CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
ff n studiebreak
Het mooiste crimiboek van 'onze' agent Don Heins? Die over de ontvoering van Alfred Heineken. Type in-één-ruk-uit.
Boekverslag Conny Braam
Het schandaal
Geschreven door: | Danny P. (5 havo) |
Datum ingestuurd: | 17 mei 2006 |
Taal: |  |
Woorden: | 1.850 |
Bekeken: | 2465 keer (12 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
1: Zakelijke gegevens:
Auteur:Conny Braam
Titel: Het schandaal
Jaar van eerste uitgave: 2004
2: Samenvatting:
Hoofdpersoon is Susan Boerhave, dochter van de IJmuidense doodgraver Bart Boerhave. Via haar linkse oom Nico Boerhave sluit Susan zich op haar vijftiende aan bij het gewapend verzet tegen de Duitse bezetters. Samen met de vier jaar oudere Anna Schagen liquideert ze vele NSB'ers. Als de roman begint, is het Bevrijdingsdag, 5 mei 1945. Susan loopt met een pistool op zak gedesoriënteerd door het onttakelde IJmuiden. Bij het politiebureau ziet ze hoe De Bult, bijnaam van de NSB-burgemeester van Velsen, wordt opgebracht door twee bekende politierechercheurs: Kaasdrager en Vogel. Ze komt er haar nichtje Ank tegen, die sinds 1939 bij de politie werkt en ook in het verzet heeft gezeten. Susan vraagt haar of ze iets weet van twee belangrijke mensen uit haar verzetsgroep, die in de gevangenis zitten: Anna en Klaas (zoon van Albert Boerhave, die een zoon is van Nico). Ank stelt haar gerust, ze kunnen weinig anders doen dan afwachten. Ze zorgt ervoor dat Susan, net als zij, officieel lid wordt van de BS, de opsporingsdienst die belast is met arrestaties in Velsen. Ze staan onder het commando van Kaasdrager, die benoemd is tot hoofd Politieke Opsporingsdienst. Met Ank brengt Susan in opdracht van Kaasdrager vele NSB'ers op.
Susan voelt zich bij de feestelijkheden rond de bevrijding weinig op haar gemak. Ze ziet tot haar ontzetting hoe agent Willem Mars gezellig een glaasje drinkt met Kaasdrager en Vogel, terwijl ze niet lang daarvoor van Kaasdrager nog de opdracht had gekregen om hem te liquideren, omdat het een verrader zou zijn. Alleen omdat ze op het beslissende moment een lekke band had gekregen, was de aanslag mislukt.
Op 10 mei wordt Susan ontboden bij mr. Sikkink, officier van justitie in Haarlem. Hij brengt haar slecht nieuws. In de duinen bij Overveen is in een massagraf het lijk van Anna Schagen ontdekt. Ze was in handen van de Duitsers gevallen en op 23 april 1944 gefusilleerd. Ook Klaas is dood. In de woning van De Bult was een urn gevonden met de as van Klaas.
Susan is ontredderd. Voortdurend moet ze denken aan allerlei merkwaardige opdrachten tot liquidatie, die zij op bevel van Kaasdrager moest uitvoeren. Zo had hij haar en Anna de opdracht gegeven Albert Boerhave om te brengen, omdat het een landverrader zou zijn. Ze hadden geweigerd en Kaasdrager was woedend geweest. Enkele dagen later had hij hun opgedragen de verrader Wilco Blokland te liquideren en ze hadden geen tegenwerpingen meer durven maken, hoewel ze niet begrepen waarom deze als 'goed' bekend staande man moest worden omgebracht.
Anna en Susan hadden eerst tot een verzetsgroep behoord die onder leiding stond van Maarten Zegel. Onder zijn bevel werd er altijd eerst democratisch overlegd voordat er een gewapende actie plaatsvond. Pas als iedereen van de groep ermee instemde, werd tot actie overgegaan. In de tweede helft van 1944 veranderde dat, toen de groep op instigatie van de in Londen zetelende regering onder commando kwam te staan van de Binnenlandse Strijdkrachten. Kaasdrager werd de nieuwe commandant, mr. Sikkink (achter de schermen) de opperbevelhebber.
Susan komt in contact met Diederik Caron, een administrateur die over veel 'gevoelig' materiaal beschikt. Met hem, Ank en de agent Schalkwijkerwaard komt Susan erachter dat er vanaf de machtswisseling in de verzetsgroep in 1944 gemene spelletjes werden gespeeld. Linkse verzetsmensen (zoals Anna en Klaas) kregen van Kaasdrager opdracht tot gevaarlijke, dubieuze aanslagen, die meer leken op onderlinge afrekeningen dan op het aanpakken van gevaarlijke verraders. Ook compromitteerde Kaasdrager illegalen van het eerste uur door hen hun eigen mensen te laten aangeven. Achtergrond van deze tactiek waren de pogingen van de Nederlandse regering om de sterke positie van de communisten en andere linkse elementen in het illegale verzet te ondermijnen. Daartoe werden rechtse mensen aangesteld, politiefunctionarissen als Kaasdrager en Vogel, en notabelen als mr. Sikkink.
Susan worstelt met schuldgevoelens als ze erachter komt dat ze op deze manier door Kaasdrager is misbruikt. Zo had hij haar bevolen lijstjes met namen van verdachte linkse elementen te geven. Kort nadat ze dat gedaan had, werden deze verzetsmensen (onder wie Anna en Klaas) op onderduikadressen aangehouden en aan de Duitsers (met wie onder een hoedje werd gespeeld) overgeleverd. Vooral in april en mei 1945 werden vele jonge verzetsstrijders omgebracht.
Diederik en de zijnen tonen de kwalijke praktijken van Kaasdrager, Vogel en Sikkink met harde bewijzen aan via krantenartikelen en onderzoekscommissies, maar repercussies blijven uit. De bevolking wordt angst aangejaagd, geïntimideerd en de daders gaan vrijuit of maken zelfs promotie.
Als er kort na elkaar een aanslag wordt gepleegd op zowel Susan als Diederik, duiken beiden onder bij Klara en Jochen Bertinck, familie van Susan. Ze worden verliefd, verloven zich en trouwen (december 1947).
Er lijken rustiger tijden voor Susan aan te breken. Ze helpt haar vader bij de verkoop van zijn schilderijen. Af en toe wordt de Velser Affaire, zoals de gang van zaken rond het verzet genoemd wordt, echter weer opgerakeld, vooral door toedoen van Diederik, Ank en Schalkwijkerwaard, en slaat de onrust bij Susan weer toe.
In 1947 wordt mr. Versteegen voor een onderzoek aan het werk gezet. Hij roept in 1950 de zwangere Susan op, die nauwelijks nog de moed kan opbrengen om te getuigen. Uiteindelijk doet ze het toch en vertelt ze vol overtuiging haar verhaal, zich niets aantrekkend van de intimiderende toon van de commissieleden. Weer haalt het onderzoek niets uit. Als er een landelijke affaire dreigt, grijpt de regering in: het verslag van de commissie Versteegen moet 'in 's lands belang' geheim blijven. Duidelijk is dat hoge figuren als mr. Sikkink (gesuggereerd wordt zelfs prins Bernhard) elkaar de hand boven het hoofd houden en zoveel invloed hebben dat ze buiten schot blijven.
Schalkwijkerwaard komt erachter dat Klaas en zijn groep inderdaad verraden zijn. Een lijst met verdachte namen was doorgegeven aan mr. Sikkink, die de namen en adressen doorspeelde aan zijn Duitse contacten. Willy Lages gaf de opdracht tot de executies. Anna Schagen werd (door verraad?) opgepakt bij een controlepost en door Kaasdrager overgeleverd aan Rühl (medewerker van Lages), omdat ze een communistische terrorist was en hij van Sikkink de opdracht had gekregen om van zoveel mogelijk communisten af te komen. Volgens Schalwijkerwaard worden de oorlogsmisdadigers Lages en Rühl deze dagen verhoord door Kaasdrager en Vogel en is er Sikkink veel aan gelegen dat beide Duitsers niet al te veel bezwarends naar buiten zullen brengen. 'Ik ben bang dat die twee moffen de nodige garanties zullen eisen voor hun zwijgen' (p. 288). Lages en Rühl krijgen inderdaad merkwaardig lage straffen.
Omdat hij in de gaten wordt gehouden en geïntimideerd, durft Schalkwijkerwaard niet veel te doen met zijn moeizaam verworven informatie. Hij vertelt alles aan Maarten Zegel, maar die sterft een uurtje na het gesprek aan een hartaanval. Schalwijkerwaard wordt gedwongen naar Nieuw-Zeeland te emigreren en kapt alle contacten met Diederink en Ank af.
Diederik studeert af als meester in de rechten. Af en toe wordt Susan nog geconfronteerd met haar traumatische verleden, bijvoorbeeld door de geruchtmakende gratieverlening van Lages.
Tegenover haar dochter zwijgt Susan jarenlang over haar verleden. Pas als ze achttien is, besluit ze haar dochter niet langer buiten te sluiten.
3: Thema
Het thema van dit boek is, denk ik, “strijd om rechtvaardigheid”. De titel slaat op het grote schandaal dat ontstaat na de oorlog, corrupte mensen krijgen de leiding over IJmuiden en Susan, Diederik en Ank vechten hiertegen. Wat misschien wel jammer is, is dat er weinig verschil is tussen het begin en het eind. Dezelfde mensen hebben de macht en zijn niet gestraft. Het verschil zit hem in het feit dat Susan nu wel weet hoe alles in elkaar steekt en in het begin niet.
4: Brief aan een personage.
Beste Susan,
Ik schrijf je deze fictieve brief omdat ik van sommige dingen die je gedaan heb nog wat op te merken heb.
Zo vind ik het al enorm raar waarom je bijvoorbeeld niet door had dat Kaasdrager bij de poging tot liquidatie van Mars een zeer gevaarlijke plaats had uitgekozen. Je moet wel erg vermoeid zijn wil je niet zien dat je tijdens de missie langs zeker twee Duitse controleposten moet. Ikzelf zou eerst eens goed nakijken wat je precies waar moet doen en wat je vluchtroutes zijn.
Wat ik ook erg merkwaardig vond is dat je, zelfs op het einde je oom Albert bleef wantrouwen. Het was inderdaad bekend dat hij geld gaf aan Kaasdrager, maar hij had dit geld gegeven in de veronderstelling dat hij hiermee een bijdrage leverde aan het verzet. Ik vind het niet terecht dat jullie hem bleven wantrouwen, enkel omdat het geld dat hij geschonken heeft niet is aangekomen weer hij dacht dat het zou zijn aangekomen.
Iets wat mij ook erg verbaasde is dat je hebt besloten dat je niet ging vertellen wat er in de oorlog is gebeurd. Ik kan me voorstellen dat je daar enkele jaren mee wacht, totdat het kind oud genoeg is om het te begrijpen, maar om daarmee te wachten totdat ze achttien is, vind ik toch wel belachelijk. Zij heeft toch ook recht om het te weten, het is tenslotte een deel van jou verleden.
Ik hoop dat je niet te boos op me bent vanwege mijn kritiek, maar dit moest ik even kwijt. Over de rest van je daden heb je me ook niet gehoord.
5: Recensie:
Zie bijlage: Recensie
6: Beoordeling
Ik vond het boek “Het Schandaal” een heel mooi boek, met een goede stijl en een mooi verhaal.
Mijn thema:
oorlog, speelt in het boek een redelijk grote rol. Deze rol is natuurlijk redelijk stereotype, maar dat maakte mij niet veel uit. De rol die oorlog speelde, is vooral de voornaamste reden waarom dit alles is geschreven, want na het verloop van de grootste oorlog die de mensheid kent, is dit allemaal het gevolg. Ik vond het erg fijn dat dit boek eindelijk wel over de oorlog ging en geen vertelling waarin de hoofdpersoon in deze tijd terug gaat denken aan de oorlog.
Wat dit boek zo goed maakt is onder andere het feit dat er, ondanks dat de oorlog voorbij is, nog redelijk veel actie is. Zo vind je regelmatig flashbacks naar momenten waarin er weer iemand geliquideerd moest worden. Verder was de schrijfstijl in het boek goed te lezen en het was in een keer duidelijk. Dit scheelde erg veel in de tijd dat ik erover gedaan had om het boek te lezen omdat ik niet steeds opnieuw de bladzijde hoef te lezen. Verder is het (waar gebeurde) verhaal achter “Het Schandaal” ook erg spannend, hoewel het op het eind erg lastig werd om bij te houden wat nou daadwerkelijk het complot was.
De recensent Aleid Truijens had enkele meningen waar ik het zeker niet mee eens was. Zo beweerde hij dat Braam Susan niet overtuigend neer te zetten met al haar woede en frustratie, maar volgens mijn mening is dat haar aardig gelukt. Ikzelf heb er dan ook geen moment aan getwijfeld dat ze enorm boos en gefrustreerd was. Verder vond het jammer dat Braam een stijl van jeugdlectuur uit jaren vijftig hanteerde. Dit heeft mij zeker niet gestoord, wat maakt het mij ook uit dat de personages iets “met bonzend hard” of “met een valse grijns” zeggen? Ik vind dat de recensent hier een beetje te veel zit te zeuren over iets zeer onbelangrijks, maar dat ben ik maar.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
