Boekverslag Maarten 't Hart
De zonnewijzer
Heb je zin om een korte enquête in te vullen over jouw ergernissen op school? Meedoen kost een paar minuutjes van je tijd.
Geschreven door: | |
Datum ingestuurd: | 25 maart 2007 |
Niveau: | 4 vwo |
Taal: |  |
Woorden: | 3168 |
Opvragingen: | 2955 (41 deze maand) |
Waardering: |
Titel: | De zonnewijzer |
Auteur: | |
Jaar van uitgave: | 2002 |
Moeilijkheidsgraad: |
|
Thema: |
Auteur: | |
Geslacht: | man |
Nationaliteit: | Nederlands |
Geboren: | 23 november 1944 |
Informatie: | |
Populaire titels: |
|
| ... | |
  | |
| |
| |
| |
9. De zonnewijzer | |
10. De zonnewijzer | |
11. De zonnewijzer | |
12. De zonnewijzer | |
13. De zonnewijzer | |
... meer | |
Titel: De zonnewijzer
Auteur: Maarten ‘t Hart
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Plaats van uitgave: Amsterdam - Antwerpen
Jaar van uitgave: 2002
Aantal bladzijden: 235 bladzijden
Genre: Roman en detective
Samenvatting:
Het verhaal begint als Leonie Kuyper, de hoofdpersoon, naar een crematie moet en niet weet wat ze aan moet trekken. Haar beste vriendin, Roos Berczy, was overleden aan een zonnesteek. Leonie had de crematie moeten regelen, Roos had geen familie.
Een paar dagen na de crematie belt de notaris van Roos, hij vertelt dat, als ze voor de katten zorgt, ze alles erft. Hij wil dat ze in de voetstappen van Roos treedt, zodat er voor de katten weinig zou veranderen.
Leonie rijdt meteen even langs Roos’ huis om de katten te verzorgen. Roos had drie katten, Tijg, Ober en Lellebel. Roos was dol op haar katten, ze kregen alleen maar dure Sheba, en eens per week verse vis. Leonie, vind dit onzin, maar doet dit toch, omdat ze weet dat Roos het zo gewild had.
Roos had een heel groot appartement, veel chique kleren, veel geld en veel aandelen. Leonie trekt de kleren van Roos aan, maakt zich net zo op als Roos en plakt dezelfde lange nagels op als Roos. Daardoor lijkt ze zo sprekend op Roos dat, wanneer Bas binnenkomt (een collega, vriend en later blijkt ook minnaar), hij zó erg van haar schrikt dat hij flauw valt.
Wanneer ze de volgende dag terugkomt wordt ze gebeld door ene Freek. Hij wist nog niet dat Roos dood was, en wil het eerst ook niet geloven. Hij denkt dat ze is vermoord. Roos lag altijd te zonnen, en de dag van haar dood had de zon amper geschenen, zegt hij. Het zet Leonie aan het denken. Ze gaat naar het Katwijkse strand toe waar Roos is gevonden, en vraagt aan de manager van een strandtent hoe het weer was. Via hem komt ze in contact met Pleun Mastenbroek, de man die Roos gevonden had. Het blijkt een beetje een rare man te zijn, die Roos op de dag van haar overlijden heeft gefilmd. Hij had banden vol met stukjes film van Roos, zonnend, jaar in, jaar uit. Leonie mocht ze mee.
Leonie blijft voor het eerst slapen in Roos’ appartement en merkt op dat ze niet weet waar de auto, een zwarte Saab, van Roos is gebleven. Ze gaat op zoek in Katwijk, maar kan hem nergens vinden.
Leonie probeert steeds meer op Roos te lijken. Ze lijkt van zichzelf al erg op Roos, qua gezicht en postuur, daarom noemde Roos, Leonie vaak haar ‘kleine zusje’. Ook tegen anderen had ze het over haar ‘kleine zusje’.
Leonie trok de kleren van Roos aan, probeerde op dezelfde manier te lopen, en op dezelfde manier te praten. Zo kwam ze erachter dat Roos niet van zichzelf met zo’n rechte rug liep maar een korset droeg, Leonie ging ook een korset dragen, hetzelfde kapsel laten knippen en Roos’ enge, gebogen nepnagels opplakken. Het resultaat is uitmuntend. Ze lijkt nu precies op Roos.
Freek komt langs. Met Leonie praat hij over de dood van Roos. Freek is ervan overtuigd dat Roos vermoord is. Een tijdje voordat ze overleed had ze nog immers tegen Freek gezegd dat iemand haar dood wilde hebben. Leonie laat hem de videobanden van Pleun zien, dan gaan ze samen een hapje eten. Freek stuurt er een privédetective op af, maar heeft geen zin.
Roos was analiste en werkte op een Farmacologisch laboratorium. Leonie komt, midden in de koffiepauze, de spullen van Roos halen bij het lab en drinkt een kopje mee terwijl ze naar het binnenplein kijkt. In het midden van het binnenplein staat een prachtige zonnewijzer. Op die zonnewijzer kon je, als de bewolking ontbrak, op het gazon zien hoe laat het was. Helaas was de Datura fastuosa vergroeid, zodat de tijd niet meer precíes af te lezen was.
De spullen van Roos laat ze daar nog even liggen, het verlies van Roos wordt haar even teveel. In de gang komt ze Bas tegen, hij verbiedt haar om er als Roos bij te lopen. Hij noemt haar een lijkenpikker. Hij is jaloers, omdat Roos alles aan Leonie heeft nagelaten en niets aan hem en Marjolein heeft gegeven. Leonie zegt dat hij de grote koekoeksklok maar moet hebben.
Freek vindt dat Leonie al het geld nu moet opmaken, met de komst van de euro zou het minder waard worden. Ze gaat naar de bank toe, doet alsof ze Roos is en haalt het kluisje leeg. Er zit 50.000 gulden in. Thuis verstopt ze het geld in boeken, en komt nog meer briefgeld tegen. Ze vraagt zich af hoe Roos aan al dat geld kwam. Ze rekent uit wat ze per dag moet uitgeven en komt op 100 euro uit. Nu ze zoveel geld had kon ze zich nu veroorloven wat ze al lange tijd had gewild, namelijk de Franse roman van 8 delen vertalen.
Midden in de nacht staat er een meisje voor de deur, hetzelfde meisje dat haar op de begrafenis al was opgevallen. Leonie vindt het adres in het condoleanceregister, misschien is ze de moordenaar van Roos. Ze heet Fiona Stekenburg, Leonie gaat naar haar huis, de woonboot ‘Poseidon’. De boot ligt midden in de polder en is alleen maar per boot bereikbaar. Een boerenzoon brengt haar, maar de luiken zijn dicht. Hij denkt dat ze er XTC maken en ziet daar ook regelmatig iemand met zulke lange nagels, Roos dus. Leonie vermoedt daar al dat geld vandaan komt.
Op een dag komt ze in de supermarkt Riet Goudsbloem tegen, een collega van Roos. Ze vraagt of Leonie een Frans-Canadese farmacoloog die een maand bij hun komt werken, onderdak wil bieden. Met tegenzin stemt Leonie toe. Tijdens het opruimen van de logeerkamer komt ze lieslaarzen met hoge naaldhakken, een zwart veterkorset van glimmend latex en handboeien etc. tegen. Ook komt ze foto’s tegen waar Roos op te zien is met haar veterkorset en een gemaskerde man. Ze ziet hoe veelzijdig Roos was. Ze trekt de spullen aan, om te zien hoe het haar staat. De bel gaat, het is Freek. Freek bekent haar dat hij met Roos en nog wat mensen aan SM deed, en dat hij Roos ervoor betaalde. De gemaskerde man op de foto’s kent hij niet.
De Frans-Canadese farmacoloog blijft drie weken bij Leonie slapen. Op de laatste avond vertelt deze haar dat ze onder een dekmantel het instituut is binnengedrongen. Er is een steeds groter vermoeden dat er op het lab met de onderzoeksresultaten gefraudeerd werd, zegt ze, en verteld dat zij dat uitkwam zoeken.
De volgende dag gaan ze samen naar het lab. De man van de farmacoloog komt haar daar ophalen en merkt de zonnewijzer op, de ‘Datura fastuosa’. Hij vertelt dat de plant heel giftig is en dat je er een reuk- en smaakloos poeder van kunt maken. Als je dat binnen krijgt en in de zon zit, kun je in coma raken en kan je afloop fataal zijn. Precies de symptomen waaraan Roos is overleden.
Leonie belooft Freek een keer mee te gaan naar het SM-clubje. Eerst eten ze samen wat. Na het eten gaan ze in een bootje naar de plek waar het allemaal gebeurt. Het blijkt de Poseidon te zijn, de XTC-theorie valt dus af. Hun bootje wordt geramd door een andere boot. Het feestje gaat dus niet door.
Leonie denkt dat iemand van het lab Roos heeft vermoord, bijv. Marjolein, de vrouw van Bas, die altijd zo jaloers op Roos was. Maar, die ging pas later weg. Leonie bleef er maar aan denken. Misschien stond de zonnewijzerklok wel achter… Leonie ging gelijk kijken. Daar botste ze op Riet, die het allemaal niet gelooft. In haar kamertje vertelt ze dat de farmacoloog uit Canada, naar hun lab toe was gekomen om te kijken wat hun opzet is, omdat ze al jarenlang jaloers zijn op het Nederlandse lab. Ook vertelt Riet dat het verhaal over de zonnewijzer niet klopt, ze heeft alle boeken die ze kon vinden over de Datura fastuosa, gelezen. Het verhaal zou bedoeld zijn om hun lab onderuit te halen. Leonie haalt dezelfde boeken uit de bibliotheek.
Als ze naar huis fietst, ziet ze de zwarte Saab van Roos. Ze achtervolgt hem, uit de auto stapt Fiona. Ze zegt dat ze de auto zou erven als Roos kwam te overlijden, omdat ze Fiona als haar nichtje beschouwde. Fiona had als adres de Poseidon opgegeven, omdat ze vaak met Roos naar het ‘clubje’ ging. Fiona was op weg naar haar vader, die niet wilde erkennen dat ze zijn dochter was. Ze ging hem bespioneren, dat gaf een warm gevoel. Leonie gaat met haar mee, het blijkt Eduard te zijn, een collega van Roos. Na 20 min. nemen ze afscheid van elkaar. Fiona vertelt dat ze nooit lang blijft, omdat ze weet wie de moordenaar is, het is dus te gevaarlijk. Ze wil niet vertellen wie het is . Als Leonie weer op d’r fiets zit, komt Eduard met z’n hond naar buiten. Hij ziet Leonie en valt flauw, hij denkt dat zij Roos is. Leonie rent naar zijn huis en samen met zijn vrouw slepen ze hem naar binnen. Leonie herkent hem van de SM-foto’s.
Leonie wordt wakker in het ziekenhuis. De notaris en Freek zitten op het bed met elkaar te praten. Leonie was op dezelfde manier als Roos vergiftigd, én door dezelfde persoon. Leonie was vergiftigd met champignons, die ze in de supermarkt had gekocht. Stennis, de privédetective had gezien hoe een vrouw met een grote bril het bakje champignons in Leonie’s karretje verwisselde. Toen Freek dit hoorde, had hij meteen aan Riet gedacht, en had haar aangegeven bij de politie. Maar Riet was het niet. Zodra ze vrij was, kwam ze bij Leonie waken, zodat de echte moordenaar haar niet zou pakken. Zij vertelt, wat Leonie al had bedacht, dat het de vrouw van Eduard was. Riet was niet naar de politie gegaan, omdat ze het zo sluw en perfect in elkaar vond zitten dat áls er al een rechtszaak van zou komen, ze niet zou worden gestraft wegens gebrek aan bewijs.
Leonie had de vrouw ook al in de supermarkt herkent aan haar rare schuifelpasje. De vrouw van Eduard had een zenuwaandoening en zou niet lang meer leven. Ze had Roos gehaat omdat Eduard met haar vreemdging en had haar daarom ook vermoord. Ze wou Leonie uit de weg ruimen, omdat ze te veel zou weten.
Riet had een voorstel voor Leonie. Zij zouden haar niet aangeven. Riet zou zeggen dat ze wisten dat zij het was en ze uit de buurt moest blijven. Leonie realiseert zich dat Riet dit alleen maar doet om het lab te beschermen, maar, toch stemt Leonie met dit plan in. Het kan haar allemaal niet meer schelen, Roos komt er toch niet mee terug. En de moordenares zou immers niet lang meer te leven hebben.
De ruimte:
Het verhaal dat verteld duurt een ongeveer vijf maanden.
Het verhaal begint op de dag van de crematie van Roos. Dit moet in augustus geweest zijn want ongeveer een week later maakt ze met de slotenmaker een afspraak voor dinsdagmorgen, 22 augustus; ‘maandag zijn we dicht. Dinsdagmorgen 22 augustus zou kunnen, elf uur’ (blz. 30)
Het verhaal eindigt in december, want de kerst is net voorbij wanneer Leonie in het ziekenhuis wakker wordt. ‘Omdat die Stennis toen al met zijn vrouw en kinderen even helemaal weg was voor een jolige kerst in Center Parcs’ (blz. 225-226)
Het verhaal zal zich waarschijnlijk in 2001 hebben afgespeeld, want Freek had tegen Leonie gezegd dat ze al het geld moest opmaken voor de invoering van de euro, en dat deed Leonie ook. Ze had al uitgerekend hoeveel ze per dag moest uitgeven.
Het verhaal is voor het grootste deel chronologische verteld. Wel zijn er af en toe herinneringen van Leonie aan bepaalde dingen van bijv. Roos, maar dat zijn dan ook de enige flashbacks die er in het verhaal te vinden zijn.
Het verhaal speelt zich waarschijnlijk af in een plaatsje aan de randstad., waar Leonie een Roos woonde. Het verhaal speelt zich grotendeels af in het huis van Roos, in het laboratorium en bij de notaris.
De verhaalfiguren
Leonie Kuyper:
Zij is de hoofdpersoon van het verhaal. Haar beste vriendin, Roos Berczy, wordt vermoord. Leonie erft al haar bezittingen mits ze voor de drie poezen zorgt. Zodat het voor de poezen lijkt alsof Roos nog leeft. Leonie gaat daarom in Roos’ huis wonen en langzaam maar zeker kruipt ze in de huid van haar overleden vriendin. Ze kleedt zich zoals haar, loopt zoals haar, praat zoals haar enz. Ik denk dat ze dat in eerste instantie deed voor de katten, dat had ze belooft. Maar uiteindelijk gaat ze te ver. Ze mist haar beste vriendin en ze wil haar denk ik terug; en als ze zoals haar door het leven gaat, is het misschien net alsof ze er nog is.
Maar doordat Leonie eigenlijk als Roos door het leven gaat is ze zichzelf niet meer. Roos en Leonie zijn twee totaal verschillende types. Roos was erg met haar uiterlijk bezig: veel kleren, nepnagels, korsetten dragen voor een goede houding enz. Ook was ze volgens mij erg dominant en stond ze altijd in het middelpunt. Zo is Leonie niet. Het is moeilijk te zeggen hoe Leonie is, want in het boek identificeert ze zich totaal met Roos. Wel weet je van haar dat ze gescheiden is van Thomas, die ook op het laboratorium heeft gewerkt, en dat ze graag kinderen wilde maar die op de een of andere manier niet kan krijgen. Ook weet je dat ze met de bijbel is opgegroeid en daar toch veel steun bij vindt.
Roos Berczy:
Zij was de beste vriendin van Leonie. Eerst dacht men dat Roos overleden was aan een zonnesteek. Later komt Leonie erachter dat Roos vermoord is. Roos en Leonie waren beste vriendinnen. Roos was ook erg gesteld op Leonie. Ze noemde Leonie altijd haar zusje, en ging graag samen met haar de stad in om twee dezelfde pakjes te kopen. Een voor haar en een voor Leonie. Leonie komt er later achter dat ze veel dingen niet wist van Roos. Roos vertelde haar dat niet om haar te beschermen. Roos was heel ijdel, en besteedde dan ook veel tijd en geld aan haar uiterlijk. Als de zon ook maar een beetje scheen lag Roos al op het strand. De mannen waren dol op haar en ze had met bijna elke man uit het lab een affaire gehad. Ze deed in het geheim aan SM een kreeg daar goed voor betaald.
Freek Volbeda:
Freek was een vriend van Roos. Roos deed met hem en nog wat andere mannen aan SM. Als Leonie na Roos’ dood Freek leert kennen worden ze goede vrienden. Freek helpt haar ook erachter te komen wie de moordenaar van Roos’ is.
Hij heeft een bouwbedrijf en is een wat simpelere man, dat merk je aan hoe hij praat. Hij loopt namelijk voortdurend te schelden en vieze grapjes te maken. Maar het is een eerlijke man die toch wel heel bezorgd kan zijn. Het is een man met een klein hartje.
Riet:
Riet is een vriendin van Leonie en zij werkt ook op het lab. Zij gelooft niet in alle verhalen dat Roos is vermoord, of wil het niet geloven om het lab te beschermen. Riet leeft voor het lab en doet alles om haar te beschermen. Zo wil ze de moordenares van Roos niet aangeven omdat anders de goede naam van het lab verloren gaat.
Riet benijdde Roos altijd. Roos was mooi, leverde goed werk, werd door bijna elke man aanbeden in tegenstelling tot Riet. Riet zat namelijk alleen tijdens kerstavond.
Riet werd beschuldigd van poging tot moord op Leonie omdat ze net zo’n bril had als de verklede moordenares in de supermarkt. Ze werd vrijgelaten omdat de detective die de wisseltruc van de champignons zag gebeuren haar niet herkende.
De situaties:
- de crematie van Roos
- het lezen van het testament van Roos
- de metamorfose van Leonie die veranderd in Roos
- eerste ontmoeting met Freek die haar verteld dat Roos dacht dat iemand haar dood wilde hebben
- Leonie gaat op onderzoek uit in Katwijk waar Roos gevonden is
- de verhuizing van Leonie naar Roos’ huis
- het leeghalen van het kluisje van Roos door Leonie
- Leonie gaat op zoek naar de mogelijke moordenares van Roos het rode albasten meisje die Leonie op de crematie had gezien
- een Frans-Canadese farnacologe komt logeren bij Leonie
- Leonie vindt de SM-spullen
- Leonie ontdekt de werking van de plant naaste de zonnewijzer
- Leonie gaat mee naar het SM-clubje van Freek, waar Roos ook bij had gehoord
- Leonie ontdekt wie het albasten rode meisje is en waar de auto van Roos is gebleven
- Leonie wordt wakker in het ziekenhuis
- Leonie en Riet besluiten samen de moordenares niet aan te geven
De vertelwijze:
In dit verhaal is er sprake van de ik-vertelsituatie. Je weet alleen maar wat Leonie denkt en hoe ze zich voelt. Dit maakt het verhaal spannend want in een andere vertelsituatie kom je er sneller achter wie de dader is. Nu ontdek en beleef je het samen met Leonie.
Wel is het zo dat je alleen maar de gevoelens, gedachtes en gebeurtenissen die Leonie meemaakt komt te weten die belangrijk zijn voor het verhaal. Daarmee bedoel ik dat je niet echt iets over Leonie persoonlijks komt te weten, b.v. waarom ze bang is voor de zee, of waarom ze geen kinderen heeft enz.
Titelverklaring:
De titel is aan verschillende aspecten ontleend. Roos is overleden aan een zonnesteek, het boek heet de zonnewijzer.
Roos werkte op een laboratorium, op het binnenplein hiervan stond midden op het gazon een grote zonnewijzer. Naast deze zonnewijzer staat een boom, de Datura fastuosa. Het zaad van deze boom is giftig. Hiermee is Roos ook om het leven gebracht. Ook is het zo dat die Datura erg mooi bloeide, in de periode dat Roos om het leven werd gebracht. In die dagen was zij ook erg geinteresseerd in de Datura, en was zelfs speciaal op zoek gegaan naar nagellak in dezelfde kleur als de bloemen van de boom.
Op haar begrafenis zei professor Wehnagel (de man van de moordenares): ‘In de bloei van haar dagen moest zij, zoals het oude boek zegt, heengaan door de poorten van het dodenrijk en derven de rest van haar jaren’.
Plaats in de literatuurgeschiedenis:
Het werk is voor het eerst gepubliceerd in 2002. Het verhaal vind ik wel typerend voor de tijd waarin het geschreven is. Men heeft het namelijk over de naderende invoering van de euro, iets wat toch vrij typerend is voor deze tijd. Er komen er in het verhaal onderwerpen aan bod zoals drugs en SM, waar pas de laatste tijd ook veel over geschreven wordt.
Ook lijkt de hoofdpersoon een rijk leven te lijden, en dat is ook iets van deze tijd want 50 jaar geleden was men nog bezig met het opbouwen van Nederland.
Dit verhaal is vrij typerend voor de schrijver Maarten ’t Hart omdat hij zelf graag in vrouwenkleren rondloopt. Dit verhaal gaat ook een beetje over hoe Leonie beetje bij beetje zich ontwikkelt tot haar ideaal, want dat was namelijk Roos.
Ook b.v. het stukje van de nepnagels, dat heeft Maarten zelf uitgeprobeerd. Dus het verhaal is vrij typerend voor de schrijver.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons dan weten.
© Scholieren.com 2009