Boekverslag Jostein Gaarder

Info over dit verslag

Geschreven door:	Joyce Browne [meer]
Niveau:	4VWO
Kwaliteit:
Waardering:
Taal:	Nederlands
Woorden:	1780
Opvragingen:	3

Hulpmiddeltjes

Openen in tekstverwerker

Printen

Emailen

Waardering

Gemiddelde waardering: 3 uit 5 (11 stemmen)

Heb je er iets aan gehad? Geef zelf je waardering:
Erg goed bruikbaar
Goed bruikbaar
Bruikbaar
Een beetje bruikbaar
Niks aan gehad

Titels van Jostein Gaarder

• De wereld van Sofie (13)

  1994

• Door een spiegel, in raadselen (4)

  1996

• Het geheim van de kaarten (7)

  1995

• Het mysterie (1)

  1998

• Het sinaasappelmeisje (3)

  2003

Auteur: Jostein Gaarder
Titel: De wereld van Sofie
Originele titel: Sofies verden
Uitgave: Houtekiet, Antwerpen, 4e druk, 1994
Eerste uitgave: 1991
Genre: Filosofieroman

Korte samenvatting:
Het verhaal gaat over Sofie, een vijftienjarig meisje in Noorwegen. Ze woont samen met haar moeder, haar vader is kapitein en dus vaak van huis weg. Wanneer Sofie op een dag thuiskomt van school, vindt ze in haar brievenbus een briefje met daarop een vraag: ‘Wie ben ik’? Ook vindt ze een verjaardagskaartje voor een zekere Hilde. Deze twee gebeurtenissen zijn het begin van een cursus filosofie die Sofie krijgt, en een zoektocht naar Hilde en het antwoord op de vraag waarom zij steeds kaartjes voor Hilde krijgt.
De cursus filosofie wordt eerst schriftelijk gegeven Alberto Knox, de mysterieuze filosofie leraar die tot dan toe anoniem wou blijven. In de loop van het verhaal gebeuren er hele vreemde dingen. Sofie ontmoet Winnie the Pooh, Alice in Wonderland en andere sprookjesfiguren. Al die figuren hebben iets te maken met de filosofen waar Alberto haar over leert.
Aan het einde van het boek blijkt dat Sofie maar een door de vader van Hilde, ‘de Majoor’ verzonnen persoon is. Hij had voor Hilde (die wel in de ‘echte’ wereld leeft), voor haar verjaardag, een ‘filosofiecursus’ geschreven, die de lezer inmiddels ook gelezen heeft. Dat is de reden dat Sofie al die onmogelijke dingen mee kon maken. Uiteindelijk vinden Alberto en Sofie een manier om uit het leven op papier en in de gedachten van de Majoor te ontsnappen en komen in de echte wereld.

1 - In hoeverre zijn de verteltechniek en de verhaaltoon anders dan je gewend bent?
Het taalgebruik is niet moeilijk, maar omdat het onderwerp nou eenmaal moeilijk is, is het best lastig om te lezen en te begrijpen. Het bevat vrij veel dialogen
Het verhaal wordt verteld in de derde persoon, maar niet door een alwetende verteller. De lezer weet pas wat er gebeurt, als de personen dat ook weten. Het is een personae verhaal, afwisselend gezien door de ogen van Hilde en Sofie.
Er is sprake van een wisselend perspectief; tussen Sofie en Hilde.
Het is subjectieve en in de hijvorm geschreven.

2: In hoeverre is de thematiek anders dan dat je gewend bent?
Filosofie was niet een thema dat nieuw was voor me, maar het was wel het eerste boek dat ik gelezen heb waarin de geschiedenis van de filosofie werd gegoten in een roman.

3 In hoeverre gaat het in het boek om andere normen en waarden? Hoe sta jij daartegenover?
Het boek speelt zich af in Noorwegen, in deze tijd. Het is ook nog niet zo uit. Hierdoor zijn er niet erg grote verschillen in normen en waarden met Nederland, waar ook de Westerse cultuur is.
Een verschil zou wel kunnen zijn dat de visie van Alberto Knox is, dat mensen zich moeten blijven verbazen over het leven. Mensen nemen te snel iets aan alsof het iets vanzelfsprekends is, zonder na te denken over het geluk dat ze dit kunnen meemaken of zonder zich verbazen over de mogelijkheden die het leven geeft.
Hier ben ik het compleet mee eens, mensen, en zeker in het Westen, vinden het vanzelfsprekend dat wij rijk zijn, dat we een dak boven ons hoofd hebben, dat we elke dag kunnen eten, dat we kleren aanhebben die ons warm maken. En dat we naast deze primaire levensbehoeften ook nog bevredigd kunnen worden in dingen die we niet direct nodig hebben, dus de secundaire levensbehoeften.
Mensen (om maar te generaliseren) zouden meer moeten beseffen dat alles dat ze hebben bijna alleen maar een kwestie is van geboren zijn op de juiste plaats, op het juiste moment, en dat dat niet zozeer afhankelijk is van persoonlijke inspanningen, maar dat de omgeving ons de mogelijkheden geeft om onszelf te ontplooien.

4 – Welk beeld geeft het verhaal van de cultuur? Hoe tekent de auteur de mensen en de samenleving?
Denk je dat dit beeld representatief is?
Noorwegen is niet het belangrijkste in het boek, de Noorse cultuur heeft dan ook niet meer dan een bijrol. De schrijver kijkt wel kritisch naar de het Westen in het algemeen. De Westerse manier van denken, het materialisme dat te hoog aangeschreven staat. Mensen worden beschreven als wezens die de essentie van het leven niet meer snappen en niet verder kijken dan hun neus (of hun bezittingen) lang is.
Daarnaast wordt er ook kritisch gekeken naar het militarisme van Europa, maar dan in positieve zin. De vader van Hilde ziet de totstandkoming van de VN als een vrucht van een filosofisch gedachtegoed.

5 – Als je wel eens in dat land of in een dergelijke cultuur bent geweest, wat herken je?
De Noorse cultuur behoort tot het Westen, netzoals Nederland. Dingen die ik herken zijn de weerzin tegen alles dat nieuw is, of anders. Het ‘uit de pas’ lopen dat als negatief wordt beschouwd. De terughoudendheid tegen nieuwe ideeën, progressieve denkwijzen, noem maar op. Het calvinistische van Nederland komt ook daar naar voren. In plaats van dat Sofie (bijvoorbeeld door haar moeder of de rest van de omgeving) gestimuleerd wordt om meer na te denken, worden haar gedachtespinsels als vreemd en raar ervaren.

6 – Als in een niet-westers verhaal of gedicht westerlingen voorkomen, hoe beschrijft de auteur deze personages?
Niet van toepassing in dit boek. Er was een boek geschreven in een cultuur dat vergelijkbaar is met het onze.

7 – Welke nieuwswaarde heeft de tekst voor jou?
Het is inmiddels een tijd geleden dat ik dit boek heb gelezen, maar op het moment dat ik het las had het een vrij grote nieuwswaarde voor me. Ik begon me meer te interesseren in wat filosofen nou allemaal had bedacht (voor die tijd was ik vooral geïnteresseerd in wat ik zelf bedacht met anderen) en wat welke filosofen hadden bijgedragen aan de hedendaagse filosofie. Ook is het een erg mooi boek om een overzicht te krijgen van de verschillende stromingen, filosofen etc, in de hele tijdlijn vanaf de Grieken (Socrates, Plato, Aristotoles etc).

8 – Welke visies heeft de auteur op het leven?
Gaarder legt haar eigen visie af en toe te duidelijk erbovenop. Dit komt terug in verschillende delen, een voorbeeld hiervan is de filosofieleraar, Alberto en de vader van Hilde die beiden hun eigen ideeën hebben over de wereld en deze behoorlijk opdringen aan de lezer.
Voor Alberto is dat voornamelijk zijn afkeer voor New Age, dat hij gebakken lucht noemt. Albert hemelt dan weer de VN op, hij is zelf ook VN-majoor in Libanon.
In het boek wordt de relatie tussen echte filosofie en New age vergelijkt met de relatie tussen echte liefde en pornografie. Pornografie geeft namelijk gewoon weer wat de mensen het meest opwindt. Toch heeft iedereen liever echte liefde dan pornografie. Verder zegt hij ook dat New Age erg snel en erg gemakkelijk antwoorden geeft, terwijl echte filosofie heel wat tijd vraagt en terwijl de essentie van de filosofie volgens Gaarder het stellen van vragen is.
Verder is haar afkeur van het materialistische van de hedendaagse mens af en toe erg duidelijk.

9 – Welke typische cultuurverschillen komen tot uiting?
Er zijn niet erg veel cultuur verschillen op te merken in dit boek. De Noorse en Nederlandse cultuur liggen behoorlijk dicht bij elkaar.

10 – Denk je dat het om een letterlijke vertaling gaat of kun je – zonder de oorspronkelijke tekst te kennen – aantonen dat de vertaler zich een aantal vrijheden heeft veroorloofd? Geef in dat geval voorbeelden.
Veel van de filosofen die in de oudheid leefden schreven in het Grieks of Latijn. Hierdoor is dit sowieso al een aantal keer vertaald, en is het gedachtegoed van de filosofen ook vertaald. Het verhaal zelf zal zo vertaald zijn dat het in keurig Nederlandse en grammaticaal correcte zinnen kwam, zonder daarbij iets af te doen aan de inhoud. Ik denk dat het dus om een letterlijke vertaling gaat, waarbij is gelet op bepaalde uitdrukkingen etc.

11 –Wat vind je nu van de tekst? Wat heb je ‘geleerd’ over een andere cultuur? Zou me meer van dergelijke verhalen willen lezen en waarom?
Ik heb van dit boek behoorlijk veel geleerd. Vooral omdat het vrij logisch is opgebouwd en alles heet chronologisch wordt verteld. Over filosofie heb ik meer geleerd dan hoe de Noorse cultuur in elkaar zit, maar jet was ook niet het doel van het boek om de lezer iets bij te brengen over de Noorse cultuur.
Over filosofie lees ik graag en veel, ik ben op dit moment bezig in een aantal boeken die ook over dit onderwerp gaan, en het bevalt me prima. Het is interessant en krijgt steeds meer mijn interesse.
Het leuke van het lezen van boeken over filosofen en filosofische stromingen is de herkenning, af en toe lees ik iets dat ik zelf ook al bedacht had, alleen dan beter uitgewerkt en al helemaal ‘afgewerkt’ tot een logisch en kloppend verhaal.
Ook vind ik het erg leuk dat met alle informatie ik mijn eigen ‘waarheid’ kan scheppen, waar filosofie ook op gebaseerd is. Iedere filosoof heeft immers zijn eigen waarheid en ik kan daaruit halen en tussenplaatsen wat ik wil en zo mijn eigen waarheid vormen.

12 – Vind je het een typisch cultuurgebonden boek of heeft het een cultuuroverstijgende waarde? Met andere woorden; in hoeverre is het wereldliteratuur? Wat is de waarde voor jou?
Het is een cultuur gebonden boek. Een West-Europees-cultuurgebonden boek. Alleen de Europese filosofen komen aan bod, er wordt amper aandacht besteed aan niet-Europese godsdiensten en culturen. Wat ik erg jammer vind en het een stukje van de waarde van het boek verminderd. Juist de vergelijking (en de achterliggende reden daarvoor!) tussen het verschil in denken en de gedachtes zelf van niet-westerse werelden was interessant geweest.
Een aantal belangrijke filosofen komen niet of amper aan bod, zoals bijvoorbeeld Wittgenstein en Nietsche die toch behoorlijk bekend en belangrijk waren in de afgelopen paar decennia.
Het is dus aan de ene kant cultuur overstijgend, maar aan de andere kant blijft het zich concentreren op de Westerse (denk)cultuur, dat erg jammer is.

13 – Mijn mening over het boek
Veel van mijn mening is al terug te vinden in het bovenstaande, maar om het nog iets completer te maken; De Wereld van Sofie vond ik een langdradig boek, desalniettemin vind ik het een boek dat wel ‘hoort’ bij het rijtje van boeken die je gelezen móet hebben. Het geeft een mooi beeld van de filosofie en kan, zeker het eerste gedeelte, mensen interesseren voor de filosofie en is een mooi opstapje voor het ‘grotere’ werk.
Vooral de informatie dat erin stond vond ik erg interessant, al werd er soms teveel aandacht besteed aan sommige filosofen die eigenlijk in de geschiedenis van de filosofie helemaal niet zo belangrijk waren, het gaat hier vooral om vrouwelijke filosofen en die onevenredige hoeveelheid aan aandacht hebben gekregen in het boek.