geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?
ff n studiebreak
Maandag begint de nieuwe Weg Over Rozen! Hier vast al het tergende, romantische, schokkende, suïcidale en strontvervelende uit seizoen 1 op een rij.
CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
Boekverslag Chaja Polak
De krijtcirkel
Geschreven door: | Esther (4 havo) [meer] |
Datum ingestuurd: | 28 januari 2004 |
Taal: |  |
Woorden: | 2.300 |
Bekeken: | 1283 keer (1 deze maand) |
Waardering: | |
Deel op: |
|
TITELBESCHRIJVING
Titel: De Krijtcirkel
Auteur: Chaja Polak
Jaartal eerste druk: 1992
TIEN CITATEN
Blz. 14: Laura hield van Anna, Anna hield van Karel en van een geschiedenis uit het verleden; liefde brengt alleen verwarring, vraag niet waarom. Katy was trouw als een hond, zij hield van haar eigen man.
Nadat hun dochter naar Amerika verhuisd is zijn Anna en Karel in het zuiden gaan wonen (wat het zuiden precies is wordt niet duidelijk maar het zal waarschijnlijk Italië of Zuid-Frankrijk zijn). Ze hebben daar twee mensen in huis genomen, Laura en Katy. Laura is een archeologiestudente die ooit bij hun kamers kwam wonen maar niet meer weg is gegaan. Anna heeft Katy ontmoet in de supermarkt toen ze daar zat te huilen omdat haar man steeds voor lange periodes weg is. De onderlinge verhoudingen spelen vooral in het eerste deel van het boek een grote rol.
Blz. 17: Haar waarheden hadden zich in keurige rijen opgesteld en lagen te glimmen van oprechtheid: haar liefde voor Karel, haar liefde voor de minnaar uit het verleden, haar liefde voor Laura, haar liefde voor de lenteweiden en de stervende bomen in haar straat; het waren slechts enkele van de vele waarheden.
De minnaar uit het verleden wordt constant over gepraat en Anna denkt ook steeds aan hem, eigenlijk is haar hele leven door hem beïnvloed. Alle vormen van liefde zorgen ervoor dat Anna compleet in de war raakt.
Blz. 35-36: ‘Er is niets tussen Laura en mij,’ zei hij, ‘wat betekenen die twee keer nou helemaal, we hebben het maar tweemaal met elkaar gedaan, of drie, meer niet, dat weet je en trouwens, Laura houdt van jou.’
Karel is stiekem een verliefd op Laura en dat is een van de redenen waarom Anna naar het noorden (waarschijnlijk Nederland) vertrekt.
Blz. 47: Stemmen van de dansende kinderen schreeuwen over het lege plein: jij mag niet meedoen met ons, schreeuwen ze, jij hebt geen paarsblauwe gymbroek en je ouders zijn je echte ouders niet. Verder wervelen ze en ik leun tegen het stammetje en kijk. Hoewel ik me zou kunnen omdraaien en weggaan, blijf ik waar ik ben. En hoop dat ik toch mee mag spelen.
Anna zit naar een schoolplein met spelende kinderen te spelen en ziet daar een jeugdherinnering doorheen. Ze werd in haar jeugd buitengesloten omdat haar ouders niet haar echte ouders waren maar haar oom en tante, haar echte ouders waren omgekomen in een concentratiekamp.
Blz. 50: ‘Hij is fotograaf,’ zegt ze, ‘zij fotomodel. Ze spelen toneel voor elkaar en voor de wereld. Ze spelen schoonheid, overdaad en gepassioneerde liefde. Zolang er geen andere hoofdrolspelers binnendringen, kunnen zij de situatie met gemak aan. Met figuranten hebben zij geen moeite, die zijn zelfs voorwaarde voor hun optreden. Zonder figuranten,’ zegt het winkelmeisje, ‘zou er niets overblijven van hun spel.’
Anna bouwt een band op met dit winkelmeisje, ze blijft de rest van het boek “het winkelmeisje” heten, ze krijgt geen naam. Het winkelmeisje doorziet de liefdes van al haar klanten en legt ze aan Anna uit, maar met haar eigen liefdesleven heeft ze het heel moeilijk.
Blz. 51: ‘Daar heb je ze. Een enkele keer rijden ze langs, zie je haar gezicht? Net heeft hij het haar verteld en nu brengt hij haar weg. Je bent het verleden voor me, heeft hij haar gezegd, ik heb nu een anders. Er wordt over hen gepraat in de buurt. Toen zij elkaar ontmoetten, zeggen de mensen hier, was zij nog een kind, ze woonde bij haar ouders, of pleegouders, zoiets. Hij had een gezin. Ze stalen de liefde in zijn werkplaats, roekeloos en zonder maat. Het komt wel vaker voor,’ zet het winkelmeisje. ‘Toen hij zich losweekte uit zijn huwelijk was zij getrouwd en had een dochtertje, en toen zij daarna toch… kijk maar naar haar gezicht, hij heeft het haar zojuist verteld.’
Dit is een ander stel waarover het winkelmeisje uitlegt. Het is precies dezelfde situatie als die van Anna met de geschiedenis uit het verleden. Ik weet niet helemaal zeker of het winkelmeisje dit nou echt zegt of dat het een dagdroom van Anna is.
Blz. 66: In het midden van de winkel, op de houten planken, is met krijt een cirkel getekend. Midden in de cirkel staat een witte vaas met bloemen. Het winkelmeisje ververst de bloemen regelmatig, maar wanneer ik een boeketje voor haar meebreng, glimlacht ze alleen, nooit vermengt ze mijn bloemen met de hare. Binnen de krijtcirkel heeft haar liefde zich afgespeeld, die ene avond na sluitingstijd.
Het winkelmeisje heeft ongeveer een zelfde soort geschiedenis uit het verleden als Anna, hier verteld ze hoe dat ongeveer ging. Op de plek waar ze zoenden heeft ze een cirkel getekend met krijt, elke dag trekt ze die lijn over om te zorgen dat hij niet vervaagd, in de cirkel staat een vaas met bloemen die ze blijft verversen. Net als Anna heeft ze moeite het verleden los te laten.
Blz. 72: Toen ik klein was, verlangde ik ook al naar mijn dood. Mijn ouders snikten aan het bed waarin ik lag met gesloten ogen, wasbleek en onherroepelijk. Ze snikten om mij, hoewel zij niet mijn echte ouders waren. Nu ik niet meer leefde, werd dat verschil opgeheven. Ik had de laatste adem nog niet uitgeblazen of er werd al om mij getreurd. Opgesloten in mijn dood, genoot ik van hun verdriet en keek naar hun tranen terwijl zij naast elkaar stonden voor mijn bed. Achter hen de schare broertjes en zusjes met gezwollen ogen.
Meerdere malen verlangt Anna naar de dood, hieruit blijkt dat dat al uit haar jeugd stamt. Ondanks dat heeft ze geen zelfmoordneigingen maar wel zit ze onder de slaappillen en drinkt ze veel om in ieder geval elke nacht compleet van de wereld te zijn.
Blz. 133: Het winkelmeisje verbreekt opzettelijk de magie van de krijtcirkel. Ze doet het langzaam, maar ze veegt de lijnen uit. ‘Anders kun je niet verder, Anna,’ zegt ze, ‘het doet pijn maar het moet, een keuze is er niet. Of wil je soms de dood?’
Waar het Anna niet lukt om het verleden te verwerken is het winkelmeisje een aardig eind op weg. Anna schrikt hier van en trekt zich dagen terug op haar kamer, daar komt ze er achter dat haar grote probleem afscheid nemen is, ook dit is voor haar een afscheid, een afscheid van het gedeelde liefdesverdriet. Ze is bang er straks alleen voor te staan.
Blz. 136: Mijn hospita heeft gelijk. Katy heeft gelijk, het winkelmeisje. Iedereen. Maar wat ‘gelijk hebben’ is, weet ik niet. Het moet iets te maken hebben met opstaan uit de schommelstoel, muziek uitzetten en gordijnen openen. Daglicht binnenlaten. Eten en drinken. Wassen en aankleden en de straat opgaan.
Hier probeert Anna haar leven opnieuw te beginnen, het punt voor de geschiedenis uit het verleden te vergeten. Ze probeert de adviezen van het winkelmeisje op te volgen.
THEMA
Dit boek heeft eigenlijk twee hoofdthema’s, afscheid nemen liefde, van die tweede vooral het mislukken daarvan. Anna heeft haar hele leven afscheid moeten nemen, soms ook vrij normale dingen als een zwaar afscheid gezien, als ze twee jaar oud is overlijden haar ouders in een concentratiekamp. Later op school is ze jaloers op een vriendinnetje dat meer aandacht krijgt dan zij, ze sluit het vriendinnetje op in een voorraadkast op school, daarna wil het vriendinnetje niet meer met haar omgaan. Als ze ouder is krijgt ze een relatie met Karel, van hem heeft ze dan ook al een dochtertje maar ze gaat een geheime relatie aan met een getrouwde man, als hij besluit toch met zijn vrouw verder te willen gaan moet ze ook van hem afscheid nemen. Het andere thema hangt hier heel erg mee samen, als eerste natuurlijk de liefde met de getrouwde man, maar later mislukt haar huwelijk met Karel ook. Het meisje, Laura, dat bij hun in huis woont, is verliefd op Anna maar Anna ziet in haar meer een dochter, Katy heeft een man die het grootste deel van het jaar op reis is en dan waarschijnlijk ook vreemd gaat.
ANALYTISCHE BESPREKING
Titelverklaring
Het winkelmeisje heeft op de vloer in haar winkel een cirkel getekend met krijt op de plek waar ze ooit met een geliefde gezoend heeft. Het winkelmeisje probeert het verleden te verwerken door langzaam aan de krijtcirkel uit te vegen, Anna probeert hetzelfde te doen met de vele krijtcirkels in haar hoofd.
Verteltechniek en Perspectief
Ongeveer tweederde van het boek is in het ik-perspectief geschreven, namelijk vanuit de ogen van Anna, het is meestal in de tegenwoordige tijd verteld maar er zitten wel veel flashbacks in. De rest van het boek bestaat uit brieven van Katy die verteld hoe het in het zuiden gaat.
Stijl en Taalgebruik
Het verhaal is in heel korte zinnen geschreven; bijv: ‘Anna zag zichzelf lopen. In de verte. Met Karel.’ Soms is het bijna kinderlijk maar het komt voornamelijk omdat een groot deel van het verhaal gedachten van Anna zijn. Ondanks de korte zinnen is het verhaal toch niet altijd helemaal duidelijk, het is moeilijk het verschil te vinden tussen dagdromen en echte gebeurtenissen.
PERSOONLIJKE WAARDERING
Gebeurtenissen
De belangrijkste gebeurtenis in het boek is toch wel het vertrek van Anna uit het zuiden naar het noorden, dit is een grote omslag in haar leven maar ook in dat van de mensen om haar heen.
Karakters
De hoofdpersoon is Anna, zij lijkt me heel sympathiek maar wel heel moeilijk om mee om te gaan. Door alle trauma’s uit haar verleden is ze heel onvoorspelbaar, vaak ook oneerlijk. Een ander belangrijke persoon is het winkelmeisje, haar naam wordt niet bekend maar zij is een grote steun voor Anna, ze lijkt me een heel lief persoon. Ze heeft altijd begrip voor Anna, hoe moeilijk ze ook doet en zet haar eigen zorgen opzij om Anna te helpen. Karel, Anna’s echtgenoot, is een heel belangrijk persoon maar komt eigenlijk voornamelijk in Anna’s gedachten en Katy’s brieven voor, ook als Anna nog in het zuiden is. Hij is vooral de hele dag met zijn werk bezig, hij is archeoloog, en ziet in Anna meer een soort zekerheid dat hij alles heeft wat hij van de buitenwereld moet hebben dan dat hij echt van haar houd. Omdat hij zo afwezig was is het een beetje moeilijk te zeggen wat ik nou van hem vind. Ook Katy en Laura komen veel in het boek voor, Katy lijkt me, net als het winkelmeisje, heel lief, ze is heel opofferig en moedert over iedereen, wel lijkt ze me wat dommer dan het winkelmeisje. Laura is een meisje van 26 maar ze gedraagt zich als een kind van 10, ze had een invalide broertje en heeft in haar jeugd zo goed als geen aandacht gehad, dat probeert ze nu in te halen bij Anna, Karel en Katy. Ze lijkt me best aardig maar wel heel moeilijk om mee om te gaan.
Ruimte
Niet de meest voorkomende, maar wel de belangrijkste ruimte in het boek is de winkel van het winkelmeisje. Voorin, op de grond is een cirkel getekend met krijt op de plek waar ze met haar geliefde gezoend heeft. Door die krijtcirkel gaat Anna alle dingen uit het verleden die ze moet verwerken, vooral de geschiedenis uit het verleden, zien als krijtcirkels in haar hoofd. Andere belangrijke ruimtes zijn tuinen, het maakt niet zoveel uit welke tuin, zowel in het zuiden als in het noorden brengt Anna haar tijd door in verschillende tuinen, maar ze gaat er overal in liggen zonnen en denkt dan na over haar dood, ze wil dan in een tuin begraven worden.
HISTORISCHE CONTEXT
Chaja Polak is in de oorlog - in 1941 - geboren. Ze werd in de oorlogsjaren "als een pakketje van het ene naar het andere onderduikadres gestuurd". Haar vader overleefde de oorlog niet en na de oorlog hertrouwde haar moeder met een man die al twee kinderen had. Als kind worstelde ze met een loyaliteitsconflict; ze wist niet dat ze haar biologische vader niet tekort deed door van haar stiefvader te houden. Het gevolg was dat ze zich in een uitzonderingspositie manoeuvreerde en haar nieuwe familieleden op een afstand hield.
In 1962, na haar middelbare schoolperiode, is Chaja Polak naar Israël gegaan, waar twee broers van haar vader woonden. Ze zegt daarover:
"Ik kon er niet aarden. Ik was geïmponeerd door het Israëlische zelfbewustzijn, maar ik had er niets mee."
In: De Groene Amsterdammer, 17-04-1996
Ze groeide op in de tijd van het zogeheten grote zwijgen. Over de oorlog werd alleen in termen van feiten gesproken, maar niet over de onderliggende emoties. Ze zegt over die tijd:
"Voor fantasieën en dromen bestond sowieso weinig ruimte. Daarom ben ik destijds gaan tekenen en schilderen. Ik herinner me dat Jan Sierhuis me op het hart drukte dat je aan iedere verfstreek moet kunnen zien dat-ie van jou is. Van jou en van niemand anders."
Op die manier is ze later ook gaan schrijven:
"Vandaar dat ik in een verdichte vorm schrijf die je tot langzaam lezen dwingt. Het kost me veel tijd om mijn woorden en zinnen te vinden."
Chaja Polak begint pas op haar 46ste met publiceren. Haar eerste verhalenbundel Zomaar een vrijdagmiddag komt dan uit, en zij noemt de verhalen zelf "joodse sprookjes van na de oorlog".
Zij heeft inmiddels twee verhalenbundels, vier romans en een novelle gepubliceerd.
Zij is jong getrouwd en lang geweest, met een man uit hetzelfde milieu (zijn ouders hadden in het verzet gezeten). Maar negen jaar geleden is ze toch van hem gescheiden en nog geen jaar later - op haar 50ste - werd ze verliefd op haar huidige man.
"Toen ik met Nol ging leven, was het alsof er eindelijk aan die onderduik een einde was gekomen. Alsof ik er toen pas mocht zijn. Ik wist niet dat ik dat gevoel zo sterk had gehad, totdat ik het kwijt was."
In: Opzij, december 1999
Veel van haar werken zijn autobiografisch getint.
De boeken Stenen halzen, Tweede vader en Zomersonate werden geselecteerd voor de longlists van de belangrijkste literaire prijzen.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.
