CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
ff n studiebreak
Het mooiste crimiboek van 'onze' agent Don Heins? Die over de ontvoering van Alfred Heineken. Type in-één-ruk-uit.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
Boekverslag Jan Wolkers
De doodshoofdvlinder
Geschreven door: | ShOrTy (4 vwo) |
Datum ingestuurd: | 16 juni 2004 |
Taal: |  |
Woorden: | 2.350 |
Bekeken: | 3460 keer (10 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
Titel: De doodshoofdvlinder, De Bezige Bij, Amsterdam, 1999-3, 243 blz. (eerste druk 1979)
Gerne: roman
2 Eerste reactie
Ik heb voor het boek De doodshoofdvlinder gekozen omdat ik hoorde dat Jan Wolkers een goede en belangrijke schrijver in de Nederlandse literatuur is. Toen ik in de bibliotheek naar een boek van hem ging zoeken leek dit boek mij het leukst.
Het verhaal gaat over Paul een man in de 40 die zijn vader verliest. Dit verhaal gaat over het verwerkingsproces dat Paul meemaakt na het overlijden van zijn vader.
Ik vind dit boek een beetje saai. In sommige stukken van dit verhaal vond ik het te langdraadig. De hoofdrolspeler Paul vind ik een appart mens, omdat hij dingen doet die ik niet zo gauw zo doen. Zoals zijn zus meenemen naar de wallen. Of gaan rommelen in een huis van een vreemde. In dit werk worden veel Engelse citaten gebruikt en dat vind ik ook wel appart want dat zie je niet vaak. Het verhaal was wel goed te begrijpen alleen begreep ik soms niet wat die engelse citaten ermee te maken hadden. Misschien komt dat omdat ik soms niet helemaal begreep wat het betekende.
Verdieping
Op een ochtend wordt Paul gebeld door zijn zus met het bericht dat zijn vader op sterven ligt. Daarom moet hij een barbecueavond die hij met z’n leerlingen (hij is leraar Engels) had afzeggen. Wanneer hij uit huis wilt vertrekken naar het sterfbed van z’n vader komt hij er achter dat zijn auto niet wil starten. Hij belt de accuwacht en die repareert zijn auto. Op weg naar zijn vader komt Paul in een autobotsing terecht. Hij blijft zelf ongedeerd, maar het meisje Carla in de andere auto zit in schok in de auto met een verbrijselde neus en zegt dat haar vriendin zichzelf in haar kut heeft gesneden. Carla wordt afgevoerd naar het ziekenhuis en Paul gaat naar vader die ondertussen al overleden is. Als hij aankomt ligt zijn vader opgebaard in een kamer. Hij kust zijn vader op het voorhoofd, en vanaf dat moment heeft hij steeds meer pijn in zijn nek en voelt dat zijn vader ijskoud is. Tussen de kinderen is er wat onenigheid over welke spreuk boven de rouwadvertentie moet komen. Ook wordt er een kist uitgezocht. Als hij weggaat uit het huis van zijn moeder, gaat hij naar Carla, in het ziekenhuis. Carla vindt het raar dat hij haar komt opzoeken met bloemen, terwijl zij fout was bij de aanrijding. Paul vraagt haar wat er was met die vriendin, maar zij antwoordt niet. Zij vraag hem om wat spullen bij haar thuis voor haarzelf op te halen. Hij snuffelt wat in haar kamer rond en vindt wat foto's. Dan gaat hij via het ziekenhuis weer naar huis. Als hij weer thuis is denkt hij aan Carla, maar in zijn gedachten ziet hij een vaart, waarin zijn vader komt aandrijven. Het vaartuig doet hem denken aan een doodshoofdvlinder die hij eens, op een vakantie gevonden had. Hij vroeg zich toen af hoe een vlinder ooit met de menselijke dood op zou rug kon rondvliegen. Als hij wakker wordt, herinnert hij zich de droom over zijn vader, die in de zuurkool begraven wordt. Hij stapt uit bed, doet zoals gewoonlijk zijn judojas en zijn tennisschoenen aan en ruimt de rommel in zijn kamer op. Hij gaat naar de reformwinkel om iets vegetarisch te halen. Daarna rijdt hij naar het kerkhof, want daar zouden de resten van zijn overleden broer in een beenderkistje worden gelegd, zodat zijn moeder te zijner tijd naast haar man komt te liggen. Als ze thuis gegeten hebben gaat hij naar Carla in het ziekenhuis. Hij neemt een bakje aardbeien mee, en ondanks dat ze geen eten mag, eet ze het hele bakje leeg. Hij praat met zijn Dolf over zijn eerder overleden broer, en zegt dat zijn vader er nog goed bij ligt, omdat zijn cellen nog verzadigd zijn. Daarna gaat hij weer naar Carla. Daar vraagt hij wat er met die vriendin was. De vriendin van Carla heeft zich inderdaad gesneden in haar kut, omdat ze er niet tegen kon dat Carla soms vriendjes had, terwijl ze lesbisch was en Carla haar vriendin was. De dag gaat hij Liz, een prostituee die wel eens met hem omgaat, ophalen. Hij gaat met haar naar bed maar hij kan geen erectie krijgen. Hij praat met haar over zijn vader. Hij zet haar weer af en gaat 's avonds slapen. Wanneer Paul bij Carla thuis is om wat kleren op te halen vindt hij daar naaktfoto’s van Carla. Hij neemt er een mee en gaat weer naar zijn vader. Zijn zusje Jenny die in Amerika woont is er ook. De volgende ochtend wordt zijn vader begraven. Zij mag tijdens de begrafenis op de orgel spelen, ze kan dat heel goed want ze speelt in Amerika in een nachtclub. Paul gaat met zijn zusje Jenny naar een seksshop, ze kijken naar wat filmpjes. Hij zet Jenny af bij haar vroegere muziekleraar en gaat naar huis. De dag daarna wordt zijn vader begraven. Hij gaat weer naar het ouderlijk huis, en daar begint de rouwdienst. Als de dienst afgelopen is gaat hij naar Carla in het ziekenhuis, die inmiddels weer naar huis mag. Paul brengt haar naar die vriendin, waar Carla en die vriendin elkaar in de armen vliegen.
Schrijfstijl
In dit werk zijn de lengtes van de zinnen normaal. Het woordgebruik is makkelijk en er worden soms vaktermen uit de plantenkunde gebruikt. Er worden niet zoveel dialogen gebruikt. In dit werk is er veel sprake van beeldspraak.
Ruimte
Het verhaal speelt zich af in Amsterdam waar Paul woont en zo'n 35 kilometer buiten Amsterdam waar de ouders van Paul wonen. En op de ritten tussen deze twee huizen
Sommige fragmenten spelen zich af in het ziekenhuis waar Paul Carla bezoekt. Op weg naar het ouderlijk huis van Paul kwam hij bij de Rai is altijd in de file terecht wegens de Efficiencybeurs. Paul brengt samen met zijn zus Jenny ook nog een bezoekje aan de Wallen. Gedurende het hele verhaal is het weer mistig.
Tijd
Het verhaal duurt 5 dagen en is geschreven in chronologische volgorde. Vanaf het telefoontje waar Paul hoort dat zijn vader is overleden tot aan de begrafenis van zijn vader. Er wordt in dit verhaal veel aandacht besteed aan het beschrijven van de natuur. Als Paul in zijn tuin is treedt er vertraging op hij beschrijft dat precies wat hij ziet en zo merk je ook dat hij veel verstand heeft van planten en dieren. In dit verhaal zijn er veel flashbacks over dingen die Paul heeft meegemaakt met zijn vader. ‘Dan zie ik dat langzame kauwen van hem voor me. Verschrikkelijk! Eerst dat zorgvuldige geprak en dan ging zo een afgepaste hap naar binnen. Dan zat ik naar hem te kijken en hem in gedachten op te jagen. Kauwen.... kauwen!’
Verhaalfiguren
Hoofdfiguur
Paul is 50 jaar en leraar Engels en woont in Amsterdam. Hij houdt erg van Shakespeare en hij rijdt in een Jaguar. Paul is een gescheiden man en heeft een dochter, Laura. Hij gaat om met Liz een prostituee. Hij komt uit een christelijk gezin van zes kinderen, 4 jongens en 2 meisjes. Hij heeft veel herinneringen aan zijn vader, vooral dat hij mee moest gaan vissen. Hij vertoont om de dood van zijn vader niet veel emoties maar wel om de dood van zijn oudere broer Hugo en de medelijden voor zijn moeder. Hij houdt van tuinieren en let daarom ook veel op planten in zijn omgeving. Hij houdt van koffie en ontbijt niet zo stevig. Hij heeft vaak last van angstdromen. Paul wordt beschreven als een rustige man. Hij windt zich niet snel ergens over op en heeft geen overdreven emoties zoals drift en verdriet.
Bijpersonen
Laura is de dochter van Paul. Ze ziet haar vader niet vaak. Heeft een bazige vriend Charley maar houdt wel veel van hem. Ze lacht af en toe ‘engelachtig’ naar haar vader.
Carla is het meisje dat betrokken is bij het autobotsing. Zij is net als Paul eenzaam omdat behalve Paul niemand haar komt opzoeken in het ziekenhuis. Ze heeft bijna gedurende het hele verhaal een maskertje op voor haar neus. Ze heeft wild zwart krullend haar. Carla is bisexueel en heeft een vriendin Suzie. Carla heeft vaak problemen met Suzie waardoor hun relatie steeds spaak loopt. Carla heeft geen goede band met haar ouders omdat die haar frustreerden. Tegen Paul is ze het gehele verhaal nors en in een verzethouding ondanks Paul veel voor haar doet
Dolf is een jongere broer van Paul. Hij is heel optimistisch en is helemaal niet verdrietig om de dood van zijn vader. Hij maakt vaak grappen over zijn vader wat Paul niet altijd even leuk vind maar niet laat blijken. Dolf heeft het goed voor elkaar want hij heeft veel geld en rijdt in een Porsche.
Anna is de oudste zus. Ze is erg emotioneel over het overlijden van haar vader. Anna probeert alles zo netjes mogelijk te laten verlopen. Anna is het moederlijk type van alle broers en zussen. Anna mag haar zusje Jenny niet en keurt het nogal vrije gedrag van Paul en vooral Dolf af. Anna vindt dat haar moeder altijd tussen haar en haar vader in heeft gestaan.
Moeder vertoont weinig emotie na het overlijden van haar man. Er wordt alleen verondersteld dat ze spijt heeft dat ze niet heeft gehoord wat de laaste woorden van haar man waren. Toen haar man nog leefde was ze altijd zwijgzaam en het met haar man eens. Na het overlijden van haar man is ze erg afwezig en in de war. Door de komst van Jenny uit Amerika bloeide haar humeur op.
Karel is een oudere broer van Paul. Karel is stijf, netjes en erg zuinig. Hij keurt het gedrag van Dolf, Paul en Jenny af.
Jenny is de jongere zus van Paul. Ze is op jonge leeftijd naar Amerika verhuisd en speelt daar muziek in een nachtclub. Jenny kan goed met Paul opschieten. Jenny is een beetje extravagant en wilde daarom ook graag een bezoek brengen aan de wallen. Ze is soms een beetje overdreven, maar toch vriendelijk. Jenny draagt opvallende kleding.
Vader is in het verhaal wel dood maar er wordt wel veel over hem verteld. Paul zag zijn vader als een strenge gelovige man. Hij was het vaak niet met zijn vader eens en zette zich in zijn jeugd ook vaak tegen hem af. Zijn vader heeft in de oorlog meegevochten. Hij was fanatiek visser die niet veel van nieuwigheden moest hebben. Op 86 jarige leeftijd is hij zonder ziekte bed overleden.
Situaties
Het verhaal begint op het moment dat Anna Paul belt om te zeggen dat zijn vader is overleden. Vanaf dat moment gaat het verhaal verder op Paul’s verwerking van de dood van zijn vader. Het verhaal begint op Ab ovo.
Als Jenny naar Nederland komt krijgt het verhaal een verrassende wending. Jenny is heel erg veranderd in al die jaren dat ze in Amerika was. Zij is de enige die haar moeder een beetje kan opvrolijken. Jenny en Paul kunnen nog steeds heel goed met elkaar opschieten.
Het verhaal heeft uiteindelijk een gesloten happy end. Zijn vader is eindelijk begraven en alles is achter de rug. Hij brengt Carla vanaf het ziekenhuis naar haar vriendin en neemt afscheid.
Vertelwijze
Het verhaal is geschreven in het ik-perspectief. Je ziet alles door de ogen van Paul. Doordat je alles door de ogen van Paul ziet weet je ook hoe hij zich voelt en hij hoe de dood van zijn vader verwerkt. Je kan zijn gedachtes over de dood dan vergelijken met die van jezelf en ervan leren.
Thematiek
Het belangrijkste thema van dit boek is de dood. Het verhaal begint met de dood van Paul’s vader en eindigt bij de begrafenis van Paul’s vader. Hier tussen door zie je wat voor rouwproces Paul meemaakt, zijn verwerking van de dood, zijn ervaring met overleden mensen, enz. De dood vormt het rode draad in dit verhaal. Er zijn ook bepaalde citaten die Paul opnoemt die te maken hebben met het thema:
I think we are in rats’ alley. Where the dead men lost their bones (The Waste Land, T.S. Eliot) of
‘You’ve got yourself in another jam, I see,’ he said cheerfully. ‘Why don’t you try some quiet business like embalming?’ (The Long Goodbye, Raymond Chandler)
Een motief in dit verhaal is dat Paul vaak aan herinnering van hem en zijn vader denkt. Paul rookt ook telkens Tiagra sigaretten, dat is misschien ook een trekje van zijn overleden vader want die rookte ook veel.
De titel De doodshoofdvlinder heeft te maken met het thema omdat Paul in een van zijn nachtmerries droomt over zijn overleden vader die dood komt aandrijven in een vaartuig dat op een doodshoofdvlinder lijkt.
Tijd van ontstaan
Dit werk is voor het eerst gepubliceert in 1979. Jan Wolkers is een bekende Nederlandse literaire schrijver. Hij heeft voor zijn werken al vele prijzen mogen ontvangen. Een van de thema’s waar Jan Wolkers vaak over schrijft zijn de dood, het geloof, haat en liefdeverhoudingen en sex. In de tijd dat het boek De doodshoofdvlinder uitkwam was er veel kritiek op de manier waarop hij in het boek over de dood en sex schreef. Tegewoordig denkt men er veel vrijer over maar in die tijd was het nog een beetje taboe om daar zo open over te schrijven.
Beoordeling
Ik vind De doodshoofvlinder wel een goed boek, soms duurde het wat te lang voor mij vooral het uitgebreid beschrijven van planten en dieren. Ik vond het wel interessant om te lezen hoe Paul de dood van zijn vader verwerkte en hoe hij na de dood van zijn vader over zijn vader dacht omdat het iets is wat in de realiteit ook gebeurt. Het apparste deel van dit verhaal vond ik dat Paul zijn eigen zus meenam naar de wallen, want eigenlijk vind ik dat ongepast bij zo een situatie. Het thema van het boek is een bekent thema. Er zijn veel boeken geschreven over de dood, maar iedere schrijver kijkt er weer anders tegen aan. Het taalgebruik in dit boek is niet erg moeilijk, ik kon vaak gewoon makkelijk doorlezen. Het boek in het geheel vind ik een mooi boek en ik zou iemand anders wel aanraden om dit boek te lezen.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
