ff n studiebreak
Annemieke blikt terug op dat dagenlange surfen van vroeger. Tegenwoordig ben je binnen een half uur klaar.
geef je mening
Tjeerd pleit tegen internetdaten. Heb jij al eens een date (of meer) gehad met iemand die je online leerde kennen?

CASA Nederland en Scholieren.com reiken dit jaar de CASA Werkstuk Award uit. Het allerbeste werkstuk wint een reis voor 2 personen t.w.v. €500, een snuffelstage en eeuwige roem! Dit jaar is het thema abortus. De redactie bedacht alvast 13 invalshoeken, klik hier en stuur je werkstuk op.
Primaire gegevens
Hella Serafia Haasse,
De wegen der verbeelding
Querido´s Uitgeverij BV
Penta Pocket
Amsterdam 1983
gelezen: 7e druk, 1993
Het beschrijven
a) korte samenvatting
Klaas Welling werkt voor het tijdschrift Enigma, een cultureel tijdschrift. Als hij toevallig het gedicht `Morgenlied voor Eva´ ontdekt, ziet hij dat hij te maken heeft met een groot, maar onbekend dichter. Hij gaat op zoek naar van alles over de dichter, B. Mork. Hij vindt dat B. Mork inmiddels niet meer leeft, maar dat zijn huishoudster, mevrouw Jardinet, nog wel in zijn huis woont. Ze geeft hem nog meer gedichten, maar wil er daarna niets meer mee te maken hebben. Klaas stuit op allerlei tegenstrijdigheden, maar ze wil niets meer kwijt.
Met Enigma gaat het niet zo goed. De nieuwe eigenaar zal wat dingen aan het blad gaan veranderen en Klaas krijt de opdracht een `whodunit´ te gaan schrijven. Van zijn baas krijgt hij een voordelige aanbieding om naar Zuid-Frankrijk te gaan en daar zal hij er dan aan kunnen gaan werken. Hij en z´n vrouw Maja accepteren het aanbod.
Wanneer ze op weg zijn, krijgen ze pech ergens onderweg. Maja en hun drie kinderen (Rutger, Koos en Nijn) krijgen een lift van een vrachtwagenchauffeur, genaamd Joop. Klaas zal later komen, nadat hij alles heeft geregeld met hun auto. Onderweg krijgt Maja allerlei vreemde verhalen van Joop te horen, die ze later opschrijft.
In het vakantiehuis is de eigenares, mevrouw Zavadowsky, afwezig. Het huis wordt beheerd door het echtpaar Secondi. De Secondi´s doen erg gespannen en de sfeer is niet echt goed. Ze ontdekken dat meneer Secondi spullen uit het huis verkoopt. En als Nijn op een dag een poesje gaat zoeken bij het tuinhuisje waar ze absoluut niet mogen spelen, krijgt mevrouw Secondi het zo benauwd, dat ze naar het ziekenhuis moet. Bij het zoeken naar een telefoonnummer voor het ziekenhuis vindt Maja het paspoort van mevrouw Zavadowsky. Door deze nare sfeer gaan ze eerder naar huis dan ze dachten. Ze ontdekken dat mevrouw Zavadowsky waarschijnlijk dood ligt in het tuinhuisje als ze in een museum langs een mummie loopt en roept: “Poes, bij fouw”. Zeker weten doen ze het niet.
Thuisgekomen ligt er een brief voor Klaas. Mevrouw Jardinet heeft hem die geschreven vlak voor ze dood ging. Heel Klaas´ theorie over de dichter B. Mork valt ineen, want ze vertelt hem dat zij B. Mork was, dat zij de gedichten heeft geschreven.
Klaas krijgt een nieuwe opdracht van z´n werkgever en hij moet een aantal vreemde verhalen schrijven. Maja geeft hem Joops verhalen, dan kan hij die gebruiken.
b) het perspectief
Het verhaal wisselt telkens van perspectief. De ene keer wordt het verhaal vanuit, Klaas verteld, de andere keer vanuit Maja of Joop.
Er is een alwetende verteller.
Zie bijvoorbeeld blz. 25: `Er kwam nooit antwoord op zijn verzoek´
c) de tijd
Het verhaal speelt na 1960, in de twintigste eeuw waarschijnlijk, want B. Mork overleed in 1960 en er wordt gezegd dat hij nog niet zo lang dood is (blz. 24). Het verhaal speelt voornamelijk in de zomer, ze gaan namelijk op vakantie naar Zuid-Frankrijk.
Het verhaal begint in het midden van het verhaal, Maja zit namelijk samen met haar kinderen in de vrachtauto van Joop, op de snelweg. Er lopen allerlei verhaallijnen door elkaar heen: Klaas en Maja die op vakantie gaan, de gedichten van B. Mork (met uitleg), de whodunit, de verhalen van Joop.
Het verhaal verloopt wel chronologisch op een gegeven moment, wel met flashbacks.
d) de plaats van handeling
het verhaal speelt zich af op een paar (hoofd)plaatsen:
* het huis waar Klaas en Maja wonen (blz. 16)
* de koninginneweg in Oud-Zuid (daar woonde B. Mork en nu nog mevrouw Jardinet)
* Marlon, Zuid-Frankrijk (daar zijn ze op vakantie)
* op weg, vooral op de snelweg (onderweg naar Frankrijk en Joop en zijn verhalen)
e) karakters
Hoofdrollen
* Klaas Welling:
Hij werkt voor de Enigma daar is hij een van de drie hoofdredacteuren tot het blad wordt opgekocht en omgedoopt in Ra-Ra. Hij blijft er werken, ook al gaan de twee andere hoofdredacteuren weg. Hij is een liefhebber van poëzie.
* Maja Hove:
Ze is getrouwd met Klaas en ze hebben drie kinderen. Ze is daarom gestopt met werken. Ze was schrijfster, net als Klaas. Ze kan nu allerlei dingen die ze zichzelf heeft aangeleerd (blz. 7) door geldnood.
Andere personen
* Mevrouw Jardinet:
Zij blijkt later de onbekende dichter B. Mork te zijn. Ze was de huishoudster van de echte Bernard Mork. Niet hij, maar zij heeft de erotische gedichten geschreven. Ze heeft een dochter: Eva. Pas aan het eind van het verhaal, voor haar sterven, maakt ze Klaas is een brief bekend dat zij de gedichten geschreven heeft.
* Joop:
hij heeft Maja en de kinderen naar hun vakantiehuisje in Zuid-Frankrijk gebracht toen hun eigen auto pech had. Hij heef6 allerlei vreemde verhalen verteld aan Maja, die zal Klaas later in Ra-Ra publiceren. Hij is getrouwd en heeft een dochter.
f) motieven
-Raadsels & Mysterie
-Erotiek & Liefde
-Angst
-Leven/dood
thema: verbeelding en werkelijkheid
De raadsels en mysteries in dit boek laten je jezelf afvragen of het werkelijkheid is of niet. Bijvoorbeeld de verhalen van Joop, zijn die nu echt gebeurd, ja of nee. Of het probleem waar mevrouw Zavadowsky is.
De erotiek en de liefde laten verschil zien tussen werkelijkheid en verbeelding. Bijvoorbeeld in de relatie van Klaas en Maja is niet alles wat ze ervan verwacht hadden, maar door de gedichten gaat Klaas zich opeens heel anders gedragen tegenover Maja. Ook de erotiek in de gedichten van B. Mork vragen om een verklaring over de werkelijkheid ervan.
Angst zit ook veel in het verhaal, dat heeft veel te maken met de raadsels en de mysterie. Die angst heeft weer met dood te maken en dood weer met leven. Ik weet niet precies wat leven en dood te maken heeft met werkelijkheid en verbeelding, maar in allebei zit een scherpe tegenstelling.
g) de vorm
Het boek begon met best ingewikkelde zinnen. Ze zijn erg lang, ze hebben iets van 70 a 80 woorden in de zin. Later wordt het gewoon taalgebruik. Ook de typering van Joop is aardig ingewikkeld, soms erg lachwekkend. Zie bijv. op blz. 13: “Zo was hij……basketballschoenen”
Over het algemeen zijn het normale zinnen en leest het gemakkelijk.
De schrijfster laat veel aan je fantasie over, het boek is aardig mysterieus en raadselachtig. Aan het eind komt er een beetje een ontknoping. Je weet wie B. Mork is (heel verrassend) en je weet bijna zeker hoe het met mevrouw Zavadowsky is afgelopen.
Het boek is een geheel, er zijn geen hoofdstukken, wel veel regels wit. Er worden allerlei verhalen door elkaar verteld, zoals al gezegd. Alles wordt door elkaar verteld en aan het eind wordt een beetje duidelijk wat alles met elkaar te maken heeft.
Er is een motto van Jacques Delille uit L'imagination IV : “Ce qui nous plaît le mieux dans toute la nature, ce n'est pas ce qu'on voit, c'est ce qu'on se figure.” Het betekent: “Wat ons in de natuur het best bevalt is niet wat wij zien, maar wat wij ons verbeelden.”
Er is een epiloog dat vertelt over die Jacques en wat informatie die terugkomt in het boek:
“Jacques Delille, 1738-1813, wiens naam wijst naar de stad waar het grote vrachtverkeer uit noordelijke richting Frankrijk binnenkomt, was in zijn tijd vooral beroemd door een cyclus L´imagination (1806), waaraan ik het motto voor dit boek heb ontleend, en een didactisch gedicht `Jardins´(1782)
Hij verwierf het lidmaatschap van de Académie Française met zijn vertaling van de Georgica van Virgilius. In de vierde zang wordt de bijenteelt beschreven; ook vindt men daar het verhaal van Aristaios”
Het Interpreteren
a) centrale thema
Het verhaal gaat om werkelijkheid en verbeelding. Om hoe dat zich tot elkaar verhoudt. Dit klopt met de titel “De wegen der verbeelding”
Het motto is: “Ce qui nous plaît le mieux dans toute la nature, ce n'est pas ce qu'on voit, c'est ce qu'on se figure.” Het betekent: “Wat ons in de natuur het best bevalt is niet wat wij zien, maar wat wij ons verbeelden.” De tegenstelling weer tussen de werkelijkheid en verbeelding.
b) de titel
De titel pas erg goed bij het boek. Want het verhaal speelt zich af op veel wegen, bijv. snelwegen. En het thema gaat om verbeelding en werkelijkheid.
Ik zie verder geen typische namen, alleen hun dochtertje heet Nijn, omdat Rutger vond dat ze op een konijn leek. De naam van het tijdschrift waar Klaas voor werkt heeft wel bijzondere namen: eerst Enigma en toen Rara.
c) de plaats van handeling
Ik zie geen veband tussen de plaats van handeling en het centrale thema. Wel zijn er een aantal plaatsen heel mysterieus en hebben een aantal plekken betrekking op motieven, zoals in de verhalen van Joop en bijvoorbeeld de tuin.
d) karakters
De schrijfster laat niet echthaar sympathie of antpathie blijken over personen. Wel zie je sommige personen heel subjectief, door andere personen uit het boek. Zo worden de Secondi´s heel mysterieus en vreemd gezien, door Maja, Klaas en ook de ouders van Klaas´ werkgever.
De personen zijn bezig met verbeelding en werkelijkheid. Dit komt vooral naar voren bij Klaas en zijn gedichten, en in Joop´s verhalen.
e) de vorm
Het boek heeft geen hoofdstukindeling of iets dergelijks, alles loopt door elkaar heen. Dit is aardig apart. Het benadrukt een beetje de mysterieuze kant van het boek en zo kun je uitkomen bij het thema.
Er is me niets vreemds opgevallen in de manier van spreken of leven van de personages,dat klopt bij elkaar.
f) de morele achtergrond
Er is geen schets van geestelijke of morele achtergrond, niet in de verhalen, niet in de karakters.
g) literaire achtergrond
a. info over de schrijfster:
Op 2 februari 1918 wordt Hella (Hélène) S. (Serafia) Haasse in Batavia geboren. Zij is dochter van de concertpianiste Katharina Diehm Winzenhöhler en Willem Hendrik Haasse, die in Nederlandsch-Indië de belastingontduiking bestreed. In 1920 vertrekt het gezin Haasse voor een twee jaar durend verlof naar Nederland. Op 4 oktober 1921 wordt Willem Hendrik Johannes geboren.
In 1922 keert de familie terug naar Indië, naar Soerabaja. Hier gaat Hella S. Haasse naar de kleuterschool en als zij zes jaar is naar een katholieke lagere school waar zij les krijgt van de nonnen. In 1924 wordt haar moeder ziek en moet opgenomen worden in een sanatorium in Davos. Zij neemt de kinderen mee naar Europa. Hella woont bij haar moeders moeder in Heemstede en vervolgens in een kinderpension in Baarn. In 1928 is de moeder hersteld van haar ziekte en zij steken weer over naar Nederlandsch-Indië. Na een jaar Bandoeng en een kort verblijf in Buitenzorg, verhuist het gezin naar Batavia, waar Hella naar het lyceum gaat. Daar wordt haar liefde voor de Nederlandse literatuur gestimuleerd. Het zijn vooral de Nederlandse dichters die tot de verbeelding spraken: Slauerhoff, Roland Holst.
Na het eindexamen in 1938 vertrekt ze naar Nederland om aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam Scandinavische Talen en Letteren te gaan studeren. De bedoeling is dat het gezin in 1940 in Nederland herenigd zal worden, maar door het uitbreken van de oorlog verloopt alles anders. De ouders worden tijdens de Japanse bezetting van Nederlandsch-Indië geïnterneerd en pas in 1946 zien zij in Nederland hun dochter, inmiddels getrouwd, terug.
In 1941 beëindigt zij haar studie Scandinavische Talen en Letteren en doet toelatingsexamen voor de Toneelschool in Amsterdam. In 1943 doet ze eindexamen aan de Toneelschool en speelt in een aantal voorstellingen. Na haar huwelijk met mr. Jan van Lelyveld in 1944 beëindigt Hella S. Haasse haar professionele toneelactiviteiten. Wel blijft ze teksten schrijven voor het zomercabaret van het Centraal Toneel-gezelschap. Ze schrijft ook voor Wim Sonnevelds cabaret en na de oorlog voor dat van Cor Ruys. Op 11 november 1944 wordt het eerste kind van Jan van Lelyveld en Hella Haasse geboren. Het meisje, Chrisje, zal in april 1947 overlijden.
Oeroeg verschijnt anoniem ter gelegenheid van de Boekenweek van 1948. Lezers mogen raden wie de auteur is. In het najaar van 1993 wordt de verfilming van Oeroeg uitgebracht, onder regie van Hans Hylkema. Na de verschijning van Oeroeg volgt een lange lijst literaire produkties.
Op 15 december 1947 wordt Ellen Justine geboren, op 8 maart 1951 wordt dochter Marina geboren. In augustus 1981 verhuist Haasse met haar man naar het Franse plaatsje Saint-Witz, vlak bij Parijs. In december ontvangt ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. Op 26 juni wordt op het Muiderslot aan Hella Haasse de P.C. Hooftprijs (proza) 1983 uitgereikt. toegekend voor haar gehele oeuvre. Op 25 maart 1988 wordt ze aan de Rijksuniversiteit Utrecht gehuldigd met een Eredocotoraat in de Letteren. Ze werkt mee aan Beatrix, Koningin, een groot televisieportret voor de NOS, dat op 29 april wordt uitgezonden. In augustus 1990 keren Haasse en haar echtgenoot terug naar Nederland. In mei 1991 wordt haar het erelidmaatschap van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde toegekend. In april 1992 ontvangt zij uit handen van koningin Beatrix de Eremedaille in Goud voor Kunst en Wetenschap in de Huisorde van Oranje
b. recensie (zie ander blad)
Hij geeft een korte samenvatting tussendoor. Over het boek zegt hij dit:
-labyrintische structuur
-de aanwijzingen zijn te doorzichtig, de ontknoping is dus niet verrassend
-de ontknoping van het hele boek is verrassend door brief mevr. Jardinet
-Joops verhalen zijn grote fantasieën
-de roman is een vlucht van de verbeelding
-niet alles is even goed
Het Beoordelen
a) de inhoud
De schrijfster heeft er van alles aan gedaan om het thema door te laten klinken. De titel is al een grote aanwijzing natuurlijk. Daarnaast komt fantasie, mysterie, verbeelding e.d. in alle afzonderlijke verhalen voor.
Af en toe vind ik het een beetje te overdreven. Vooral bij de namen van het tijdschrift waar Klaas voor werkt: Enigma en Rara. Het past misschien wel bij het soort tijdschrift, maar toch vind ik het te onwerkelijk, een beetje nep.
b) de vorm
hetzit aardig ingewikkeld in elkaar, al de verschillende verhaallijnen door elkaar heen. Vooral als je net begint met lezen. Eerst wel lastig dus, maar ik vond het wel leuk, heel anders dan normaal. Vooral als ze uiteindelijk een beetje aan elkaar verbonden worden, heel knap gedaan.
Ook leuk dat zoveel uit de epiloog terugkomt in het boek.
c) de achtergrond
Haar visie is misschien dat het erg moeilijk is om te begrijpen hoe de werkelijkheid in elkaar zit, dat je daardoor een vlucht neemt naar de verbeelding. Dat zou de enige visie zijn die ik eruit kan halen. Dat zou wel overeen komen met de personen. Klaas die het raadsel met de gedichten B. Mork niet kan verklaren. Joop, die vluht naar zijn fantasie. Dat komt dan goed overeen met het centrale thema.
d) de idee
Ik herken geen niet-bijbelse idealen in dit boek. Haar boodschap is te laten zien dat de werkelijkheid lastig in elkaar zit en dat daardoor je verbeelding een grote rol speelt in je leven. Dat heeft niet veel met de christelijke visie te maken. Het gaat erom hoe ingewikkeld jij het leven ziet, christen of niet-christen en wat je ermee doet.
Ik vind het boek een leuke vorm hebben. Je moet er wel eerst aan wennen, maar daarna leest het boek gemakkelijk. Dat komt ook door haar taalgebruik. In het boek zit een leuk verhaal, er gebeurt van alles. Je leest veel verschillende verhalen en vooral die verscheidenheid vond ik leuk. Zo heb je het hoofdverhaal over het leven van Klaas en Maja, je hebt de verhalen van Joop, de whodunit, de gedichten. Allerlei afzonderlijke verhalen die wel met elkaar te maken hebben. Ik vind het ook heel knap om de verhaallijnen bij elkaar te brengen.
In haar visie kan ik me niet helemaal vinden. Iedereen heeft de nodige fantasie en verbeelding, maar die heb je niet nodig om uit de werkelijkheid te ontsnappen of iets dergelijks, ook al vind jij de wereld ingewikkeld in elkaar zitten.
Dit verslag is bedoeld als naslagwerk, niet om plagiaat mee te plegen. Gebruik geschiedt op eigen risico. De verslagen op Scholieren.com zijn ingestuurd door middelbare scholieren (tenzij anders vermeld) en worden niet gecontroleerd op fouten. Heb je in dit verslag een fout gevonden of heb je een aanvulling? Laat het dan weten door een reactie te geven.