Boekverslag E.J. Potgieter

Geschreven door:	anoniem (6 vwo)
Datum ingestuurd:	21 maart 2005
Taal:
Woorden:	1.450
Bekeken:	1522 keer (1 deze maand)
Waardering:	Currently 4.50/5 1 2 3 4 5 4.5/5 (14 stemmen)
Deel op:

Titel:	Onder weg in den regen
Auteur:	E.J. Potgieter
Jaar van uitgave:	1864

Auteur:	E.J. Potgieter
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Geboren:	27 juni 1808
Overleden:	03 februari 1875
Populaire titels:	1841Jan, Jannetje en hun jongste kind (15) 1864Onder weg in den regen (1)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Titelbeschrijving
Titel: Onder weg in den regen
Auteur: E.J. Potgieter
Publicatie in Gids: 1864

Motto
Regen, regen, regen,
Regen, anders niets.

Samenvatting
De ikpersoon is Potgieter zelf. Hij maakt een ritje door Den Haag met een rijtuig op een late herfstdag. Hij rijdt door het Haagsche Bosch en kijkt om zich heen. Het regent alsmaar en de hemel is vaal. De ikpersoon beschrijft zijn omgeving met somberheid:
Al wat ik hoorde was het eentoonig gesuis en getik van den regen; al wat ik zag waren stammen, naakte, roerlooze, walgelijk bleek-groene stammen; iets ziekelijks; iets kwijnends, iets vochts; zoo de beuken het bleekst van alleen bleken, ook de eiken hadden de kleur der kracht niet meer.
Potgieter is op weg naar het station. Daar neemt hij de trein uit Rotterdam naar Amsterdam. Hij kiest ervoor om ergens alleen te gaan zitten in de trein in plaats van de trein door te lopen op zoek naar kennissen. Hij wil namelijk gaan lezen. Hij leest het boek Pansie van Hawthorne die hij voorleest aan de lezer.
Pansie gaat over de zeer oude Doctor Dolliver die reuma heeft. Op een vroege zomerochtend wordt hij wakker en voelt hij zich abnormaal opgewekt. Hij heeft de avond daarvoor namelijk een kruidendrankje gehad dat zijn kleinzoon voor hem had gemaakt.
Ondertussen is de trein in Leiden aangekomen en het verhaal over Doctor Dolliver gaat voort.
Doctor Dolliver had besloten de moed te grijpen om zo lang mogelijk te leven, alleen al voor zijn achterkleindochter Pansie van drie jaar. Pansie heeft geen moeder meer en haar tantes en oudtantes die nooit zijn getrouwd bekommeren zich over haar. Pansie en Doctor Dolliver houden erg veel van elkaar.
Opeens zit er iemand tegenover hem in de wagon, terwijl het portier niet was geopend. Er zat een magere man voor zich van aan de verkeerde zijde van de vijftig. Later blijkt het de schim van Hawthorne te zijn die door Holland rondzwerft en het volk observeert, zoals hij in de jaren 1853-1857 het Engelse volk had geobserveerd (die hij beschreef in Our Old Home). Maar Potgieter weet niet dat het de schim van Hawthorne is en krijgt het vonnis over het Nederlandse volk niet te horen. De schim en Potgieter hebben een gesprek en de schim van Hawthorne praat over zichzelf met weinig lof. Hij kraakt zijn schrijfstijl af en zegt dat maar weinig mensen Hawthornes boeken lezen. Hij was voldaan als slechts een paar bekende of onbekende vrienden belang inboezemden. Potgieter vraagt om het oordeel van de schim. De schim zegt dat hij niets weet over de Nederlandse letterkunde, maar heeft op de schilderkunst wel wat aan te merken. Zo komen er in de Nederlandse schilderijen zelden kinderen voor die iets anders doen dan op hun moeders schoot liggen. Ook bespot Hawthorne het Hollandse landschap van de schilder Paulus Potter. Potgieter valt hem in de rede en noemt hem ondeugende en schalke spotter. Potgieter gaat in de tegenaanval en zegt bijvoorbeeld dat het succes van The Blithedale Romance in Amerika niet te danken was aan de artistieke kwaliteiten ervan, maar aan het onderwerp. Zo wordt het een soort van strijd tussen Potgieter en Hawthorne’s geest, gedreven door nationalisme. Later geeft Potgieter toe dat het Nederlandse volk zondigt door een overmaat van nuchterheid. En Potgieter spreekt zijn respect voor Hawthorne uit.
Slechts een stortbui stoorde de stilte om ons heen.
Dan droomt Potgieter over de begrafenis van Hawthorne. Longfellow leest een gedicht voor en op een kist staat met koperen letters: Nathaniel Hawthorne.
Amsterdam! De trein is aangekomen.

Historische context 19e eeuw

• Nederland is een koninkrijk en de economie is modern kapitalistisch.
• De heersende ideologie van de 19e eeuw was het liberalisme, dat de economische en politieke vrijheid van de mens propageerde. Overal probeerde de burgerij meer politieke invloed te krijgen.
• Thorbecke stelde nieuwe grondwet in (1848) -> Ministeriële verantwoordelijkheid. De bevoegdheden van de Tweede kamer werden uitgebreid. Ook werd de vrijheid van godsdienst en onderwijs vastgelegd.
• Door de liberale economische politiek kon nu ook de industriële revolutie in Nederland doordringen.
• Nederland buit koloniën uit. Gezin, vaderland en vorstenhuis staan voorop. Burger was optimistisch. Men geloofde in de wereld en vond dat men goede normen en waarden had. Tegen eind 19e eeuw werd door industrialisatie dit wereldbeeld ondermijnd.
• Naast burgerij ontstond het industrieproletariaat, dat in de krottenwijken van de grote steden leefden en onder ellendige omstandigheden in de fabrieken moest werken.
• Vrijwel overal schafte men de slavernij af.
• Nationalisme belangrijk. Verheerlijking van het nationaal verleden.
• Belangrijke vernieuwingen in de wetenschap. (Darwin) -> ondermijning christelijk wereldbeeld (Darwins theorie was in strijd met de Bijbel)
• Nietzsche: de waarheid bestaat niet. Hij stelde de bestaande normen en waarden ter discussie. Op zoek naar de Übermensch.

Literair klimaat 19e eeuw

Aan het einde van de 18e eeuw werd de Verlichting opgevolgd door de romantiek.
De romantische schrijvers legden de nadruk op gevoel in plaats van ratio. Het antirationalisme van de romantici leidde tot een nieuwe belangstelling voor het geloof. Daarbij moet je denken aan de relatie van het individu met God (dus niet bestaande kerkgenootschappen.) De romantici zochten het geloof in zichzelf, in het eigen hart, én in de ongerepte natuur, die Gods schepping is, in tegenstelling tot de steden, die door de mens gemaakt zijn. De romantici lieten zich inspireren door de middeleeuwse literaturen van West-Europa. Daardoor herleefden oude genres als de ballade en het sprookje. De oude sprookjes, de volkssprookjes, waren steeds mondeling overgeleverd, maar nu ging men ze ook opschrijven.
Het escapisme van de romantici –het willen ontsnappen aan de alledaagse realiteit- blijkt uit hun belangstelling voor bovennatuurlijke zaken. Dit leidde tot een bloei van het griezelverhaal. Zo werd een alternatief gezocht voor het ‘hier en nu’ waarin ze moesten leven.
De historische roman kwam voort uit de 18e-eeuwse gothic novel. Latere schrijvers gingen zich serieus verdiepen in de ME en andere voorbije tijden. De opgedane kennis verwerkten ze in hun romans, de historische romans.
Uit de gothic novel komt ook de romantische griezelroman voort. Hierin speculeert de schrijver op allerlei irrationele angsten die diep in de mens leven: angst voor duisternis, geestelijke en lichamelijke afwijkingen, bepaalde dieren en de dood.
Ook werden er in de 19e eeuw Science Fiction geschreven, door bijvoorbeeld Jules Verne. Bijna al zijn werken hebben de structuur van een imaginair reisverhaal.
In sommige latere gothic novels worden aan het slot de bovennatuurlijke gebeurtenissen ontmaskerd als bedrog; op die manier ontstond het detectiveverhaal.

Kenmerken die ik terug kon vinden in het boek.

• Nationalisme was belangrijk
De discussie/ strijd tussen Hawthornes geest en Potgieter wordt vooral gedreven door nationalisme. Hawthorne zat Nederland af te kraken en Potgieter is deze aanval heftig aan het verdedigen.
• Natuur als bron voor gevoelens
Potgieter is erg somber in dit verhaal. De constante regen in dit verhaal symboliseert dit.
• Escapisme: vluchten uit eigen tijd en wereld
Potgieter (dag)droomt Hawthornes begrafenis. Op die manier vlucht hij dus uit zijn eigen tijd en wereld.
• De schrijver heeft een metafysisch zintuig
In dit verhaal heeft Potgieter contact met de geest van Hawthorne.
• Onder weg in den regen echt een historische roman, omdat hij niet echt in het verleden heeft gegraven. Wel heeft Potgieter zich verdiept in de Engelstalige literatuur en heeft hij zijn kennis daarover in het verhaal verwerkt. (Door aantekeningen in het boek, weet ik dat Potgieter alleen wel vaak fout is geïnformeerd, een aantal gegevens kloppen niet)
• Ik denk niet echt dat Potgieter nou zozeer geïnteresseerd was in bovennatuurlijke zaken, maar dat hij eerder zijn appreciatie jegens Hawthorne wil uitspreken en hiervoor dus de conversatie met Hawthornes geest gebruikt.
• Onder weg in den regen bevat voor de tijd vroege impressionistische kenmerken. Zo beeldt hij bijvoorbeeld indrukken en gevoelens zo nauwkeurig mogelijk uit. Voorbeelden hiervan zijn: graauwe lucht, vaalheid, bleek-groene stammen, donkergroen behangsel, glanzige bladen, grijze groen, dofheid, fletschheid, grijs graauwe lokken, etc.
Het impressionisme heeft zich echter nog lang niet zover doorgezet dat het de inhoud overal bepaalt. Er zijn stukken die literair duidelijk afkomstig zijn uit de humor. Dit geldt bijvoorbeeld voor de uitweiding van Potgieter over rottende bladeren en zijn humoristische uiting over wachtkamers.

Motieven
De regendag, de pas overleden Amerikaanse auteur.

Eigen mening
Dit is zeker een van de meest moeilijke boeken die ik ooit heb gelezen. Ondanks dat hij zo dun was (41 pagina’s) heb ik er zeer lang over gedaan om het uit te lezen. Ik vond het niet echt een vermakelijk boek. Met behulp van de uitwerking achter in het boekje, heb ik het verhaal wel iets beter kunnen begrijpen en ook meer kunnen waarderen. Wat de schrijver nou precies wil zeggen met dit verhaal is me niet helemaal duidelijk geworden. Vooral de verhalen over de hengelaar en over de koe kon ik niet helemaal plaatsen. Misschien zou ik er nog meer uit kunnen halen, als ik het nog een keer zou lezen, maar ik vind dat ik al een heel eind ben gekomen.