Boekverslag Onbekend
Karel ende Elegast
Heb je zin om een korte enquête in te vullen over jouw ergernissen op school? Meedoen kost een paar minuutjes van je tijd.
Geschreven door: | anoniem [meer] |
Datum ingestuurd: | 17 januari 2004 |
Niveau: | 6 vwo |
Taal: |  |
Woorden: | 3025 |
Opvragingen: | 17139 (108 deze maand) |
Waardering: |
Titel: | Karel ende Elegast |
Auteur: | |
Jaar van uitgave: | 1250 |
Aantal pagina's: | 56 |
Moeilijkheidsgraad: |
|
Thema: | |
Informatie: |
Auteur: | |
Nationaliteit: | Nederlands |
Populaire titels: |
|
| ... | |
  | |
| |
| |
| |
17. Karel ende Elegast | |
| |
| |
| |
| |
... meer | |
Vooraf en ik
Auteur:
Onbekend
Titel:
Karel ende Elegast
Verschenen:
rond 1200
druk:
19e druk
Waarom heb ik dit boek gekozen?
Het lag op de trap en ik zag dat het een boek was dat ik kon gebruiken voor mijn nederlands boekverslag dus begon ik het te lezen.
De schrijver en ik
Karel ende Elegast is een doorverteld verhaal waarvan de bedenker dus onbekend is. Ook degene die het rond 1200 voor het eerst heeft opgeschreven is niet bekend.
Het verhaal en ik
Het verhaal begint op een avond, als Karel in bed ligt. Plotseling verschijnt er een engel in zijn kamer die hem – uit naam van God – beveelt uit stelen te gaan. Na enige aarzeling besluit Karel aan dit bevel gehoor te geven. Stilletjes verlaat hij zijn kasteel. Vermomd, dat wel, want hij wil liever niet herkend worden.
Eenmaal op pad beseft Karel dat hij zich in een lastig parket bevindt. Hij is nu wel uit stelen gegaan, maar wát moet hij eigenlijk stelen, en hoé? Hij wenst hartstochtelijk dat Elegast bij hem was; die zou wel weten hoe hij dit zaakje aan moest pakken. Elegast is een van Karels ridders, die hij ooit – om een kleine misstap – heeft moeten verbannen. Hij leeft sindsdien als roofridder in het woud.
Toevallig komt Elegast, in het zwart gekleed, hem op dat moment tegemoet. Eerst beseft Karel niet met wie hij te maken heeft, maar na een duel verteld de zwarte ridder hem wie hij is. Karel stelt zich voor als Adelbrecht, een ‘collega-roofridder’. Misschien kunnen ze vannacht wel samenwerken, oppert hij. Hij wil namelijk vannacht een grote slag gaan slaan en heeft daarvoor het kasteel van Karel de Grote op het oog. Elegast protesteert hevig: hij is nog steeds trouw aan zijn vroegere heer en wil hem geen kwaad doen. Daarom besluiten ze bij Karels zwager Eggheric van Eggermonde in te breken.
Bij Eggherics kasteel blijkt dan waarom Karel door God uit stelen is gestuurd. Elegast luistert namelijk een gesprek af tussen Eggheric en zijn vrouw, waarin Eggheric bekent dat hij van plan is Karel te doden – de volgende dag, als er feest is op Karels kasteel – samen met een paar andere edelen. Eggherics vrouw, Karels zus, wil dit voorkomen, maar Eggheric brengt haar met een flinke vuistslag tot zwijgen. Als Elegast zijn ontdekking aan ‘Adelbrecht’ vertelt, die buiten de wacht heeft gehouden, spreken ze af dat de keizer dit nieuws zo snel mogelijk moet weten. Adelbrecht zal het hem vertellen, want Elegast kan zich – als banneling – natuurlijk niet op het kasteel vertonen.
Karel keert dan terug naar zijn kasteel. Hij besluit de volgende dag met de samenzweerders af te rekenen zodra ze binnen de kasteelmuren zijn. Dat gebeurt: Eggheric en zijn vrienden worden beschuldigd van hoogverraad en elegast wordt erbij gehaald om tegen hen te getuigen. In het duel dat volgt, wordt Eggheric door Elegast gedood. Deze krijgt vervolgens niet alleen eerherstel, maar mag ook met Eggherics weduwe trouwen.
Thema:
Het belangrijkste voorhoofse element in Karel ende Elegast is de onvoorwaardelijke trouw van de ridder aan zijn heer: hoewel Elegast door Karel verbannen is, blijft hij hem trouw. Karel (in zijn rol van Adelbrecht) stelt hem tweemaal op de proef. Eerst stelt hij voor om bij Karel de Grote te gaan inbreken, en later – na de ontdekking van het complot – oppert hij om Karel rustig te laten vermoorden, want dat zou dan meteen het einde van Elegasts verbanning betekenen. Maar elegast wil daar niets van horen. Aan het eind van het verhaal zet hij zelfs zijn leven voor Karel op het spel, als hij het duel aangaat met Eggheric. Hoewel... eigenlijk kon hij wel vermoeden dat hij zou winnen. Hij had het immers bij het rechte eind. God zou hem altijd de overwinning schenken.
Dat laatste element geeft aan dat het christelijk geloof in het verhaal een voorname plaats inneemt. Er zijn meer aspecten die daarop wijzen. Dat theocentrische (God in het middelpunt) is geen toeval. Het verhaal van Karel ende Elegast werd namelijk niet alleen verteld om het middeleeuwse publiek te amuseren, het moest er ook iets van leren. En die les uit Karel ende Elegast is wel duidelijk: vertrouw op God, doe wat Hij zegt en het zal goed met je gaan.
Tijd en ruimte
Het verhaal speelt zich af rond 800, toen Karel keizer was van een groot deel van West-Europa. Er werden toen meer verhalen over hem verteld, maar dat over Karel en zijn ridder Elegast is een van de weinige die we nu nog helemaal kennen. Dat komt omdat het, na eeuwenlang te zijn doorverteld, omstreeks 1200 is opgeschreven en sindsdien is bewaard.
Het verhaal begint in de nacht en eindigt de avond daarna, dus de vertelde tijd bestrijkt ongeveer één nacht en één dag.
Het verhaal speelt zich af in het kasteel van Karel, in het bos en in het kasteel van Eggeric. Er wordt een duidelijke tegenstelling gemaakt in ruimte namelijk: hof (kastelen) en bos. Het hof wordt gezien als vertrouwt en een rustige veilige plek. Het bos wordt gezien als een onveilige plek waar het recht van de sterkste geld. Het hele verhaal speelt zich af in de regio bij Ingelheim aan de Rijn.
Verteller
Het perspectief is de 'auctoriale ik-verteller'. Er is sprake van een alwetende verteller: hij presenteert het verhaal, maar komt er zelf niet in voor.
Titel
De titel verwijst naar de twee hoofdpersonen, koning Karel de Grote en Elegast.
Motieven:
Er is in dit boek sprake van 3 motieven:
1. Geloof in God
Karel doet wat de engel hem opdraagt al vindt hij het wel erg vreemd. Als de koning in het bos rijdt wil hij Elegast als begeleider bij zijn opdracht van God, hij bid hierom en meteen komt hij Elegast in het bos tegen. Tijdens het gevecht in het bos tussen Karel en Elegast bid Karel voor zijn leven en dan breekt het zwaard van Elegast.
Voor het gevecht tussen Elegast en Eggeric bid Karel tot God om die gene die de waarheid sprak te laten overwinnen. Voor het gevecht bid Elegast tot God, Eggeric bid niet tot God.
Karel bid tijdens het lange gevecht tussen Elegast en Eggeric nogmaals tot God en meteen daarna valt de beslissing, Elegast wint en Eggeric verliest.
2. Ridderlijkheid
Als het zwaard van de zwarte ridder in stukken is gebroken dood Karel hem niet want dat zou laf zijn. Elegast steelt alleen van de rijken en niet van de armen. Als Eggeric van zijn paard af is geslagen mag hij weer op zijn paard stappen, want Elegast wil het gevecht eervol winnen. Als Eggeric al dood is wordt hij ook nog opgehangen omdat een erg eerloze straf is voor een ridder.
3. Bijgeloof
Karel denkt dat de zwarte ridder de duivel is, omdat hij en zijn paard zwart zijn. Elegast kan door een gebed deuren openen en mensen in slaap krijgen. Ook heeft Elegast een toverkruid waarmee hij dieren kan horen praten.
Bij het gevecht tussen Elegast en Eggeric maakt God uit wie er schuldig is en wie onschuldig. De mensen geloofden dat als zij niet konden uitmaken wie er schuldig was dat God dat op deze manier kon.
Karakterisering van de hoofdpersonen
Koning Karel de Grote
Koning Karel is een grote vorst, hij is machtig, rijk en uitgerust met de beste wapens en mooie kleding. Hij kan goed vechten, hij is dapper, ridderlijk en streng gelovig.
Hij heeft spijt van zijn straffen tegenover Elegast dus hij kan vergevingsgezind zijn. Karel blijkt geen goede inbreker te zijn.
Elegast
Elegast is een voormalig leenman van Koning Karel maar is verbannen uit zijn rijk, vanwege diefstal. Elegast is trouw aan zijn leenheer, een uitstekende vechter, vingervlug, erg ridderlijk, zeer gelovig en dapper. Elegast steelt van de rijken maar laat de armen met rust.
Eggheric van Eggermonde
Eggeric is niet trouw aan zijn leenheer en zwager Koning Karel. Hij heeft plannen om de koning te vermoorden. Hij is uit op macht, onbetrouwbaar en onrespectvol tegenover zijn vrouw.
Het verhaal en mijn oordeel
Het lezen van het Middeleeuws Nederlands viel niet mee, gelukkig stond de vertaling erbij. Ik moet ook eerlijk toegeven dat ik bijna alleen maar uit de vertaling heb gelezen.
Ik had niet verwacht dat het middeleeuws Nederlands zoveel van het hedendaagse Nederlands zou afwijken. Ik vond het een leuk verhaal, ridders en dat soort dingen hebben me altijd geboeid. Het is interessant om eens iets te lezen wat je helemaal niet gewend bent, de motieven zijn heel anders en duidelijker dan in moderne boeken. Het viel me op dat het middeleeuws Nederlands in dichtvorm is geschreven.
Het einde van het verhaal heeft voor mij een positieve werking, dit is omdat je zo het verhaal op een goede manier afsluit en ik het een beetje met een sprookje vergelijk. Het einde geeft aan dat de sterke/slechte persoon Eggeric heeft verloren, doordat Elegast hem met behulp van God heeft verslagen. Deze laatste gebeurtenis sluit het verhaal goed af, zodat het een middeleeuws verhaal is met een les voor de bevolking.
Wel moet ik zeggen dat het boek erg voorgekauwd was, er zaten geen verrassingen in en je wist eigenlijk wel hoe het ging aflopen. Maar ondanks dit negatieve tintje vond ik het een erg leuk boek.
De Recensies en ik
Door Colin de Haan
In principe vind ik ridderverhalen niet heel interessant, want daarin gebeuren meestal overdreven dingen. Bij dit verhaal vond ik dat meevallen. Het onderwerp ligt niet in mijn belevingswereld en daarom kun je je er ook niet zo goed in inleven, maar door de historische kennis die je hebt, kun je je er wel iets bij voorstellen.
De belangrijkste gebeurtenis in het verhaal is het moment waarop Elegast toevallig het gesprek tussen Eggheric en zijn vrouw opvangt. Dit vind ik redelijk goed beschreven.
Het verband tussen de gebeurtenissen is goed te volgen, want er wordt vrij veel uitgelegd. De gebeurtenissen zijn nog best geloofwaardig, ondanks het feit dat ik niet weet wat ik me bij die tijd voor moet stellen. Wat juist heel ongeloofwaardig is in het verhaal is dat men toverkruiden gebruikt om de dieren te horen praten. Toch is dit wel begrijpelijk als je kijkt naar de tijd waarin het zich afspeelt, want in die tijd speelde (bij)geloof een grote rol in de samenleving: Elegast beheerst toverkunsten en is zeer gelovig. Verder betekent de naam Elegast ‘koning der elfen’. In die tijd zou men dus niet van dit verhaal hebben opgekeken. Het verhaal is boeiend, maar de spanning ontbreekt omdat je weet dat Karel door God geholpen wordt en dus niet gedood zal worden. De gebeurtenis die het meeste indruk op me gemaakt heeft is het moment waarop Elegast het gesprek hoort tussen Eggheric en zijn vrouw, want koning Karel, die hij vermoorden wil, is tenslotte wel zijn zwager.
Ik vind dat alle gebeurtenissen duidelijk genoeg uitgelegd worden, je leest gemakkelijk door het verhaal heen.In principe zijn de personages eerder gewone (Karel is een groot ridder en Elegast is een heel vreemd mens) mensen dan helden, de hoofdpersoon (Karel) is in mijn ogen geen held, want hij kletst onhandig als hij zich voor Adelbrecht uitgeeft, hij is bang in het donker en het zijn niet zijn eigen daden die ervoor zorgen dat hij niet gedood wordt; zonder God zou hij nergens zijn.
Je komt niet heel veel te weten over Karel, wel dat hij erg vroom is, want hij roept steeds God te hulp. Over Elegast kom je te weten dat hij erg trouw en slim is, dat hij zeer gelovig is en humoristisch.
Eggheric kwam over als een ontrouw persoon, iemand die zelfs zijn familie verraadt.
De personages worden psychologisch interessant beschreven, dit vind ik niet erg. Je kan je zo ook meer op de gebeurtenissen kan concentreren.
Het personage van Elegast vind ik erg sympathiek, omdat hij, als Karel hem op de proef stelt, toch nog steeds partij kiest voor Karel hoewel Karel hem heeft verbannen.
Het gedrag van de hoofdpersoon is goed: Karel moet wel uit stelen gaan omdat God het hem opdraagt om zo aan zijn dood te ontkomen. De beslissing die hij dan neemt, is dan ook erg logisch. Als de engel -in naam van God- drie keer achter elkaar hetzelfde vraagt, of eigenlijk opdringt, dan zou ik dat ook wel doen.
Bij de eerste keer dacht Karel dat hij gedroomd had, bij de tweede keer dat het een spookverschijning was, maar bij de derde keer moest hij het wel geloven, omdat dit een heilig getal was.
De personages reageren soms wel verrassend, zoals Elegast die Karel toch trouw blijft hoewel hij door hem is verbannen. Dit vind ik leuk aan een verhaal, want als alles te voorspellen is, kun je het net zo goed niet lezen.
Het verhaal is gemakkelijk opgebouwd, er zijn ook een soort hoofdstukjes in het verhaal te herkennen (bevel van God en gehoorzaamheid, de ontmoeting, de diefstal, het verraad, de
beschuldiging, de tweekamp als godsgericht).
Het verhaal is in mijn ogen niet echt spannend, maar ik denk dat dit verhaal voor de mensen in Middeleeuwen een heel spannend verhaal moet zijn geweest door de diefstal en de samenzwering. Dit komt doordat de maatschappij veranderd is.
Er zitten geen flashbacks in het verhaal. Het vertelperspectief is de alwetende verteller. Hij richt zich tot de lezer en weet bijna alles over de hoofdpersonen.
Er zijn stille monologen (je komt erachter wat Karel denkt), de commentaartechniek (verteller en lezer weten meer dan Karel) wordt toegepast.
Als je het verhaal uit hebt, blijven er weinig vragen meer over.
Het verhaal begon me te boeien toen Karel Elegast ontmoette en zij een plan beraamden voor een diefstal.
Ik vond het best moeilijk om de middeleeuwse tekst te lezen, het is eigenlijk een hele andere taal: sommige woorden worden aan elkaar geplakt, er worden delen van woorden weggelaten of er worden woorden gebruikt die wij nu helemaal niet meer tegenkomen.
Door Renee Baron
De passage die mij het sterkst aanspreekt is het stuk waarin Karel en Elegast met elkaar gaan vechten om achter elkaars naam te komen. Ik vond het wel komisch dat deze twee mannen zo’n ophef over hun naam maakten. Het zou toch wat zijn als je tegenwoordig ergens iemand naar zijn naam vraagt en vervolgens een strijd op leven en dood ontketent als diegene zijn naam niet wil zeggen. Het geeft echter wel een goed beeld van de Middeleeuwse cultuur omdat het in die cultuur uit den boze was om je te identificeren, omdat je je daarmee ondergeschikt maakte.
Ik vind het een beetje vergezocht dat Elegast trouw bleef aan zijn leenheer terwijl hij er ruzie mee had en er door verbannen was, ik zou me totaal anders gedragen en die koning de huid volschelden. Het klinkt ook een beetje eenzijdig, want het lijkt alsof de leenheer alles goed doet terwijl hij eigenlijk profiteert van zijn leenmannen. Ik vind dus dat de schrijver daar ook wat van had kunnen vertellen. Tevens vind ik dat er een beetje te veel gemijmerd wordt over God, Hij werd echt overal bij betrokken, wat ik een beetje overdreven vind. In moderne verhalen kom je dit niet tegen.
De opbouw van het verhaal vind ik erg geslaagd, dit komt omdat de schrijver eerst het een introductie geeft, vervolgens begint met het verhaal en later in de tekst ook terug komt op eerdere gebeurtenissen om het geheel te verduidelijken. Zo wordt in de loop van het verhaal duidelijk waarom het slecht met de hoofdpersoon af had kunnen lopen. Wat niet duidelijk werd was waarom Elegast was verbannen, er werd wel gezegd dat Karel de Grote kwaad op hem was maar niet waarom, dat had ik wel graag willen weten.
Het verhaal roept bij mij gemengde gevoelens op. Aan de ene kant vond ik het namelijk best een boeiend verhaal, maar aan de andere kant kwam de boodschap dat je trouw moest zijn aan de leenheer steeds weer boven. Dat vond ik een beetje eng, want de mensen die het verhaal hoorden werden aan de ene kant geboeid door de spannende gebeurtenissen in het verhaal, maar aan de andere kant geïndoctrineerd door deze boodschap. Hierdoor werden ze een beetje van de domme gehouden. Toentertijd was dit misschien een geniale methode, maar tegenwoordig zou niemand daar meer intrappen.
De bedoeling van het verhaal komt erg duidelijk bovendrijven, het is dan ook niet moeilijk om het thema te vinden. De schrijver gaf namelijk steeds hints door Elegast en andere personages enorm lovend over hun koning te laten vertellen.
Al met al was het een leuk verhaaltje met serieuze en vermakelijke elementen.
Ik vond het bovenal een erg leuk verhaal, maar niet meer dan dat. Het was dan wel een vermakelijke tekst, maar het betekende niet veel voor mij. Dit betekent echter niet dat ik het geen literatuur vond, in tegendeel. Volgens mij was dit verhaal in de tijd dat het bedacht is erg belangrijk omdat het veel morele lessen bood voor de burgerij en de werkende klasse van die tijd. Deze tekst leerde ze dat ze trouw moesten zijn aan hun leenheer omdat deze door God gekozen was. In opstand komen was uit den boze want dan loopt het slecht met je af. Ik denk dat deze lessen erg belangrijk waren in die tijd omdat gebrek aan deze waarden er toe had kunnen leiden dat de toenmalige maatschappij zou instorten omdat iedereen in opstand zou komen. Dit neemt niet weg dat de tekst op sommige stukken wel erg propagandistisch overkomt. In onze tijd zou het niet zomaar geaccepteerd worden als er zulke lovende teksten over leiders gepubliceerd werden.
Verwerking van de recensies:
Je ziet duidelijk een verschil in hoe de twee lezers het boek ervaren hebben. Colin de Haan heeft meer van het boek genoten, maar Renee Baron heeft meer over de diepere betekenis achter het verhaal nagedacht.
Verder zie je dat Renee zich stoort aan het feit dat God en geloof een belangrijke rol spelen.
Terwijl Colin dit juist mooi vindt. Zelf stoorde ik mij er totaal niet aan.
Ook las ik in Colin’s beoordeling dat het hem opviel dat alle gebeurtenissen heel goed worden uitgelegd. Dit viel mij inderdaad ook op. Echt alles wordt aan je voorgekauwd, dus iedereen die het gelezen heeft zal zeggen dat het makkelijk te begrijpen is. Dat is nu heel anders. Literaire werken van deze tijd hebben altijd veel achterliggende gedachtes.
En van zo’n literair werk is dus in dit boek geen sprake van , zoals Colin het ook zegt; er blijven weinig vragen over op het einde.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het ons dan weten.
a d v e r t e n t i e
Ik wil alles weten over…
• het eerste jaar
• boeken
• colleges
• de stad Leiden
• docenten
• studentenleven
• nog veel meer
Op de Open Dagen van de Universiteit Leiden kun je alles te weten komen over studeren in Leiden. Kom op 20/21 november naar de opleiding van jouw interesse.
www.opendageninleiden.nl
Gelukkig heeft Scholieren.com nu elke vrijdagmiddag film.
© Scholieren.com 2009