Boekverslag Peter Verhelst

Geschreven door:	Leonie (5 havo) [meer]
Datum ingestuurd:	16 december 2004
Taal:
Woorden:	1.450
Bekeken:	5690 keer (17 deze maand)
Waardering:	Currently 3.72/5 1 2 3 4 5 3.7/5 (58 stemmen)
Deel op:

Titel:	Zwellend fruit
Auteur:	Peter Verhelst
Jaar van uitgave:	2000
Aantal pagina's:	159

Auteur:	Peter Verhelst
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Geboren:	28 januari 1962
Populaire titels:	2000Zwellend fruit (6) 1999Tongkat (2) 1996De kleurenvanger (1) 1999Spierenalfabet (1) 2006Memoires van een Luipaard (0) 2008Het geheim van de keel van de nachtegaal (0)

1. Zwellend fruit
2. Zwellend fruit
3. Zwellend fruit
4. Zwellend fruit
5. Zwellend fruit
6. Zwellend fruit

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Primaire gegevens:
Auteur: Peter Verhelst
Titel: Zwellend fruit
Ondertitel: Roman in sprookjes
Verschenen in: 2000
Aantal bladzijdes: 143 bladzijdes
Leestijd: 3 uur
Uitgever: Promotheus Amsterdam
Omslagontwerp: Patrick Fransen
Fotoredactie: Jakob Breimer
Foto cover: Darell Gulin/The Image Bank
Opdracht: Met liefde opgedragen aan Katrien, Diane, Stefan, Wim en Eavesdropper, Luk, Kurt, Stefaan, Johan en crew ' 'AARS!' En ook aan père Lux en natuurlijk aan homies

Titelverklaring:
"Haar mond. Als zwellend fruit." (blz. 48)

Samenvatting:
Het verhaal begint met een inslag. Er volgen gigantische overstromingen, havens worden weggespoeld, rivieren worden met een klap het land in geslagen en dijken worden weggevaagd. De chaos eindigt in ‘Het Grote Vuurwerk’: de sterren ontploffen en sprookjes slaan als meteorieten de aardbodem in. Daarmee heeft de verbeelding een ontstaan gekregen.
De kern van het verhaal is de opmerkelijke ontmoeting tussen Agamemnon en Klytaemnestra, twee jonge mensen die zich buiten de werkelijkheid lijken te bevinden. Agamemnon voelt het bloed door zijn aders stromen en is een wonderbaarlijke jager bij wie de dieren automatisch in de armen springen, hij hoeft ze enkel vast te grijpen en te doden. Agamemnon leeft als het ware als een dier in het bos. Klytaemnestra is de vrouw met de zachtst mogelijke huid, het is zo zacht als antilopenleer. Pas nadat ze elkaar ontmoet hebben, kan het dorp weer gaan ‘paren, baren en sterven’. Agamemnon en Klytaemnestra krijgen drie kinderen: Iphigenia, Orestes en Elektra, zoals in de Griekse sage van Aeschylos, Sofokles en Euripides. Hun eerste dochter, Iphiginea, heeft benen die even dun zijn als die van een hertenjong en even onhandig en sierlijk sprong ze in de tuin rond. Zij kon ook met de dieren praten. Hun eerst zoon, Orestes, was voortdurend bezig met een verhaal te vertellen. Hij is begonnen zo snel hij kon praten en zelfs ’s nachts kun je hem horen. Maar wanneer je hem een vraag stelt, dan duurt het heel lang voor je er iets uit krijgt of hij antwoord niet. Over hun laatste dochter, Elektra, wordt er niet veel gezegd. Alleen in het nawoord krijgen we een beeld van een meisje met een gemetselde muur rond haar. Ze leven met zijn vijven in een vreemd verband, bijna afgezonderd van de wereld en omringd door dieren. Het noodlot slaat toe wanneer Agamemnon tijdens de jacht zijn dochter de dood injaagt, zoals de mytische Griekse legerleider Agamemnon, die tijdens de jacht een hert doodde en zo de toorn van Diana over zijn leger afriep. Als boetedoening moet hij zijn dochter opofferen. Agamemnon en Klytaemnestra zijn ogenschijnlijk voor elkaar gemaakt, ze hebben in elkaar hun droom gevonden. Ze zien in de ander zichzelf. Geleidelijk leren ze echter het dromen af, en nemen de kinderen bezit van hun dromen. De man en vrouw ‘slapen niet meer met de wolken als dekens om zich heen; ze hebben een huis met een plafond dat ’s nachts de sterrenhemel buiten houdt.’ Het is het begin van wat langzaam, maar onvermijdelijk, verkeerd afloopt.

Personages:
Agamemnon: hij voelt het bloed door zijn aders stromen, hij is een wonderbaarlijke jager bij wie de dieren automatisch in de armen springen, hij hoeft ze enkel vast te grijpen en te doden. Agamemnon leeft als het ware als een dier in het bos.

Klytaemnestra: haar huid is zo zacht als antilopenleer.

Iphigenia: haar benen zijn zo dun als die van een hertenjong en even onhandig en sierlijk sprong ze in de tuin rond. Zij kon ook met de dieren praten.

Orestes: hij is voortdurend bezig een verhaal te vertellen. Hij is begonnen zo snel hij kon praten en zelfs ’s nachts kun je hem horen. Maar wanneer je hem een vraag stelt, dan duurt het heel lang voor je er iets uit krijgt of hij antwoord niet.

Elektra: over haar wordt er niet veel gezegd. Alleen in het nawoord krijgen we een beeld van een meisje met een gemetste muur rond haar.

De personen figureren hier blijkbaar als prototypen van wat je een familie noemt. Alles draait om de personen, de gebeurtenissen uit de tragedies spelen nauwelijks een rol.

Structuur:
De roman bestaat net als de versplinterde sprookjes uit een versplinterd verhaal. Het bestaat uit fragmenten en er is geen lineair, realistisch verhaal, wat kenmerkend is voor de auteur. De roman is opgedeeld in drie delen.

Het eerste deel van het drieluik volgt de wetten van het sprookje. De lezer wordt toegesproken, tijd en ruimte worden verkend en de raadselachtige personages geïntroduceerd in wonderlijke zinnen vol mysterieuze beelden en gebeurtenissen. Deel twee zijn de sprookjes. In de drieëntwintig sprookjes van het middendeel worden de opkomst én de onafwendbare dramatische teloorgang beschreven van de liefde tussen Agamemnon en Klytaemnestra. Tot slot worden er in het nawoord worden enkele ‘wetten’ verbeeld. De lotgevallen van het meisje verbeelden bijvoorbeeld de ‘wet van Troje’ en de lotgevallen van de jongen verbeelden de ‘wet van Orestes’.

Tijd en ruimte:
De verhalen van Peter Verhelst spelen zich af in een wereld zonder concrete tijdsaanduiding of plaatsbepaling. Het zou over ons kunnen gaan, in dit hier en nu, maar dat is niet belangrijk: het gaat meer om de personen.

Thema en motief:
Het boek is een roman in sprookjes. Met 'sprookjes' worden hier geen traditionele sprookjes bedoeld. Wel worden de grenzen van de verbeeldingskracht opgerekt. Daarnaast is Zwellend fruit ook een boek over ouders en over het spel van afstoting en aantrekking in de ouder-kindrelatie. Uit de Griekse mythe van Aeschylos haalt Peter Verhelst de feilbaarheid van ouders tegenover hun kinderen naar boven. De schrijver gaat op zoek naar het primaire in de mens, naar oermotieven als eenzaamheid, angst en moederbindingen.

Symboliek:
De namen van de personen verwijzen naar de klassieke mythologie. Daarnaast zijn er verwijzingen naar sprookjes, de Griekse tragediën en naar Freud. Er zijn ook verwijzingen naar de actualiteit, zoals drugsgebruik en hedendaags geweld.

Taalgebruik:
Het werk van Verhelst kenmerkt zich door een zintuiglijke, poëtische raadselachtigheid. Hij probeert gevoelens en waarnemingen onder woorden te brengen op een niet alledaagse manier, maar met beelden uit een gedroomde wereld. Hij gebruikt bij voorkeur heftige beelden: “het laait op, het glimt, het hangt als sterren tussen lippen, het is als met diamanten overdekt, er vloeit bloed, messen blinken, een vuist steekt in de keel”. Hierdoor krijgt het verhaal een onaardse indruk, mysterieus en bezwerend, alsof er sprake is van een andere wereldorde.

Perspectief (ik-verteller of hij/zij etc.):
Er vinden veel sprongen in het perspectief plaats. Vele situaties worden vanuit meerdere ogen verteld en vaak anders beleeft. Zo wordt de ontmoeting tussen Agamemnon en Klytaemnestra bijvoorbeeld vanuit allebei hun ogen bekeken. Op deze manier kom je veel van de personages te weten.

Relatie tekst-auteur:
Als schrijver is Peter Verhelst op zoek naar het onzegbare, dat ‘soms ontsnapt en ons achterlaat met het niet te verkroppen gevoel dat we het meest essentiële net hebben gemist’. Dat is iets wat hem in dit boek zeker is gelukt.
Verder zegt hij: “Mensen denken dat je een boek moet snappen. Dat is belachelijk, er is niets te snappen. Ik geloof niet in doelmatigheid, laat staan dat er bij mij een soort doelgerichtheid zou zijn. Je hebt de vrijheid om te interpreteren, zoals je wilt. Elke lezer kan zijn eigen film maken, waarin hij meespeelt of weigert mee te spelen. Een soort ‘virtual reality’. Er zit wel een logica in, maar je kunt er je eigen logica aan verbinden.”
Het verhaal is een vermenging van beelden, associaties en verwijzingen.

Eigen mening:
Er zijn door de jaren heen (heel) veel sprookjes geschreven, maar de sprookjes in dit boek zijn geen traditionele sprookjes. Zoals al gezegd worden wel de grenzen van de verbeeldingskracht opgerekt. De verhalen in Zwellend fruit zijn vrij onrealistisch en ik houd niet zo van boeken met onrealistische verhalen. Toch is dit boek niet geheel onrealistisch, realistische en onrealistische aspecten zijn samen tot één verhaal verweven. En samen met het poëtische taalgebruik, maakt dat het een heel bijzonder boek. Soms is het taalgebruik wat te overdreven, bijvoorbeeld het hoofdstuk in spiegelschrift, bovendien leest het onmogelijk: ik heb het dan ook overgeslagen.
Het boek is een aaneenschakeling van gebeurtenissen, gedachten en gevoelens, maar het draait voornamelijk om de personen.
Alles wordt heel beeldend en raadselachtig beschreven. Door de raadselachtige beschrijvingen is het soms wat lastig er een goed beeld van te vormen, terwijl je zou denken dat dit door de beeldende omschrijving juist weer gemakkelijk zou moeten gaan.
De personen vond ik niet geloofwaardig of herkenbaar overkomen, ook weer door het taalgebruik, want natuurlijk zijn er mensen die bv. hun bloed (soms) horen stromen, mensen die goed kunnen jagen en waarbij het lijkt alsof de dieren in hun armen springen, mensen met een erg zachte huid, dunne mensen, enz.
Wat ook leuk is, is dat alle sprookjes op zich los van elkaar gelezen kunnen worden, maar toch samen één verhaal maken.
Mijn conclusie is: het is geen boek waarvan er dertien in een dozijn gaan.