CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Het mooiste crimiboek van 'onze' agent Don Heins? Die over de ontvoering van Alfred Heineken. Type in-één-ruk-uit.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
Boekverslag Louis Couperus
Extaze
Geschreven door: | Radha (6 vwo) |
Datum ingestuurd: | 6 maart 2005 |
Taal: |  |
Woorden: | 1.700 |
Bekeken: | 3650 keer (16 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
Louis Couperus
Extaze: een boek van geluk
Pandora, 1990, zestiende druk (eerste druk 1892), 103 blz.
Genre: psychologische roman
Eerste reactie
Ik herkende wel wat gedachtegangen van de hoofdpersonage Cecile van Even. De manier waarop sommige gedachtes werden beschreven waren zeer levensecht. Sommige passages vond ik echter wat langdradig en uitgekauwd. Maar in zijn geheel vond ik het een mooi boek.
Samenvatting
Cecile van Even brengt na de dood van haar man haar avonden thuis al dromend door. Zij heeft twee zoontjes, Dolf en Christie. Op een dag wordt zij door haar schoonbroer, Dolf van Attema, uitgenodigd een avondje bij hun te komen. Die avond ontmoet zij Taco Quaerts. Zij vindt hem maar onsympathiek terwijl hij zeer geďnteresseerd is haar was. Zij ziet hem maar als een zeer krachtige en energieke man dat haar antipathiek was. Na deze ontmoeting denkt ze nog enkele malen aan hem, maar niets positiefs.
Op een zaterdagmiddag, terwijl Cecile op de Van Attema’s zit te wachten, verschijnt onverwachts en onuitgenodigd Taco Quaerts. Cecile ontvangt hem beleefd, maar niet hartelijk. Dan komen de van Attema’s en er ontstaat een algemeen gesprek; even later neemt Taco afscheid. Na deze ontmoeting denkt Cecile na over het leven en komt tot de conclusie dat iedereen zich maar voordoet iemand te zijn; iedereen draagt een masker, daaronder ligt de waarheid.
Cecile ontmoet Taco weer op een feest van mevrouw Hoze. Zij zitten aan een tafel en hebben uitvoerige gesprekken over liefde en geluk. Quaerts vertelt haar over wie hij werkelijk is en dat hij zich gelukkig voelt in haar bijzijn. Hij heeft het over cirkels die om de mensen heen draaien en dat als je het goed kunt vinden met iemand de cirkels van beiden zullen samensmelten. Taco heeft het over de twee kanten van zijn ziel; het beest in hem en de goede, goddelijke man. Hij zegt dat als hij met haar is het beest in hem stil is en dat hij alleen nog maar gelukkig is en lief kan hebben. Hij ziet in haar de volmaakte godin; dit betreurt zij echter heel erg. Zij wil juist niet verheven worden maar een nederige liefdevolle vrouw zijn die aan zijn voeten staat. Zij wil niet de Madonna zijn die hij in haar ziet. Aan tafel van het feest zit echter ook mevrouw Hijdrecht; de minnares van Taco. Hij leeft een leven tussen twee verschillende polen; aan de ene kant leeft hij een leven vol drankfeesten en bij zijn minnares, aan de andere kant is hij de kuise fatsoenlijke heer die in het bijzijn van Cecile heel liefdevol en gepassioneerd is.
Tussen deze twee werelden slingert Taco Quaerts heen en weer; hij verweert zich niet tegen het Noodlot dat in hem leeft. Cecile meent na deze avond verliefd te zijn op Taco. Zij denkt dikwijls aan hem. Wekenlang spreken zij elkaar niet.
Dan op een avond spreken ze af en maken ze een avondwandeling. Zij ondervinden beiden een moment van het hoogste geluk. In deze mystieke sfeer vertelt Cecile aan Taco dat zij helemaal niet als een Madonna gezien wil worden maar dat ze slechts een nederige vrouw is. Hij beseft dat ook zij op deze manier het beest in hem wakker kan maken, en dat geeft hem een slecht gevoel en zijn dierlijke driften dreigen tot uiting te komen.
Zij spreken elkaar weer weken niet. Lange tijd komt Taco niet, Cecile ervaart haar eenzaamheid. Dan ontvangt ze zijn brief: Taco vraagt haar elkaar niet meer te ontmoeten. Hij is bang “het heilig geluk, de extase” te vernielen. Cecile is bedroefd, maar dit moest nou eenmaal zo zijn; Noodlot.
Taco komt met het bericht dat hij voor een heel lange tijd weg zal gaan; maar wil graag nog afscheid nemen van Cecile. Hij komt bij haar thuis. Bij het laatste afscheid neemt hij haar woest in zijn armen en zoent haar wild. Het beest in hem komt los. Zij weert hem af en zegt dat hij nu moet gaan. Zij overwint zichzelf en is bedroeft dat het hiermee moet eindigen maar kan er vrede mee maken. Zij is God dankbaar voor het feit dat zij het hoogste geluk heeft gekend.
Verhaaltechniek
Schrijfstijl:
Dit verhaal is uiteraard geschreven in het Nederlands uit de negentiende eeuw. Ondanks dit was het toch heel goed te lezen. Er zaten wel wat woorden in die mij niet bekend waren, maar uit de context was altijd wel op te maken waar het over ging
Ruimte:
Het verhaal speelt zich voornamelijk af in en rond het huis van Cecile van Even in Scheveningen. Verder spelen sommige passages zich ook af in het huis van de familie Attema en ook een keer op het feest van Mevrouw Hoze.
Verhaalfiguren:
• Cecile van Even: weduwe, en moeder van twee kinderen. Zeer dromerige vrouw die verliefd raakt op een man; Taco Quaerts.
• Dolf van Attema: schoonbroer van Cecile.
• Jules van Attema: zoon van Dolf.
• Taco Quaerts: vriend van Dolf. Raakt verliefd op Cecile.
Vertelwijze:
Dit verhaal heeft een personale vertelwijze. Veel passages zien wij door de ogen van Cecile van Even.
Thematiek
Het thema in dit verhaal is de liefde tussen twee personen die qua karakter compleet verschillen en ook het vinden van het geluk. De ondertitel zegt dit al: Een boek van geluk. Beide hoofdpersonages vinden op een moment het allerhoogste geluk in hun leven.
Verklaring van de titel: Extaze heeft betrekking op de sfeer waarin Taco en Cecile zich op een gegeven moment bevinden. Zij voelen alleen nog maar liefde voor elkaar en het is alsof hun eigen zielen liefde zijn geworden.
Enkele motieven:
• Het goddelijke en het dierlijke wordt telkens in dit boek tegenover elkaar gezet. Cecile tegenover Taco, maar ook in Taco zelf zijn deze twee uitersten aanwezig.
• Een ander belangrijk motief is het Noodlot. De omstandigheden die het er naar maken dat Cecile uiteindelijk alsnog alleen eindigt.
Plaats in de literatuur geschiedenis
Dit boek is een naturalistische roman. Aan het eind van de 19e eeuw ontstond deze stroming in de romankunst. Hier enkele kenmerkende aspecten uit dit boek die wijzen op naturalisme.:
1. De hoofdpersonage Cecile is in zekere zin wel ‘nerveus’. Zij heeft een zeer gevoelige persoonlijkheid en probeert haar rust na de dood van haar man te houden door zich niet te veel buiten huis te tonen. Haar rust wordt echter verstoord door de komst van Taco in haar leven. Er beginnen heftige emoties bij haar te spelen.
Jules van Attema, neefje van Cecile, is ook een zeer nerveus en neurotisch jongetje. Hij speelt heel vaak hetzelfde stuk op de piano. Dit bezorgt Cecile vaak ook opzenuwende gevoelens.
2. De geschiedenis van de ontnuchtering is ook te zien in dit verhaal. Er staan hen twee wegen tegemoet als ze de grens tussen ideaal en realiteit verloren hebben; ze kunnen bij elkaar blijven en de kans riskeren hun extase te breken, of ze kunnen uit elkaar gaan en het moment van extase dat ze beleefd hebben proberen te herleven, weliswaar gescheiden. Taco ziet niet in dat hij haar heeft geďdealiseerd tot een godin, die zij in werkelijkheid helemaal niet is. Zij probeert lange tijd ook te doen alsof zij die Madonna is die hij in haar ziet. Maar zodra zij hem de waarheid vertelt over zichzelf, weet hij dat het beter is dat ze uit elkaar gaan omdat zij nu ook bij hem het beest op kan wekken. Het eindigt dus met een passief einde nl. de berusting in ongeluk.
3. De hoofdfiguren zijn zelf niet schuldig aan hun daden, het ligt niet aan hun actieve wil, maar aan het passieve onbewuste handelen in hen. Dat zie je ook bij Cecile. Zij zegt dingen waar zij achteraf heel veel spijt van krijgt. Zo heeft zij hem verteld dat zij eigenlijk helemaal geen Madonna is. Bij Taco is het ook heel goed te zien dat hij niet alles zelf in de hand heeft; het beest in hem kan hij niet altijd bedwingen. Dit zijn allemaal determinerende omstandigheden die het ernaar hebben gemaakt dat zij uit elkaar moeten; allemaal een heel erg noodlottig gebeuren. Bij Couperus is het ook nog heel typerend om dan het Noodlot zelf in een bepaalde persoon te concentreren. Dat zie je ook heel duidelijk in Taco. Hij verrichtte bepaalde handelingen die hij helemaal niet bedoeld, het Noodlot bepaalt dit.
Ook heel typerend voor een naturalistische roman is dat de hoofdpersoon uit een oncompleet gezin komt; Cecile is weduwe en heeft twee zoons.
4. Erfelijkheid en sociale omstandigheden maken de mens. Zo is Cecile uit zichzelf heel lui en rustig geaard.
5. Openheid en belangstelling voor seksualiteit. Cecile wil graag haar platonische liefde met Taco omzetten in zinnelijke liefde. Taco beleeft zinnelijke liefde met mevrouw Hijdrecht. Cecile neemt met haar platonische liefde alleen geen genoegen, als zij dit aan Taco opbiecht komt Taco tot het besef dat Cecile geen godin is. Verder was het ook gebruikelijk om taboe onderwerpen te gebruiken. Zo staan lustgevoelens centraal in dit verhaal.
6. Je merkt heel sterk dat Couperus de dialogen zo natuurgetrouw mogelijk heeft geprobeerd over te laten komen.
7. Ook de personale vertelwijze is een kenmerk van het naturalisme. Verder is er ook een onpartijdige houding t.o.v. de hoofdpersoon.
Over Louis Couperus:
Louis Marie Anne Couperus is geboren op 10 juni 1863 in Den Haag. Hij is gedeeltelijk opgegroeid in Nederlands-Indië van 1872 tot 1877. Hij heeft Nederlands gestudeerd. Van 1893 tot 1914 verbleef hij grotendeels in het buitenland. Hij is zijn carričre begonnen als journalist bij Het Vaderland en de Haagsche Post. Hij is voor korte tijd redacteur van De Gids geweest en hij was mede-oprichter van het literaire tijdschrift Groot Nederland in 1903.
Hij heeft talrijke reizen gemaakt naar o.a. Japan. Couperus wordt gerekend tot de tachtigers, hoewel hij buiten de groep van Kloos en De Nieuwe Gids stond. Evenals Couperus is een dandy.
Beoordeling
Couperus heeft een meesterlijke gave om sommige situaties heel mooi te beschrijven. En dan wel op zo’n manier dat het niet gaat vervelen. Ook de gedachte gangen heeft hij op hele mooie wijze weergegeven. Je denkt helemaal in met de personages. Ik moet zeggen dat sommige passages wel langdradig over kwamen omdat het telkens over het zelfde leek te gaan. Vooral Cecile’s gevoelens voor Taco konden soms wat langdradig worden.
De dialogen waren heel letterlijk, en dit geeft wel een heel realistisch beeld. Soms werden er wel eens vergelijkingen gemaakt die echt prachtig werden uitgewerkt.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
