
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Annemieke blikt terug op dat dagenlange surfen van vroeger. Tegenwoordig ben je binnen een half uur klaar.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
Gebruikte editie voor het boekverslag
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum eerste druk: september 2007
Aantal bladzijden: 397
Uitgegeven bij: Atlas, Amsterdam
Opdracht en motto
Er is geen opdracht en geen motto.
Genre van het boek
Psychologische roman
De aangeleverde flaptekst
Op 1 maart 2004 ging in het Belgische Aarlen het proces tegen Marc Dutroux van start. Bijna acht jaar eerder waren Sabine en Laetitia onder het oog van de camera uit zijn kelder verlost. Voor zijn vier andere slachtoffers, Julie, Melissa, Ann en Eefje was het te laat. België zou nooit meer hetzelfde land zijn. De affaire liet niemand onberoerd.
De roman In het land van Dutroux volgt het wel en wee van een aantal doodgewone Belgen in die turbulente tijd. Aline houdt haar jonge kinderen angstvallig in de gaten; Rie herinnert zich haar vaders al te intieme omgang met zijn dochters. En dan is er Paul, een eenzame man, die achterdocht wekt. Wat voert hij in zijn schild? Is hij ook een Dutroux? En wie of wat kan hem redden?
In het land van Dutroux toont op aangrijpende wijze dat niemand alleen kan leven. We hebben allen liefde en vriendschap nodig.
Titelverklaring
De roman speelt in België ten tijde van het proces tegen Marc Dutroux.
Structuur en/of verhaalopbouw en gebruikt perspectief
Er zijn 5 delen met elk en eigen verteller.
Deel 1 : Rie , maart 204 (blz. 5-94) Ikverteller = Rie vertelt in o.t.t. en o.v.t.
Deel 2: Aline, maart 2004 (blz. 95-181) Ikverteller = Aline, vertelt in o.v.t. en o.t.t
Deel 3: Wendy, oktober 2004 (blz. 182- 248) Ik-verteller= Wendy in o..v.t en o.t.t.
Deel 4: Paul, eind 1997 en begin 1998 (blz. 249-330) Paul = personale verteller, vooral in de o.v.t
Deel 5: Ben, juni 2006 (blz. 331-396) Ben, Aline zijn o.a. personale vertellers: er is een wisselend perspectief.
Alle vijf personen hebben op de een of andere manier met elkaar te maken. Zo komt Rie weer terug in het vierde en het vijfde deel en de vader van Rie is weer betrokken bij Aline. Die kent weer Paul etcetera.
Met deze vijf delen lijkt de opzet van de klassieke tragedie gekozen: die bestond immers ook uit de vijf delen: (expositie, intrige, climax, catastrofe, peripetie) Alleen gat in de klassieke tragedie de tragische held ten onder. Dat lijkt niet het geval te zijn in de roman van Hemmerechts.
Tijd van het verhaal
Uit de structuur hierboven valt af te leiden in welk jaar de roman zich afspeelt. De vertellers vertellen hun verhaal in 2004, behalve de personale verteller Paul (1997-1998) en Ben in het laatste hoofdstuk van 2006. 2004 is het jaar dat Dutroux eindelijk terecht staat voor zijn seksuele misdrijf tegen Ann en Eefje. België lijdt onder dat proces: mensen zijn huiverig voor schemerige, seksueel getinte gebeurtenissen. In 2006 worden opnieuw twee kinderen vermoord door een pedofiel in Luik en deel V speelt in 2006.
Plaats van handeling
De roman speelt zich volledig af in België. De plaatsen zijn o.a. het benzinestation van Ockerghem deel 1) Het pension te Nieuwpoort (In deel 2 en 5) Blok F in Rumst/Hoboken (deel 3) en het huis van Paul Devroey (deel IV)
Samenvatting van de inhoud
Rie, maart 2004
Rie van Beveren is de vertelster van het eerste deel. In maart 2004 is ze dertig jaar oud en het proces rond Marc Dutroux is net begonnen. Rie heeft grote twijfels om het pompstation van haar vader te verkopen aan de Kruidvatketen. Ze heeft de mooie, ouderwetse benzinepompen al verkocht aan een Nederlander Theo Spriet, die de pompen in een themapark van de jaren ’50 heeft opgesteld. De pomp had het bord met een Bever erop : het familielogo.
Rie belt vrijwel dagelijks met haar zus Roos die in Canada woont en telefoonoperator is, waardoor ze gratis kan bellen. Ze is getrouwd met ene Mike en heeft een vereniging opgericht tegen seksuele intimidatie van de vrouw. Rie zelf verzorgt workshops voor keramiek en krijgt van Theo die weer eens langs komt het aanbod om cursussen te gaan geven in het themapark in Nederland.
Van lieverlede wordt het verleden van de beide zusjes en hun moeder onthuld. Roos las altijd stukjes voor in het klooster maar mag als ze 15 jaar is bij de plaatselijke banketbakker gaan werken. Roos is maar een paar maande ouder dan Rie, maar is op seksueel gebied heel wat verder. Ze laat briefjes van 100 francs in haar BH-tje stoppen en ze doet erg gemakkelijk met seks. Ze leert aan Rie hoe ze dat moet doen, maar Rie heeft erg kleine borsten. Die laat zich op haar beurt weer tekenen door een kunstenaar, maar het zijn in feite pornografische tekeningen.
Ook de moeder van de beide meisjes is niet geheel zuiver: ze heeft een verhouding gehad met een vertegenwoordiger van Texaco (ene Klaus) Toen ze een nacht niet was thuisgekomen. Had de oude Van Beveren ruzie gezocht en daarna was het over met de verhouding. Wel was ze in verwachting van Klaus en door een spontane abortus wordt verder leed voorkomen. Ook Roos heeft in die periode een zwangerschap opgelopen: er wordt gesuggereerd dat dit een kind van haar vader is. Van Beveren bezocht zijn dochters ’s nachts op een manier die ongewenst kan worden beschouwd. (incest) Maar ze heeft het kind laten weghalen. In de jaren daarna is moeder overleden aan borstkanker: er moest een borst worden geamputeerd. Dat is bizar want Van Beveren was ooit bij een eerste vriendin weggegaan omdat die te kleine borsten had gehad. Zelf had moeder flinke borsten, maar juist zij moest er nu één laten amputeren.
Vader Van Beveren is gestorven aan darmkanker. Rie staat dus voor de opgave om het pompstation van haar ouders eventueel te verkopen aan het Kruidvat. Theo probeert haar nog bij te staan. Rie heeft het plan om nog een keer naar het themapark te gaan, de Bever op te halen, hem te laten taxeren bij een programma op tv en hem dan weer thuis naar Ockerghem te brengen.
Aline, maart 2004
Aline is een kind dat geen biologische vader heeft gekend. Haar vader heeft haar moeder in de steek gelaten. Haar moeder heeft zich daarna omhoog gewerkt tot in de directie van een ziekenhuis toe. Aline heeft dus de achternaam van haar moeder Tacq. Die was in de steek gelaten omdat ze te kleine borsten had (en dat is dus de vader van Rie van Beveren: de verhaallijn naar deel 1). Op haar 21e jaar heeft ze het huis op de dijk in Nieuwpoort gekregen van haar moeder. Aline is getrouwd met Gerard en heeft van het huis een pension gemaakt: huize Algera. (Aline + Gerard) Ze hebben twee kinderen: Jasper en Jakobientje. Gerard gaat er echter met de Spaanse kokkin vandoor. Deze An Lucia blijkt zwanger van hem te zijn. Aline is in het land van Dutroux heel angstig voor het welzijn van haar kinderen. Het is 19 maart : drie dagen nadat Gerard haar heeft verlaten. In het perron zitten gasten met relatieproblemen. Sally die haar helpt in het pension heeft problemen met haar zoon Werner . Gelukkig wordt die later weer gevonden door de politie. Gerard komt op bezoek bij haar maar keert toch weer terug naar zijn Spaanse vriendin. Alines moeder belt haar op: ze heeft gehoord van de scheiding en biedt hulp aan. Ze vertelt over de vader van Aline die haar had ingeruild voor een heel mooie vrouw. Hij bezat een benzinestation, dus wordt het voor de lezer duidelijk dat dit Van Beveren is. Een van de gasten Paul Devroey haal jonge jongens met zijn auto op. Één keer betrapt Aline hem met een jonge jongen en Paul weet zich er maar ternauwernood uit te redden. Niettemin stuurt Aline hem het pension uit. Wanneer ze zijn koffer openmaakt, blijkt die spullen van zijn overleden zoon Ziggy te bevatten. Dan krijgt Aline toch weer medelijden met de zielige man. Paul komt weer terug in deel IV.
Wendy, oktober 2004
Wendy is de ik-verteller van het derde deel. Ze was een harde, heel grote baby die haar moeder bij de geboorte grote problemen had opgeleverd. Ze was flink uitgescheurd. Wendy heeft haar moeder in 1996 verloren: die is uit het water van een kanaal gevist. Ze wordt in het mortuarium geroepen en wordt daar opgevangen door Ruchir, een geadopteerde student uit India. Wendy’s moeder is gekleed in een witte jurk, die ze speciaal had aangetrokken als deelneemster aan de Witte Mars in Brussel ter herinnering aan de misdaden van Marc Dutrouz. Het is onzeker of er een misdaad aan vooraf is gegaan of dat ze zelfmoord heeft gepleegd. Ze had wel afgesproken met een man die ze had ontmoet, Paul Devroey. Wendy woont in Rumst, vlakbij het plaatsje Hoboken, dat een uitwisselingsproject met het Amerikaanse dorp Hoboken, maar Wendy heeft nooit mee kunnen doen aan het project.
In 2004 is Wendy 26 jaar. Haar moeder is op 18-jarige leeftijd met een twee keer zou oude man getrouwd. Ze woonden in een villa, maar daarna woonden ze in een betrekkelijk eenvoudig appartement in Blokf F. Uit het onderzoek is in ieder geval gebleken dat Wendy’s moeder niet verkracht is, maar de doodsoorzaak staat niet vast. Ze is niet meer teruggekomen van de Witte Mars. Wendy krijgt contact met de politieman John Palsterman. De politie ontdekt dat moeder afspraken maakte met Paul Devroey, een leraar geschiedenis en ethiek. Maar die beweert dat hij helemaal niet deelgenomen heeft aan de Witte Mars. Hij had zijn leerlingen van de cursus (onder wie Wendy’s moeder wel ertoe opgeroepen) De inspecteur nodigt Wendy een keer uit om zijn grote villa te komen bewonderen. Ze vindt het wel een sympathieke man. Ze zou wel in zijn villa hebben willen wonen, maar ze heeft inmiddels al acht jaar een relatie met Ruchir. Ze is in verwachting van hem. Aan het einde van haar vertelling weet ze nog altijd niet wat er precies met haar moeder is gebeurd.
Paul, eind 1997, begin 1998
Paul is de personale verteller van deel IV. Hij vertelt in de verleden tijd over zijn ontmoeting met Sarah, een meisje dat louter en alleen maar seks wil. Steeds ongeremde seks: de eerste keer dat ze elkaar op een feestje ontmoeten, vrijen ze in de auto. Er is echter een voorwaarde aan verbonden: Paul mag er nooit een woord over zeggen, maar hij komt een keer een ander meisje (Saartje ) tegen die aan hem vraagt of ze ook die ongeremde seks van hem mag. Paul vermoedt dat Sarah toch haar mond voorbij geproken heeft.
Sarah woont boven een Chinees restaurant en heeft ook een bijzondere relatie met de Chinese eigenaar. Zo hebben Sarah en Paul seks met elkaar , terwijl de Chinees mag toekijken (sambal bij?) In 1987 zijn Paul en Sarah getrouwd.
Paul leraar geschiedenis en ethiek, begint steeds meer dingen te zien die er niet zijn. Maar Sarah spreekt ook niet altijd de waarheid: zo zegt ze elke week naar de bioscoop te gaan, terwijl ze in werkelijkheid naar het ziekenhuis ging. Ze blijkt zwanger te zijn en zoon Ziggy wordt geboren (zie de lijn naar verhaal 2) Maar na een jaar sterft Sarah in 1989. Ze lijdt aan een geheimzinnige bloedziekte. Nu moet Paul voor zijn zoon Ziggy zorgen. Hij wordt jaren later verdacht van de moord op Wendy’s moeder (lijn naar deel 3) De buurt waarin Paul woont, verdenkt hem van homofilie of pedofilie. Hij heeft namelijk nogal wat contacten met één van zijn twee homofiele buurmannen, Nico. Ziggy gaat op klarinetles.
Paul heeft ook nog een vriend uit zijn verleden van school, Stephan. Deze vriend vertrouwt hem toe dat hij een jonge vrouw heeft ontmoet wie het vooral om ongeremde en harde seks te doen is. Het blijkt om Rie van Beveren te gaan. (verhaallijn naar deel1) Hij spreekt met Stephan af om samen met hem en Rie seks te hebben. Ze huren dan een hotelkamer waar ze Rie altijd heel ruw nemen: eerst gaat Stephan en daarna mag Paul het karwei afmaken.
Bij nader inzien voelt Paul zich er toch wel schuldig over. Zelf is Rie niet klaar gekomen: ze ligt er heel passief bij en laat alles over zich heen komen.
Ben, juni 2006
Dit deel heeft wisselend perspectief tussen Ben en Aline, maar ook een stukje vanuit Paul.
Ben is de nieuwe vriend van Aline (van deel 2) Hij eigenlijk een jood en kunstenaar. Gerard is definitief bij Aline weg en is nog steeds met Ana Lucia, de Spaanse, maar hun eerste baby is dood geboren. Jasper en Jakobientje zijn nog heel vaak bij Aline, maat ze kunnen ook wel opschieten met Ana Lucia. Er komt een tweede baby, Xavier, maar An Lucia wil eigenlijk niets van hem weten.
Aline runt nu het pension met Sally die intussen vriendschap heeft gesloten/een relatie heeft met Paul Devroey, die hen veel helpt in het pension. Dat pensioen heet intussen Saline (Sally en Aline)
Gerard komt op een avond praten of Aline niet voor de baby wil zorgen, want zo kan het eigenlijk niet langer. Ben moet afwachten wat die twee gaan bespreken en het komt zelf tot seks tussen Gerard en Aline. Jasper en Jakobientje vinden het prachtig wanneer Xavier in hun gezin komt wonen.
Paul die veel in het pension is, herkent op een dag nieuwe mensen. Het is Rie (met wie hij de harde seks had met zijn vriend Stephan) en Theo Spriet. Die twee zijn elkaar toch wat meer genaderd en ze hebben er idee in om het pension te kopen van Aline en Sally. Aline wil wel verkopen: ze vindt namelijk dat ze een deel van het geld moet schenken aan Gerard die heel hard geld nodig heeft. Ben is wel wat jaloers op hun vroegere verhouding. Zelf heeft hij een moeizame verhouding met zijn zoon. Theo en Rie bieden een miljoen euro voor het pension op voorwaarde dat Aline voor hen wil blijven werken. Dat komt Saline wel goed uit, want op het laatste moment zou ze toch heimwee naar het pension in Nieuwpoort hebben gekregen. Tegenover een jonge journaliste verdedigt ze Nieuwpoort heel erg in de krant. Het is inmiddels 2006: in België zit Dutroux opgesloten, maar opnieuw zijn er twee meisjes door een pedofiel vermoord. (Nathalie en Stacey in Luik) Ook zijn er twee allochtonen neergeschoten die iemand die zin had een allochtoon te doden. Aline vertolkt opnieuw de onrust die in haar is; de onrust die er in het land heerst op het gebied van seks en kinderen.
Thema, motieven en interpretatie
In feite gaat de roman van Kristien Hemmerechts over de mentale chaos die er in het land gekomen is na de bekendmaking van de praktijken van Marc Dutroux. Dat zulke praktijken (maar ook de doofpot waarin een hoop is gestopt) in een modern welvarend land voorkomen, heeft de gewone burger in België geschokt. Maar over gewone burgers gaat dan ook de roman van Hemmerechts. Alleen hoe gewoon is gewoon: Rie en Roos van Beveren zijn misbruikt zijn door hun vader waardoor ze toch een levenslange frustratie oplopen: Roos is geëmigreerd naar Canada en Rie houdt daarna alleen nog van perverse seks.
Aline in deel 2 moet de concurrentie ondervinden van een andere vrouw, zoals de vader van Beveren uit deel 1 zijn vrouw ziet vreemdgaan met een vertegenwoordiger van Texaco. Alom zijn mensen in verwachting die het ongewenste kind laten weghalen (Roos) , die een abortus krijgen (moeder van Beveren) of die niet meer voor een kind willen zorgen; Ana Lucia. En wanneer de kinderen wel zijn geboren, zijn er altijd problemen of heb je altijd angst dat er iets met hen kan gebeuren. Aline die vreest voor het welzijn van Jasper en Jakobientje omdat ze leven in het land van Dutroux, Wendy die haar moeder verliest en niet weet wat er met haar gebeurd is. Ze stort zich in de armen van Ruchir van wie ze ook al een kind verwacht, maar het is de vraag of dat een blijvende liefde oplevert, want ze had ook wel willen wonen in de villa van John Palsterman. Paul Devroey is zijn hele leven al op zoek naar liefde: zijn echtgenote Sarah deed het vooral om de seks,(met een toekijkende afhaalchinees) waarna hij voor zijn zoon Ziggy moet zorgen. Die is ook vaak bij de homofiele buurmannen onder dag en Paul reageert zijn lusten af op Rie, die ruwe seks wil. Later ontmoet Paul Rie weer in het pensioen van Aline en Sally, waar hij gevoelens koestert voor Sally. Daar ziet hij dat Rie intussen weer wat liefde gevonden heeft bij Theo. Aline heeft iets met Ben die weer problemen heeft zijn zoon. Maar intussen heeft ze weer een keer seks gehad met oude liefde Gerard.
Eigenlijk zijn alle personages in “Het land van Dutroux”eenzame of miskende mensen op zoek naar vriendschap en liefde of seks. Zo zijn achtereenvolgens de volgende relaties te ontdekken
Rie naar seks met Stephan en Paul en naar een diepere liefde met Theo Spriet
Ries vader naar seks met zijn dochters Roos en Rie.
De beide meisjes zoeken aandacht en genot tijdens hun pubeteit.
Ries moeder zoekt naar seks met Klaus de Texacoman
Aline ziet Gerard vertrekken naar Ana Lucia die een kind van hem verwacht.
Aline neemt twee later een optie op Ben, maar heeft nog wel een keer seks met Gerard.
Gerard zoekt zijn liefde en genot bij Ana Lucia.
Wendy’s moeder zocht genegenheid bij haar leraar Paul.
Sarah zoekt seks bij Paul al of niet onder het oog van Li.
Paul zoekt seks met Rie en heeft later een relatie met Sally.
Desalniettemin zijn het geen al te schokkende gebeurtenissen in de queestes naar liefde, vriendschap en het opheffen van de existentiële eenzaamheid
De vijf delen worden via dunne verhaallijnen met elkaar verbonden. In elk deel wordt minstens een naam of een gebeurtenis uit een ander deel genoemd.
Belangrijke recensies
Daniëlle Serdijn is in De Volkskrant van 28 september 2007 niet zo positief over de roman. : “Een gewone Belg, eentje zonder gecombineerde ervaringen met abortus, incest, doodgeboren kinderen, prostitutie, seksverslaving, pedofilie et cetera, zo één bestaat er niet in Hemmerechts’ voorstelling. Ze zijn er beslist. Alleen schrijft ze er niet over. Nooit eigenlijk. In het land van Dutroux is daarom eerder een afspiegeling van het land van Hemmerechts dan dat van het monster van Marcinelle.
Nog niet bij benadering duiden de geschetste levens in deze roman de gebeurtenissen van ruim een decennium geleden. Wat de titel op de kaft van dit boek doet is dan ook een raadsel. Begeleidende tekst op de flap – meestal bedoeld om de lezer richting te geven – maakt het zo mogelijk nog onduidelijker: ‘In het land van Dutroux toont op aangrijpende wijze dat niemand alleen kan leven. We hebben allen liefde en vriendschap nodig’. Asjemenou. Voor zo’n vrijblijvende bewering heb je Dutroux niet nodig. Laat staan zijn land. Dutroux is de sneue schaamlap voor Hemmerechts’ bekende riedel.
Elsbeth Etty in NRC/Handelsblad geeft een uitvoerige recensie van het boek: zij besluit met:
Met deze uit vijf zedenschetsen bestaande roman is Hemmerechts wel erg aan de oppervlakte gebleven. Grote thema’s als angst, schuld en vooral schaamte over het verval van België, inclusief het koloniale verleden in Dutroux geboorteland Congo, worden opgehangen aan de banale lotgevallen en gedachtespinsels van al te onbenullige mensen. De titel In het land van Dutroux maakt de vergelijking met Het verdriet van België welhaast onvermijdelijk, al zou het onrechtvaardig zijn aan Claus als het ware een literaire standaard te ontlenen. De kleine perversiteit, het dagelijkse verdriet, dat hebben beide boeken in ieder geval gemeen. Wat Hemmerechts echter niet doet - en ook niet pretendeert - is het genadeloos peilen van de stand van de natie. Vergeleken met vrijwel al haar andere werk, dat wordt gekenmerkt door vernuftige plots, stilistische hoogstandjes en gecompliceerde composities, lijkt In het land van Dutroux vooral een concessie aan het grote publiek. Klein, herkenbaar en vooral behapbaar huiselijk leed is waar deze roman het van moet hebben, maar in de gezinsdrama’s worden de grote Belgische trauma’s niet echt voelbaar. Het bloed en de kots zijn weggewassen met zachte zeep. Maar misschien is dat wel wat Hemmerechts wilde laten zien.
Over de schrijfster
Kristien Hemmerechts groeide op in Strombeek-Bever en Laken. Ze studeerde Nederlandse en Engelse taal en literatuur in Brussel en Leuven en specialiseerde zich daarna in de literatuurwetenschap in Amsterdam. Hierna woonde ze enkele jaren in Londen wonen. Haar eerste verhalen schreef ze nadat ze opnieuw naar België was verhuisd. Aanvankelijk schreef ze in het Engels en werden haar verhalen gepubliceerd in de reeks First Fictions van uitgeverij Faber and Faber. Geert van Istendael vertaalde ze en later werden ze opgenomen in de bundel Weerberichten (1988).
In 1986 rondde ze haar dissertatie over het leven en werk van de schrijfster Jean Rhys af. Een jaar later publiceerde ze haar eerste Nederlandstalige roman, Een zuil van zout, waarvan het manuscript een jaar daarvoor was bekroond met de Driejaarlijkse Prijs voor het Proza van de Provincie Brabant. Voor de verhalenbundels Weerberichten, 's Nachts en de roman Brede heupen ontvangt Hemmerechts in 1990 de Driejaarlijkse Prijs van de Vlaamse Gemeenschap. Als Hemmerechts in het begin van de jaren negentig met dichter-journalist Herman de Coninck trouwt, is ze een literaire persoonlijkheid geworden met een behoorlijke staat van dienst. Twintig romans, verhalenbundels en essaytitels staan op haar naam. Naar aanleiding van het overlijden van haar man in 1997 schrijft ze een openhartig biografisch essay over hem, Taal zonder mij (1998).
Bibliografie
Enkele van haar bekendste boeken zijn:
1987 Een zuil van zout
1989 Brede heupen
1991 Zonder grenzen
1993 Wit zand
1995 Veel vrouwen, af en toe een man
2000 De kinderen van Arthur
2002 Donderdagmiddag. Halfvier
2003 Een jaar als (g)een ander
2004 De laatste keer
2005 De waar gebeurde geschiedenis van Victor en Clara Rooze
2007 In het land van Dutroux
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.