Lotte dit ontdekte kreeg ze de bonnen wel van hem, maar hij wist haar diep te kwetsen door te zeggen: "na al die jaren... nog steeds een echte moffin.". Toen ze een tekort aan voedsel kregen deed ook Lotte mee aan de voedseltochten, niet altijd met succes. Vlak voor het einde van de oorlog trouwde ze met de vioolbouwer Ernst Goudriaan. Eigenlijk hield ze nog steeds veel van David, maar dat heeft ze altijd weten te verbergen.
3. De komst van de Amerikanen maakte een einde aan de oorlog voor Anna.
Na een korte tijd gevangen te hebben gezeten, werd Anna in september 1945 vrij gelaten. Ze wilde nu bij de kinderbescherming gaan werken. Ze vond het erg dat ze geen kinderen kon krijgen, ze had ze graag met Martin gekregen en wist tijdens hun huwelijk nog niet dat ze onvruchtbaar was.
Voordat ze aan de opleiding begon bezocht ze eerst het graf van Martin. Ze kwam te weten hoe Martin gesneuveld was. Hij had zijn vrachtwagen gestopt toen zijn vrienden appels wilden gaan plukken en werd getroffen door een verdwaalde granaat. Dit was typerend voor zijn erg sociale karakter. De pastoor weigerde het graf te zegenen, omdat Martin bij de SS was geweest. Ze ging daarna naar Nederland om Lotte te bezoeken, maar die wilde geen Duits met Anna praten. Haar echtgenoot probeerde nog te bemiddelen, maar het bezoek werd weer een grote teleurstelling.
Lotte beleefde de komst van de geallieerden en zag hoe de Duitsers werden afgevoerd. De onderduikers verlieten het huis en haar moeder kwam opnieuw in het ziekenhuis terecht. De opgebouwde spanningen van de afgelopen jaren eisten hun tol. Ernst kreeg een baan in Den Haag, waar hij en Lotte gingen wonen.
Lotte was er eenzaam zonder alle drukte van de onderduikers. Ook was haar mooie zangstem verdwenen. Ze leefde vooral voor haar kinderen.
Zo zijn de jaren verstreken, waarna ze elkaar, tegenkwamen in de kuurbaden van Spa. Eerst wilde Lotte helemaal niets te maken hebben met Anna, die haar elke keer weer overrompelde. Anna en Lotte hebben beiden veel herinneringen opgehaald. Zo weer een avond, Anna verteld over haar rouwperiode na het overlijden van haar man Martin. Ze is weer erg fanatiek, en belooft Lotte om de volgende dag rustiger te zijn. Na samen te hebben gegeten zoals altijd gaat de tweeling naar bed, met de verwachting elkaar de volgende dag weer te zien.
Als Lotte de volgende dag naar haar modderbad gaat, wordt haar door iemand van het personeel verteld dat de vrouw met wie ze de laatste tijd optrok was overleden aan een hartaanval. Met pijn in haar hart beseft Lotte op dat moment dat haar erkenning met haar Duitse wederhelft te laat is gekomen. Dan vraagt de vrouw haar: "Weet U of ze familie had?... U was tenslotte haar vriendin..." " Nee..." zei Lotte "Ik ben... ze is mijn zuster."
Vertelsituatie
De tweeling is geschreven vanuit het perspectief van de alwetende verteller die de hoofdpersonen in een vertelheden verhalen laat vertellen over het verleden, waarbij de lezer deelgenoot wordt gemaakt van de manier waarop de dames op elkaar reageren. In het vertelheden zijn de zusters beide vierenzeventig jaar oud en is de oorlog die het onderwerp is van het gros van de verhalen, al lang voorbij. Op zich kan het boeiend zijn om van uit een dergelijk perspectief een dialoog vorm te geven rondom de centrale thematiek. Maar in De tweeling ontbreekt de afwisseling in de vormgeving. De dames wandelen maar, eten gebak
en doen zich steeds weer tegoed aan 'biefstukken op de wijze van de wijnhandelaar' of forel. Echte spanning ontbreekt. Als in het begin van het boek bijvoorbeeld, verteld wordt dat de jonge Lotte bijna verdrinkt nadat zij door het ijs is gezakt, weet de lezer al dat er een oude vrouw aan het woord is die de dertig minuten onder het ijs heeft overleefd. Opmerkelijk genoeg overigens.
Tijd
Anna en Lotte ontmoeten elkaar weer als ze 74 zijn en vertellen elkaar dan wat ze in hun leven beleeft hebben nadat ze van elkaar gescheiden waren. Tussendoor lees je dat de 2 vrouwen wandelingen maken, modderbaden nemen in het Thermaal Instituut en dat ze uit eten gaan in verschillende restaurants. In het boek komen veel flashbacks voor en de gebeurtenissen worden dus niet weergegeven in chronologische volgorde.
Het verhaal wordt niet-continu verteld. Een voorbeeld daarvan vind je op de bladzijdes 423 en 424. Aan het einde van bladzijde 423 lees je over
Anna’s gedachten wanneer die ’s avonds niet in slaap kan komen. Aan het begin van bladzijde 424 lees je over Lotte die de volgende ochtend net haar veenturf- en koolzuurbad heeft gehad en nu aan het rusten is. De schrijfster heeft hier een stuk tijd overgeslagen. Een ander voorbeeld begint op bladzijde 108. Daar zitten Lotte en Anna in een restaurant te eten. Op de bladzijdes 109 tot en met 137 vertellen Anna en Lotte elkaar een stukje over hun leven en op bladzijde 138 is het opeens de volgende ochtend.

Eerste persoonlijke reactie
• heeft me aan het denken gezet. Ik vond het boek spannend en aangrijpend. Het was spannend, omdat er in de oorlog van alles gebeurde. Ik vond het aangrijpend, omdat je ook merkt hoe erg de oorlog voor de Duitsers is geweest. Ik heb in dit boek de visie van een Duitser en een Nederlander gezien over de oorlog, en ik heb veel medeleven gevoeld met het Duitse meisje. Alle schuld werd door de Nederlandse op haar afgeschoven, en ten onrechte, want ze was wel Duits, maar dat betekent niet dat ze het eens was met de ideeën van Hitler.
Je gaat dat met zo’n boek wel beseffen dat er ook bij jezelf wat vooroordelen zijn, maar ik heb dankzij het boek wel veel meer begrip voor de Duitsers. Of dit de intentie van Tessa de Loo was toen ze dit boek schreef weet ik niet, het is echter wel wat ik van het boek ervaren heb.
• ontroerend. Het verhaal van deze meisjes die van elkaar gescheiden zijn en na tientallen jaren elkaar weerzien, maar vreemden voor elkaar zijn vind ik vreselijk. Het boek is erg ontroerend, vooral door het onbegrip.
• droevig. Dat aan het eind van het verhaal Anna, één van de twee hoofdpersonen overlijdt, vind ik vreselijk. Het is zowel een droevig einde als een mooi en opwekkend einde, want ze accepteren elkaar als zusters. Het is eigenlijk een soort wrange of wrede humor, omdat het ook wel weer grappig is.
• Leerzaam, omdat je een hele andere kant van de Tweede Wereldoorlog leert kennen, die vaak wordt vergeten maar ook erg belangrijk is.

Uitgewerkte persoonlijke reactie
• Onderwerp
Het onderwerp van de tekst is het leven van de gewone man/vrouw in de Tweede Wereldoorlog en ik vind dit een interessant onderwerp omdat ik geïnteresseerd ben in de Tweede Wereldoorlog en hoe de gewone mensen deze hebben beleefd/overleefd. Ik had voordat ik dit boek las eigenlijk al wel een beetje het idee: de oorlog was ook niet fijn voor het Duitse volk, maar zij begonnen. Maar door dit boek ben ik gaan beseffen dat er veel meer achter deze oorlog zat, en dat niet alle Duitsers hetzelfde zijn. Dat wist ik natuurlijk ook wel, maar nu dringt het op een of andere manier beter tot me door. Het boek heeft me nieuwe kanten van de oorlog laten zien, hoe iedereen als het ware gehypnotiseerd was, dat men een “blinddoek” omkreeg. Ik ben zeker anders over dit onderwerp gaan denken.
Ik zie in dit boek 2 verschillende meningen die Tessa de Loo verbazingwekkend goed neerzet. Ze belicht de mening van een vrouw die onder het bewind van Hitler was, en van een vrouw die daar geheel buiten stond en niet meer met Duitsers wilde communiceren. Zo zie je maar; in de WOII is er heel wat mis gegaan betreft communicatie.
Beide meningen werden goed uitgewerkt, en kregen allebei het recht van spreken. Zo kun je als lezer een goed overwogen mening maken doordat je beide kanten van het verhaal kent. Ik vond het goed meerdere kanten van dit verhaal te lezen, ik krijg een eerlijker beeld van de oorlog, en ik kan me identificeren met beide hoofdrolspeelsters, want ze hebben allebei goede argumenten.(Naar mijn mening is Anna, de Duitse iets beter in haar argumenten, die van Lotte bestaan veelal uit vooroordelen.)

• Gebeurtenissen
De belangrijkste gebeurtenissen zijn natuurlijk de scheiding van de tweeling op hun 6e jaar, en hun ontmoeting op hun 74e. Vandaaruit wordt hun hele levensverhaal verteld, waarin ook weer veel gebeurtenissen zijn. De gebeurtenissen zijn vaak schokkend, zoals de reis van Anna, die een koffer eten naar Hannelore gaat brengen met alle ontberingen vandien. Het meest indrukwekkend vind ik deze gebeurtenis: (16) als de moeder van de meisjes dood is, en de tweeling dat nog niet beseft. Ze zitten op de kist en kunnen zo bij de vensterbank, waar ze met hun zwarte schoentjes tegen de ruit trappelen, om zo het gemurmel en gejammer van onbekende familieleden te overstemmen. Uiteraard vind de familie dat ze moeten stoppen, terwijl ze alleen maar willen dat alles weer normaal wordt.
De discussies tussen Anna en Lotte in Spa over wie wel of niet de schuld heeft van de oorlog hebben me aan het denken gezet, omdat meestal wordt aangenomen dat het Duitse volk alles fout deed, omdat zij Hitler aan de macht ‘lieten’ komen. Anna wilt haar volk verdedigen, terwijl Lotte het Duitse volk juist beschuldigt. Je leert hier dus andere aspecten kennen. Al deze gebeurtenissen bleven me boeien tot het eind, al is het soms wel moeilijk om je hoofd erbij te houden omdat je op een gegeven moment ook wel even wat anders wilt doen. De gebeurtenissen werden heel goed uitgewerkt. De gebeurtenissen spelen zich af in Nederland, Duitsland, Polen, Rusland en Frankrijk, begin 20e eeuw tot hun ontmoeting in Spa.

• Personages
Anna Grosalie-Bamberg – tweelingzus van Lotte, weduwe van Martin Grosalie, Duits opgevoed, goed geheugen, lijdt aan artrose
Lotte Goudriaan-Bamberg – tweelingzus van Anna, weduwe van Ernst Goudriaan, Nederlands opgevoed, zangtalent, leidt aan artrose
Ze zijn allebei op hun eigen manier helden, Anna omdat zij het haar hele leven zwaar heeft gehad en toch zo positief is gebleven en omdat zij goed heeft stand gehouden tijdens haar oorlogsproblemen. Lotte omdat zij onderduikers heeft gehad maar altijd het hoofd koel hield, en vanwege haar voedseltochten. Anna wil Lotte leren kennen en haar alles proberen uit te leggen nu het nog kan. Ze is druk, altijd haantje de voorste, intelligent, vastberaden en ze heeft een goed geheugen. Ze heeft hele verrassende kanten, ze is heel dynamisch en je ontdekt steeds iets nieuws bij haar.
Enkele personen uit de verhalen van Anna zijn: haar grootvader, oom Heinrich, gravin von Garlitz en Martin, haar echtgenoot. Lotte is muzikaal, rustig en nuchter. Ze probeert Anna een beetje op afstand te houden. Ze heeft maar een paar overheersende. Enkele personen uit de verhalen van Lotte zijn: haar vader en moeder in Nederland, haar zusjes in Nederland, de Joodse onderduikers in het gezin, David, haar begeleider bij de zangstudie(waar ze verloofd mee was), en vioolbouwer Ernst Goudriaan haar echtgenoot, één van de onderduikers met wie ze vlak voor het eind van de oorlog trouwt.
De ideeën van Anna hebben me zeker geholpen of beïnvloed tot meer inzicht in de oorlog, dus dat de Duitsers niet alle schuld hebben. De personages zijn realistisch neergezet, ze hebben allebei menselijke karaktertrekken, positief en minder mooi. Ik voel zelf het meest voor Anna, omdat ze altijd zo energiek is en zo positief en monter is gebleven. Lotte vind ik een verzuurd en ontevreden persoon.
Ik zou net als Anna erg blij zijn mijn tweelingzus terug te hebben gevonden, en ik zou Lotte stom gevonden hebben omdat ze zo gereserveerd en terughoudend is.

• Opbouw
Alles hangt met elkaar samen, ik kan verschillende gebeurtenissen met elkaar in verband brengen. De terugblikken vormen het verhaal, in elke terugblik ga je weer een stukje verder de oorlog in. Je volgt zo de oorlog, en tegelijkertijd het heden. In het heden gebeurt alleen niet zo veel, daar praten ze alleen maar over hun ervaringen. Het echte verhaal speelt zich af in de flashbacks.
Het einde is best zielig, maar wel duidelijk. Het is duidelijk het echte einde van een leven samen. Het is best jammer als een boek niet goed afloopt, maar hier vond ik het wel mooi. Het was een gesloten einde.
Er zit een goede spanning in het boek. Je leest over de tweeling en hun verblijf in Spa, maar tegelijkertijd ook over het verleden. Doordat je elke keer teruggehaald wordt naar Spa, als je midden in het verleden zit, blijft de spanning groot. Je wilt elke keer weten hoe het afloopt. Er is sprake van een constante spanning in het verhaal. Ik wilde weten of Anna en Lotte hun wederzijdse verwijten aan de kant konden schuiven en elkaar konden vergeven. Ik zat steeds op dat moment te wachten. Ook in de flashbacks worden spannende dingen verteld, vooral de stukjes van Anna vond ik erg interessant. Die afwisseling tussen het vertelheden en de flashbacks zorgde voor meer leesaandacht. De flashbacks zie je door de ogen van Anna of Lotte, waardoor je hele verschillende standpunten ziet.

• Taalgebruik
Het taalgebruik is niet moeilijk. Er komen wel wat Franse en Duitse zinnen in voor, wat het verhaal net dat beetje extra geeft. Meestal zijn deze aparte stukjes tekst opmerkingen of gezegdes, waardoor het duidelijk is wat er bedoeld wordt.
Het taalgebruik past goed bij de personages, het zijn relatief simpele personen en die hebben een simpel taalgebruik. Het verhaal bevat in verhouding weinig dialogen omdat het boek is opgebouwd uit verhalen over het verleden.

Eindoordeel
Dit boek draait eigenlijk om vergeving. De twee zussen Anna en Lotte staan volgens mij voor de twee landen Nederland en Duitsland. (Anna staat dan voor Duitsland en Lotte voor Nederland). Eigenlijk zijn we met elkaar dicht verbonden, maar toch is het voor de Nederlanders moeilijk om de daden van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog te vergeven.
Ik denk dat de schrijfster dit boek heeft geschreven om de lezer de oorlog ook eens mee te laten maken vanuit de Duitse zijde en om de lezer aan te sporen tot vergeving van de fouten van de Duitsers. Niet voor niets eindigt het boek ook met vergeving, Lotte vergeeft Anna na al die jaren de fouten die zij, maar ook volk gemaakt heeft. Ik vond het boek ‘De tweeling’ van Tessa de Loo een erg mooi en indrukwekkend, maar vooral ook leerzaam boek. Door het lezen van dit boek krijg je meer begrip voor de verschrikkelijke dingen die de Duitsers hebben gedaan in de Tweede Wereldoorlog. Ik vind het boek echt een aanrader en dan vooral voor jongeren. Jongeren hebben namelijk weinig begrip voor de daden van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog, hoewel ze deze niet eens zelf hebben meegemaakt.

-'Wir haben es nicht gewusst, wir hatten etwas anderes zu tun', smaalde Lotte. 'Ja... nee...' zei Anna geprikkeld, 'in het leven van alledag hoorde je niets over joden, ik herinner me niet dat iemand er ooit iets over zei'.

-'De onontkoombare familieband bleef zijn rechten opeisen, of ze wilden of niet. Iets dwong ze steeds maar tegen de stroom in te blijven roeien, in elkaars richting- de een in actieve veroveringszucht, de ander als willoos slachtoffer van een ergerlijk soort aantrekkingskracht waaraan ze geen weerstand kon bieden."

Deze fragmenten geven aan waar het boek eigenlijk om draait: het verschil in normen en waarden tussen de verschillende landen en het feit dat ondanks een heel verschillende opvoeding zussen blijven.