Boekverslag Harry Mulisch

De ontdekking van de hemel

1 2 3 4 5 6 [7] 8 9 10 11 ...

Info over dit verslag

Geschreven door:

Gertje [meer]

Niveau:

6VWO

Kwaliteit:

Waardering:

Taal:

Nederlands

Woorden:

2894

Opvragingen:

41

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker Openen in tekstverwerker

Printen Printen

Emailen Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 4 uit 5 (10 stemmen)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Harry Mulisch

Laatst gewijzigd op 14 juli 2004

Ontdekking van de hemel – Harry Mulisch

Emotieve argumenten:
In het verhaal wordt de hechte vriendschap tussen Onno Quist en Max Delius beschreven. Als lezer raakte ik net zo betrokken bij de situaties waarin zij zich verwikkelden. Ik werd deel van deze vriendschap.
Op een dag ontmoeten Max en Onno Ada. Max krijgt een vaste relatie met het meisje, iets wat totaal nieuw voor hem is. Wanneer Onno aanbelt, terwijl Max en Ada midden in een vrijpartij zitten, stopt Max abrupt en gaat met Onno mee. Dit was het een einde van de relatie.
Max besluit vervolgens om op reis te gaan en hoopt zo meer over zijn vader te weten komen. Wolfgang Delius was een oorlogsmisdadiger.
Tijdens zijn reis zoekt Ada contact met Onno. Nu krijgen zij een relatie.
Wanneer de drie naar Cuba vertrekken, waar Ada als celliste optreedt, gaat Onno vreemd. Diezelfde avond vindt er opnieuw een vrijpartij plaats tussen Max en Ada. Achteraf blijkt Ada zwanger te zijn. Ze twijfelt over het vaderschap, net als Max. Ik kreeg diezelfde gevoelens van onzekerheid en schuld waarin het stel zich verkeerde.
Max nodigt Onno en Ada uit op de sterrenwacht in Westerbork. Al in de avond worden ze gebeld door Sofia, de moeder van Ada. Ada’s vader heeft een hartaanval gekregen. Ze moeten naar het ziekenhuis komen. Onderweg krijgen ze een auto-ongeluk. Ada raakt in coma en zal nooit meer wakker worden. Ook hier raakte ik als lezer erg bij betrokken. Ik vond het verschrikkelijk. Zo leefde ik enerzijds met Max mee die in onzekerheid bleef over het vaderschap van Quinten en met Onno die de dood van zijn vrouw moest verwerken.
Max gaat daarna meteen naar Sofia om haar in te lichten over het ongeluk. Hij brengt de nacht bij haar door en ze krijgen een soort relatie. ’s Nachts verandert deze schijnbare gevoelloze vrouw in een gepassioneerde minnares.
Deze relatie vond ik wel erg raar. Sofia is zoveel ouder dan Max. Ze is zelfs de grootmoeder van Max’s zoon. Gelukkig is ook Max zich bewust van deze situatie; gek genoeg het trekt hem juist aan.
Quinten wordt geboren via een keizersnede. Onno ziet zich als de vader, maar Max zal het kind samen met Sofia gaan opvoeden. Onno is in navolging van veel familieleden aan een politieke carrière begonnen en is niet echt in staat om een kind groot te brengen. Op Groot Rechteren gaat het gezin wonen. Nog steeds brengen Max en Sofia elke nacht samen door, tot Quinten zijn grootmoeder uit de kamer van Max ziet komen.
Dit zal de jongen jaren later in Jeruzalem ook aan Onno vertellen, die zich dan pas bewust wordt van de relatie en de ware reden van Max voorstel om de opvoeding van Quinten op zich te nemen. Ik vond dit op een grappige manier beschreven in het boek.
Quinten is een ongelofelijke mooie jongen. Bovendien is hij erg geïnteresseerd in het werk van sommige bewoners op Groot Rechteren. Zo leert hij van alles over onder andere beeldhouwen, architectuur en sloten. Dit zal hem nog van pas komen wanneer Quinten zijn Burcht, een gebouw waar hij regelmatig van droomt, zal gaan zoeken.
De bewondering van de medebewoners over de jongen maakte ook deel van mij.
Verder kon ik moeilijk begrijpen dat Quinten zo weinig naar zijn werkelijke moeder vroeg. Ook de situatie tussen Onno en Quinten vond ik erg aandoenlijk. De jongen ziet Onno als een ware held, ook al heeft deze zijn ‘zoon’ eigenlijk naar mijn gevoel in de steek gelaten.
Wanneer Onno vertrekt na de onverwachte dood van Helga, wil hij niets meer met zijn familie te maken wil hebben en wil ook door Quinten niet gezocht worden.
Ook nu weer accepteert Quinten de situatie redelijk makkelijk. Ik vond het echt onbegrijpelijk dat iemand alles zo achter zich kan laten en dat iedereen zich hier ook zo gemakkelijk bij neerlegt.
Na de dood van Max, besluit Quinten zijn vader te gaan zoeken en wonderbaarlijk genoeg vinden ze elkaar in Rome. Ze krijgen een hechte relatie. Quinten ontdekt dat de Tien Geboden in het Sancta Sanctorum moeten liggen. Samen met zijn vader zal hij inbreken om eruit te halen. Onno heeft niet echt veel vertrouwen in de hele situatie, maar besluit toch om zijn vastberaden zoon mee te helpen. Tot grote verbazing van Onno vinden ze de heilige tafelen. Geen van beide hebben ze een idee wat ze er vervolgens mee zullen gaan doen.
Later wordt Quinten naar zijn Burcht gelokt door de zwarte raaf die Onno een tijdje gezelschap heeft gehouden in Italië. Hier geeft de Vonk de Tien Geboden terug aan de engelen.
Quinten is vervolgens verdwenen. Vergeefs probeert zijn vader hem nog te zoeken. Onno krijgt opnieuw een infarct. Als laatste hoop belt hij Sofia op. Ze komt er aan, maar het is dan waarschijnlijk al te laat....
De spanning waarin Onno zich verkeerde tijdens de ontdekking van de tafelen en de hele verdere missie van Quinten in Jeruzalem, maakte ook deel van mij en zorgde ervoor dat ik het boek in een snel tempo heb uitgelezen.

Esthetische argumenten:
Het boek is geweldig geschreven. Normaal vind ik de schrijfstijl van Harry Mulisch niet aangenaam om te lezen. Hij laat zijn kennis altijd net iets te overdreven blijken. Toch stoorde dit mij absoluut niet in ‘De ontdekking van de hemel’. Mulisch heeft het op een goede manier verwerkt, namelijk in de vriendschap tussen Onno en Max. Hun vriendschap wordt juist hechter door hun diepgaande gesprekken over de maatschappij, het heelal, het leven op zich. Uiteindelijk heb ik er zelfs nog wel wat leuke feitjes van opgestoken.
Het woordgebruik was soms wel wat moeilijk, maar was alles goed te volgen. Al werd er wel veel gebruik gemaakt van vergelijkingen, verschillende vaktermen, verwijzingen naar bijbelverhalen en personages uit de bijbel, zinnen uit vreemde talen, met name uit het Latijn en het Duits en vooral van veel symboliek; het droeg allemaal bij aan de geheimzinnigheid en de diepgang van het verhaal.
Daarnaast vond ik de verhaalopbouw origineel getiteld en gaf het een extra mystieke wending aan het boek: het begin van het begin, het einde van het begin, het begin van het einde en het einde van het begin. Deze delen werden onderbroken door een proloog aan het begin, een intermezzo in deel twee en drie en een epiloog aan het einde. Dit alles maakte het tot een erg goed geheel.

Morele argumenten:
De wetenschap en techniek ontwikkelen zich steeds verder. De mens probeert het hele mysterie van de hemel te ontrafelen. De gevolgen hiervan zijn verschrikkelijk....
Max bestudeert het heelal. Hij heeft zelf op het punt gestaan de hemel te ontdekken, maar stierf vrijwel meteen na zijn ontdekking. Zijn dood was een ingreep van de engelen. De mensheid is verdoemd. Zij hebben een pact gesloten met de duivel. Deze wil de engelen wreken. De Chef en de engelen willen niets meer met deze gedoemde schepping te maken hebben en halen daarom de Tien Geboden terug naar de hemel. Dit maakt een einde aan Gods verbond met de mensheid.
Het hele boek draait om het verschil tussen goed en kwaad, tussen God en de Lucifer. Helaas zal het kwaad volgens het boek uiteindelijk overwinnen.
Al weet ik natuurlijk niet of dit in werkelijkheid ook zal gebeuren. We gaan uiteindelijk allemaal ten onder, dood, maar of dat dan betekent dat het kwaad overwonnen heeft, vind ik moeilijk vast te stellen.
Doordat Mulisch ook hele werkelijke gebeurtenissen beschrijft, wist ik soms niet meer wat fictie en wat werkelijkheid was. Ik ging hierover nadenken en probeerde het te onderscheiden. De twee liggen niet ver van elkaar en het is maar de vraag of wij daadwerkelijk besef hebben van wat werkelijkheid en wat fictie is.
Verder werden alle gebeurtenissen door de engelen gestuurd. Daarom kan ik verder niet goed oordelen over wat ik echt onaccepteerbaar vond in het boek. Het was immers allemaal noodzakelijk om de opdracht van de Chef zo goed mogelijk uit te voeren. Wel heb ik kunnen vaststellen dat het noodzakelijk is dat er slechte dingen gebeuren in de wereld, om het goede beter te kunnen waarderen en het slechte te kunnen accepteren. Alleen jammer dat de mensheid volgens het boek dan te laat is om nog een beroep te kunnen doen op God.
Natuurlijk ben ik gaan nadenken over het bestaan van de hemel. Ik ben het met het boek eens dat geloof belangrijk is om de maatschappij functionerend te houden. Al hoeft dit natuurlijk niet te betekenen dat je perse in een godsdienst moet geloven. Verder heb ik mij eens meer verdiept in Onno’s redenering dat macht door het lichaam gewonnen wordt. Ik heb vervolgens enkele gevallen bekeken en moet zeggen dat ik de redenering wel als juist acht.
Mijn opvattingen over de hemel zijn desondanks toch hetzelfde gebleven: de hemel bestaat niet en ik geloof dat het boek dit uiteindelijk ook bevestigt. Volgens het verhaal bestaat de hemel in ieder geval toch niet meer.

Realistische argumenten:
Zoals gezegd, wist ik af en toe niet meer wat fictie en wat werkelijkheid was. Ik herkende namelijk veel van wat ik bij het vak geschiedenis over deze periode gelezen had. Hiermee bedoel ik vooral de maatschappelijk en politieke situatie. Er werden verder nog wel meer feiten uit de realiteit in het boek gegeven, zoals de situatie op Cuba.
De realiteit werd vervolgens erg goed verweven met de het geloof in het verhaal. De bijbelverhalen werden zo goed mogelijk aan de werkelijkheid getoetst. Daarnaast waren de personages, behalve Quinten dan, erg menselijk. Mulisch deed een geslaagde poging om het geloof weer wat toegankelijker te maken en het niet meteen als volstrekte onzin te bestempelen.
Al zijn sommige passages onrealistische, zoals de meteoriet die Max zo plotseling trof of het hotel in Jeruzalem dat ineens in de Burcht verandert, het was duidelijk dat dit de bedoeling van de schrijver was. De engelen kunnen nu eenmaal dingen die wij niet kunnen... met als gevolg dat dit op de een of andere manier ook wel weer geloofwaardig over kwam.

Structurele argumenten:
Het verhaal wordt vertelt door een engel. Tussendoor geeft hij samen met een collega commentaar op het hele gebeuren. Het boek is dus een raamvertelling.
Door het verhaal heen worden veel kleine details gegeven. Deze dragen samen met het grote geheel uiteindelijk allemaal bij aan het verhaal. Zo hebben de mensen op Groot Rechteren hun eigen functie om Quinten zijn missie zo goed mogelijk te laten volbrengen. Hier leert hij bijvoorbeeld hoe hij op de juiste manier sloten moet openen, wat hem nog van pas komt in het Sancta Sanctorium. Ook de andere personages en situaties die in het boek voorkomen hebben een diepere betekenis. Soms geven zij juist een goed tijdsbeeld of de visie van de schrijver over bijvoorbeeld het functioneren van de maatschappij of over de, volgens Mulisch zo weerzinwekkende burgerlijkheid weer.
Door al deze details is de spanning opgebouwd. Ik wilde weten waarvoor dit alles nu gediend had. Uiteindelijk werd dat dan ook langzaamaan onthult.

Intentionele argumenten:
Ik denk dat de intentie van de schrijver was om de mensen weer eens opnieuw te laten nadenken over het geloof. In het boek komt duidelijk naar voren dat het geloof een belangrijke betekenis heeft bij het functioneren van een maatschappij. Mulisch toont dit aan door enerzijds de familie van Onno en Onno zelf te beschrijven en anderzijds Max, die zonder geloof is grootgebracht. In Onno’s familie zitten de bestuurders. Terwijl Max vader zelfs een oorlogsmisdadiger was. Daarnaast is Max uiteindelijk ook een wetenschapper geworden die vervolgens ook nog eens de ergste ontdekking van de mensheid doet, namelijk de ontdekking van de hemel.
Volgens mij probeert de schrijver zo aan te geven dat de wereld de slechte kant op aan het gaan is. Mensen moeten zich weer opnieuw bewust worden van de handelingen die zij verricht hebben en de daarbij gepaard gaande consequenties. Ik ben in ieder geval gaan nadenken over macht en geloof en in mijn ogen is de bedoeling van Mulisch dan ook geslaagd.

Typerende van Harry Mulisch in Ontdekking van de hemel:
- Fascinatie voor oorlog (WOII) en komt de schuldvraag terug bijv wie is de vader van Quinten. Onno voelt zich schuldig wanneer hij is vreemdgegaan (zie ook blz 555)
- Ongewone fantasie – zo kun je ontdekking van de hemel wel noemen.
- Fascinatie voor de dood – bijna alle belangrijke personages sterven... Max, Helga, Ada, ouders van Onno, veel van de bewoners van Groot Rechteren. Ook Quinten verdwijnt, gaat terug naar het licht en of Onno uiteindelijk sterft in het verhaal wordt niet expliciet vertelt, maar hij krijgt wel weer een beroerte.. ook wordt met dit boek het einde van de mensheid ingeluid.
- Accepteren van absurditeit van het leven – veel commentaar over de maatschappij, politiek, de mensen – spot burgerlijkheid, zoals bijvoorbeeld met de familie van Onno of mensen in het café.
- Veel autobiografische elementen in het boek. Mulisch was kind van een Duitse vader en Joodse moeder – Max had een Oostenrijkse vader die voor de Duitsers werkte, maar was wel getrouwd met een Joodse vrouw.
- Maatschappijkritisch – Onno heeft in de politiek gezeten en weet hoe het functioneert.– De Gouden muur – het gezag lijkt vreedzaam en rustig te verlopen, maar dat is alleen maar schijn, in werkelijkheid is het net zo’n groot kippenhok als de maatschappij zelf die wordt bestuurd. Dit mag alleen niet opvallen, want dan zou de macht zijn macht verliezen (blz682). Men verkrijgt macht via het lichaam (blz 685). –verder krijg je een erg goed beeld van de maatschappij in die tijd – weinig tv, geloof erg belangrijk, wel begin van ontzuiling enz. Onno en Max trekken hun eigen conclusies over de mensheid.
- Veel overeenkomsten met zijn boeken: linken – bijvoorbeeld naar Siegfried, Eva Weiß – vrouw van Jodenmoordenaar – Eva ook vrouw van Hitler. Opnieuw komt hier de Tweede Wereldoorlog in terug.
- Veel symboliek: getal 8, het getal van God keert overal terug, ook op de plaats van het ongeluk waardoor Ada in coma is geraakt (blz 460) en verschillende keren in Jeruzalem (blz 851 859), de heilige stad– bijna alles heeft een dubbele betekenis – Max en Ada wandelen in tuin, laat Onno denken aan paradijs. De moeder van Max heette ook Eva, tevens de naam van de oervrouw. Max en Ada krijgen samen een kind, een afgezant van de engelen...
Verder ook cijfers en vormen, driehoeken (blz 465 650 670) . de telescopen in Westerbork om sterrenhemel te bekijken en jodensterren allemaal gedragen door de Joden in Westerbork – beide had Max ermee te maken: zijn moeder had daar gezeten en nu was dit zijn werkterrein. Bovendien buigt de rails die daar vroeger doorheen liep nu af naar de hemel.
De Stilte die komt uit twee kisten: Ada’s cellokist en een Chinese kamferkist waar Ada’s kleren in waren opgeborgen.
Ada is geestelijk dood. 30 mei is Quintens verjaardag, zijn sterrenbeeld is Tweelingen. De jongen heeft eigenlijk ook twee vaders– rijksdagbrand was de dag van Otto en Max hun ontmoeting, maar ook de dag dat Ada’s vader, lichamelijk, en Ada, geestelijk, stierven.
God, woord, wereld is identiek – de 10 Geboden bestaan uit letters, woorden, zijn afkomstig van God, moeten weg uit de wereld.
Het midden van de wereld: de Burcht. Verschil goed/kwaad, zwart/wit – de zwarte raaf, gestuurd door de engel, omdat dit ook het einde van de mensheid inluidde, de engelen stoppen ermee, ook vliegtuig genaamd Francis Bacon, deze man had een pact gesloten met de duivel en dit betekende de ondergang van de mensheid, naar Jeruzalem de heilige stad, veel mensen hier zijn in het wit gekleed. Ook Quinten is uit een Vonk, het licht ontstaan.
Saffier, symbool van de hemel, de kleur van Quintens ogen.
Het weer symboliseert de situatie en het gemoed, op Cuba Alle kleinste details dragen bij aan de ontknopen, zo hebben alle personages hun functie gehad bij de missie van Quinten. Zo hebben alle personages op Groot Rechteren Quinten iets geleerd wat van pas kwam bij het ontrafelen van het mysterie rond de Tien Geboden, zoals de slotenmaker en de kennis over architectuur.
goed weer, Quinten wordt verwerkt, de revolutiewil, wil voor verandering, Onno gaat haar vreemd.
De tegenstelling tussen God en de Wetenschap. Een meteoriet doodt Max die op het punt staat de hemel te ontdekkingen via de wetenschap, wetenschapper rationeel niet gelovig, toch de uitgekozen vader van een afgezant van de hemel. Quinten is ontstaan uit het licht, (verder ook blz 150 426 454 456 QQ)!!!
Beeld van hoop, muziek draagt bij aan wat onder onderdrukking en bevrijding onderdoorgaat. Wezen van de wereld is muziek – Ada (blz 650) – Janáček, ein Märchen (sprookje, leugen, fabel), Max denkt aan het heelal en met dit muziekje in zijn achterhoofd ontdekt hij de hemel bijna. Deze componist komt ook al in ander boekverslag “Kreutzersonate”
De naam Mozes (kind, zoon)... (blz 739) komt herhaaldelijk terug.
Sancta Sanctorum (blz 479) het heilige van het heilige, hier liggen de Tien Geboden.
Tenslotte zijn de mensen in het boek soms symbolisch voor de burgerlijkheid of voor symboliseren zijn een type (zo ook bewoners van het kasteel oa blz 448).
De tegenstelling van een levenloos lichaam(Ada) en een levendig lichaam (Quinten)
De code van de brandkluis in het hotel in Jeruzalem en later in de Burcht: JHWH, staat voor Jahweh, Herbreeuws voor God.
- Veel overeenkomstige motieven: dood, angst, vernietiging, schuld, techniek (als vernietigingswapen op blz 745) . De maatschappij kan alleen goed functioneren op basis van angst – geloof is noodzakelijk anders raakt de mens in verval en dat is dan ook gebeurt, mensen geloven niet meer in God – de wereld gaat ten onder en wordt overheerst door Lucifer. Max ontdekt de hemel bijna – moet vernietigt worden.

Belangrijk!
De verslagen op Scholieren.com zijn bedoeld als naslagwerk. Lever nooit verslagen van internet zomaar bij je leraar in. Je bent zelf verantwoordelijk voor de gevolgen van dit soort fraude.

Wij krijgen de verslagen van scholieren. Hierdoor kan het gebeuren dat er foute informatie online staat. Gebruik geschiedt dus op eigen risico. Kom je een fout tegen? Laat het ons weten.

naar boven