Boekverslag Frank Martinus Arion

Geschreven door:	Leonie (5 havo) [meer]
Datum ingestuurd:	21 juli 2005
Taal:
Woorden:	2.100
Bekeken:	4508 keer (7 deze maand)
Waardering:	Currently 3.56/5 1 2 3 4 5 3.6/5 (9 stemmen)
Deel op:

Titel:	De laatste vrijheid
Auteur:	Frank Martinus Arion
Jaar van uitgave:	1995
Aantal pagina's:	314
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Kolonialisme: Nederlandse Antillen & Suriname, Cultuurverschillen

Auteur:	Frank Martinus Arion
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Geboren:	17 december 1936
Populaire titels:	1973Dubbelspel (15) 1995De laatste vrijheid (1) 1975Afscheid van de koningin (2) 2006De deserteurs (0) 1979Nobele wilden (0)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Auteur Frank Martinus Arion
Titel De laatste vrijheid
Eerste druk, uitgever 1995, De Bezige Bij, Amsterdam
Omslag Ronald Sabbers
Aantal bladzijdes 314
Motto ‘Men is zich in toenemende mate bewust van het feit, dat de deskundigen in de afgelopen twintig jaar een overheersende invloed hebben gekregen op ons maatschappelijk streven en gedrag, door zich hecht te organiseren en te institutionaliseren.
In dezelfde tijd zijn we vrijwel passieve cliënten geworden: afhankelijk, zoet gehouden en opgejaagd, financieel afgezet en geestelijk en lichamelijk geteisterd door dezelfde personen van wie het bestaansrecht ligt in het helpen van anderen. (Ivan Illich)’
Dit gaat over de relatie tussen de invloed van deskundigen en de passiviteit van de ‘gewone’ mensen.

Titelverklaring
Daryll weigert te vertrekken als de bewoners van het dorpje Constance geëvacueerd worden in verband met een dreigende uitbarsting van de vulkaan. Hij beroept zich op een laatste vrijheid, een vrijheid die van alle mensen is, en die te maken heeft met het socratische inzicht dat een keuze voor het leven een keuze voor de dood impliceert.

Samenvatting
Op Amber, een denkbeeldig eiland in het Caribische gebied staat een vulkaan op uitbarsten. De vulkaan, die op tien kilometer van Constance ligt, is de voornaamste toeristische trekpleister van het eiland. Brouce, de vulkaanwachter, ontdekte dat in de noordoostelijke kant van de berg scheuren waren ontstaan en dat er een stuk van de kraterrand verdwenen was. Op 9 augustus besproeide de vulkaan de omgeving tot aan Constance met een laag as en daalde een geur van rotte eieren over de stad, veroorzaakt door zwavelwaterstof. Door deze uitbarsting blijven de toeristen van het eiland weg. Omdat de autoriteiten meenden dat er een catastrofale uitbarsting op komst was, werd er besloten om alle bewoners in een straal van twintig kilometer rond de vulkaan te evacueren.
Daryll Guenepe weigert te gaan. Een jaar geleden heeft besloot hij op het prachtige eiland te blijven. Hij beroept zich op een laatste vrijheid, een vrijheid die van alle mensen is, en die te maken heeft met het socratische inzicht dat een keuze voor het leven een keuze voor de dood impliceert. Men ontloopt die laatste niet door weg te vluchten van de plek waar dat leven geworteld is.
Joan Mikolai weet weinig tot niets van vulkanen, maar aanvaard toch de opdracht op Amber. Een taxichauffeur biedt haar aan om haar voor 500 euro door de afzetting te loodsen, dan kan ze daarna zelf naar Constance lopen. Joan gaat niet op dit aanbod in. Op het toeristenbureau krijgt Joan te horen dat ze tot Jeremi kan komen, twintig kilometer voor Constance. Bij het televisiestation wordt Joan hartelijk ontvangen. Filmen is onmogelijk omdat de reportagecamera stuk is. Joan vraagt iemand een camera en cameraman voor haar te regelen en gaat terug naar het hotel. In de hotelbar ontmoet ze Perlette. Lambert, de man van Perlette, brengt regelmatig vrijwilligers van de gemeente naar Constance die daar klusjes opknappen. Hij is bereid om Joan de volgende dag mee te nemen. De volgende ochtend vertrekken ze vroeg naar Constance. Als ze Constance binnen rijden voelt Joan pas goed de dreiging van de vulkaan. De stad is stil en leeg, een spookstad. Overal is duidelijk te zien dat de bewoners snel zijn vertrokken. Lambert zet Joan af bij de Sunrise Inn, waar Daryll woont (en werkt).
Daryll verteld Joan wat over zijn leven. Joan maakt samen met Daryll en zijn kinderen een tocht te paard naar de grote waterval en de vulkaankrater. Daryll laat Joan verschillende mooie plekken zien. De omgeving van Constance wordt uitgebreid beschreven.
Ondertussen wordt ook een deel van het leven van Aideline beschreven, de kennismaking met Daryll, haar vertrek en de periode daarna.
Ondanks dat de vulkaan Joan beangstigd, blijft ze in de Sunrise Inn slapen. Joan en Daryll praten met elkaar, over de vulkaan, Aideline, Darylls liefde voor Amber, Amadou, enz. Joan is er niet zeker van of het verstandig is om Daryll voor de camera te laten verschijnen, ze wil niet dat hij voor gek staat. Daryll besluit de mensen te vertellen waarom hij niet weg ging, niet weg kon, wat ze er verder mee deden was aan hen. Voor Daryll is Constance de plek waar hij, na vele omzwervingen, tot zichzelf is gekomen.
Brouce had met veel moeite een team van deskundigen bij elkaar gekregen voor de televisie-uitzending, maar het lukt hem wel.
Aideline ziet de rapportage in Amsterdam op tv, ze raakt (weer) in de ban van Daryll. Ze vertrekt halsoverkop naar Amber voor de kinderen. Als ze in Antigua is, besluit ze toch niet naar Amber te gaan, omdat ze op tv ziet dat Daryll, Joan en haar kinderen gelukkig samen zijn.
Na de televisie-uitzending vertrekken veel mensen uit de opvangkampen terug naar hun huizen, de meeste mensen te voet. De volgende nacht zou iedereen weer in zijn eigen huis slapen.
Daryll vertrekt met Brouce en zijn team en een Franse televisieploeg te paard de berg op. Als de Fransen uitgebreid de waterval aan het filmen zijn, worden ze overvallen door de vulkaanuitbarsting. Eén van de deskundigen is gewond (Nancy), de anderen zijn verdwenen. Daryll heeft zichzelf en Nancy gered door een grot in te vluchten die vroeger diende als schuilplaats voor gevluchte slaven. Hij wordt zwaargewond gevonden en naar het ziekenhuis gebracht.
De slachtoffers van de vulkaan krijgen een staatsbegrafenis en een mausoleum. Het evacuatiedecreet wordt ingetrokken en de scholen konden op 1 september weer beginnen, met het creools als voertaal.

Personen
De hoofdpersoon van dit boek is Daryll Guenepou, een in 1950 geboren op Curaçao geboren onderwijzer. Hij woont op het eiland Amber in de buurt van de vulkaan en weigert te vertrekken. Daryll heeft twee kinderen, de elfjarige tweeling Sigui (Sigmien) en Mau (Maurice), en is in oktober 1993 op Amber gaan wonen. Zijn vrouw, musicus Aideline Griffith (in 1951 op Aruba geboren), ontmoette hij voor het eerst in 1969. In 1991 vertrok ze naar Amsterdam, omdat ze in de buurt van de dominante Daryll niet tot ontplooiing kon komen. In augustus 1994 komt Daryll in contact met de 38-jarige Amerikaanse dr. Joan Mikolai (antropologe en sterjournalist). Joan heeft verschillende rapportages over rampgebieden gemaakt voor CIN. Joan wordt de ‘Engel des Onheils’ genoemd (bv. blz. 63 en blz. 279), omdat er waar zij verschijnt altijd doden vallen of al doden gevallen zijn. In tegenstelling tot Aideline kiest Joan uiteindelijk voor de geborgenheid van het gezin.
De Engelsman dr. Arnold Brouce speelt ook een belangrijke rol in het verhaal. Hij is geoloog en vulkaanwachter op Amber sinds 1991. Daarvoor werkte hij tijdens de Golfoorlog in Saoedi-Arabië. Zijn Amerikaanse vrouw en twee kinderen leven in de Verenigde Staten.

Structuur
De roman bestaat uit vier Romeins genummerde delen met titels. Elk deel is onderverdeeld in een aantal genummerde hoofdstukken. De hoofdstukken staan niet in chronologische volgorde. Er zijn veel terugblikken in het verhaal. Het perspectief van waaruit geschreven wordt wisselt voortdurend (wel per hoofdstuk). Het boek heeft een gesloten eind, ik vond het einde een beetje mat, in vier zinnen wordt opeens heel veel beschreven.
‘Het evacuatiedecreet zou maandag worden ingetrokken. De scholen zouden op 1 september beginnen, met het Creool als voertaal!
De mensen juichten als bij de uitslag van een verkiezing, die door hun partij was gewonnen.
De oude Mikolai wroette die avond weer zenuwachtig in zijn grote antieke pijp, terwijl hij op de CIN naar Prime News keek.’ (blz. 314)

Tijd
Het verhaal speelt zich af in 1994. Dit jaartal wordt in de roman niet genoemd, maar is uit verschillende gegevens af te leiden: Daryll is 44 jaar en geboren in 1950. ”Je hebt nog zes jaar om je ding te doen,” zou ze tegen hem zeggen. “Voor je vijftig bent.” (blz. 156) en het duurt nog zes jaar voor de eeuw eindigt: ‘In ieder geval vóór het eind van deze eeuw! Moeten we zes jaren in tentenkampen wonen […].’ (blz. 249)
De eerste (bescheiden) uitbarsting van de vulkaan vindt plaats op 9 augustus, de tweede, (hevige) eruptie op donderdag 26 augustus. De vertelde tijd omvat (afgezien van de terugblikken) ruim een week: van donderdag 19 augustus (tien dagen na de eerste uitbarsting, blz. 59) tot en met vrijdag 27 augustus 1994.
De levensgeschiedenissen van Daryll en Aideline worden uitvoerig verteld in een terugblik van ruim zestig bladzijden (deel II, hoofdstuk 30 tot en met 55).

Ruimte
De belangrijkste plaats in het verhaal is Amber, een denkbeeldig eilandje in het Caribische gebied waar een vulkaan op uitbarsten staat. Andere steden die van belang zijn, zijn Amsterdam (waar Aideline een tijd woont) en - in de terugblikken - Curaçao, Suriname, Grenada, Niger (met de hoofdstad Niamey) en Boston.

Amber is een paradijselijk eiland (behalve ‘barnsteen’ betekent het woord amber ook ‘aangenaam geurende harssoort’). Constance, vroeger een piratennederzetting, is de hoofdstad van Amber, hoewel Richelieu de belangrijkste handelsstad is. Tien kilometer van Constance (en 60 km van Richelieu) ligt de rustig rokende zwavelmijn.

Op verschillende plaatsen in het boek wordt de omgeving op Amber uitgebreid beschreven. Op bladzijde 55 tot en met 57 wordt uitgebreid beschreven hoe Constance er tijdens de evacuatie uitziet. Hoe Richelieu er uit ziet is te lezen op blz. 38.

Thema
De laatste vrijheid is een roman over cultuurbotsingen, de liefde, over de omkering van mannelijke en vrouwelijke waarden, over vruchtbaarheid, over paradijzen, over muziek en over taal.

Taalgebruik
Het verhaal leest niet echt moeilijk, er worden geen moeilijke woorden of lange zinnen gebruikt. Wel is de beeldspraak soms nogal hoogdravend, zoals op blz. 271: ‘Zeven jaar lang was zij de losse boot, die blij was dat er een anker was in de vorm van een baan, die haar vasthield, stuurde, oriënteerde en niet in de wijde oceaan verloren liet gaan. Maar daar was niet haar werkelijke bestemming. Haar werkelijke bestemming was om bodem te zijn.’ Dit maakt het lezen soms wat lastiger.
Diverse passages zijn in de tegenwoordige tijd geschreven, maar de verleden tijd overheerst. Er is geen sprake van een consequente koppeling van tegenwoordige tijd en verhaalheden en van verleden tijd en ‘verleden’.

Perspectief (ik-verteller of hij/zij etc.)
Het perspectief wisselt voortdurend.
Deel I: Hier is sprake van een auctoriale verteller, in de overige delen van meervoudig vertelperspectief.
Deel II: dit deel kent zowel ik-vertellers (Joan Mikolai en Daryll Geunepou) als personale vertelsituaties (‘hij’ is Daryll Guenepou, ‘zij’ is Aideline Griffith) en auctoriale passages.
Deel III: in dit deel is het vertelperspectief auctoriaal: ‘zij’ is Joan Mikolai, ‘hij’ is nu eens Daryll Guenepou, dan weer Lambert of Arnold Brouce.
Deel IV: dit deel heeft zowel personaal perspectief (‘zij’ is Aideline Griffith of Joan Mikolai, ‘hij’ is Daryll Guenepou) als auctoriaal vertelperspectief (zie bv. blz. 299): ‘De twee mannen zouden nog verbaasder zijn geweest als ze geweten hadden dat het plateau die ochtend tot aan de naaldrotsen die de krater omringden geheel leeg was geweest! […]’

Relatie tekst-auteur
De Antilliaanse schrijver Frank Martinus Arion werd in 1936 geboren als Frank Efraim Martinus op Curaçao. Zijn geboorteland speelt een grote rol in zijn werk.
Arion wil in zijn werk de lezer bewust maken van de problematiek waar het volk op de Antilliaanse eilanden mee kampt. Daarnaast wil hij de lezer bekend maken met de cultuur van de Antillianen.

Eigen mening
Het heeft wat moeite gekost om het boek uit te lezen, ik vond het verhaal vooral veel van hetzelfde. Er zijn vrijwel geen onverwachte gebeurtenissen, het verhaal kabbelt van het begin tot het eind rustig door.

Doordat het perspectief steeds wisselde, werden gebeurtenissen van meerdere kanten belicht, dit gaf het verhaal een extra dimensie. Soms was het wel eens lastig om te achterhalen vanuit welk perspectief er geschreven werd, vaak werd dit net op het moment dat dit storend begon te worden duidelijk. Doordat heden en verleden elkaar steeds afwisselen kost het soms wat moeite om de gebeurtenissen in de juiste volgorde te plaatsen.

Sommige dingen worden uitgebreid beschreven. Zoals de omgeving, Richelieu en Constance. Stukken die naar mijn idee te uitgebreid of met te veel beeldspraak beschreven werden heb ik overgeslagen of heel globaal gelezen. Zo bijvoorbeeld het stukje dat bij taalgebruik al geciteerd wordt: ‘Zeven jaar lang was zij de losse boot, die blij was dat er een anker was in de vorm van een baan, die haar vasthield, stuurde, oriënteerde en niet in de wijde oceaan verloren liet gaan. Maar daar was niet haar werkelijke bestemming. Haar werkelijke bestemming was om bodem te zijn.’ (blz. 271) Andere stukken zijn wel mooi beschreven, zoals de leegte in de stad Constance tijdens de evacuatie (blz. 55). Door deze omschrijving kan je je een vrij goed beeld vormen van hoe Constance er uit moet hebben gezien en hoe dit voelde.

Sommige boeken laten iets achter, dit is bij mij bij De laatste vrijheid niet het geval. Ik heb het boek gelezen en ben het eigenlijk meteen weer vergeten. Als je op zoek bent naar een spannend boek dat lekker doorleest, dan is De laatste vrijheid geen aanrader.