Boekverslag Simon Vestdijk
De nadagen van Pilatus
|
Geschreven door: | anoniem |
Datum ingestuurd: | 12 november 2005 |
Niveau: | 6 vwo |
Taal: |  |
Woorden: | 1342 |
Opvragingen: | 3318 (3 deze maand) |
Waardering: |
Titel: | De nadagen van Pilatus |
Auteur: | |
Jaar van uitgave: | 1938 |
Auteur: | |
Geslacht: | man |
Nationaliteit: | Nederlands |
Geboren: | 17 oktober 1898 |
Overleden: | 23 maart 1971 |
Informatie: | |
Populaire titels: |
|
Simon Vestdijk, “De Nadagen van Pilatus”, 8ste druk 1973, Uitgeverij de Arbeiderspers, Amsterdam. Eerste druk 1938, Uitgeverij Nijgh & van Ditmar, ’s-Gravenhage-Rotterdam.
Genre: historische roman
<>Samenvatting
Het is enkele jaren na Christus. Lucius Pontius Pilatus, voormalig procurator van de provincie Judéa (Israël), is op weg naar Rome om verantwoording voor een schorsing af te leggen bij de wrede keizer Tiberius. Pontius Pilatus is de man die Jezus Christus van Nazareth heeft laten kruisigen (wat overigens niet de reden is waarom hij is geschorst, die doet er niet toe). Onderweg naar Rome schrijft Pilatus zijn memoires en ontmoet hij en Joodse koopman, die bij hem in het krijt staat. Deze ‘schenkt’ Pilatus daarom een vrouw: de mooie Maria van Magdala (Magdalena). Zij is een Jezuďt en heeft met Jezus van Nazareth samengeleefd voordat deze ter dood veroordeeld werd. Maria van Magdala is er van overtuigd dat Jezus niet gestorven is aan het kruis. Daarmee keert zij zich tegen de ideeën over wederopstanding die de (nog zeer kleine) geloofscommunie van de vroeg-christenen uitdraagt. Zij is er heilig van overtuigd dat haar meester de drie-daagse kruisiging door pure wilskracht heeft overleefd, en dat hij zich, na uit zijn graf te zijn verdwenen, weer bij haar zal voegen. Op zoek naar Jezus dwaalt zij nu door het Romeinse rijk.
Het feit dat uitgerekent Pilatus Jezus heeft laten kruisigen schrikt Maria niet af, omdat zij het beschouwd als iets dat heeft moeten gebeuren om de kracht van Jezus te tonen en zijn leer te verspreiden over de wereld. Pilatus is behoorlijk verliefd op haar en zij is gecharmeerd door zijn enigszins lompe persoonlijkheid. Hun verhouding wordt echter in de weg gezeten door de “schim” van Jezus waar zij achteraan jaagt en waarvoor zij al het andere aan de kant zal zetten. Pilatus wordt dusdanig door deze schim gekweld dat hij een diepe haat tegen de gekruisigde jood, die hun liefde uiteindelijk haast onmogelijk maakt, gaat koesteren.
Terwijl zij op weg zijn naar Rome sterft Tiberius en wordt opgevolgd door zijn neefje: de karikaturale, jonge, psychotische, intelligente en minstens even wrede Caligula. Pilatus kan in Rome terecht zonder verantwoording af te leggen en gaat samen met Maria in een groot huis wonen.
Dan begint caligula zich met de groeiende, maar nog altijd erg kleine christelijke gemeenschap in Rome te bemoeien. De keizer raakt gefascineerd door het figuur Jezus. Het verhaal van de armetierige christenen, die op een zolderkamertje van een Romeins huis zitten te wachten totdat Jezus opstaat uit de dood, amuseert hem en vervult hem ook van de wens om ‘iets’ te ondernemen waardoor hij de ‘goddelijkheid’, die een Romeinse keizer sowieso ten dele valt, ook werkelijk benadert. Om meer over de man Jezus Christus te weten te komen neemt hij Maria bij zich in huis als zijn minnares om haar over haar meester uit te horen en hoort hij ook Pilatus over de kruisiging uit: hij is de laatste die Jezus nog in levende lijven gesproken heeft (Pilatus noemt Jezus ongevaarlijk, naief en een warhoofd).
Caligula paait Maria Magdalena met mooie beloftes, zegt dat hij het Christendom zal erkennen wanneer Jezus in Rome verschijnt. Ondertussen zoekt hij enkel een manier om zichzelf te “vergoddelijken”: hij verpersoonlijkt zich met Jezus, wil zichzelf zelfs laten kruisigen om te kijken of hij “ook” blijft leven (terwijl gekruisigd worden de grootste schande is die een Romeins burger of keizer kan overkomen).
Pilatus verdwijnt hier bijna uit het verhaal: hij kwijnt weg door zijn mislukte liefde voor Maria en sterft uiteindelijk in Gallië, waarheen hij moet vluchten nadat hij in ongenade valt bij Caligula.
Het verhaal eindigt in het keizerlijke paleis, waar Caligula zich met veel machtsvertoon verzekert van een plaats in het rijtje van meest wrede keizers ooit. Hij schokt iedereen met een toneelvoorsteling waarin perversiteiten, wreedheden en zijn eigen grootheidswaanzin de boventoon voeren. Maria doorziet eindelijk dat hij geen van zijn beloftes over het erkennen van de Jezuďten zal nakomen. Zij ontsteekt in razernij en wordt daarvoor op gruwelijke wijze ter plekke doodgemartelt.
De hoofdpersonen
Lucius Pontius Pilatus is een enigszins domme en lompe, maar toch succesvolle procurator van de Romeinse provincie Judea. Hij wordt door Caligula afsgeschildert als een stom rund, maar heeft toch succes als bestuurder en een soort mannelijke charme die hem in de smaak doen vallen bij veel vrouwen.
Maria van Magdala is een hele mooie joodse vrouw die zich bekeert tot het christendom. Zij is de rechterhand van Jezus totdat deze gekruisigd wordt en koestert een eindeloos vertrouwen in het feit dat hij ooit bij haar zal terugkeren. Ze beleidt het christendom zoals ze dat van Jezus geleerd heeft en keert zich tegen de rest van zijn volgelingen, die dingen doen waar hij het niet mee eens zou zijn geweest. Ze is heel fanatiek in het uitdragen van haar geloof. Maria is intelligent en erg moedig en assertief voor een vrouw uit haar tijd. Ze bereikt veel door volharding en koppigheid, maar is uiteindelijk ook te goedgelovig om van Caligula’s geslepenheid te kunnen ‘winnen’.
Caligula tenslotte is keizer van het Romeinse rijk. Hij is volkomen getikt, heeft last van grootheidswaanzin en psychotische aanvallen. Hij wekt afkeer op door zijn gestoorde en perverse manier van doen, is het ene moment heel volwassen, dan weer een soort groot kind. Hij kan volledig losslaan en is dan door niemand meer te houden, maar met vlagen is hij ook heel koel en berekenend en daardoor extra bedreigend. Hij heeft fantastische monologen, doorspekt met morbide humor. Zijn intelligentie en mensenkennis maken hem gevaarlijk.
Uitgewerkte persoonlijke reactie
Schrijfstijl: De schrijfstijl van Simon Vestdijk is mooi, maar moeilijk te volgen. Hij gebruikt vaak meerdere bijzinnen, waardoor het lezen een grote concentratie vereist. Het volgen van de tekst zonder telkens passages opnieuw te moeten lezen omdat ik de strekking van de zin kwijtraakte, ging naarmate ik verder kwam steeds beter.
Inhoud: De inhoud van het boek is heel interessant. Ik heb weinig historische kennis, maar was wel blij dat ik enkele figuren (Pilatus, Maria en Caligula bijvoorbeeld) in de geschiedenis kan plaatsen. De strekking van het verhaal begreep ik daardoor, ondanks dat ik niets afwist van de vele verschillende bevolkingsgroepen en geloofsrituelen die het Romeinse rijk kende en die door Vestdijk worden genoemd. Enige voorkennis is een vereiste bij dit boek.
“De nadagen van Pilatus” is heel duidelijk een fictieve historische roman: non-fictieve personages worden in een volkomen verzonnen werkelijkheid geplaatst, die enerzijds zoveel mogelijk het beeld van het oude Rome moet opwekken, maar anderzijds op veel punten duidelijk geromantiseerd wordt.
Het verhaal heeft veel kenmerken van de moderne wereld, met name waar het om de psychologie van de personages gaat. De hoofdpersonen worden door Vestdijk doorgelicht en helemaal gepsychologiseerd, iets wat boeiend is, maar niet bij het tijdsbeeld hoort. Ik ben van mening dat Romeinen minder piekerden dan ze in dit verhaal doen. In die zin zou je het boek ook een psychologische roman kunnen noemen, ware het niet dat de personages weinig psychologisch ontwikkelingen doormaken.
Ik vind het jammer dat het boek eindigt met scčnes die niet echt van subtiliteit getuigen. De gruwelijkheden spatten er een paar bladzijden lang aan alle kanten af en het zal vast allemaal precies zo gebeurt zijn ooit, maar ik vond het walgelijk om te lezen. Aan de andere kant kan je dat soort dingen natuurlijk niet verwijgen. Ik vond ze alleen niet bepaald subtiel neergezet, dat is zonde.
Geloofwaardigheid: Ik vind het verhaal knap in elkaar gezet, en (geromantiseer daargelaten) ook erg geloofwaardig. De passie van Maria, de monologen van Caligula en de simpele ziel van de procurator zijn geniaal neergezet. De verschillende verhalen van een verknipte keizer, een man met liefdesverdriet en de opkomst van een nieuwe geloofsgemeenschap zijn knap met elkaar vervlochten.
Verhaallijn: Ik ben blij dat er weinig sprake is van flashbacks en chronologische onduidelijkheid, omdat dat geen prettig effect zou hebben gehad op de leesbaarheid. Het verhaal wordt keurig vanuit het alwetende-vertellersperspectief verteld, waardoor je inzicht krijgt in verschillende personages, en de opbouw is meerlagig, maar niet verwarrend.
“De nadagen van Pilatus” is een boek waarin je kunt wegdromen als in een roman, maar waarvan je tegelijk leert als uit een schoolboek. Voor gevorderde lezers.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons dan weten.
© Scholieren.com 2010