CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Experiment: geen Twitter, mail en Whatsapp meer voor Nina. Wel faxen, brieven in enveloppen en ouderwetsch bellen.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
Boekverslag Jan Wolkers
Een roos van vlees
Geschreven door: | Stefi (5 vwo) |
Datum ingestuurd: | 15 februari 2004 |
Taal: |  |
Woorden: | 3.450 |
Bekeken: | 10543 keer (34 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
Motto en opdracht
Er zijn geen motto en opdracht.
Korte inhoud
Daniël, de hoofdpersoon, is getrouwd met Sonja geweest. Ze hebben twee kinderen. Een van hun kinderen is tragisch om het leven gekomen. Daniël en Sonja zien elkaar nog wel af en toe, maar zijn vreemden van elkaar geworden. De hoofdpersoon lijkt gedoemd om in een isolement te leven, zelfs tijdens zijn huwelijk met Sonja en zijn relatie met Emmy. Daniël is in zijn gedachten voortdurend met zijn verleden bezig en het meest met zijn schuldgevoelens over de dood van zijn tweejarige dochtertje. Telkens wordt de hoofdpersoon met de dood geconfronteerd: op een kerkhof, in een café, bij de kapper. Als zijn ouders op bezoek komen wordt er alleen maar over het geloof en de scheiding van Daniël gepraat. Desondanks houdt hij wel van hen.
Emmy gaat met hem mee naar een toneelstuk omdat Ans, met wie hij de afspraak heeft gemaakt, niet kan. Omdat Daniël erg veel last heeft van astma, gaan hij en Emmy ‘s avonds toch niet naar de schouwburg. Omdat Emmy teveel gedronken heeft, blijft ze bij Daniël slapen. Daniël vindt haar erg onaantrekkelijk. Ze praten samen over hun dromen en hun verleden. Emmy vertelt over haar abortus en haar schuldgevoelens hierover. Daniel vertelt dat hij zijn kind vermoord heeft. Als Emmy wakker wordt, bakt Daniël een paar muisjes in hete slaolie (“neemt, eet, dit is mijn lichaam”, denkt hij). Als Emmy ‘s ochtends weer weggaat, is Daniël niet in staat om Emmy nog iets te zeggen. Emmy wilde iets op papier zetten, maar is hier ook niet toe in staat. Als Daniël het weer erg benauwd krijgt, belt hij (per ongeluk) Sonja. Zij belooft een dokter voor hem te zullen bellen. Als Daniël de deur opendoet, ziet hij dat er een ondoordringbare mist hangt.
Structuur
Het hele verhaal is niet verdeeld in hoofdstukken. Er zitten wel witregels in de tekst die aanduiden dat er een tijd verstreken heeft of dat Daniël een stuk tekst aan het lezen is, zoals een krantenartikel of een brief van Sonja.
Verhaalfiguren
Daniël Hij is de hoofdpersoon van het boek. Het is een man van ongeveer 35 jaar. Hij heeft een ziekte en daarom ademt hij vaak moeilijk. Daniël heeft zijn dochter verloren en hij is gescheiden van zijn vrouw omdat ze elkaar geen liefde meer konden geven. Daar zit hij heel erg mee en het verlies van zijn dochter doet hem nog steeds erg veel pijn. Hij heeft ook twee andere zoons en hij houdt het meest van zijn jongste zoon, Basje. Hij is na zijn huwelijk niet meer getrouwd en is een eenzaam persoon geworden. Hij geeft veel om dieren. Ook houdt hij veel van zijn ouders ondanks dat ze het altijd over het geloof en de scheiding van hem en zijn ex-vrouw Sonja hebben. Daniël is een round character want je ziet alles vanuit zijn visie.
Emmy
Emmy is een verpleegster. Ze is erg dun en niet aantrekkelijk. Ze is wel heel spontaan en heeft een moeilijk leven achter de rug. Ze heeft aan abortus gehad waar ze nog steeds heel veel moeite mee heeft en is slecht behandeld door haar ex-vriend, haar moeder overleed op jonge leeftijd en haar vader misbruikte haar zus. Door al die dingen heeft ze een keer een zelfmoordpoging gedaan. Ze is een round character want je komt erg veel over haar te weten en ze komt veel voor in het boek.
Daniëls vader Hij is een gelovig man. Hij sloeg zijn kinderen vroeger. Hij wil graag dat Daniël weer gelovig wordt en dat hij nooit is gescheiden van Sonja. Als lezer kom je weinig over hem te weten en hij maakt in het verhaal geen ontwikkeling mee dus hij is een flat character.
Daniëls moeder
Ze is een lieve vrouw die niet echt een eigen mening heeft. Ze is een erg zorgzaam type. Je komt weinig over haar te weten dus ze is een flat character.
Sonja Ze is de ex-vrouw van Daniël. Ze was altijd erg gelukkig totdat ze haar kind verloor. Ze heeft nog twee zoons van Daniël die bij haar wonen. Ze is een flat character.
Basje De zoon van Daniël. Hij zit nog op de basisschool en gaat elke dag in de pauze naar zijn vader. Hij heeft een bril en is slecht op school, terwijl hij er wel van houdt om dingen over dieren te weten te komen. Hij komt kort in het boek voor en is dus een flat character.
Tijd
Het verhaal speelt zich af anno nu. Ook al is het boek veertig jaar oud, er zitten geen
dingen in die nu niet zouden gebeuren of voorkomen. De tijd die verstrijkt in het verhaal
is een dag en de volgende ochtend. De tijd verloopt chronologisch met uitzondering van
een paar flashbacks. De flashbacks zijn vaak flashbacks van het ongeluk van Daniëls dochter.
Ruimte
Concrete ruimte Begraafplaats waar Daniëls dochtertje ligt begraven
Het café naast de begraafplaats
Daniëls huis.
Symbolische ruimte
-Daniël voelt zich ongelukkig als hij op de begraafplaats is en dat is logisch want een begraafplaats is ook een erg sombere plek, overeenkomstige ruimte dus.
-In het café heeft Daniël het met de barman over de dood en dus is het er niet erg gezellig maar het is dan ook een café naast een begraafplaats dus ook een overeenkomstige ruimte.
-Het huis van Daniël is een normaal huis. Omdat Daniël in een soort van isolement leeft komt hij zijn huis niet vaak uit. In dat huis is het ongeluk met zijn dochter gebeurd en hij wordt daar nog vaak aan herinnerd als hij de donkere plekken in het plafond en muren ziet van het water waar z’n dochter aan verbrand is. Ook herinnert het huis hem aan Sonja, en hij vraagt zich na een tijdje ook af of haar stof nog door het huis zwerft. Ondanks dat een normaal huis lijkt is het voor Daniël een verschrikkelijk huis waar hij zich vaak slecht voelt, daarom is het een contrasterende ruimte.
Perspectief
Het perspectief ligt bij Daniël. Het is een subjectief perspectief. Het perspectief wisselt niet. Het perspectief ligt wel bij Daniël maar zijn gevoelens worden niet erg uitgebreid beschreven, daarom denk je niet precies hetzelfde als hij.
Titeluitleg
De titel slaat op wat Emmy aan Daniël vertelt over wanneer een persoon kanker aan zijn endeldarm heeft, dan halen ze de darm door zijn lichaam omhoog en maken een gaatje iets onder de navel, door dat gaatje trekken ze de darm naar buiten. Emmy zegt erover: “Afschuwelijk en mooi tegelijk. Het is rood en een beetje fluwelig. Het is net een bloem, een roos. Een roos van vlees”
Motieven
Algemene motieven
Dood
Vereenzaming
Familie
Verdriet
Verhaalmotieven
Dromen. De dromen die Daniël heeft worden uitvoerig beschreven en ook Emmy vertelt hem haar dromen. De dromen geven een beter beeld van hoe Daniël zich voelt en wat hij denkt. Zoals de droom die Daniël heeft op bladzijde 74 over zijn zoontje
Dieren. Daniël heeft veel met dieren. Wanneer hij in het begin van het verhaal een vogel ziet die vastgevroren zit doet jij er van alles aan om het beest in leven te houden. Hij is erg blij wanneer hij een nest jonge muisjes in zijn kast ontdenkt en hij heeft een kat waar hij veel om geeft. Daniëls dierenliefde geeft aan dat Daniël wel van iemand wil houden en aanraken, maar het niet kan.
Thema
Het verlies van je kind kan zo verschrikkelijk zijn dat je je nooit meer gelukkig kunt
voelen.
Auteur
Jan Wolkers wordt geboren op 26 oktober 1925 in Oegstgeest. Jan Wolkers groeit op als derde kind in een streng gereformeerd, kinderrijk (11 kinderen) gezin, waarin de vader de dominerende figuur was. Op school gaat het niet goed, hij wordt van de MULO afgestuurd. Op 30-08-1944 sterft zijn oudere broer (Gerrit Johannes) aan difterie. In 1946 gaat Jan naar de Academie van Beeldende Kunsten in Amsterdam en een jaar later trouwt hij voor de eerste keer. Na de Tweede Wereldoorlog studeert Jan Wolkers beeldhouwkunst in Amsterdam (1949-1953), Den Haag en Straatsburg. Wanneer hij 36 jaar oud is brengt hij zijn eerste boek 'Serpentina's petticoat' uit, hij is ondertussen voor de tweede keer getrouwd. Zijn boeken zorgen voor veel kritiek omdat ze veel over geloof en dood gaan.
Ander werk van Jan Wolkers:
Serpentina's petticoat (verhalen) (1961) Kort Amerikaans (1962) Gesponnen suiker (verhalen) (1963) Een roos van vlees (1963) De hond met de blauwe tong (verhalen) (1964) Terug naar Oegstgeest (1965) Horrible tango (1967) Turks fruit (1969) Het afschuwelijkste uit Jan Wolkers (bloemlezing) (1969) Zwarte advent (1969) De walgvogel (1974) De kus (1977) Kort Amerkaans (40e druk, herschreven versie) (1979) De doodshoofdvlinder (1979) De perzik van onsterfelijkheid (1980) Brandende liefde (1981) Alle verhalen van Jan Wolkers (1981) De junival (1982) Gifsla (1983) Drie romans (Kort Amerikaans/Een roos van vlees/Terug naar Oegstgeest) (1983) De onverbiddelijke tijd (brievenroman) (1984) Sprookjes van de kust (1984) 22 sprookjes, verhalen en fabels (1985) Een paradijsvogel boven het aardappelloof (1987) Kunstfruit en andere verhalen (1989) Jeugd jaagt voorbij (verhalen) (1989) Dominee met strooien hoed (1990) Wat wij zien en horen (met Bob en Tom Wolkers) (1991) Icarus en de vliegende tering (1996) Omringd door zee (1999) Het vroege werk (2000) De junival/Gifsla/De onverbiddelijke tijd (2000) Brandende liefde/De doodshoofdvlinder/De perzik van onsterfelijkheid (2000) De achtertuin van Jan Wolkers (2003)
Recensie
Schrijver
Wolkers, Jan
Titel
Roos van vlees, Een
Jaar van uitgave
1963
Bron
Provinciale Zeeuwse courant
Publicatiedatum
30-11-1963
Recensent
-
Recensietitel
Een roos van vlees
Onlangs lazen we in een folder dat Jan Wolkers op de vraag: waarom schrijft U geantwoord had: "uit doodsangst". Naar aanleiding van "Gesponnen suiker" wezen we er al eens op dat de dood het allesoverheersende thema is in zijn werk. Zijn nieuwe roman "Een roos van vlees", is eigenlijk één brok dood. Het begint al met het uiterlijk: een omslag en een band als een rouwbrief, een boek dat aan doodskisten en zerken doet denken. Suggestiever had Jan Vermeulen, die de band en omslag maakte, niet kunnen zijn. En wanneer men gaat lezen, begeeft men zich in een necropol van macabere overpeinzingen en fantasieën.
Een allersomberst boek, een doods boek, en, helaas, geen erg geslaagd boek. Men ontkomt niet aan de gedachte, dat de schrijver terwille van de eenheid van thema, de doodsvariatie dus, ten slotte met de dood en zijn verschijningsvormen is gaan coquetteren. De dood moest en zou bij iedere scène en op elke bladzij aanwezig zijn. Waarachtigheid en diepe ernst, die ongetwijfeld de voornaamste drijfveren tot schrijven waren, kregen op die manier zoveel onzuivere bijmengsels (gewildheid, lust tot choqueren e.d.) dat het werk op menige plaats van een bijzonder slechte smaak getuigt. Om niet te zeggen dat het soms weerzinwekkend is.
Onze lezers weten dat wij in deze rubriek nimmer de zedenmeester uithangen. Dat doen we ook nu niet. Maar toch bevat dit boek passages die we op geen enkele manier kunnen appreciëren, zoals die met de gebakken muisjes. (We willen hier niet verder in details treden, verwijzen naar pag. 185-7). Dit is platvloers en onsmakelijk, vooral als men het hele muizen-motief uit het boek licht, en daarbij de verwijzingen naar de andere motieven overweegt.
Hier wordt een afstand doorbroken: men komt er niet meer af met het excuus: "Ja, maar het betreft Daniël, en die denkt nu eenmaal zo. En Daniël is ziek half dronken en door de opium beneveld" Waren het alleen de muizen, men zou ze desnoods slikken, doch er zijn meer van zulke ontsporingen. We hebben ons bij een vroegere bespreking van Wolkers werk als eens afgevraagd: hoe zal het uitvallen, wanneer hij het terrein der jeugdherinneringen verlaat en oudere, rijpere mensen ten tonele voert? De eerste proeve hebben we met "Een roos van vlees" nu onder ogen, en die valt niet mee. Wolkers kan uitstekend schrijven. Hij kan sfeer scheppen als weinig anderen, hij heeft iets overrompelends en guls, iets kinderlijks. Hij kan zich nog geheel inleven in zijn kinderjaren en weet dan vaak een knaap zó gestalte te geven, dat het overtuigt.
Doch de man Daniël, de hoofdpersoon uit "Een roos van vlees" overtuigt niet. Wolkers is beeldhouwer, een kundig beeldhouwer bovendien, en men zou dus rondingen, ruimtelijke werking van zijn figuren verwachten. Deze Daniël nu, toont haast geen dimensies, is op zijn gunstigst een ledepop, en zijn tegenspelers komen ook niet goed uit de verf. Vaak lijkt Daniël slechts het rijgsnoer waaraan de schrijver zijn macabere fantasiekralen voortschuift. Zoals in het begin, een opeenvolging van doodsmotieven die haast potsierlijk wordt doordat de kwaliteit en de intensiteit van de taferelen zo uiteenloopt. De man die, langs het kerkhof lopend, zijn gestorven dochtertje gedenkt, doch het geval met de stervende waterhoen is reeds melodramatisch en de belevenissen met de café-eigenaar, de oude vrouw, de slager, de kapper, om er slechts enkele te noemen, zijn goeddeels te banaal om te boeien.
In het kort komt het boek hier op neer: Daniël, een 35-jarige man, wordt verteerd door wroeging en schuldgevoelens doordat zijn huwelijk een mislukking geworden is. Hij schrijft dit toe aan het feit dat hij te vroeg getrouwd is: het ene jaar liep hij nog met zijn kleine broer, het jaar daarop met zijn eigen kind. Ook was er een onvermogen tot liefde: hij kon pas echt van iemand houden als die afwezig was. Als kind was hij heel eenzaam geweest, ondanks het feit dat hij uit een groot gezin kwam. Zijn tederheid ging uit naar dieren. Die eenzaamheid moest hij nog bestendigen, mogelijk om daarin te rijpen, hij spreekt dat niet uit, maar de lezer vermoedt het. In het huwelijk miste hij die rust en die eenzaamheid. Wisten we beter, wie Daniël was, we zouden minder moeten gissen, doch hij blijft een schim doordat Wolkers hem onvoldoende reliëf gegeven heeft. Wie is hij, wat doet hij? Hij beklaagt zichzelf, toont veel narcisme en stooft nog al op het meelij dat hij met anderen en vooral met dieren heeft, doch wat krijgen we ervan te zien behalve enkele theatrale uitbarstingen en gebaren? In ieder geval: het huwelijk met Sonja werd een mislukking. Ten gevolge van hun eindeloze en uitzichtloze ruzies gebeurt er een vreselijk ongeluk: hun tweede kindje, een dochtertje, verbrandt in kokend water. Hoewel het de lezer niet duidelijk wordt wat er precies gebeurt is, is één ding zonneklaar: voor Daniël wordt dit een trauma. (En uiteraard voor Sonja, doch die blijft zo vaag, al behoren haar brieffragmenten tot de meest levensechte passages uit het boek). Onherstelbaar heeft dit ongeluk hem aangevreten. Een nieuw kindje, in wanhoop verwekt, kan niets reden: hun huwelijk strandt en zij scheiden.
Doch dan wordt Daniël ziek. Het psychische lijden tast zijn lichaam aan, hij krijgt ademnood en krampen, zijn fantasieën en dromen storten zich op hol. We krijgen er veel, te veel van voorgeschoteld, hoewel enkele van die droomprotocollen fascinerend zijn.
Sindsdien zijn jaren verlopen, zijn jongste zoontje, Basje, is nu negen jaar. Hij ziet het kind dagelijks, en ook met Sonja komt hij nog geregeld in contact via het kind.
Nu beslaatöEen roos van vlees" één dag van Daniëls leven. Het is een winterdag, tegen het eind van een bijzonder lange vorstperiode die het leven min of meer heeft ontwricht. Daniël heeft die dag "de zenuwen" - al in de eerste regel wordt het ons verteld. Hij gaat dwalen langs het besneeuwde kerkhof waar het kindje nu reeds zovele jaren begraven ligt, en door de stad. Overal, letterlijk overal ontmoet hij de dood, de verwording, ziekte en verval. Hij komt thuis met wat gesneden hart voor de kat, en besluit dan wat oude paperassen op te ruimen, herinneringen aan het verleden en vooral aan Sonja. Brieven, foto's, albumbladen, notities, ze gaan door zijn vingers en roepen even zovele fragmenten uit het verleden op. Het is één stroom van weemoed en ellende. Hij verbrandt de papieren. Benauwdheden overvallen hem telkens, en hij neemt te veel van zijn medicijnen. 's Avonds zou hij met een vriendin, die verpleegster in een rusthuis is, naar de schouwburg gaan. Zij belt evenwel op dat zij waken moet bij een stervende, doch zij zal een hem onbekende collega, Emmy, als vervangster sturen.
Deze Emmy komt. Het is een onaantrekkelijke, maar goede jonge vrouw, die zelf heel wat verdriet in haar leven gehad heeft en daar, onder de invloed van te veel drank, stukje bij beetje op heel sympathieke manier over vertelt. Alle verhalen hangen uiteraard met de dood samen. Daar Daniël het erg benauwd heeft, gaan ze maar niet naar de schouwburg. Emmy betrekt a.h.w. een nieuwe ziekenwacht en blijft tenslotte, zowel door de drank als wegens slechte verbindingen, overnachten. Zij roken en drinken, doen elkaar confidenties. Dit is het beste gedeelte van het boek. Schrijnend komt het menselijk tekort uit deze bladzijden naar boven; hoe verdrietig een uitzichtloos ook, hier is de atmosfeer zuiver.
Vroeg in de morgen vertrekt Emmy naar haar werk. Daniël krijgt een nieuwe erge aanval van zijn hysterisch aandoende kwaal belt in zijn verwarring Sonja, die - goeiig - voor de dokter zal zorgen. Daniëls etmaal is om, het boek is uit.
We kunnen voor die schimmige man, die zoveel verprutst heeft en nog steeds zo onvolwassen lijkt, onvoldoende interesse opbrengen. Wolkers is de uitbeelding van Daniël tekort geschoten. Hoewel er zaken aan de orde komen die toch werkelijk van belang zijn, hoewel ettelijke pagina's kennelijk met inzet van de persoonlijkheid geschreven zijn, is het geheel te hybridisch en te rommelig om een bevredigende indruk na te laten. Wolkers is een schrijver van allure, maar dit boek is onder de maat. Of liever: te vroeg gepubliceerd. De tragiek die erin verwerkt is had moeten rijpen tot een zuiverder, waardiger vorm.
Een allersomberst boek, een doods boek, en, helaas, geen erg geslaagd boek.
Ikzelf vind het wel een geslaagd boek ondanks dat het somber is en vaak over de dood gaat. Ook vind ik niet dat het ‘allersomberst’ en ‘doods’ is, er zitten ook leuke, vorlijke momenten in.
De dood moest en zou bij iedere scène en op elke bladzij aanwezig zijn.
Het is wel zo dat het verhaal vaak over de dood gaat maar dat vond ik juist grappig aan het boek omdat ik nog nooit een boek gelezen heb dat zo veel over de dood gaat. Ook vind ik het onderwerp dood helemaal niet opdringerig in dit boek.
Om niet te zeggen dat het soms weerzinwekkend is.
Hier heeft de recensent wel gelijk in. Vooral het moment dat Daniël de levende muisjes gaat frituren is erg luguber. Ik vond dat niet leuk om te lezen en voegde voor mijn gevoel niets toe aan het verhaal.
Wolkers is de uitbeelding van Daniël tekort geschoten.
Ook daar heeft de recensent gelijk in; na het lezen van het boek had ik niet een goed beeld van Daniël, wat ik jammer vond.
Eigen mening
Ik vond het een mooi boek omdat ik de hoofdpersoon Daniel een boeiend persoon vond omdat hij veel had meegemaakt en ik vond het interessant om te lezen hoe een man daarmee omgaat. Ook kreeg ik een beter beeld van de redenen waarom mensen scheiden. Dat bijna het hele boek zich afspeelt in Daniels huis zonder dat er veel gebeurt en dat het dan toch een boeiend verhaal blijft, vind ik ook leuk. Ik heb liever een verhaal waarin er niet zo heel veel gebeurt en de ruimtes niet veel veranderen dan een verhaal waarin er continu dingen gebeuren, er continu tijdsverschillen inzitten en waarin de personages steeds op een andere plek zijn, zoals bijvoorbeeld het boek ‘Montyn’ van Dirk Ayelt Kooiman. Het viel mij heel erg op dat er in dit boek niet aangegeven wordt wanneer er iets gebeurt, men iets denkt of wanneer men iets denkt omdat er geen aanhalingstekens worden gebruikt. Hier moest ik aan het begin erg aan wennen maar ik vond uiteindelijk dat het wel iets had. Het verhaal is niet spannend maar in het begin vraag je je wel af wat er precies met Daniels dochtertje is gebeurt, waarom het huwelijk stuk ging en of er iets tussen Daniel en Emmy zal gaan gebeuren. Het verhaal is erg geloofwaardig omdat er geen extreme dingen in voorkomen, behalve wanneer Daniel de muisjes gaat frituren terwijl ze nog leven en ze daarna door Emmy laat opeten.Het realiteitsgehalte is ook erg hoog want de dingen die in het verhaal gebeuren maken mensen vaak mee en het verhaal is ook actueel ondanks dat het 40 jaar geleden geschreven is. Ik ben het eens met het thema maar ik weet er niet erg veel van omdat ik zelf (nog) geen kinderen heb. Maar ik heb wel vaker gehoord en gelezen dat er niets erger is dan je kind verliezen. Ik herken geen gevoelens omdat ik zelf nog nog nooit een stergeval in me nabije familie heb meegemaakt en ik ook geen slechte gezondheid zoals Daniel heb of dat ik niet van mensen kan houden, ook heb ik geen erge dierenliefde. Ik kan me het beste in Emmy inleven omdat die in mijn ogen normaler is dan Daniel en normalere dingen zegt en doet dan Daniel. Ik heb al eerder over het onderwerp nagedacht en nu weet ik nog beter hoe het voelt om een kind te verliezen. Op zich heeft dit werk voor mij persoonlijk niets te beteken maar ik vond het wel een leuk boek om te lezen.
Literatuurlijst
http://www.geocities.com/Athens/Ithaca/2249/wolkersjan.html
Literom
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
