ff n studiebreak
Bij klassieke muziek moet je niet aan je grijze oma denken, maar aan YouTube. 5 tips van Lucas en Arthur Jussen.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
Boekverslag Jan Wolkers
De doodshoofdvlinder
Geschreven door: | anoniem (4 havo) |
Datum ingestuurd: | 8 februari 2004 |
Taal: |  |
Woorden: | 2.300 |
Bekeken: | 3500 keer (6 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
• Titelgegevens:
Auteur: Jan Wolkers
Titel: ‘de doodshoofdvlinder’
Plaats van uitgave: Amsterdam
Jaar van uitgave: 1997
Uitgeverij: De Bezige Bij
• Titelverklaring
De titel is te verklaren aan de hand van een droom die de hoofdpersoon heeft. Hij droomt dat zijn vader, net als in de werkelijkheid, dood is, en in een vaartuig dat op een doodshoofdvlinder lijkt, op de vaart naar hem toe komt drijven. Hij vraagt zich dan af hoe een vlinder ooit met de menselijke dood op zijn rug kan leven.
Motto en verklaring
I think we are in rat's alley. Where the dead men lost their bones
The Waste Lant, T.S. Eliot
Vertaald: Ik denk dat we in het steegje van de ratten zijn. Waar de dode mensen hun botten verloren.
Het eerste motto verwijst naar de vegetatiemythe, een belangrijk thema in het boek. Het verhaal blijkt gewoon een gebeurtenis uit het dagelijkse leven te zijn, die ineens precies hetzelfde karakter heeft als de vegetatiemythe, welke ook vertelt over een vader, een zoon en een moedergodin.
'You've got yourself in another jam, I see', he said cheerfully.
Why don't you try some quiet business like embalming?
The long goodbye, Raymond Chandler
Vertaald: Je hebt jezelf aardig in de nesten gewerkt, zie ik, 'zei hij opgewekt. Waarom probeer je niet wat stille zaken, zoals balsemen?
Dit motto slaat op de overleden vader van Paul. Het lijkt alsof Paul hier tegen zijn vader praat. Met jezelf aardig in de nesten werken bedoelt hij het doodgaan van zijn vader.
Paul en zijn familie dragen hun vader steeds met zich mee, alsof hij nog steeds bij hen is. Als een soort mummie. Mummies worden geconserveerd om langer te laten meegaan doormiddel van balsemen. Voor Paul is zijn vader dus een soort mummie, die nog steeds bij hem is.
• Thema
De dood:
In het hele verhaal is duidelijk op te maken dat de dood een rode lijn door het verhaal vormt. De hoofdpersoon zijn vader is overleden. Vanaf dat moment start het hele verhaal; de aanrijding, het rouwproces, de begrafenis. De hoofdpersoon heeft het er behoorlijk moeilijk mee.
Seks :
Er valt tevens op te maken dat ook dit een thema in het boek is, zoals in zoveel Wolkers boeken. Door middel van seks probeert Paul de dood van zijn vader te vergeten, of te verwerken. Hij gaat naar bed met Liz, de prostituee, maar het wil hem niet lukken. De dood van zijn vader blijft door zijn hoofd spoken. Tevens probeert hij relatie op gang te brengen met Carla, iets dat hem echter niet lukt. Hij neemt wel een naaktfoto uit haar huis mee. Hij gaat samen met zijn zus Jenny naar seksshops en seksbioscopen om het verdriet van het verlies van zijn vader te verwerken. Maar dit helpt ook niet echt.
Al met al valt dus op te maken dat de hoofdpersoon door middel van seks een sterfgeval probeert vergeten. Dit zou dus eigenlijk als het gehele motto kunnen dienen.
• Personages
Paul:
Hij is het hoofdpersonage en je ziet alles alleen vanuit zijn perspectief. Hij is de oudste van het gezin (50 jaar), nadat zijn oudere broer in de oorlog overleden is. Enkele facetten van Pauls karakter; Hij kan moeilijk contacten met anderen verdiepen en deze bewaren. Hij is leraar Engels, houdt van Shakespeare, heeft een Jaguar en is niet getrouwd, maar heeft wel een dochter, Laura. Qua seksualiteit is hij zeer losbandig en gaat dan ook wel eens met prostituees om. Hij houdt van tuinieren en let daarom veel op planten in zijn omgeving.
Een belangrijk deel van het zijn van Paul zijn zijn in gedachten verzinkingen en zijn dromen. Er worden enkele dromen in het boek beschreven. De ene is soms nog raarder dan de andere. Hij heeft veel herinneringen aan zijn vader. (Dit komt voort uit de realiteit, Jan Wolkers heeft ook veel herinneringen aan zijn echte vader, die ook streng gereformeerd was. Hierdoor is zijn vader nooit de belangrijkste persoon in zijn leven geweest.)
In sommige opzichten kan hij ook voorkomen als een slungel: als hij uit zijn bed stapt met een slaperige kop stapt hij standaard in zijn tennisschoenen en zijn judo jas.
Carla:
Carla lijkt op Paul. Ook zij is eenzaam. Behalve Paul komt niemand haar opzoeken in het ziekenhuis. Zij lost haar isolement op door een lesbische relatie aan te gaan met Suzie, ofschoon zij zelf niet lesbisch is. Maar een echte oplossing is het niet, want deze relatie loopt steeds spaak: zelfs twee zelfmoordpogingen heeft deze tot gevolg gehad inmiddels.
Carla meet zich uit verdediging tegen de vijandige buitenwereld die haar niet uit haar eenzaamheid redt, tegen haar ouders die haar (net als Paul) frustreerden in haar jeugd, een verzethouding aan: ze is nors en weerspannig tegen Paul, die probeert kennis te maken en tot op het einde van het boek houdt Carla die houding vol. Als Paul al een relatie met haar wil opbouwen, dan heeft dit niet veel succes.
Verdere karakters (zoals zijn broertjes Dolf, André en Karel, zijn zusjes Anna, jenny en Miep, zijn dochter Laura en zijn moeder) worden niet echt goed uitgediept.
• Samenvatting
Paul wordt op een ochtend wakker, zijn zus belt op en vertelt hem dat zijn vader op sterven ligt. Hij moet daarom een barbecueavond met zijn klas (hij is leraar Engels) afzeggen. Hij gaat naar buiten om zijn auto te starten, maar hij doet het niet. Hij belt de wegenwacht. Als Paul dan toch op weg is, krijgt hij een aanrijding met een meisje op rotonde voor de RAI in Amsterdam. Als hij uit zijn auto stapt (hij heeft verder niets), gaat hij in de andere auto kijken. Daar zit een meisje dat met haar neus tegen de voorruit is geslagen. Ze zegt dat ze op weg naar het ziekenhuis zijn, omdat haar vriendin zich in haar vagina heeft gesneden, en dat haar schoenen vol met bloed staan. Ze wordt naar het ziekenhuis afgevoerd in een ambulance en Paul belt op naar het huis waar zijn vader op sterven ligt. Zijn vader blijkt intussen al overleden te zijn. Hij gaat terug naar het autootje van het meisje, Carla. Hij neemt een pakje sigaretten van het merk Tigra mee uit het dashboardkastje. Hij rijdt uiteindelijk in zijn auto naar het huis waar de familie op hem wacht. Zijn vader ligt opgebaard in een kamer. Hij kust zijn vader op het voorhoofd, en vanaf die handeling heeft hij steeds meer pijn in zijn nek en voelt dat zijn vader ijskoud is. Ze zijn bezig met het opstellen van een rouwadvertentie.
Er is onenigheid tussen de kinderen over welke spreuk erboven de rouwadvertentie moet komen te staan. Ook wordt er een kist uitgezocht. Als hij weggaat uit het huis van zijn moeder, gaat hij naar Carla, in het ziekenhuis. Carla vindt het raar dat hij haar komt opzoeken met bloemen, terwijl zij fout was bij de aanrijding. Paul vraagt haar wat er was met die vriendin, maar zij antwoordt niet en zegt dat hij maar weg moet gaan vanwege de hoofdpijn. Hij gaat voor haar naar haar kamer om wat foto's te halen voor de chirurg. Hij snuffelt wat in haar kamer rond en vindt wat foto's. Dan gaat hij via het ziekenhuis weer naar huis. Als hij weer thuis is denkt hij aan Carla, maar in zijn gedachten ziet hij een vaart, waarin zijn vader komt aandrijven. Het vaartuig doet hem denken aan een doodshoofdvlinder die hij eens, op een vakantie gevonden had. Hij vroeg zich toen af hoe een vlinder ooit met de menselijke dood op zou rug kon rondvliegen. Hij pakt dan een boek en gaat slapen. Als hij wakker wordt, herinnert hij zich de droom over zijn vader, die in de zuurkool begraven wordt. Hij stapt uit bed, doet zoals gewoonlijk zijn judojas en zijn tennisschoenen aan en ruimt de rommel in zijn kamer op. Hij gaat naar de reformwinkel om iets vegetarisch te halen. Daarna rijdt hij naar het kerkhof, want daar zouden de resten van zijn overleden broer in een beenderkistje worden gelegd, zodat zijn moeder te zijner tijd naast haar man komt te liggen. Als ze thuis gegeten hebben gaat hij naar Carla in het ziekenhuis. Hij neemt een bakje aardbeien mee, en ondanks dat ze geen eten mag, eet ze het hele bakje leeg. Op haar kamer ligt nog een oude vrouw, die constant op haar loopt te letten. De volgende dag gaat hij weer nar het huis van zijn vader. Hij laat daar een broer van hem ontzettend schrikken. Hij praat met zijn familie over zijn eerder overleden broer, en zegt dat zijn vader er nog goed bij ligt, omdat zijn cellen nog verzadigd zijn. Darna gaat hij weer naar Carla. Daar vraagt hij wat er met die vriendin was. De vriendin van Carla heeft zich inderdaad gesneden, omdat ze er niet tegen kon dat Carla soms vriendjes had, terwijl ze lesbisch was en Carla haar vriendin was. Daarna gaat hij weer naar huis. De volgende morgen gaat hij Liz, een prostituee die wel eens met hem omgaat, ophalen. Hij gaat met haar naar bed maar het lukt niet zo. Hij praat ook met haar over zijn vader. Hij zet haar weer af en gaat 's avonds slapen. Hij denkt zich in wat hij met acht kippen moet doen die hij voor de barbecue gekocht heeft. Hij gaat naar Carla's kamer, en vindt daar naaktfoto's. Hij neemt er een mee en gaat weer naar zijn vader. Zijn zusje Jenny die in Amerika zat is er ook. De volgende ochtend wordt zijn vader begraven. Zij mag op het orgel spelen, ze is namelijk naar Amerika vertrokken en speelt nu in een nachtclub. Paul gaat met zijn zusje Jenny naar een seksshop, ze kijken naar wat filmpjes.
Hij zet Jenny af bij haar vroegere muziekleraar en gaat naar huis. De dag daarna wordt zijn vader begraven. Hij gaat weer naar het ouderlijk huis, en daar begint de rouwdienst. Als de dienst afgelopen is gaat hij naar Carla in het ziekenhuis, die inmiddels weer naar huis mag. Paul brengt haar naar die vriendin, waar Carla en die vriendin elkaar in de armen vliegen.
• Overige relevante gegevens
- Je krijgt alles te zien door de ogen van Paul.
- Het speelt zich af in 1972 en de tijd die er verstrijkt zijn 4 à 5 dagen. (Vanaf dat Paul hoort dat zijn vader op sterven ligt tot aan de begrafenis.)
- Het speelt zich grotendeels af aan de rand van Amsterdam. Een beetje een plattelands gebied met koeien, modderige paden, sloten en bruggen.
• Achtergrondinformatie over de schrijver
Jan Wolkers is nu 76 jaar en is geboren in Oegstgeest, bij Leiden. Hij komt uit een groot streng gereformeerd gezin en gaat, nadat hij de MULO heeft afgemaakt, werken in zijn vaders kruidenierswinkel. Na de oorlog gaat hij naar de Academie van Beeldende Kunsten in Amsterdam en trouwt hij met Sibylle. Vooral bekend geworden door het uit de wereld helpen van het sekstaboe die indertijd heerste, hoofdzakelijk door vulgair taalgebruik toe te passen in seksueel getinte tekstdelen.
• Eigen mening
Ik heb dit boek gelezen omdat ik wel positief was over een ander boek van Jan Wolkers. En ik dacht dat dit wel weer in eenzelfde soort stijl geschreven zou zijn. Hoewel dit boek een heel ander onderwerp heeft en natuurlijk ook heel andere personages beviel me het me ook heel goed. Ik was nu wel gewend aan de wat vreemde omslag en begon ook met een andere instelling dan waarmee ik aan ‘Brandende liefde’ begon. Ik wist nu wel een beetje wat me te wachten stond. Dit boek vond ik heel fascinerend; je krijgt een heel goed beeld hoe de hoofdpersoon met de dood omgaat. De complexe gevoelens worden mooi en gedetailleerd beschreven en je zit ook echt in het verhaal. Net zoals bij het andere boek liep je echt mee in een gedeelte van de hoofdpersoon zijn leven. Ik vond het een zeer interessant boek dat me bleef boeien.
VERWERKINGSOPDRACHT (brief aan auteur)
Geachte heer Wolkers, 29-01-‘04
Onlangs heb ik een van uw boeken gelezen, ‘de doodshoofdvlinder’ genaamd. Ik wou u graag mijn reactie en mijn visie hierop laten weten.
Ik heb erg genoten van het meeslepende verhaal. Ik had al eerder een ander boek van u gelezen dus ik dacht een beetje te weten wat ik zou kunnen verwachten. En dit boek heeft heel goed aan mijn verwachtingen voldaan. Alleen het begin is een beetje verwarrend. Je valt een midden in iets en dat is wel een beetje lastig beginnen. Maar al snel liep ik helemaal mee in het leven van Paul. Zijn gevoelens en gedachten komen mooi naar voren en zo leer je hem heel goed kennen. Ik vind het persoonlijk heel fijn zoals alles heel gedetailleerd werd beschreven en je als het ware in het verhaal gezogen wordt.
Ik vind het trouwens wel heel bijzonder van u hoe u de complexe gevoelens rond de dood zo goed naar voren kunt brengen. De gevoelens die bovenkomen als een bekende overlijd zijn heel ingewikkeld en moeilijk uit te leggen of zelfs maar te uitten. Ik denk dat dat het daarom wel een heel moeilijk, maar ook een gewaagt onderwerp is. Mensen praten vaak liever niet over. Helemaal de combinatie van dood en seks vind ik wel gewaagd, maar ook wel weer mooi. De seks in het verhaal laat zich goed gebruiken als verwerking voor Paul.
Er is wel iets wat ik een beetje vreemd vond in het boek; de dromen van Paul. Deze dromen zijn nogal raar en onduidelijk voor mij. Op zich passen ze wel goed in het verhaal, maar toch vond ik ze wel verwarrend.
Iets wat ik wel weer apart vond, is de link die u legt tussen uzelf en de hoofdpersoon. U heeft uw eigen vader als een soort van voorbeeld gebruikt voor de overleden vader van Paul. Ik vind deze link heel mooi en ze past goed in het verhaal en het wordt er heel wat interessanter door.
Eigenlijk wil ik u bedanken voor het mooie intrigerende verhaal. Ik vind dat u een getalenteerde en interessante schrijver bent en ik ga zeker nog meer werk van u lezen.
Met vriendelijke groet,
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
