Boekverslag Liza van Sambeek

Geschreven door:	Kees van der Pol (Docent) [meer]
Datum ingestuurd:	8 maart 2005
Taal:
Woorden:	5.000
Bekeken:	8790 keer (17 deze maand)
Waardering:	Currently 3.90/5 1 2 3 4 5 3.9/5 (30 stemmen)
Deel op:

Titel:	Het verwende nest
Auteur:	Liza van Sambeek
Jaar van uitgave:	2004
Aantal pagina's:	411
Moeilijkheidsgraad:	bovenbouw havo/vwo
Thema:	Vrouwen(-emancipatie), Liefdesrelatie: problemen, Dood

Auteur:	Liza van Sambeek
Pseudoniem voor:	&Liesbeth van Erp., Ciel Heintz
Geslacht:	vrouw
Nationaliteit:	Nederlands
Informatie:	De vrouwelijke karakters in Van Sambeeks boeken zijn dan ook eigenzinnig en vrijgevochten. Ze verdienen hun eigen geld, kopen hun eigen huizen en zoeken zelf hun minnaars uit. Maar onder dit zelfvertrouwen, de strijdvaardigheid en de bluf bevinden zich ook de strijd met het verval, het verlies van steeds meer geliefden en de angst oud en eenzaam te sterven. Humor, relativering, veel sporten en niet te vergeten de plastisch chirurg verhullen maar nauwelijks het besef dat het grootste – en misschien wel mooiste - deel van het leven erop zit. Ciel en Liesbeth laten zich echter niet door de onaangename kanten van het leven uit het veld slaan: schrijven, zeker als je het samen doet, blijft een feest!
Populaire titels:	2003Zadelpijn en ander damesleed (2) 2004Het verwende nest (1)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Liza van Sambeek - Het verwende nest (2004)

Eerste druk
De eerste druk van de roman verscheen in november 2004. De gebruikte editie is de 3e druk van november 2004. De uitgeverij is Prometheus in Amsterdam. De roman telt 407 bladzijden. Op de voorkant is een illustratie afgebeeld met een sexy geklede vrouw voor een grachtenpand met in haar hand een emmer structuurpleisterwerk en een ladder.
Het is de tweede roman van het schrijversduo Liza van Sambeek. De eerste roman getiteld “Zadelpijn en ander damesleed” (hierna steeds kortheidshalve “Zadelpijn”genoemd) verscheen in november 2003 en werd een regelrechte bestseller.

Het schrijversduo
Liza van Sambeek is een pseudoniem, want achter deze naam gaat een schrijversduo schuil. In een interview in De Volkskrant van 6 november 2003 wordt prijsgegeven wie de schrijfsters zijn nl. Ciel Heintz (geboren in Arnhem, 1949) en Liesbeth van Erp (geboren in 1953 in Valkenswaard). Beiden hebben carrière gemaakt in het maatschappelijk leven. Van Erp studeerde geneeskunde en opende een gynaecologenpraktijk in Den Haag, totdat een burn-out aan die onderneming een einde maakte, waarna ze een consultancybureau begon. Heintz was eerst verpleegster, werd later dramadocente en begon haar eigen adviesbureau. Ze ontmoetten elkaar weer en maakten ook met een groep vrouwen fietstochten. Dat was de basis voor hun debuutroman “Zadelpijn”.

Opbouw van de roman
Het boek heeft dezelfde vertelstructuur als de eerste roman van het duo. Er zijn zeven hoofdstukken met telkens een andere vertellersfiguur. De hoofdstukken dragen alle een titel en daarnaast geven ze de naam van de vertellersfiguuur aan. Er wordt verteld in de vorm van een dagboek, waardoor het eenvoudig is te bepalen in welk jaar de roman zich afspeelt. Dat gebeurt ruim een jaar na de gebeurtenissen in “Zadelpijn”. De titels bestaan allemaal uit twee delen.
Alleen of samen ik verteller Sonia (blz. 5-50)
Bestaan of niet bestaan ikverteller Jacqueline (blz. 52-91)
Dood en leven ik verteller Nina (blz. 93- 158)
Loslaten en nestelen ikverteller Yvonne (blz. 160-222)
Vluchten of vechten ikverteller An (blz. 224-291)
Kiezen of delen ikverteller Max (blz. 293-343)
Uithuilen en opnieuw beginnen ik-verteller Agnes (blz. 345- 407)
Na het verhaal komt een overzicht van de belangrijkste personages en hun familierelaties en daarachter een aantal bouwtekeningen van het pand en de appartementen van de vier bewoners. De aantekeningen kunnen nog wel bijdragen ter verduidelijking, maar het is mij niet duidelijk waar de tekeningen voor dienen. Eigenlijk is het een beetje afgekken uit “Zadelpijn” waar de schrijfsters de routekaart van de dagetappes afdrukken.

Perspectief
Eigenlijk is het perspectief hierboven al besproken. De hoofdstukken hebben een ik-verteller. De naam van de verteller wordt genoemd en staat boven elke bladzijde afgedrukt. De roman heeft dus een meervoudig perspectief. De dames vertellen allen in de onvoltooid tegenwoordige tijd, dus in een zogenaamd onwetend perspectief. Ze doen het in de vorm van aantekeningen van een dagboek. Voordeel daarvan is dat de lezer vanuit verschillende gezichtspunten naar de gebeurtenissen kan kijken. Het is het hetzelfde procédé als de schrijfsters toepassen in “Zadelpijn ” In die roman was de meerwaarde van deze vertelwijze me al niet helemaal duidelijk. Door ook in de tweede roman voor dit model te kiezen is de verrassing ervan helemaal niet meer aanwezig. De tweede roman lijkt daardoor teveel op de eerste en zou honderden bladzijden korter kunnen (nee, moeten) zijn.

Plaats en tijd
De vrouwen gaan een grachtenpand aanschaffen en opknappen in Utrecht. Daar spelen zich dus de meeste gebeurtenissen af, evenals in Amsterdam (ziekenhuis waarin Jacqueline is opgenomen).
Wat de tijd betreft kan uit de dagboekaantekeningen opgemaakt worden dat het begin van de roman speelt in juni 2003 en dat het laatste hoofdstuk eindigt op 30 juli 2004. In november 2004 kwam de roman uit . De vertelde tijd is daarom ongeveer een jaar. De verteltijd ruim 400 bladzijden en vergt dus heel wat uren leesarbeid.
Uit allerlei details kan men opmerken dat de beschreven tijd klopt: Jacqueline draait bijvoorbeeld de cd van Dido “Life for rent” die in 2003 is gereleased . In de zomer is het heel erg warm (dat moet de hittegolf van 2003 zijn, toen er veel bejaarde mensen dood gingen in Frankrijk – hoofdstuk 3) Jacqueline wordt op donderdag 16 oktober begraven en een vlugge blik op de kalender leert dat dit inderdaad in 2003 is. Ook de fraude met de Parmalat zuivelfabriek is een bewijs dat de roman zeer actueel is. In de media speelt dit in december 2003 en als gevolg van de fraude gaat de fabriek failliet. Yvonne is daarvan de dupe omdat ze veel aandelen van Parmalat bezit. Dit lijstje kan eenvoudig worden uitgebreid met ander bewijsmateriaal.

Titelverklaring
Op bladzijde 61 van de roman wordt de titel van de roman aangeduid. Als de vrouwen hun plannen hebben geopperd voor hun woning waarin ze willen samenwonen, worden allerlei namen geopperd (Bijv. Het Tietenbolwerk of Oudemeisjeshuis) An komt dan met de zin: “Op het nest voor de verwende nesten”. Dat slaat in, dus wordt het omgebouwde grachtenpand in Utrecht zo genoemd. Met een knipoog zullen de schrijfsters meteen wel de luxe problemen van de vijftigers hebben bedoeld. Want afgezien van de kanker lijdende Jacqueline hebben de dames het niet slecht getroffen. Ze zijn allen hoog opgeleid, bemiddeld, hebben vrijwel allemaal een overspelige relatie gehad (alleen van Nina is dat niet bekend) en klagen maar over hun aftakeling, voornamelijk van het lichaam. (Hangende borsten dan wel oogleden, vet rond het middel.) Het zijn zelf verwende nesten, die in hun luxe bestaan eigenlijk geen weg weten te vinden. Alleen Nina zegt aan het eind rake dingen: ze moeten eens ophouden met zeuren, want geluk, rust en liefde komen van binnenuit. Laten de schrijfsters die raad eens ter harte nemen en ophouden met het zeuren over de dames op leeftijd.

Thematiek
De thematiek van Zadelpijn wordt in deze roman nog eens dunnetjes overgedaan. Met “kopiëren en plakken” zou het thema van Zadelpijn hier opnieuw kunnen worden weergegeven. Allen opgegroeid in de roemruchte tijd van de zestiger jaren hebben de dames natuurlijk het een en ander meegemaakt, vooral op het gebied van leven, dood, liefde en seksualiteit. De vrouwen zijn nog steeds op zoek naar de zin van het leven of naar het doel van hun bestaan.
Dat blijkt ook steeds uit de twee delen waaruit de titels van de hoofdstukken bestaat. Steeds is er de mogelijkheid van een keuze.
Er wordt in deze roman wat minder open (dan in Zadelpijn het geval was) over seksualiteit gesproken. In ieder geval niet op zo’n beschamende wijze als in Zadelpijn. Typisch is wel dat in de laatste drie hoofdstukken van “Het verwende nest” drie vrouwen wel “live” vertellen over hun seksuele acties: An met Hugo, Max met Ton en Agnes met Ferdinand Viagra.
De motieven uit “Zadelpijn” blijven gehandhaafd.
- de midlifecrisis van de vrouwen die gepaard gaat met het lichamelijk verval
- trouw en ontrouw binnen een relatie: deze keer zelfs van de in Zadelpijn zo trouwe Max
- seksualiteit in al haar aspecten: deze keer zelfs de impotentie van Ferdinand
- de plots ontluikende verliefdheid (opnieuw bij Yvonne en Agnes en bij Max)
- dood (Jacqueline die aan een ongeneselijke kanker lijdt en in dit deel overlijdt aan de ziekte)
- het repareren van de tekortkomingen van het vrouwenlichaam na de 50e verjaardag en de Center Parc-constructie die de vrouwen verzinnen om hun lichaam wat mooier te maken en dat verborgen te houden voor hun naaste omgeving.
In dit tweede deel komt bovendien nog op een aanmerkelijke manier het motief van fictie en werkelijkheid aan de orde, wanneer Agnes een boek gaat schrijven over de wielerervaringen van de vriendinnen. . Het boek “Vals plat” lijkt zo veel op “Zadelpijn” dat de schrijfsters wellicht de draak hebben willen steken met hun eerste roman. Het komt eigenlijk min of meer neer op een sleutelroman in een roman. Op zich wel een aardige vondst, maar niet al te subtiel uitgewerkt.

Samenvatting van de inhoud
In hoofdstuk 1 (Alleen of samen) vertelt Sonia over haar bezoek aan een centrum voor bevolkingsonderzoek voor borstkanker. Ze beschrijft hoe het maken van de mammagrafie in zijn werk gaat en hoe pijnlijk en vernederend het is. Daarna komt voornamelijk haar relatie met haar man Chris aan de orde. Die heeft werk gekregen in China, zich daar gevestigd en op een bepaald moment vlucht ze naar hem toe, nadat haar minnaar Hugo (de echtgenote van haar vriendin An) haar de bons heeft gegeven Het is juni 2003. Een jaar daarvoor was hun relatie tijdens de fietsreis in “Zadelpijn” ontdekt, maar ze had nog steeds niet de moed gehad om die relatie te verbreken. Hugo ruilt haar als het ware in voor een jonger model. Ze betrapt hem al na een week met die griet. Ze vlucht naar China, maar kan het daar ook allemaal niet wennen, want Chris en zij leven toch min of meer naast elkaar. Yvonne die haar in China komt opzoeken, neemt haar dan ook mee terug naar Nederland. Ze trekt voorlopig bij Yvonne in en samen komen ze op de gedachte een grachtenpand te gaan kopen in Utrecht. Dat zullen ze met elkaar moeten opknappen. Er zijn namelijk enkele vrouwen uit het vriendinnenclubje die het niet zien zitten om in hun eentje oud te worden. Zo heeft Nina enkele jaren geleden haar man Marco verloren aan maagkanker. Aan het einde van het eerste hoofdstuk komen de Tietjes weer op bezoek en worden de verschijnselen van het ouder worden besproken. (cellulitis, de versleten heup van Agnes die wacht op een nieuwe, het tanden bleken, het wegzuigen van het vet, het laten optrekken van de ogen) Het is eigenlijk een verder gaan op de gespreksthema’s in “Zadelpijn”. An praat er verder over dat ze haar aandelen in de zaak heeft verkocht omdat ze meer tijd aan haar huwelijk wil besteden. Agnes vertelt over haar ontslag bij de FNV, waarbij ze liefdeloos aan de kant is gezet en Sonia vertelt An dat haar man Hugo een nieuw vriendinnetje heeft. Die gaat woedend naar huis, knipt alle kruizen uit de broeken van Hugo en hangt zijn kleding aan het tuinhek. Maar het idee voor de meidencommune is geboren. In principe gaan Yvonne, Sonia en Nina samenwonen. De titel van dit hoofdstuk kan hiermee dus gemakkelijk verklaard worden.

Jacqueline die aan eierstokkanker lijdt en nauwelijks positieve vooruitzichten heeft, is de vertelster van hoofdstuk 2. Het gaat slecht met haar, ze heeft zich tot een alternatieve genezer gewend, wat haar alleen maar meer geld heeft gekost . Het is juli en augustus 2003. De vriendinnen hebben een soort Florence Nightengale-schema voor haar opgesteld: zodat ze steeds voor haar bepaalde dingen kunnen doen. De tîtes komen op bezoek. Ze vertellen van de plannen voor de commune. Op blz. 61 brengt t An een toast uit op “het nest voor de verwende nesten” waarmee meteen de naam voor het vrouwenhuis geboren is. An zelf heeft intussen haar man Hugo de deur uitgewerkt, vanwege zijn vele vreemdgangersactiviteiten.
Aangezien Jacqueline architecte is, wil ze graag van de plannen voor “Het verwende nest” op de hoogte gehouden worden. Ze geeft adviezen voor de indeling van het grote pand en heeft een kennis Bob die de verbouwing kan regelen. Ze bezoekt het huis met deze Bob om een goed idee te krijgen van het grachtenpand. Voor de sloop en de verbouw worden voornamelijk Polen ingeschakeld, omdat die werklui zo lekker goedkoop zijn.
Haar ex-vriend Edgar heeft gehoord dat ze ongeneeslijk ziek is en wil haar komen opzoeken. Dat gebeurt inderdaad, maar het is niet echt een succes te noemen. Ze scheldt hem het huis uit en hij begrijpt dat hij enkele verkeerde opmerkingen heeft gemaakt. Op dat moment zingt Dido “Life voor rent”. Kan het symbolischer?
Enkele keren wordt Jacqueline in dit hoofdstuk opgenomen in het ziekenhuis omdat haar bloedwaarden sterk gedaald zijn. Ze krijgt dan meestal een bloedtransfusie. Ook wil ze graag euthanasie overwegen, als ze het nog slechter krijgt. Intussen wordt duidelijk dat An graag als vierde bewoner in het vrouwenpand “Het verwende nest” wil worden opgenomen. Als Agnes dat hoort, is ze heel jaloers: ze had namelijk zelf graag in het pand willen wonen, nu ze zo lijdt aan haar versleten heup. Op 3 augustus viert Jacqueline haar 49e verjaardag in het ziekenhuis. Alle tietjes zijn erbij aanwezig en het wordt een gezellige janboel. Met drank, een rokende An aan het ziekbed, haring en wat boze verpleegkundigen. Natuurlijk zingen ze ook het clublied van de Tîtes.
“Nous sommes,
Sommes Les Tîtes de Sancerre
Nous venons everywhere
From the Loire to the Cher
We are aging
But biking even faster than light
Nous sommes Les Beefcakes …… Dangereuses”
Als de dames vertrokken zijn, vindt Jacqueline het eigenlijk wel een mooie dag om te sterven.

De derde vertelster is Nina. In dit hoofdstuk “Dood en Leven” dat loopt van 18 augustus tot oktober 2003 gaat het voornamelijk over leven en dood. Het is heel erg warm (de zomer dus van 2003). Haar dochter Femke die eigenlijk een wat wilder leven leidt, komt bij haar op bezoek. Ze heeft nieuwe piercings laten zetten. Ze moet bekennen dat haar vriend Wouter op dat moment vast zit, omdat hij een milieuactivist is en bij een van zijn protesten is opgepakt. Nina vraagt aan Femke, of ze binnenkort eens een wietcake wil bakken, dat zou wel eens leuk zijn voor een bijeenkomst met de Tîtes. Nina is eigenlijk van beroep huisarts en bezoekt Jacqueline vaak in het ziekenhuis. Ze praten over het opstellen van een euthanasieverklaring.
Nina vertelt dat ze eens in de fout is gegaan met een euthanasie. Jacqueline vraagt of opgebaard mag worden in “Het verwende nest” als ze is gestorven. Nina stemt daarmee in. Jacquelines dochter Eveline heeft veel moeite met het feit dat haar moeder euthanasie wil. Nina praat met haar.
Intussen gaan de verbouwingen aan het grachtenpand gestaag verder, maar wel met de nodige calamiteiten. Tijdens de bouw wordt een klassieke serre van een buurman verwoest door een neerstortend zonnepaneel en de arbeidende Polen hebben ook duidelijk nadelige kanten: er verdwijnt nog wel eens wat uit het huis. De vrouwen in het pand praten over de relaties met de mannen (Mars en Venusmotieven) en over het eventuele leven na de dood. Dan draaien ze ineens de CD van Eric Clapton “Tears in Heaven” en janken er lustig op los. Dat alles onder invloed van de wietcake, waarvan ook Jacqueline in het ziekenhuis een stukje heeft gekregen en de Polen de rest hebben opgegeten.
Op 10 oktober komt dan het bericht dat Jacqueline toch nog plotseling gestorven is. Zoals afgesproken wordt ze opgebaard in “Het verwende nest”. Daar vinden ook de condoleances plaats en op donderdag 16 oktober 2003 wordt Jacqueline in Utrecht begraven. Veel mensen hebben gehoor gegeven aan de oproep om een rode en een witte roos mee te nemen. Nina leest de speech van Jacqueline voor uit “Zadelpijn” over “het leven vieren”. Wanneer ze uit de kerk lopen, krijgt Nina’s schoondochter weeën. Ze gaat halsoverkop naar het ziekenhuis en zal dus in Utrecht bevallen. Nina rijdt intussen naar de after-begrafenisparty die in Brabant wordt gehouden. Als ze weer naar huis rijden, wordt Nina door haar zoon opgebeld met de mededeling dat ze oma geworden is van een zoon, die naar zijn vader Mark is genoemd. Zo staan Dood en Leven (de titel van dit derde hoofdstuk) voor Nina naast elkaar op één dag -16 oktober 2003.

In het vierde hoofdstuk “Loslaten en nestelen” is Yvonne aan het woord. Ze heeft zelf vijf kinderen grootgebracht en is ook de trotse oma van kleinkinderen op wie ze één dag in de week mag oppassen. Intussen is het appartement van haar zodanig verbouwd dat ze haar intrek kan innemen. De dochters komen haar helpen met het schoonmaken. Haar zoons helpen haar met het verhuizen. An is die eerste dag ook aanwezig: in weerwil van haar belofte aan Jacqueline om met roken te stoppen, paft ze nog steeds vrolijk door. Ze heeft teveel stress door haar relatie met Hugo, die nog steeds met de jonge meid verkeert. Maar Hugo wil An eigenlijk ook niet kwijt. Yvonne voelt zich heerlijk in “Het verwende nest”. Ze heeft in “Zadelpijn” een kortstondige relatie met een Fransman gehad, die haar de interesse voor seks weer heeft teruggebracht. Ze heeft intussen weer een oogje op een andere man gekregen. Vrijdags komen de Tîtes bijeen om met elkaar te praten. Agnes heeft inmiddels een nieuwe heup gekregen, wat haar vrij veel pijn heeft bezorgd. Ze vertelt over haar nieuwe roman en hoe het uitgeven van een roman in zijn werk gaat: ze heeft een redacteur toegewezen gekregen. De werktitel van de roman is “Vals plat” (evenals “Zadelpijn” een wielerterm)
Ook de redactie van Opzij wil een interview met de vrouwen in het grachtenpand.
Intussen heeft Sonia een brief gekregen van haar kind dat ze na de geboorte moest afstaan. Deze Felice (nu Sietske geheten) wil ineens contact met haar moeder. Sonia is daar heel erg blij over. Sonia vertelt hoe de relatie met een Joegoslavische jongen op vakantie geweest is. (een keer zonder condoom gevreeën en raak was het). Helaas was ze daarna onvruchtbaar geworden door een fout van de gynaecoloog.
Het interview met Opzij verloopt goed, maar er worden door de journaliste lastige vragen gesteld over vrouwen op leeftijd die gaan samenwonen( bijv. herenbezoek, wat als iemand later weer een man treft en weer wil gaan samenwonen). Het artikel verschijnt in december onder de kop: “Gaat vriendschap de liefde vervangen?”
Ook bereiden de dames een housewarming voor op 3 januari 2004. Half december raakt Yvonne in paniek omdat ze veel geld heeft belegd in Parmalat-aandelen: een Italiaanse zuivelfabriek die door fraude failliet is geraakt. In een klap zit ze financieel aan de grond. Inmiddels heeft ze de nieuwe vriend ontmoet: Willem-Jan. Die is behoorlijk bemiddeld en mede daarom ziet ze hem wel zitten. Na een paar weken gaat ze met hem naar bed en dat valt niet tegen.
Op 3 januari wordt de housewarming (verplicht in pyjamakleding) gehouden. Vrijwel iedereen komt. Sietske (de dochter van Sonia ) is er ook, alsmede de ex-man van Yvonne, Dirk. Claudia, de vrouw van de overleden minnaar van Agnes, is eveneens gekomen. Het is een vrouw met een hoog beschavingsniveau. Als hoogtepunt van de avond zingen de kinderen van de vrouwen een parodie op het Grote Tietenlied. De strekking ervan is dat ze trots zijn op hun moeders, maar dat ze er zelf niet over peinzen om te gaan fietsen. Natuurlijk kunnen de moeders niet achterblijven met hun eigen Tietenlied. De kinderen overhandigen hun tenslotte een cadeau: in neonletters wordt “Het verwende nest” zichtbaar. Tot diep in de nacht gaat het feest door met muziek uit de zeventiger jaren.

An vertelt in het vijfde hoofdstuk “ Vluchten of vechten” vanaf 10 januari 2004. Op deze datum heeft An zich voorgenomen om niet meer te roken. Dat had ze aan Jacqueline beloofd, maar door haar toestanden met Hugo is ze er niet aan toegekomen. Ze heeft veel informatie verzameld over de slechte gevolgen van roken en dat moet haar helpen in de strijd tegen het roken. Hugo komt haar opzoeken in “Het verwende nest”. Ze hebben een plan om aan het eind van de maand januari een soort verzoeningsweekend te houden, maar Hugo komt vertellen dat hij dan voor zijn werk weg moet. An is heel boos daarover. Met de meiden gaat ze daarna op de dating-site van Internet mogelijke kandidaten bekijken. Yvonne herkent een foto van haar ex-man Dirk en schrijft onder een pseudoniem een mail naar hem. Yvonne zelf heeft intussen een betere relatie met haar nieuwe vriend . De andere vrouwen waarschuwen haar ervoor. An krijgt inmiddels werk in de televisiewereld: ze mag een programma produceren voor zestigplussers. Dan komt ook haar dochter Puck op bezoek, die haar enige verwijten maakt dat ze zelf ook de oorzaak van de scheiding met Hugo is. Nu is ze gevlucht in “Het verwende nest”. “Je moet vechten in plaats van vluchten”, voegt ze haar moeder toe. Wanneer An met het reisbureau belt om de reis met Hugo te verzetten, hoort ze dat Hugo een reis voor twee personen naar Parijs heeft geboekt. Hij gaat met die jonge griet een weekend weg, en weer is An laaiend. Ze wil meteen scheiden en gaat naar de beste advocaat op dat gebied. Die verwacht dat de scheiding toch nog wel wat problemen zal geven. Als ze weer buiten komt, weet ze eigenlijk niet goed wat ze wil. Ze woont op verzoek van Yvonne een avondje bij met Landmark-therapie, maar vindt dat ook niets. Ook Nina geeft haar adviezen. Intussen moet ook de voorbereidingen worden getroffen voor het huwelijk van haar zoon en klagen de andere vrouwen over de al te nadrukkelijke lijfelijke aanwezigheid van de nieuwe vriend van Yvonne. De kinderen van An houden een pleidooi om Hugo terug te nemen nu hij zijn relatie met Luna in Parijs heeft uitgemaakt. De brief die de advocaat aan Hugo heeft geschreven, heeft nogal wat indruk op hem gemaakt en hij reageert met een brief, waarin hij stelt dat hij An een geweldige vrouw vindt en dat hij graag met haar wil oud worden. An gaat wel op de uitnodiging om te komen praten in. Sonia gaat nog een keer in gesprek met An om uit te leggen waarom ze een relatie met Hugo heeft gehad. Ze geeft haar het advies om terug naar Hugo te gaan. An is natuurlijk weer gaan roken. Samen gaan ze een enkele keren in therapie, maar het levert vooralsnog niet veel op. Op de vooravond van zijn huwelijk vertelt haar zoon Gus dat zijn vrouw zwanger is. An wordt dus ook oma. Ze eten die avond in de eigen woning van An, Hugo heeft lekker gekookt. Het gezin lijkt weer bij elkaar en Hugo vraagt of ze wil blijven slapen. Aan het einde van het hoofdstuk gaat An met Hugo naar bed. Daarna slaapt hij op haar borst in. Het is goed zo.

Max is de volgende vrouw die vertelt: in hoofdstuk 6 “Kiezen of delen”. Aan het begin van dit deel gaat ze op bezoek in “ Het verwende nest”, zoals elke vrijdagavond. Agnes heeft het over haar boekpresentatie. Ze heeft een boek geschreven over de vriendinnen die een fietstocht maken. Het heet “Vals plat” (Zadelpijn?). Niet iedereen is even gelukkig met het resultaat, want veel gebeurtenissen zijn herkenbaar uit de vriendinnenkring. Ze krijgen het over de mogelijkheden om een aantal plastische ingrepen aan het lichaam te ondergaan. Ze huren dan een huisje van Center Parcs en vertellen aan hun omgeving dat ze een weekje fietsen zijn. De een wil haar oogleden laten corrigeren, de ander een facelift, en twee vrouwen willen liposuctie (het wegzuigen van het vet rondom het te dikke middel) Er zal informatie worden ingewonnen.

Max ontmoet na een rechtszaak een oud-collega Tom voor wiens charmes ze valt. Dat is haar nog nooit overkomen, maar ook in haar huwelijk is de slagroom inmiddels van de taart. Ze hebben eerste een afspraak in een restaurant. Het gesprek gaat natuurlijk weer over relaties. Ton is een aantal jaren jonger en zijn vriendin is niet zo vriendelijk. Max heeft vlinders in haar buik. Ze is de stimulerende factor in de make-me-beautiful truc die de vrouwen willen uithalen. Ze bereidt alles voor. Yvonne heeft begrepen dat haar vriend Willem-Jan niet steeds maar in het grachtenpand kan opduiken en ze wil met hem gaan samenwonen in Amsterdam. Agnes wil dan haar appartement wel huren. Max geeft aan dat ze verliefd is. De opmerkingen van de vriendinnen zijn heel divers: enkele vinden dat ze niet aan een buitenechtelijke relatie moet beginnen, maar Sonia zegt dat ze de kans moet grijpen. Max denkt na over haar eigen relatie: sinds ze Ton heeft ontmoet, loopt ze op een roze wolkje. Ze vraagt aan Sonia of ze een keer in haar appartement de nacht met Ton mag doorbrengen. Maar eerst gaan de dames naar de plastische chirurg in België. Ze zien er na de operatie allemaal verschrikkelijk uit, maar dat trekt allemaal weer goed bij. Maar vooral de suckers (wegzuigen van het vet) hebben het wel als pijnlijk ervaren. Na een week gaan ze weer naar hun vertrouwde omgeving. Max gaat de nacht doorbrengen in Sonia’s appartement: Sonia wijst haar op het gebruik van condooms. Maar daar denkt ze niet meer aan op het moment dat ze met Ton onder de douche staat en daarna met hem het bed in duikt. Het wordt een heerlijke vrijpartij. Omdat ze zonder condoom gevreeën heeft, is ze na enkele dagen bang dat ze een geslachtsziekte heeft opgelopen. Nina geeft haar het advies zicht te laten testen en gelukkig blijkt alles safe te zijn.

Het laatste hoofdstuk van vertelster Agnes begint met de afbeelding van de voorkant van haar boek “Vals Plat”. Op een tandem zitten twee naakte Rubensachtige vrouwen uit de jaren twintig van de 20e eeuw. Dit deel gaat dan ook voornamelijk over de presentatie van haar boek en de affaire die ze krijgt met haar redacteur Ferdinand. De laatste is erg van haar gecharmeerd en de dag voor de presentatie geeft hij haar nog wat tips. Agnes vertelt over haar relatie met haar vader en hij denkt dat dit misschien stof voor een nieuwe roman is.
Daarna neemt ze hem mee op de fiets naar “Het verwende nest” maar erg verwend wordt ze daar niet door Ferdinand omdat hij geen erectie kan krijgen. Hij zegt dat het door de drank komt. Ook de volgende morgen krijgt hij geen echte erectie. Agnes is de goede minnaar Victor ( Zadelpijn) gewend en zoekt op internet naar “impotentie “. Ze krijgt veel informatie sites o.a. van de NVSH.
Die dag is de presentatie van “Vals Plat”. Alles verloopt heel goed met toespraken van Ferdinand en Agnes en een after party in “Het verwende nest”. Ze krijgt van de Tîtes een fietsweekend in Zuid-Limburg aangeboden. Het boek krijgt veel publiciteit, een interview in De Volkskrant en Ferdinand geeft haar nog wat mediatips. Ze gaan die avond weer met elkaar naar bed. Het lukt nu wel, maar in de badkamer ziet ze dat er twee Viagrapillen uit de strip zijn gedrukt.
Haar man Dries helpt Agnes naar “Het verwende nest” te verhuizen. Als hij de foto van Victor ziet, praten ze over hun eigen relatie, hoe die eruit zou hebben gezien als Victor niet door het ongeluk om het leven was gekomen. Dries vindt dat het voor Agnes tijd is om een streep onder het verleden met Victor te zetten. Als ze haar intrek heeft genomen, beginnen zowel An als Sonia te klagen over de herkenbare personages in haar roman. An vindt dat ze de verhouding van Hugo en haar te letterlijk terug kan vinden in het boek en is daar woedend over. Ook Sonia vindt het niet leuk dat ze herkenbaar beschreven is. Het blijkt dus wel duidelijk dat “Vals Plat” een literaire vergelijking kan doorstaan met “Zadelpijn”. Agnes beroept zich op het oer-argument van schrijvers, namelijk het verschil tussen fictie en werkelijkheid. Tenslotte leggen de vrouwen hun meningsverschil bij.
Agnes moet optreden in een 5-uursprogramma op de televisie en wordt daarin vreselijk afgezeken door de mannelijke presentator die het boek helemaal niets vindt. (waarschijnlijk is dit Theodor Holman, de vriend van Theo van Gogh?) Ze geeft hem wel goed partij in die live-uitzending. Eigenlijk neemt ze wraak in dit hoofdstuk op de presentator. Holman zou ook later uit het programma verwijderd worden. Ook heeft ze die maand nog een presentatie in boekhandel Donner in Rotterdam. Na haar lezing staat een man op: het is Louis de zoon van haar overleden minnaar Victor die haar het vuur aan de schenen legt. Neemt hij wraak voor wat ze zijn moeder heeft aangedaan?
Kort daarna wordt het fietsweekend in Zuid-Limburg gehouden. Agnes heeft nauwelijks getraind en kan met haar nieuwe heup niet goed meekomen, waar ze vroeger op kop reed. Ze moet afzien en afzien….. Maar ze zet wel door. An rijdt op kop. Als ze ’s avonds in een restaurant bij elkaar zitten geeft Nina ineens fanatiek af op de andere vrouwen, die maar met hun lichaam bezig zijn. Het gaat om innerlijke rust. Geluk, liefde en rust, vind je van binnen. Je redt het echt niet met tijdelijke kicks en plastische chirurgie. Dat komt wel even hard aan bij de Tietjes. Daarna gaan ze zich in een plaatselijk café nog wat vermaken met andere mannen van een fietsclubje, waarna de tweede fietsdag opnieuw een kwelling wordt voor Agnes, maar ook nu zet ze door. Bij thuiskomt uit Maastricht ontvangt ze een brief van een filmproducent, die vraagt of ze wil komen praten over de verfilming van “Vals Plat”. Agnes grist twee flessen wijn (natuurlijk Sancerre) uit haar kast en struikelt bijna als ze joelend van blijdschap rent naar de meiden in hun gemeenschappelijke ruimte.

Mening van de samensteller
Einde verhaal van 407 bladzijden geneuzel over de midlifecrisis van vrouwen op leeftijd. Het boek was na “Zadelpijn” volledig overbodig omdat het niets nieuws toevoegt. De inhoud werkt zeker niet naar een climax toe en het zinloze leven van de vriendinnenclub is minstens net zo zinloos beschreven in dit tweede deel. Een derde deel lijkt me van overheidswege verboden moeten worden. Daar mogen m.i. geen bomen voor sneuvelen. Ik ben benieuwd wat de televisieserie van de twee boeken gaat brengen.
Goed, over literaire smaak valt niet te twisten, maar ik vind dat eindexamenkandidaten hun tijd heel wat nuttiger kunnen besteden aan een boek dat misschien veel dunner is maar meer diepgang heeft. In 50 bladzijden van “Het Dwaallicht” van Willem Elsschot staan meer algemene levenswijsheden dan in 407 bladzijden van Liza van Sambeek. Een goede schrijver weet namelijk wanneer hij moet schrappen.

Recensies en waardering
In de grote landelijke dagbladen werd de roman tot maart 2005 niet besproken. Dat zegt waarschijnlijk wel iets over het niveau. Wel werd in die tijd bekend dat beide romans van Liza van Sambeek de basis zullen vormen voor een televisieserie.