Boekverslag Arnout ter Haar

Geschreven door:	wiezje (6 vwo) [meer]
Datum ingestuurd:	30 juli 2003
Taal:
Woorden:	1.850
Bekeken:	3105 keer (2 deze maand)
Waardering:	Currently 3.27/5 1 2 3 4 5 3.3/5 (11 stemmen)
Deel op:

Titel:	Brak
Auteur:	Arnout ter Haar
Jaar van uitgave:	2000
Aantal pagina's:	192
Moeilijkheidsgraad:	vwo
Thema:	Vader-zoonrelatie, Eenzaamheid & Isolement

Auteur:	Arnout ter Haar
Geslacht:	man
Nationaliteit:	Nederlands
Populaire titels:	2000Brak (1) 2003Lichtjaar (1)

Naam:
Klas/niveau:
E-mail:
Bericht:
Bestemd voor	Iedereen Scholieren.com redactie
Geheime code:

Uitgever: Uitgeverij Contact
Jaar van uitgave: 2000

Korte samenvatting
René van Meer woont met zijn moeder, oma en twee zusjes in Nederland. Hij is achttien en doet eindexamen. Na zijn examen gaat hij weg, naar zijn vader in Biarritz. Hij heeft zijn vader al veertien jaar niet gezien, maar hij wordt door hem uitgenodigd om na zijn eindexamen naar hem toe te komen. De vader van René is homoseksueel en diens vriend haalt hem op bij het vliegveld, omdat hij het zelf het te druk heeft. Als René een tijdje bij zijn vader heeft gelogeerd, wordt het hem steeds duidelijker dat hij zijn vader al die jaren behoorlijk heeft gemist. Maar het contact tussen hem en zijn vader is matig, zijn vader heeft geen tijd voor hem en als hij wel tijd heeft, zijn er altijd talloze vrienden en zelfs vriendjes om hen heen. René heeft een baantje in een hotel, hij maakt het zwembad schoon en in ruil daarvoor mag hij daar gratis zwemmen. De zee is te gevaarlijk om te zwemmen, dat ondervindt René als hij bijna verdrinkt wanneer hij gaat zwemmen in de zee. René verlangt steeds meer naar goed contact met zijn vader, maar het wil maar niet lukken. Hij neemt een dramatische beslissing en heel even is het contact optimaal. Maar al snel moet René terug naar Nederland om te gaan studeren in Amsterdam. Eenmaal daar, ondervindt hij veel problemen van de actie die hij heeft ondernomen om contact te krijgen met zijn vader. Hij is gegroeid, maar ook beschadigd.

Analyse:
­ Tijd
Het verhaal speelt vòòr 2000, aangezien het boek in dat jaar verscheen. Het precieze jaartal weet ik niet, maar alles is heel modern, dus ik schat eind jaren negentig.
De gebeurtenissen worden chronologisch verteld, alleen heeft het verhaal een kort voorwoord waarin René achteraf vertelt dat deze zomer de langste van zijn leven is geworden en dat zijn leven er onomkeerbaar door is veranderd. In deel III kijkt René terug op wat er gebeurde nadat hij seks had met zijn vader.
In het verhaal verstrijken ongeveer drie maanden, waarvan hij er anderhalf bij zijn vader doorbrengt. De overige tijd is voor en na de zomer bij zijn vader.
Het boek is 192 bladzijden lang. Het boek is opgedeeld in 3 delen, ieder weer verdeeld in hoofdstukken. In deel I wordt de examenperiode beschreven, in deel II de periode bij zijn vader, in deel III de periode in Amsterdam, na de zomer.

­ Ruimte
Het verhaal speelt zich af op drie plaatsen. Deel I speelt in een plaats in Nederland, deel II in Biarritz (Frankrijk) en deel III speelt in Amsterdam.

­ Titelverklaring
De titel ‘Brak’ wordt in het boek uitgelegd. Het volgende fragment volgt na een gesprek tussen René en zijn vader over de bewuste nacht. Zijn vader doet er erg onverschillig over, terwijl René verwacht had dat het gebeurde het contact tussen hem en zijn vader totaal zou veranderen.
Toen mijn vader de deur achter zich dichttrok en naar boven ging om zijn koffers te pakken, pakte ik zijn wijnglas en smeet dat achter hem aan. Met het breken van het glas brak er ook iets in mij. En al wist ik niet precies wat het was, ik wist zeker dat het onherstelbaar zou zijn.
Zoals hij aan het begin van het verhaal al zegt: mijn leven is onomkeerbaar veranderd.
In tweede instantie kwam ik nog op het woord brak zelf, dat ziltig betekent. Een beetje zout en zoet water dus. Dit zou kunnen slaan op het feit dat René zo van zwemmen houdt, maar de overstap moet maken van zoet naar zout water. De titel heeft dus twee betekenissen.

­ Perspectief
Het boek is geschreven in personaal perspectief, in de ikvorm vanuit de beleving van René. Dit zorgt ervoor dat je alles precies beleeft zoals René dat doet. Je komt niet te weten wat zijn vader van alles vindt, of wat zijn psycholoog denkt die net zijn verhaal heeft gehoord. Dat maakt het verhaal af en toe wat onwerkelijk, je vraagt je soms af of alles wel precies zo gebeurde als René vertelt. Je krijgt bij dit boek heel sterk het gevoel dat wat je leest heel eenzijdig is.

­ Thema
In dit boek gaat het vooral om de relatie tussen vader en zoon. René heeft een heel ander beeld van hoe een vader-zoon relatie behoort te zijn dan zijn vader. Dat geeft behoorlijke problemen en leidt ten slotte tot de wanhoopsdaad van René.

­ Motieven
Het hoofdmotief in dit boek is water, van het veilige zwembad thuis tot de gevaarlijke zee waarin René bijna verdrinkt. Verder speelt de homoseksualiteit van de vader van René een grote rol, dat kan ook worden gezien als onderthema. In deel II gaat het over niets anders dan de leefwereld van zijn vader en zijn scharrels, René gebruikt de homoseksualiteit van zijn vader om dichter tot hem te komen.

­ Personages
René van Meer is de hoofdpersoon van dit boek. Hij is achttien, is goed op school en heeft twee goede vrienden. Hij is zenuwachtig voor de vakantie, maar wil dit in geen geval laten merken en doet er erg onverschillig over. Hij heeft een slechte band met zijn moeder, oma en oudste zus, de enige met wie hij praat, is zijn jongste zus. Het zwembad is de enige plek waar hij zich veilig voelt. Dat blijkt uit het volgende fragment. Ikzelf zou niet zonder het water kunnen. (…) Maar wat voor mij veel belangrijker was dan wedstrijden winnen was het feit dat ik me nergens zo goed voelde als in het water. Hoe harder ik zwom, hoe meer ik voelde dat ik iemand was. Begrensd door de randen van het zwembad en gedragen door het water was ik in staat me volledig vrij te voelen. Buiten het water lukte dat me niet, daar overheersten de twijfels. (…) dat was mijn warming-up, omdat de bij de schoolslag het water als een tegenstander van je af moet duwen. (…) waarbij het leek alsof het water vanzelf voor de contouren van je lichaam moesten wijken. Tijdens de borstcrawl voelde ik me altijd het best, mijn hoofd stroomde dan langzaam leeg en hoefde zich alleen maar met de ademhaling bezig te houden. Eindeloos kon ik daarmee doorgaan, van keerpunt naar keerpunt. (…) het was meer om mijn hoofd geleidelijk te laten wennen aan de wereld buiten het water.
Het is dus niet meer dan logisch dat René in Biarritz een baantje heeft in een zwembad om zo gebruik te kunnen maken van een zwembad. Alle zwembaden in Biarritz zijn zout, met als gevolg dat René bij terugkomst in Nederland allergisch blijkt te zijn geworden voor chloor. Hij kan dus niet meer zwemmen.
René begint vol goede moed met zijn studie, maar al snel blijkt dat de concentratie ver te zoeken is en dat de zomer mentaal een behoorlijke klap is geweest. De studiebegeleider stuurt hem naar een psycholoog voor gesprekken voordat hij zijn studie gedag zegt. Na een aantal gesprekken vertelt René wat er is gebeurd tussen zijn vader en hem. De psycholoog gelooft het verhaal niet: Ik vertelde haar alles: van onze eerste ontmoeting tot aan die ene nacht, en alles wat daarna was gebeurd. Hoewel mijn stem een paar keer oversloeg, bleven mijn ogen godzijdank droog. Toen ik uitgesproken was, bleef het een poosje stil. De psycholoog keek me doordringend aan, de wenkbrauwen gefronst. ‘Heb je zulke fantasieën ook over je moeder?’ vroeg ze uiteindelijk. (…) Nadat de psycholoog over mijn ‘fantasie’ begonnen was en ik tevergeefs geprobeerd had haar te corrigeren, was ze zenuwachtig in haar aantekeningen gaan bladeren. ‘Heb je soms ook last van stemmen?’ vroeg ze plotseling. ‘Stemmen?’ antwoordde ik. ‘Wat voor stemmen?’ (…) Na nog wat gekke vragen rondde ze het gesprek af en stelde voor om een afspraak te maken bij een van de psychiaters met wie ze samenwerkte, om te laten beoordelen of medicatie zinvol was.
Hij wordt niet geloofd en gaat ook niet meer terug naar de psycholoog, volgens mij stopt hij ook met zijn studie. Hij is ontzettend veranderd door de zomer bij zijn vader, met als gevolg dat zijn hele leven in Nederland anders loopt.

Niek Pieterman, de vader van René, woont in Biarritz samen met zijn vriend Michel die er alleen in het weekend is. Door de week heeft hij scharrels die hij oppikt in het uitgaansleven. Hij heeft zijn zoon uitgenodigd om te komen, maar gaat vervolgens verder met zijn eigen leven en doet er niets aan om elkaar beter te leren kennen. Dat is voor René heel moeilijk, maar ook daar heeft hij geen aandacht voor, hij heeft het veel te druk met zichzelf. Het is dus een heel egoïstische man, hij houdt geen rekening met zijn zoon of zijn vriend, hij doet enkel waar hij zin in heeft.

­ Eind
Het boek heeft een open eind. Ik vond het einde zo mooi beschreven, dat ik niet probeer het samen te vatten, maar het gewoon citeer.
René is naar Zandvoort gegaan om langs de zee te lopen. De drang om naar zee te gaan neemt steeds meer toe. (…) Op het strand loop ik zo lang naar het zuiden, voorbij het naaktstrand, tot er geen wandelaars meer zijn te zien zijn en alleen de leegte en de oneindigheid van zee en strand overblijven. Het geluid van de branding, de zilte lucht en de wind die overal zand achterlaat brengen een vreemd soort heimwee met zich mee. Vooral aan het einde van de middag, als de zon achter een dikke wolkenlaag ondergaat en het vale licht de grijze zee een dreigende aanblik geeft, voel ik een verlangen dat ik niet goed kan bevatten. Het is hoopvol en pijnlijk tegelijk. Het is een verlangen naar iets dat al verleden tijd is, en waarvan ik weet dat het onherstelbaar gebroken is, maar waarnaar ik desondanks uit blijf zien alsof het nog vervuld kan worden. Net zoals de zee bij vloed lijkt te verlangen om aan land te komen, maar zich bij eb gedesillusioneerd terugtrekt en het later toch weer, tegen beter weten in, probeert. (…) De tijd lijkt hier weg te vallen. Ik wacht tot mijn geheugen gezandstraald is, ontdaan van alle inhoud, zodat ik opnieuw kan beginnen. Tot die tijd blijf ik wachten. Alleen. Mijn ogen tranen van de wind en van het zout en van alles.

Eindoordeel:
Ik heb dit boek aan één stuk door uitgelezen, zo mooi vond ik het. Zo onwerkelijk ook, ik verwachtte een lullig verhaaltje over hoe een jongen die zonder vader opgroeide zijn vader zou ontmoeten en het meteen zou klikken en ze leefden samen nog lang en gelukkig. Dit was helemaal niet het geval, het tegendeel is het waar. Dat maakte het boek apart en de gebeurtenissen heel verrassend, omdat ik nog nooit een soortgelijk verhaal ben tegengekomen.
Dit is het eerste boek met een mannelijke hoofdpersoon dat ik niet heb weggelegd omdat ik me absoluut niet kon inleven in de wereld van de hoofdpersoon. In dat opzicht is deze schrijver goed geslaagd. Ik wil dit boek dan ook bij iedereen aanraden, hoewel ik niet zeker weet of het ook iedereen zal aanspreken. Het is namelijk wel een beetje absurd allemaal, bijna te gek voor woorden. Maar dat heeft mij niet gestoord, dus misschien anderen ook niet.