Boekverslag Wanda Reisel

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	10 mei 2005
Taal:
Woorden:	2.300
Bekeken:	3195 keer (7 deze maand)
Waardering:	Currently 3.64/5 1 2 3 4 5 3.6/5 (14 stemmen)
Deel op:

Titel:	Het blauwe uur
Auteur:	Wanda Reisel
Jaar van uitgave:	1988
Aantal pagina's:	158
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Zin van het bestaan, Liefdesrelatie: jeugdliefde

Auteur:	Wanda Reisel
Geslacht:	vrouw
Nationaliteit:	Nederlands
Geboren:	24 november 1955
Populaire titels:	2004Witte liefde (1) 2008Die zomer (1) 1997Baby Storm (1) 1988Het blauwe uur (1) 2011Nacht over Westwoud (1) 1993Het beloofde leven (0) 2000Een Man Een Man (0) 2010Plattegrond van een jeugd (0) ... meer

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Wanda Reisel – Het blauwe uur (1988)

Gebruikte uitgave
De eerste druk van de roman verscheen in 1988. De tweede druk in 1989 verscheen in de ECI-serie “Schrijvers van nu” De roman telt 158 bladzijden en is verdeeld over vijf ongetitelde hoofdstukken van ongelijke lengte. De opbouw in vijf hoofdstukken verwijst natuurlijk weer naar een klassieke opbouw van een roman (vgl. de vijf bedrijven van een klassieke tragedie) “Het blauwe uur”is de debuutroman van Wanda Reisel.
Op de kaft van deze tweede druk staan twee getekende hoofden (in oranje en groen) met daaronder twee slangvormige lichamen: uit de linkerfiguur ontvlamt ter hoogte van het hart een hartstochtelijk liefdesvuur, wat inhoudt dat de linkerafbeelding van Emy Andersen is.

Genre
Deze roman is een psychologische liefdesroman. Het boek probeert te verklaren om welke onbegrijpelijke redenen Emy Andersen zich in de armen stort van een gigolo uit haar jeugd.

Motto
'it begins with a blessing
it ends with a curse
making life easy
by making it worse'

the soft machine

Letterlijk vertaald luidt het motto: “het begint als een zegen en het eindigt als een vloek. Je kunt het leven eenvoudig maken door het erger te laten worden.” De zin gaat goed op voor Emy Andersen die zich in een wespennest van liefde steekt. Wat als een fraaie passie begint, eindigt in een ellendige verslavende situatie waarin ze zich prostitueert.

Titelverklaring
“Het blauwe uur”is het tijdstip waarop de liefde ontwaakt. Het is trouwens opvallend dat nogal wat voorwerpen en decors de kleur blauw hebben. Blauw staat in de kleurenpsychologie voor “eenzaamheid”. Op de laatste bladzijde staat de titel letterlijk geciteerd: ….Maar mijn liefde zou niet in de tijd verdwijnen. Die zou altijd bij me blijven, als een slapend roofdier dat in het blauwe uur ontwaakt, bij het minste geritsel klaar om toe te slaan.”.. Het blauwe uur is in dit citaat de overgang van nacht naar dag.

Verhaalopbouw
De roman is opgebouwd uit vijf hoofdstukken, wat wijst op een klassieke opbouw. De roman heeft een opening in handeling: de start van de intrige door de komst van een bejaard echtpaar dat haar hulp als advocate inroept bij de aanschaf van ene huis waarin een aantal bejaarde echtparen in communevorm wil wonen.
De roman heeft een open einde: het is niet duidelijk wat er met Emy gaat gebeuren. Ze heeft een pistool van de minnaar in de hand, zint op wraak, maar doodt in de roman noch Adriaan noch zichzelf.
De opbouw in hoofdstukken is als volgt:
Ho 1 van blz. 7 tot en met 64
Ho 2 van blz. 65 tot en met 95
Ho 3 van blz. 96 tot en met 139
Ho 4 van blz. 140 tot en met 148
Ho 5 van blz. 149 tot en met 158

Perspectief
We zien de gebeurtenissen in de roman door de ogen van de hoofdfiguur Emy, een jonge advocate. Ze is ongeveer dertig jaar. Drie jaar ervoor is ze haar man Arthur kwijtgeraakt bij een skiongeluk. Deze herinneringen en ook de passages uit haar jeugd vertelt ze retrospectief (in flashbacks) De relatie met haar nieuwe vriend (die ze uit haar jeugd kent) vertelt ze in het vision avec. Alles wordt verteld in de ikvorm, zodat we als lezer alleen de herinneringen, gedachten en gevoelens kennen van Emy.

Thematiek
Het is niet zo moeilijk om het thema van de roman te vinden. Het is de onmogelijke liefdesrelatie tussen een meisje met een goede opleiding en een man die gigolo is. Op de een of andere manier wordt ze door hem gefascineerd . Misschien wel omdat hij haar in niets doet denken aan haar drie jaar daarvoor overleden man. Ze wordt geïntrigeerd door het feit dat hij gigolo is. Ze wil weten wat hem bezielt. Maar na een driedaags uitstapje naar de Ardennen, waar ze bijna niets anders dan vrijen, komt er een ommekeer in hun relatie. Haar geliefde moet een pistool wegbrengen in Antwerpen, maar door een ongelukkige manoeuvre raakt hij haar met een schampschot. De wond geneest langzaam en laat een symbolisch litteken na in hun relatie. Die gaat kort daarna dan ook ter ziele. Ze weet dat het niets kan worden tussen haar en Adriaan. Maar ze voelt ook dat de passie altijd op de loer blijft liggen en altijd weer wakker kan worden geroepen…..

Decor en tijd
Het verhaal speelt zich grotendeels af in een stad die niet echt herkenbaar wordt beschreven. Er is een deel van hoofdstuk een passage die zich afspeelt in een hotel in de Belgische Ardennen. Hier wordt eerst een hoogtepunt van hun relatie op seksueel niveau bereikt, maar doordat het avontuur in een schotwond eindigt, is het meteen het begin van het einde van de relatie. De nachtclub waar Adriaan Karton werkt (Palais Royal) is een belangrijk decor, omdat Emy hem hier vaak komt opzoeken en ziet hoe hij opereert in relaties met de andere (oudere en rijkere) vrouwen.
Ook wat de tijd betreft valt niet goed op te maken in welk jaar de roman speelt. Het verhaal speelt zich wel af in een moderne tijd, maar het kunnen net zo goed de jaren zeventig als tachtig zijn. De vertelde tijd is een periode van enkele maanden. De verteltijd is 158 bladzijden in een ruime bladspiegel, waardoor de gemiddelde leestijd ongeveer drie uur in beslag zal nemen.
De conclusie kan worden getrokken dat voor de thematiek van deze roman tijd en plaats niet van wezenlijk belang zijn: immers passie is een element van alle tijden en plaatsen. Het is een universeel menselijk verschijnsel, dat eigenlijk onverklaarbaar is, maar tegelijkertijd ook nooit zal ophouden te bestaan.

Literaire betekenis
Wanda Reisel lijkt met deze debuutroman onder invloed te staan van de ideeën van het tijdschrift De Revisor: de Amsterdamse stroming in de Nederlandse literatuur die veel waarde hecht aan de compositie van de roman (een hechte structuur met flashbacks etc) In de via Literom bewaarde recensies wordt dit element benadrukt. Over het algemeen werd de roman goed ontvangen. In Vrij Nederland schrijft Wim Vogel over “een prachtige, klassiek gereconstrueerde roman waar de passie vanaf spat.” In het Utrechts Nieuwsblad schrijft Inge van den Blink: “Dit is proza, zo precies en verfijnd dat het aan poëzie doet denken. Klasse! “ En in het Brabants dagblad concludeert Ton Bogaard: ”Wie deze Wanda Reisel gelezen heeft, weet waarom de Mona Lisa glimlacht. “Het blauwe uur” is daarom een betekenisvolle debuutroman die zich weliswaar gemakkelijk en snel laat lezen, maar die in het midden laat hoe vrouwen zich kunnen laten gaan in een passie voor een in feite onmogelijke minnaar. Ze weten dat ze bedrogen worden, dat hij hun voorliegt, dat hij hen in de steek laat en toch kan elk ogenblik opnieuw de passie voor deze foute minnaar weer oplaaien. Het onbegrijpelijke motief van de hartstocht.

Samenvatting van de inhoud
Hoofdstuk 1: De jonge advocate Emy Andersen heeft na haar afstuderen een advocatenkantoor opgericht onder de titel “Andersen & Becker”, maar Becker bestaat helemaal niet. Emy ontmoet tijdens de koop van een huis voor een bejaard stel die ze adviseert, een jonge man die ze vaag meent te herkennen uit haar jeugd. Hij is chauffeur (en naar later blijkt gigolo) van een barones. Thuisgekomen zoekt ze een foto van hen samen uit haar jeugd en zo komt ze er achter wie hij is: Adriaan Karton. Op de foto staan ze als jonge kinderen afgebeeld als bruidspaar: Emy als bruidegom en Adriaan als bruid vanwege zijn lange haren.. Drie jaar ervoor is haar vriend Arthur bij een skiongeluk om het leven gekomen. Hij was een heel rustige jonge man, misschien net even iets te rustig. Het bejaarde stel Luneberg waren de ouders van Arthur.
Ze raakt helemaal geobsedeerd door Adriaan Karton, en na een paar ontmoetingen komt ze er achter dat hij geen kunstschilder is, zoals hij beweert, maar gigolo. Emy wordt nieuwsgierig naar Adriaan Kartons levensstijl, mede omdat hij haar steeds leugens vertelt en haar ook een aantal keer laat zitten.. Zij belt hem anoniem op om ergens wat te gaan drinken, hij stemt toe en brengt haar, nadat ze bij zijn huis zijn langs geweest, naar haar huis terug, omdat ze te veel gedronken had. Later gaan Emy en Adriaan Karton naar de straat van hun jeugd waar de foto is genomen. Emy is heel geïnteresseerd in het bezoek aan het verleden van haar jeugd, maar Adriaan Karton wil echter niets meer met dat verleden te maken hebben. Hij wil het verleden het liefst uit zijn geheugen wissen, omdat het allemaal maar “een vuile kankertroep” was.
Hoofdstuk 2: Toch gaat Emy serieus voor een relatie met Adriaan Karton en ze wil hierdoor de relatie met haar overleden echtgenoot Arthur vergeten. Emy en Adriaan Karton gaan met een auto die Adriaan van z’n vriend Jim heeft geleend naar een hotel in de Belgische Ardennen. In ruil voor het lenen van de auto moet Adriaan Karton een pistool in Antwerpen afleveren. Ze liggen twee dagen achter elkaar in bed te vrijen. Maar op de derde dag, als Adriaan Karton even uit het bed gaat en het pistool vasthoudt, gaat het mis... Hij wil bij haar in bed kruipen, het pistool gaat af en Emy krijgt een schampschot in haar dij. De wond geneest, maar er ontstaat een slangvormig litteken. Dit litteken is het symbool voor de relatie tussen haar en Adriaan Karton. Vanaf dit moment is ze niet meer verliefd op, maar verslaafd aan Adriaan Karton.
Hoofdstuk 3: Ze verwaarloost haar eigen leven, haar werk, zegt afspraken af en dit allemaal in het verlangen dat Adriaan Karton bij haar langskomt. Ze houdt haar agenda vrij en maakt geen afspraken meer, zelfs niet met haar vriendin Bettina Katz, die haar regelmatig komt opzoeken en die haar goed geholpen heeft in de periode na Arthurs dood. Adriaan Karton komt nog één keer langs en ze hebben een lusteloze vrijpartij, waarbij hij de volgende morgen uit haar bed en uit haar leven verdwenen is. Dan weet ze zeker dat hun liefde voorbij is. Voor Adriaan Karton is liefde slechts een routinespel: meer lust dan liefde. Ze laat door een tattoo deskundige een slang tatoeëren om het litteken heen.
Toch wil ze Adriaan weer zien en ze gaat naar de club waar hij als gigolo oudere en rijkere vrouwen opdoekt. Ze gaat zelfs heel ver in haar passie door in dezelfde club een keer voor hoer te spelen en met een man mee te gaan. Ze geniet van de verwarring die ze bij Adriaan zaait, als ze hem toevallig tegenkomt bij de nachtclub aan de arm van iemand anders. De sekservaringen met de ander zijn haar moreel teveel en ze wordt als gevolg daarvan niet erg lekker. Ze gaat uit het hotel waar ze seks heeft gehad en loopt een kermis op. Daar wordt ze draaierig in de cakewalk en ze stort in.
Hoofdstuk 4: Ze ligt dagen ziek in bed. Ze is geheel de weg kwijt, wat ook blijkt uit de chaotische zinnen die nu worden opgeschreven. Haar wordt tenslotte gevraagd een tijdje op het oude landhuis van het bejaarde echtpaar te passen. Ze heeft een pistool weggehaald uit de woning van Arthur en gaat in het huis van het bevriende stel nadenken over wat haar overkomen is.
Hoofdstuk 5: In het huis denkt ze terug aan haar jeugd en slaapt in. Als ze wakker wordt, staat er een mongooltje in het winterse landschap voor de ramen te springen. Ze gaan samen op een dijkje zitten en kijken naar het besneeuwde landschap. Het mongooltje maakt haar vrolijk en dat doet haar het verleden vergeten. Toch zint ze diep ze diep van binnen nog op wraak jegens Adriaan Karton.
De fraaie slotregels luiden: “Ik wist nu zeker dat ik Adriaan Karton nooit meer in mijn leven zou ontmoeten. Maar mijn liefde zou niet in de tijd verdwijnen. Die zou altijd bij me blijven, als een slapend roofdier dat in het blauwe uur ontwaakt, bij het minste geritsel klaar om toe te slaan.” Ik voelde aan het ijskoude pistool in mijn jaszak. Het Mongoolse jongetje klom op mijn rug en spuugde van plezier spetters in mijn nek. Ik sloot mijn hand om het pistool. Ik neuriede een deuntje en zette er de pas in.”

Over de schrijfster
Wanda Reisel wordt in 1955 op Curaçao in een anarcho-liberaal doktersgezin geboren. Na het gymnasium begint zij in 1974 aan de studie Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Maar na het lezen van een aankondiging 'Inpoldering en bedijking van de Alblasserwaard in de 17e eeuw' besluit zij de studie vaarwel te zeggen en meldt zich bij de Regieopleiding van de Theaterschool in Amsterdam (1976-1981). Na de opleiding neemt het schrijven voor toneel de overhand. Toneelgroep Baal speelt in 1984 haar eerste stuk Ansichten, gevolgd door Echec in een eigen regie. In 1986 debuteert ze als prozaschrijver met Jacobi's Tocht (2 novellen) bij uitgeverij Querido waar al haar prozawerk is uitgegeven. In 1988 verschijnt haar eerste roman “Het Blauwe Uur”. Ook wordt in 1988 Op de Hellingen van de Vesuvius gespeeld, een toneelstuk gebaseerd op het leven van de dichter Giacomo Leopardi, door de toneelgroep Maatschappij Discordia. In 1990 volgt het toneelstuk De Vliegenier uitgevoerd door theatergroep Carrousel en in 1999 speelt de Belgische groep De Onderneming i.s.m. Het Toneelhuis haar stuk Sangria! Incidenteel schrijft zij ook scenario's voor film en televisie. In 1993 verschijnt haar roman Het beloofde leven en 1996 de roman Baby Storm die genomineerd wordt voor de Libris Literatuurprijs 1997. Haar vierde roman Een Man Een Man (2000) werd eveneens genomineerd, voor de Libris Literatuurprijs 2001. In september 2002 kwam haar toneelstuk De Zindering uit. Op het Nederlands Filmfestival Utrecht 2003 kreeg de film Dwaalgast (scenario WR) een Gouden Kalf voor beste korte tv-drama. In november 2004 verscheen haar nieuwste roman Witte liefde".