Boekverslag Maarten 't Hart

Info over dit verslag

Geschreven door:	larssiiee
Niveau:	4VWO
Kwaliteit:
Waardering:
Taal:	Nederlands
Woorden:	3575
Opvragingen:	34

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 4 uit 5 (8 stemmen)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Maarten 't Hart

• De aansprekers (9)

  1979

• De droomkoningin (9)

  1980

• De Jacobsladder (11)

  1986

• De kroongetuige (86)

  1983

• De nakomer (6)

  1996

• De ortolaan (8)

  1984

• De scheltopusik (1)

  2003

• De steile helling (1)

  1988

• De versnijdenis (1)

  1982

• De vlieger (12)

  1998

• De zonnewijzer (27)

  2002

• Een vlucht regenwulpen (23)

  1978

• Het longvolume (1)

  1982

• Het psalmenoproer (3)

  2006

• Het uur tussen hond en wolf (6)

  1987

• Het vrome volk (3)

  1974

• Het woeden der gehele wereld (20)

  1993

• Ik had een wapenbroeder (6)

  1973

• Laatste zomernacht (10)

  1977

• Laatste zomernacht & De kroongetuige (1)

  1983

• Lotte Weeda (7)

  2004

• Mammoet op zondag (1)

  1977

• Stenen voor een ransuil (6)

  1971

• Verzamelde verhalen (1)

  1992

Naam schrijver: Maarten ’t Hart

Titel boek: De zonnewijzer

1e Druk: 2002

Gebruikte druk: 2de druk

Uitgever: De Arbeiderspers

Plaatsuitgave: Amsterdam

Gelezen in: Oktober/November 2006

Samenvatting
Voor deze bespreking is gebruikgemaakt van: Maarten 't Hart, De zonnewijzer. 2e dr. Uitgeverij De Arbeiderspers, 2002.
Hoofdpersoon en ikvertelster is Leonie Kuyper, achterin de veertig, gescheiden en tot haar grote verdriet na vier in-vitrofertilisaties nog steeds kinderloos. Hoewel ze verschillende goede vriendinnen heeft, voelt ze zich zonder man en kinderen bij vlagen eenzaam en nutteloos. Ze spiegelt zich vaak aan Roos, haar 42-jarige hartsvriendin, analiste op het biologeninstituut, een knappe, stralende persoonlijkheid die alle mannen om haar vingers windt, maar geen blijvende relatie wil aangaan, omdat ze genoeg heeft aan zichzelf en haar drie poezen.
Het leven van Leonie verandert drastisch als deze Roos op een dag zomaar overlijdt. Ze lag te zonnen op het strand van Katwijk, kreeg het benauwd, raakte in coma en stierf. Een zonnesteek, luidde de diagnose van de arts.
Na de begrafenis hoort Leonie van notaris Graafland - een amusante stotteraar - dat ze vrijwel het hele bezit van Roos erft, haar prachtige penthouse met de modernste apparatuur, haar drie katten, haar riante garderobe en een flink pakket aandelen. Voorwaarde voor de erfenis is dat Leonie in Roos' huis gaat wonen en de poezen verzorgt.
Langzamerhand ondergaat Leonie in het huis van Roos een metamorfose: ze ontwikkelt een
onweerstaanbare drang om in de voetsporen van de door haar zo bewonderde vriendin te treden. Als een weede Roos gaat ze zo zelfs over straat, zodat bekenden haar als Roos zien en, als ze op de hoogte zijn van haar dood, geschokt zijn Roos weer in levenden lijve te zien. Professor Bas Mentink bijvoorbeeld, directeur van het instituut waar Roos werkte, valt flauw als hij 'Roos' zo ziet.
Leonie komt bij haar speurtocht in het appartement van Roos voor verrassingen te staan. Ze komt erachter dat Roos een kluisje bij de bank heeft waar vijftig duizendjes in liggen, ontdekt dat er in vele van haar boeken duizendjes zijn verstopt en vindt in een kast een doos met SM-spullen en een foto waarop een nauwelijks zichtbare blote man te zien is met Roos als meesteres met de zweep in de aanslag. Leonie vraagt zich af of Roos met dergelijke SM-praktijken haar karig analistenloontje zo wist aan te vullen dat ze in eelde kon leven.
Als al vrij snel ene Freek Volbeda zich bij het huis van Roos meldt, niet op de hoogte van haar dood, en zij wat met hem praat, vermoedt ze dat hij een van haar klanten was. Freek is een tengere aannemer, heeft een aanstekelijk woordgebruik, kankert op alles en iedereen, maar heeft een klein hartje. Leonie komt erachter dat hij veel om Roos gaf.
Freek en Leonie betwijfelen dat Roos aan een zonnesteek is overleden. Volgens Freek had Roos niet lang geleden gezegd dat iemand haar dood wilde hebben. Ze vragen zich af of Roos niet vergiftigd is door iemand die op het Instituut werkte - daar wemelde het van de giffen - of daar gemakkelijk toegang had. Ze voelen er niets voor de politie in te lichten en besluiten zelf op onderzoek te gaan. In Katwijk spreekt Leonie Pleun Mastenbroek. Tot haar verbazing deelt die mee dat hij banden vol video-opnamen van Roos heeft, ook van die middag dat ze op het strand lag te zonnen. Hij blijkt die opnames altijd stiekem gemaakt te hebben, zodat hij er achteraf op zijn kamertje van kon genieten. Leonie krijgt de banden mee, bestudeert ze nauwgezet, maar ziet niets bijzonders, behalve een schaduw die over de zonnebadende Roos valt en een tengere vrouw die al haar kleren nog aan heeft met een grote zonnebril en een strooien hoed op. Leonie denkt dit meisje bij de crematie van Roos te hebben gezien. Ook gaat ze achter de verdwenen Saab van Roos aan, die Roos altijd op een vaste plaats in Katwijk parkeerde. Tot haar verbijstering wordt ze later enkele keren voorbijgereden door deze Saab en wordt er nog getoeterd ook! Wie de bestuurder is, kan ze niet zien. Om wat spullen van Roos op te halen bezoekt Leonie het Farmacologisch Laboratorium waar Roos werkte. Ze wordt getroffen door de majestueuze zonnewijzer, die op het gazon in de binnentuin prijkt en de Datura, een vervaarlijke doornappelstruik daarachter. Ze praat erover met Riet Goudsblom, een ongetrouwd staflid.
Gevraagd naar een motief van een mogelijke dader zegt Riet dat Roos altijd hordes mannen achter zich aan had en dat een van hen er kwaad om geweest kan zijn dat hij door haar aan de kant werd gezet. Van Bas Mentink hoort Leonie dat diens vrouw Marjolein woedend is dat Leonie zich verrijkt met de spullen van Roos en zelfs als Roos opgetut op straat loopt ('lijkenpikker', p. 109). Leonie denkt dat Marjolein jaloers is, omdat ze niets geërfd heeft, terwijl zè altijd zo'n goede band met Roos had. Bas verbiedt haar er nog één keer zo bij te lopen als Roos. Roos uit haar kwaadheid over die benepen opmerking niet, maar belooft hem een fraaie Friese klok, een van de vele stukken kostbare antiek uit het huis van Roos.
Op een nacht wordt Leonie wakker als iemand met een sleutel Roos' woning probeert binnen te komen. Omdat Leonie de sloten heeft laten veranderen lukt dat niet. Leonie ziet door het verklikkersoogje wie het is: dezelfde tengere vrouw als van de crematie en (misschien) van een van de strandgasten op de dag dat Roos stierf.
Via het condoleanceregister komt ze achter haar naam en adres: Fiona Sterkenburg, woonboot Poseidon in Zevenhuizen. Na een lange zoektocht ziet ze de boot: geblindeerd en zo te zien onbewoond. Volgens een naburige boer vinden er 's nachts geregeld drugs(?)transporten van en naar de boot plaats. Er is volgens hem ook vaak een vrouw bij. Als Leonie de beschrijving van die vrouw hoort, herkent ze daar direct haar vriendin Roos in. Leonie staat versteld: hield Roos zich ook nog bezig met drugstransporten? Was er in de Poseidon een klein laboratorium ingericht waar xtc-pillen en andere drugs werden gemaakt?
Riet Goudsblom vraagt Leonie of een Frans-Canadese farmacologe enkele weken bij haar kan komen logeren. Leonie stemt pas toe als Bas Mentink er de volgende morgen op aandringt. Bas zegt dat hij die knappe Canadese onmogelijk bij hém thuis kan laten logeren, omdat zijn vrouw veel te jaloers is. Leonie werpt hem voor de voeten dat dat misschien wel terecht is: vroeger had hij vele jaren 'iets' met Roos. Intussen heeft Freek aan Leonie toegegeven dat hij met enkele andere vrije jongens een clubje vormde voor SM-praktijken onder leiding van Roos ('een fantastische Strenge Meesteres', p. 149), die ze daar flink voor
betaalden. Leonie laat hem de foto zien die ze in een kast bij Roos heeft gevonden, maar Freek herkent de blote man daarop niet.
Leonie is onder de indruk van Claire, de Canadese farmacologe, en raakt vertrouwd met haar. Op een avond onthult Claire dat ze onder valse voorwendsels het Instituut is binnengekomen. In Quebec was een steeds sterker vermoeden gegroeid van fraude bij de wetenschappelijke onderzoeken: al de experimenten bleken eenmalig en konden in Quebec nooit bevestigd worden. Veel van die onderzoeken werden door Roos gedaan. Leonie spreekt haar vermoeden tegenover haar uit: zou Roos vermoord zijn omdat ze te veel wist; vreesde men op het Instituut dat het wetenschappelijke bedrog zou uitkomen? Claire zegt zoiets ook gedacht te hebben.
De volgende dag komt de echtgenoot van Claire over en bezoeken ze gedrieën het Instituut. Als haar man de Datura ziet, houdt hij een wetenschappelijk referaat over de giftigheid van het plantenzaad ervan. Het zaad is reuk- en smaakloos, kan gemakkelijk ergens in worden gemengd en kan een coma veroorzaken als iemand die het gif binnenkrijgt daarna lange tijd in de zon ligt. Leonie vraagt zich af of Roos het gif binnenkreeg via de koffie die ze dronk op die morgen dat ze op het Laboratorium was, voordat ze naar het strand ging.
Freek nodigt Leonie uit voor een etentje met de leden van de club en voor een gezellige bijeenkomst daarna. Een zekere Sheila zal er ook zijn. Slechts schoorvoetend gaat ze erop in; ze neemt de SM-artikelen mee die ze in de kast van Roos gevonden had. Freek zegt haar dat hij via een bevriende detective heeft laten uitzoeken wie er die morgen rond koffietijd, tussen twaalf en een, op het Instituut aanwezig waren. Roos was om halfeen vertrokken - daarna was er nog één bezoekster geweest: Marjolein Mentink. Tot verwondering van Leonie varen ze na het eten naar de Poseidon. Ze hoort van Freek dat het zijn boot is, ingericht als een 'SM-paleisje'. Vlak voordat ze bij de woonboot arriveren, worden ze midscheeps geramd door een kruiser, die er daarna snel vandoor gaat. Er ontstaat flinke paniek, enkele mannen slaan overboord, Freek raakt gewond, en de twee dames worden in de Poseidon gestald, omdat de mannen Freek naar het ziekenhuis willen brengen. Diep in de nacht arriveert Freek, die meedeelt dat het nu helaas te laat is voor 'leuke spelletjes'. Hij brengt hen naar huis.
Leonie besluit weer naar het Laboratorium te gaan. Ze praat met Riet over de Datura en het gif en haalt in de bibliotheek een boek over de Datura.
Op een middag wordt de fietsende Leonie weer voorbijgereden door een toeterende Saab. De auto stopt bij een dure villa en de bestuurder stapt uit. Het blijkt Fiona te zijn. Die zegt dat Roos de auto aan haar beloofd had, voor als ze ooit mocht komen te overlijden. Fiona zegt dat in de villa waar ze nu voor staan, haar vader woont: Eduard Wehnagel, een emeritus hoogleraar van het Instituut. Hij heeft volgens haar nooit willen toegeven dat Fiona zijn dochter is. Roos, haar vriendin, had tegen Fiona gezegd dat ze middelen had om Eduard te dwingen zijn vaderschap te erkennen: ze wist veel van hem dat niet bekend mocht worden.
Volgens Fiona heeft Eduard de moord gepleegd. Ze wilde haar eigen vader echter niet aangeven. Ze is al jaren bezig hem te schaduwen. Fiona stapt in de auto en rijdt weg, Leonie blijft nog wat naar de villa kijken, waar Eduard rustig achter zijn bureau zit te werken. Dan valt haar een plannetje in. Ze verschuilt zich in een portiek. Als Eduard wat later zijn hond uitlaat en het portiek passeert, stapt Leonie (op en top eruitziend als Roos) uit het portiek. Eduard wordt asgrauw en zakt in elkaar. Als ze zijn overhemdknoopjes losmaakt, ziet ze tot haar ontsteltenis dezelfde zwartharige borst als van de man op de foto in Roos' kast. Snel loopt Leonie naar de villa en waarschuwt zijn vrouw. Die reageert nuchter, neemt zijn hartslag op (ze is een voormalig arts en laborante op het Instituut) en brengt hem naar binnen. Het valt Leonie op dat de vrouw licht schuifelt.
Leonie leest in het bibliotheekboek over het gif van de Daturaplant. Ze komt tot de conclusie dat het gif zeker in de koffie moet hebben gezeten die Roos die ochtend vóór haar dood op het Laboratorium dronk. Ze spoelt de videofilm van Mastenbroek keer op keer terug en ontdekt dat de aangeklede persoon met de zonnebril en zonnehoed vanwege het postuur niet Fiona kan zijn. Het zou Eduard Wehnagel kunnen zijn, stelt ze vast. Als even later een uitleenbon van het bibliotheekboek op de grond valt met Wehnagels naam erop, is er voor Leonie nog maar één conclusie mogelijk: Wehnagel moet de dader zijn. Ze gaat alle mogelijke motieven af, maar gaat toch weer aarzelen.
Leonie is naar het ziekenhuis gebracht. Notaris Graafland en Freek zijn op bezoek. Omdat Leonie nog buiten bewustzijn is, vertelt Freek aan de notaris wat er is gebeurd. Zijn detective had Leonie geschaduwd, had gezien dat ze bij de supermarkt champignons had gekocht en dat die in haar boodschappenkarretje waren omgewisseld door een vrouw met een flonkerende bril op. Niet lang daarna had Leonie die champignons gegeten, was in coma geraakt en werd door Freek - die van Leonie een sleutel had gekregen - gevonden. Hij had de politie gebeld en gezegd dat ze snel naar Riet Goudsblom moesten gaan, want die had precies zo'n bril en moest wel de dader zijn. Riet werd in hechtenis genomen, maar had alle betrokkenheid ontkend. Volgens Freek zou ze uit wraak gehandeld hebben. 'Die verzuurde en verbitterde tang' was jaloers geweest op een mooie vrouw als Roos en had begin dit jaar gehoord dat ze borstkanker had en nog maar enkele jaren te leven had. 'Ze wou d'r vast een paar vooruitsturen om daarboven poolshoogte te nemen' (p. 219).
Wat later komt ook Pleun Mastenbroek langs. Als hij van Freek hoort wat er is gebeurd, deelt hij mee dat hij die dag van de moord op Roos een oude vrouw op het strand heeft zien langskomen, bijna de enige die al haar kleren gewoon aanhad. Leonie hallucineert, hoort de branding, ruikt de zee en hoort een mannenstem een lied van Schubert zingen. Ze wil wakker worden, omdat ze bang is dat de dader elk moment aan haar bed kan verschijnen. Ze weet wie het is, heeft haar herkend toen ze de champignons kocht. Het schuifelpasje had haar verraden: de vrouw van Eduard. Ze gaat na wat haar motieven geweest zijn. Ze had Roos diep gehaat, omdat haar man jarenlang met haar had 'gevoosd'. Ze had gevreesd dat Roos uit de school kon klappen over frauduleus onderzoek en omdat ze zielsveel van Eduard hield, had ze de goede naam van het Instituut willen redden. En omdat ze vermoedde dat Leonie te veel te weten was gekomen, had ze ook haar willen vermoorden. Leonie is blij dat ze nog leeft.
Na uren slapen komt Leonie eindelijk bij en opent haar ogen. Het eerste wat ze ziet, zijn flikkerende brillenglazen... Het is Riet Goudsblom, die haar dadelijk geruststelt. De politie heeft haar vrij moeten laten: de detective, door de politie ontboden, had dadelijk gezien dat de verkeerde vrouw was gearresteerd.
Ze praten over de dader, die nog steeds vrij rondloopt. Riet zegt dat ze weet dat de vrouw lijdt aan een zenuwaandoening en nog maar kort te leven heeft. Moeten ze haar aangeven? Riet ziet er niets in en stelt voor dat zij naar Eduards vrouw zal gaan, haar zal zeggen wat ze weet en met haar afspreekt dat ze zal zwijgen, mits ze Leonie geen kwaad zal doen. Ook zal Riet zeggen dat Leonie geen flauw idee heeft wie Roos heeft omgebracht.
Terwijl Riet praat, denkt Leonie dat het Riet er vooral te doen is om de goede naam van het Instituut te redden. Hoewel ze nog niet echt is opgeknapt, besluit ze met Riet mee te gaan. Riet belt Eduard, die zegt dat zijn vrouw griep heeft. Riet zegt dat ze de volgende dag op ziekenbezoek zal gaan. Bij het afscheid zegt ze dat Leonie goed moet eten en drinken. Spottend zegt Leonie dat er misschien nog wel een bakje aangebroken champignons staat.

Bron: Biblion Uitgeverij

De opdrachten:

1. Verklaar de titel:
- De zonnewijzer staat bij het laboratorium en speelt een belangrijk rol in het verhaal.
- Mensen dachten dat Roos was overleden aan een zonnesteek, maar later bleek dat dus niet zo te zijn geweest. Ze was overleden aan het gif van de plant bij de zonnewijzer.

2. Heeft het boek een motto?
Nee, het boek heeft geen motto.

3. Bespreek de hoofdpersoon uit het boek:
Leonie Kuyper. Ze is +/- veertig jaar. Na het overlijden van haar beste vriendin Roos, erft zij alles, maar op voorwaarde dat ze wel als Roos gaat leven. Roos is wel haar beste vriendin, maar heel veel weet ze eigenlijk niet over haar. Leonie heeft zelf eigenlijk niet veel te besteden, in tegenstelling tot haar overleden vriendin Roos. Die had altijd genoeg geld om leuke dingen te doen. Zou kwam ging ze ook steeds meer om met vriend(inn)en van Roos. Die ze eerst totaal niet vertrouwt, maar omdat Leonie meer wilt weten over de dood van Roos, moet zij deze mensen wel vertrouwen. Daardoor gaat ze in de loop van het verhaal steeds meer mensen vertrouwen. Zo kende ze Freek helemaal niet, maar ging toch met hem praten. Pleun Mastenbroek kende ze ook niet, maar ging toch bij hem langs. Ook ging ze mee op de boot met een paar vreemde. En dat allemaal om uit te vinden hoe Roos was omgekomen.
Leonie leeft zich helemaal in, in Roos. Dat vinden veel mensen niet erg. Maar zo kon ze er wel achter komen wat er nou gebeurd was. Ze dacht dat ze Roos echt kende, maar ze wist helemaal niets van haar SM spelletjes.

4. Geef een overzicht van de plaatsen waar het verhaal zich afspeelt.
- Voornamelijk een plaats in de Randstad, want Leonie ging wel eens naar Den Haag en het was ook vlakbij zee.
- Het appartement van Roos.
- Huis van Pleun Mastenbroek.
- Het strandtentje.
- Het laboratorium waar Roos werkte.
- De kapper in Den Haag.
- De notaris in Groenhoven.
- De plek van de crematie.
- Poseidon en omgeving.

5. Behandel de tijd in het verhaal.
Het verhaal speelt zich af in 2001: het jaar voordat de euro kwam, want Leonie moest nog snel al het geld van Roos opmaken. Het verhaal begint ergens midden in augustus als Roos overleed. En eindigt rond de jaarwisseling een jaar later, want het is voorbij Kerst als Leonie weer wakker wordt in het ziekenhuis. Er verstrijkt in het verhaal dus ongeveer één jaar.

6. Hoe loopt het verhaal af?
Dan wordt Leonie wakker in het ziekenhuis. De notaris en Freek zitten op het bed met elkaar te praten. Leonie was vergiftigd op dezelfde manier en door dezelfde persoon als Roos. Stennis, de privé-detective, had gezien hoe een vrouw met een grote bril het bakje champignons in Leonies karretje verwisselde. Toen Freek dit hoorde had hij gelijk aan Riet gedacht en had dat aangegeven bij de politie. Maar het was Riet niet. Toen Riet was vrijgelaten, kwam ze meteen bij Leonie waken, zodat de werkelijke moordenaar Leonie niet echt kon komen vermoorden. Ze vertelt wat Leonie al had bedacht, het was de vrouw van Eduard geweest. Riet had dit niet tegen de politie gezegd, omdat ze het allemaal zo sluw en perfect in elkaar vond zitten dat ze bij een rechtszaak waarschijnlijk niet zou worden bestraft wegens gebrek aan bewijsmateriaal. Leonie had de vrouw ook al in de supermarkt herkend aan haar schuifelpasje. De vrouw van Eduard had een zenuwaandoening en waarschijnlijk zou ze niet lang meer leven. Ze had Roos gehaat, omdat ze met haar man was vreemdgegaan en had haar daarom waarschijnlijk vermoord. Leonie had ze willen doden, omdat ze bang was dat zij teveel wist. Riet had een voorstel voor Leonie: zij zouden de vrouw van Eduard niet aangeven en Riet zou haar zeggen dat ze wist dat zij de dader was en dreigen dat ze zoiets niet nog eens moest proberen. Ook zou ze vertellen dat Leonie er niets van wist. Leonie weet dat Riet dit alleen maar doet om het lab te beschermen, maar toch stemt Leonie toe. Het kan haar allemaal niet zoveel meer schelen, Roos komt er niet van terug en de moordenares had toch niet lang meer te leven.

7. Wat is het perspectief?
Je bekijkt het verhaal door de ogen van Leonie. Je kunt haar gedachten ook lezen, dus het verhaal is vertelt in het Ik-perspectief.

8. Bespreek de bouw van het boek.
Het verhaal is niet-chronologisch, want je krijgt verschillende flashbacks en terugverwijzingen, zoals hoe Roos op het strand lach en hoe Pleun haar elke dag filmde. Het boek is verdeeld in 26 hoofdstukken. De hoofdstukken zelf hebben geen titel. Er wordt geen grote sprong in de tijd gemaakt.

9. Leg uit wat het centrale thema is.
Het centrale thema is je voordoen als iemand anders, je helemaal inleven in iemand anders en kun je iemand helemaal kennen. Zoals Leonie zich helemaal inleeft in Roos is raar. Leonie zou Roos nooit echt goed kennen, ook al ben je beste vriendinnen je kan evengoed nog geheimen voor elkaar hebben, of gewoon dingen waar je eigenlijk nooit echt over nadenkt maar toch niet weet van de ander.

Eigen Mening:

De Opbouw:
De opbouw in de tekst is soms verwarrend. Bijvoorbeeld als mensen opeens gaan terug denken aan een eerdere gebeurtenis. Zoals er dan opeens vaag wordt beschreven dat Fiona uit de auto kwam. Dan weet je helemaal niet meer wie Fiona is en bij welke andere personages die hoort.

De personages:
Omdat je door de ogen van Leonie alles ziet, krijg je soms vragen die dan niet beantwoordt worden. Want je mag dan nog zo goede vriendinnen zijn, maar je zou toch niet zomaar als iemand eruit willen zien die net overleden is. En dan ook nog is alles hetzelfde proberen te doen. Dan krijg je ook wel dat mensen boos op je worden als je iets verkeerds doet.
Toch zijn de personages wel goed verteld, ook al zijn sommige nog zo vaag, maar dan ga je vanzelf je eigen fantasie erop los laten.

De gebeurtenissen:
De vrouw van Eduard vermoordt Roos en probeert ook nog een Leonie te vermoorden. Ik snap niet helemaal waarom iemand dat wil doen. Want als jouw man vreemd gaat ga je toch scheiden, dat in ieder geval maar of je dan ook nog die vriendin gaat vermoorden, weet ik niet. De gebeurtenissen zijn voor de rest wel erg goed, maar wel onwaarschijnlijk. Het is en blijft toch een detective die je probeert te amuseren en dat is toch nog aardig gelukt.

Het verband tussen tekst en werkelijkheid:
Ik denk dat dit allemaal erg onwaarschijnlijk is. Zoals ik al eerder zei, hoe kan het dat er zogezegd niemand weet dat de struik bij de zonnewijzer giftig is. Het is echt een amuserend boek. Het verband tussen de werkelijkheid en de tekst is erg groot.