Boekverslag Anne Provoost

Geschreven door:	Dien
Datum ingestuurd:	30 mei 2003
Niveau:	5 aso
Taal:
Woorden:	2425
Opvragingen:	17160 (3 deze maand)
Waardering:	Currently 3.52/5 1 2 3 4 5 3.5/5 (129 stemmen)

Titel:	De roos en het zwijn
Auteur:	Provoost, Anne
Jaar van uitgave:	1997
Aantal pagina's:	111
Prijs:	Winnaar Gouden Zoen 1998

Auteur:	Provoost, Anne
Geslacht:	vrouw
Nationaliteit:	Nederlands
Geboren:	26 juli 1964
Informatie:	http://www.anneprovoost.com/ http://nl.wikipedia.org/wiki/Anne_Provoost
Populaire titels:	1994Vallen (27) 1997De roos en het zwijn (17) 1990Mijn tante is een grindewal (12) 2001De arkvaarders (4) 2007In de zon kijken (1)

1. De roos en het zwijn
2. De roos en het zwijn
3. De roos en het zwijn
4. De roos en het zwijn
5. De roos en het zwijn
6. De roos en het zwijn
7. De roos en het zwijn
8. De roos en het zwijn
9. De roos en het zwijn
... meer

Download dit verslag in PDF-formaat

Boekbespreking: ‘De Roos en het Zwijn’.

1. naamkaartje
Titel: De Roos en het Zwijn
Auteur: Anne Provoost
Oorspronkelijk Nederlands
Uitgeverij: Querido
Plaats en jaar van uitgave: Amsterdam Antwerpen 1997

2. de auteur

Anne Provoost zag het eerste levenslicht te Poperinge op 26 juli 1964. Ze groeide op in de Westhoek in een gezin van vier kinderen. De schrijversmicrobe had haar reeds vroeg te pakken. In de lagere school schreef ze schriftjes vol met opstellen die ze dan met potloodtekeningen illustreerde.

Tijdens haar studie Germaanse Filologie te Kortrijk en te Leuven was ze van plan om niet te schrijven. Toen ze tijdens het voorlaatste jaar van haar studies ziek werd en een week met griep in bed lag, schreef ze toch een kortverhaal (over ratten die in de middeleeuwen de pest over de stad brachten), voor een verhalenwedstrijd van Germania. Ze won er de eerste prijs mee. Een jaar later won ze de tweede prijs in een verhalenwedstrijd van Knack Weekend.

Na haar licentiaatstudies volgde ze nog een jaar pedagogie te Leuven uit interesse en vanuit het vage voorgevoel dat ze nog zou schrijven. Daarna vertrok ze naar de U.S.A. met haar man die met een studiebeurs zijn Masters of Arts in Amerikaanse literatuur wilde behalen aan de universiteit van Minneapolis.
Terwijl haar man studeerde werkte zij in een "day care", een kinderdagverblijf met kinderen tussen 4 en 7 jaar. Tijdens die periode begon ze terug intensief met schrijven. Ze schreef voor kindertijdschriften in Amerika en Vlaanderen en schreef de eerste versie van haar boek "Mijn tante is een grindewal", het eerste oorspronkelijk Nederlandstalig jeugdboek over seksuele kindermishandeling. Met dit boek waarin een jong meisje haar eigen situatie herkent in het stranden van een kudde walvissen op de kust van Cape Cod, werd Anne Provoost onmiddellijk een begrip in de Vlaamse jeugdliteratuur. Ze werd hiervoor in 1991 bekroond met de Boekenleeuw (jaarlijkse prijs die toegekend wordt door de Vereniging ter Bevordering van het Vlaams Boekwezen voor het beste jeugdboek) en de Interprovinciale Prijs voor Jeugdliteratuur. "Mijn tante is een grindewal" werd vertaald in het Engels, Duits, Zweeds, Noors en Deens.
Met haar tweede roman "Vallen", die over racisme en de verleidingen van extreem rechts gaat, ontving ze in 1995 binnen tien dagen tijd, de Woutertje Pieterse Prijs voor kinder- en jeugdliteratuur, de Boekenleeuw en de eerste Gouden Uil in de categorie kinder- en jeugdliteratuur. De jongeren die het boek meelazen naast de officiële jury waren unaniem vol lof. Bij die prijzen hoorde telkens een flink geldbedrag. In 1995 won ze tevens als eerste Vlaamse auteur een Zilveren Griffel in Nederland voor "Vallen" en in 1996 de Interprovinciale Prijs voor Jeugdliteratuur. Het boek is inmiddels vertaald in het Engels, Duits, Frans, Zweeds, Deens, Noors, Spaans, Fins en Catalaans.
In haar recentste werk ‘De arkvaarders’ vertelt Anne Provoost over Re Jana. Dit meisje trekt samen met haar ouders weg van de moerassen naar de woestijn. Daar werken ze samen met Cham en Noach aan een schip. In het verhaal werkt Anne Provoost dit bijbelse (‘De Ark van Noach’) op een bijzondere manier uit. Ze stelt een aantal fundamentele, vaak bittere, vragen, zoals: 'Als je tot de uitverkorenen behoort omdat je rechtschapen bent, hoe komt het dan dat je je plaats op de ark niet aan een ander afstaat, aan een lamme of aan een kind?'

3. de personages
Het hoofdpersonage is Rosalinde. Zij is ook diegene die het hele verhaal vertelt.
Ze is niet mooi geboren. In haar jongste jaren had ze rood gezwollen oogleden en grijze oogjes. Ze was doorschijnend en niet volgroeid. Toen haar moeder haar tegen het licht hield, leek het of de stralen melkwit door haar heen vielen. Op plaatsen waar beenderen zaten, zag je een donkere schaduw. Bij haar geboorte was ze zo broos en zwak dat iedereen dacht dat ze ging sterven. Men noemde haar ‘het Meisje van Glas’. Maar ondanks haar moeilijke beginjaren sloeg ze zich erdoor en groeide ze uit tot een pracht van een dame met rode lippen, een sneeuwwitte huid en handen als kostbare schelpen. Mensen denken dat ze op de Heilige Maagd Maria lijkt, maar de waarheid is dat de Maagd op haar lijkt... Later kreeg ze dus ook de naam Rosalena. Hoewel ze een mooie vrouw is, heeft Rosalena een negatief zelfbeeld van zichzelf. Ze vreest ook dat ze veel ongeluk veroorzaakt. Verder hecht ze veel belang aan Zoran, haar zwijntje en beschikt ze over speciale gaven. Ze kan communiceren met de tegelelfen en de engelen. De elfen zouden er ook voor gezorgd hebben dat ‘het Meisje van Glas’ een echte Rosalena is geworden. Ook kan Rosalena in de spiegel op de kamer van haar moeder de tochten van haar vader volgen. Het is een lief en behulpzaam meisje.
Maar desondanks heeft Rosalena een sterke haat-liefde-verhouding met haar zussen waarin de haat langs de kant van de zussen sterk overheerst. De zussen zijn stikjaloers op Rosalena omdat alle mannen in omstreken verliefd worden op haar schoonheid. Voor haar vader daarentegen is ze de grote oogappel. Hij bracht steeds de mooiste geschenken voor haar mee, ook omdat hij dacht dat ze niet lang meer te leven had.
Rosalena is eerder een flat character.

Verder is er ook de Thybeert. Hij komt pas op het einde van het boek tevoorschijn, maar dit houdt niet tegen dat hij een zeer belangrijke rol speelt in het hele verhaal. De Thybeert was vroeger een schurk die huizen in brand ging steken en mensen kwaad deed. Maar de pokkenplaag, die Antwerpen in die tijd teisterde, eiste een zeer grote tol van hem. Het verminkte zijn lichaam van kop tot teen. Verder heeft hij zijn familie verloren. Toch heeft hij nog vaak contact met ze tijdens de vele conversaties die hij met ze voert. Ook probeert hij zo goed mogelijk in hun wensen te voorzien. Zijn rechterhand is afgekapt en telkens hij weent, begint deze wonde opnieuw te bloeden.
Toch is de Thybeert een lieve en verstandige man. Zijn gevoelens schrijft hij vaak neer in zijn boeken. Hij valt goed te vergelijken met een zwijn. Een afschuwelijk uiterlijk, maar met een goed hart.
De Thybeert is een beetje mensenschuw en woont zeer eenzaam in een kasteel met zijn knecht. De mensen staan een beetje beangstigend tegenover hem. Rosalena echter wordt verliefd op hem en zij beschrijft de liefde voor hem op een zeer passende manier. ‘Mijn afkeer voor jou is even oneindig als mijn liefde.’
De Thybeert is net als Rosalena een flat character.

Ikzelf koester het meest sympathie voor Thybeert en Rosalena, maar des te meer is mijn haat voor de zusters.

4. samenvatting en thematiek

Het verhaal op zich vertelt het leven van een meisje dat zeer vroeg al op eigen benen moet staan. In haar groei naar de volwassenheid gaat ze op zoek naar de liefde. Die vindt ze eerst bij haar knobbelzwijntje Zoran, maar later bemint ze en wordt ze ook bemind door mannen. Ze zoekt overal oorzaken en oplossingen voor. Die vindt ze vaak bij de elfen en de engelen, maar ook in de woudgeest en de spiegel.
Anne Provoost zelf legt de essentie van het boek prachtig uit in het volgende stuk. In essentie is De Roos en het Zwijn een verhaal over het seksueel actief worden van een jonge vrouw. Deze navertelling van het oude ‘Belle et la Bete’ is een vrij trouwe weergave van het oorspronkelijke sprookje maar voegt zaken toe en legt eigen accenten. De navertelling is o.m. een poging om de psychologie van de middeleeuwer weer te geven: het katholicisme breekt door maar is nog doorspekt met heidense elementen, jonge meisjes zijn `wegwerpbaar', er rust een taboe op schoonheid in een tijdperk waarin iedereen vroeg of laat verminkingen oploopt. Vanuit dat vertrekpunt is het evident dat de herschrijving zich eerder naar een ouder dan naar een jong publiek richt: de seksuele boodschappen waarover Bruno Bettelheim het heeft zijn hier explicieter gemaakt dan in de oorspronkelijke versie. Belle et la Bete is voor mij altijd in de eerste plaats het verhaal geweest van hoe jonge vrouwen eerst afstand moeten doen van de vaderfiguur in hun leven om seksueel volwassen te kunnen worden.
Ik heb aan het oorspronkelijke verhaal onder meer engelen en elfen toegevoegd, op het eerste gezicht zijn dit sprookjesachtige elementen, al denk ik dat ze in de Middeleeuwen eerder realistisch werden ervaren; in die tijd groeiden kinderen zeer waarschijnlijk op met het vaste geloof dat ze door elfen en engelen waren omringd (te vergelijken met hoe kinderen tegenwoordig opgroeien met een bewustzijn van microben en bacteriën).
Ook de `woudgeest' en de Siamese tweeling zijn toevoegingen. Het `dubbelkind' komt voor uit Rosalena's relatie met de zogenaamde woudgeest die in feite haar schoonbroers zijn. Het kind is wellicht het symbool van het feit dat ze eigenlijk het leven van haar zusters leidt (ze heeft alles wat zij niet hebben, schoonheid en vruchtbaarheid, hun mannen, de liefde van hun vader). De tweeling laat op die manier de ultieme jaloezie zien, maar ook het ultieme medelijden: ze staat haar kind af aan haar zussen.

Duidelijk is dat het thema rond liefde, de groei naar volwassenheid en de twee zijden van ‘schoonheid’ draait. De schoonheid met aan de ene kant de lichamelijke schoonheid die Rosalena eerder als last ziet en aan de andere kant de karakteriële schoonheid van de Thybeert. Dit is tevens ook de reden waarom Rosalena voor het Zwijn valt.

5. titel

Op zich is de titel al een een duidelijke verwijzing dat dit boek een bewerking is van een bestaand sprookje. Dit gegeven vind ik op zich al een hele goeie reden om het boek te lezen. Een sprookje in een moderner en eigenzinnig kleedje spreekt me wel aan.
De titel verraadt ook dat het boek twee tegengestelden met elkaar in contact wil brengen; de tere breekbare ‘roos’ tegenover het afschrikkende, enge ‘zwijn’.

6. beoordeling

Het boek is (na enkele leesbeurten) zeker een 8 op 10 waard.
Vooral de symboliek, die ik als 12-jarige nog niet vond in dit boek, heeft me erg aangesproken. Ik denk dat ik dit gegeven moeilijk kan bewijzen met één tekstfragment omdat heel het verhaal één symboliek op zich is.
De elfen bijvoorbeeld kan je bekijken als een symbool voor het goede en al het moois in het leven. Ze zijn een verpersoonlijking van een sterke drijfveer die ervoor zorgt dat je kan overleven in de moeilijkste omstandigheden. Ook de engelen zijn vol symboliek. Ze bevatten vooral vijandigheid, verraad en schijnheilig gedrag. Ook hen kan je beschouwen als een verpersoonlijking van een menselijk gevoel maar dan als pessimistisch gevoel dat in iedereen naar boven komt in moeilijkere tijden. Zoran, het huisdier en troeteldiertje van Rosalena, leert ons dat je niet alleen van mooie dingen moet houden. Zoran is een lelijk, dik wrattenzwijntje. Maar Rosalena houdt evenveel van het diertje dan als ze later van Thybeert zal doen. De rozenstruik is een speciale struik die heel mooi is en waarvoor iedereen bewondering heeft, maar ook oorzaak is van jaloezie. De struik kan je vergelijken met Rosalena. Beiden zijn ze mooi, maar hebben ze af te rekenen met jaloerse blikken van Richenel, Idelies en de buurvrouw Orlinde. Zowel voor de rozenstruik als Rosalena stopten onbekenden om hun schoonheid te bewonderen.
De spiegel staat symbool voor de toekomst en voor alles wat er gaat gebeuren. De spiegel geeft Rosalena de kans om haar vader te kunnen volgen op zijn verre handelsreizen. Het groot herenhuis van Thybeert daarentegen is een onbekende plaats, die ze stap voor stap zal leren kennen. Thybeert's huis staat in fel contrast met haar woonplaats. Zij woont in een bescheiden, klein, gezellig huisje waar ze zich heel goed in voelt. Hij woont in een groot, onpersoonlijk, koud en kil huis, waar ze tijd nodig heeft om haar te kunnen aanpassen. De buurvrouw Orlinde speelt in het begin van het verhaal voor de boze stiefmoeder zoals in Sneeuwwitje. Maar toch heeft ze ook goede eigenschappen en die zal Rosalena op het einde leren kennen.

Ook het taalgebruik van Anne Provoost heeft het cijfer de lucht in doen schieten. Joke Linders schreef hierover in het Algemeen Dagblad: ‘De taal van Anne Provoost heeft dankzij de soberheid van haar dialogen grote zeggingskracht. Ze is een meester in afwisselen van spanning, sfeer, beschrijving en actie.’
Dit kan ik enkel maar beamen en dan wel met het volgende fragment.
‘Ik heb je hun liefde niet willen onthouden,’ zei hij. ‘Je met me begrijpen. Ik kon je niet als eerste wegschenken omdat je niet de oudste bent.’ Ik deed geen moeite om hem duidelijk te maken dat ik van de toekomst niets verwachtte en dat mijn laat gekomen schoonheid daar geen verandering in had kunnen brengen. Idelies’ aantrekkelijkheid maakte haar ongeduldig als een jong paard. Ze besefte dat alles gauw voorbij zou zijn. Richenels schoonheid maakte haar diepzinnig: door naar zichzelf te kijken bereikte ze een innerlijk evenwicht dat ze in de omgeving waarin we leefden niet vinden kon. Ze wist dat haar schoonheid broos en kwetsbaar was, en koesterde die daarom als iets kostbaars, onvergetelijks en bijgevolg eeuwigs. Op mij had mijn schoonheid een omgekeerd effect. Mijn aantrekkingskracht maakte me moedeloos en terneergeslagen omdat ik aandacht kreeg voor wat in mijn ogen tijdelijk en bijgevolg waardeloos was.
‘Jouw beurt komt nog,’ zei mijn vader toen hij wegging. En hij kreeg gelijk. ‘

Als laatste punt heeft Anne Provoost ook het talent om vele dingen in slechts enkele woorden te zeggen. Ik houd van zinnen vol betekenis en symboliek, dus mede hierdoor het hoge cijfer voor het boek.
Een fantastisch voorbeeld van een zin waar meer in zit is (ik heb hem reeds vermeld): ‘Mijn afkeer voor jou is even oneindig als mijn liefde.’ Een zalige, krachtige zin die menig criticus al heeft vernoemd...

9. verwerking

‘Zoran bracht uit de plaats waar hij geweeest was om te genezen een paar elfen mee die ik nog nooit eerder gezien had. hun gezichten waren zwarten dan de tegelelfen die ik gewoon was. Ook zij waren op de hoogte; ze waarschuwden me voor mannen die de liefde voor een dier en de liefde voor een vrouw niet ui elkaar houden en de cruciale beslissingen in hun leven aan de grillen van viervoeters overlaten. Ze spraken meer in raadsels dan de engelen die me diezelfde avond nog op de vliering kwamen opzoeken om in ondubbelzininige bewoordingen en zonder omwegen te vertellen dat wat zich in mijn geest afspeelde zondig was omdat het liefde voor het vlees was.
Maar ze konden me niet op het rechte pad krijgen. Ik keek dagenlang in de spiegel, mezelf wijsmakend dat ik mijn vader n het oog wilde houden, maar eigeljnlijk met de dieperliggende hoop dat hij Ottokar op zijn weg zou ontmoeten en ik zijn lichaam in het blikveld van mijn spiegel zou vangen. Mijn vader reisde noordwaarts, weer de winter tegemoet, en Ottokar was ook naar het noorden getrokken. ik moest weken geduld oefenen, maar uiteindlijk werd mijn standvastigheid roemelijk beloond. Ik zat doodstil op de kamer van mijn moeder om de aandacht van mijn zussen niet te trekken en dronk gretig de geheimen die de spiegel mij prijsgaf.’

Dit fragment beschrijft zeer duidelijk het aspect op zoek gaan of zijn. Net als duizende andere tieners is Rosalena op zoek naar haar ware liefde en heeft ze hier veel voor over. Ze doet er alles aan om hem ook maar even te zien. Wijze raad wordt in wind geslagen en dus (jammer genoeg) ook niet opgevolgd.